CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Đặc điểm, yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp sản xuất 1.1 Đặc điểm, yêu cầu quản lý đối với kế toán TSCĐ Đặc điểm Trong bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng cần thiết phải có đầy đủ các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất bao gồm: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Tài sản cố định là một bộ phận chủ yếu của tư liệu lao động đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Công tác quản lý tài sản cố định ảnh hưởng vô cùng lớn đến khả năng sản xuất, năng lực sản xuất, dòng tiền đầu tư cũng như dòng tiền luân chuyển của công ty. Những công ty quản lý tốt tài sản và có chiến lược sử dụng cũng như đầu tư tài sản hợp lý luôn có lợi thế lớn về năng lực sản xuất, khả năng mở rộng về quy mô sản xuất hay phát triển sản phẩm mới.
Việc quản lý và sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả tài sản được các doanh nghiệp áp dụng thường xuyên và triệt để nhằm mục đích tăng lợi nhuận, tăng tích lũy và khả năng sản xuất cho doanh nghiệp nói riêng và cho nền kinh tế nói chung. Để làm được điều này, trước hết cần hiểu được sâu sắc các nhân tố tác động đến tài sản cố định cũng như công tác quản lý TSCĐ: - Nhóm nhân tố khách quan: thị trường, mặt hàng sản xuất, quy trình sản xuất, các điều kiện khoa học - công nghệ, các điều kiện tác động khác như thời tiết, nguyên nhiên vật liệu, điều kiện bảo quản, vận chuyển, điều kiện của sự cung cấp nguyên liệu … Đối với thị trường đầu vào ảnh hưởng tới vấn đề về TSCĐ của doanh nghiệp xét trên khả năng tiếp cận và cung cấp tài sản, phương thức thanh toán SV: Lê Hưng Thịnh 5 Lớp:CQ49/21.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Tốt Nghiệp Học Viện Tài Chính tài sản, độ phổ biến công nghệ cũng như chính tài sản đó, vấn đề vận chuyển và lắp đặt TSCĐ để các chi phí bỏ ra là thấp nhất. Mặt hàng sản xuất cũng như quy trình sản xuất quy định đến chính TSCĐ và quyết định đầu tư hay sử dụng TSCĐ. Điều kiện khoa học - công nghệ quyết định đến giá trị sử dụng cũng như giá trị của TSCĐ, đặc biệt trên khía cạnh hao mòn vô hình TSCĐ do thay đổi công nghệ.
Ngoài ra các nhân tố khác như: điều kiện tự nhiên, chế độ, chính sách của nhà nước, môi trường kinh doanh… - Nhóm nhân tố chủ quan: o Trình độ trang bị về kỹ thuật và công nghệ sản xuất, khả năng tận dụng công suất máy móc thiết bị trong doanh nghiệp o Trình độ sử dụng nguyên vật liệu năng lượng o Trình độ sử dụng lao động o Trình độ tổ chức sản xuất o Trình độ tổ chức tài chính, quản lý TSCĐ của doanh nghiệp Sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng lớn đến TSCĐ, một yếu tố hết sức then chốt trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đòi hỏi trong công tác quản lý cần hạn chế thấp nhất những ảnh hưởng tiêu cực và phát huy tối đa lợi thế đang có để tăng công suất sản xuất, hạ chi phí và tăng cường lợi nhuận. Biện pháp quản lý TSCĐ và yêu cầu đối với kế toán Nhà quản trị doanh nghiệp cần xem xét trên cơ sở các chi phí thực tế và các vấn đề phát sinh trong quá trình đầu tư và khai thác TSCĐ của doanh nghiệp để tìm được các biện pháp có thể sử dụng hiệu quả TSCĐ, từ đó sẽ sử dụng tổng hợp các biện pháp một cách hợp lý nhất, tiết kiệm triệt để chi phí sản xuất mà không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp. SV: Lê Hưng Thịnh 6 Lớp:CQ49/21.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Tốt Nghiệp Học Viện Tài Chính Yêu cầu chung quản lý TSCĐ ở các DN cần phản ánh kịp thời số hiện có, tình hình biến động của từng thứ, loại, nhóm TSCĐ trong toàn doanh nghiệp cũng như trong từng đơn vị sử dụng; đảm bảo an toàn về hiện vật, khai thác sử dụng đảm bảo khai thác hết công suất có hiệu quả. Quản lý TSCĐ phải dựa theo những nguyên tác cơ bản nhất định đã được quy định tại Quyết định số 206-BTC như sau: - Phải lập bộ hồ sơ cho mọi TSCĐ có trong DN, hồ sơ bao gồm: Biên bản giao nhận TSCĐ, hợp đồng, hóa đơn mua TSCĐ và chứng từ liên quan khác.
- Tổ chức phân loại, thống kê, đánh số, lập thẻ riêng và theo dõi chi tiết theo từng đối tượng ghi TSCĐ trong sổ theo dõi TSCĐ ở phòng kế toán và đơn vị sử dụng. - TSCĐ phải được quản lý theo nguyên giá, số khấu hao lũy kế và giá trị còn lại trên sổ kế toán. - Định kỳ cuối mỗi năm tài chính doanh nghiệp phải kiểm kê TSCĐ. Mọi trường hợp thiếu thừa đều phải lập biên bản, tìm nguyên nhân và có biện pháp xử lý.
- Tăng cường công tác kiểm tra tài chính đối với sử dụng tài sản và đây là vai trò của kế toán không thể thiếu được, bởi lẽ: Trong quản trị doanh nghiệp, chi phí khấu hao và sử dụng tài sản là những chỉ tiêu kinh tế quan trọng, luôn được các nhà quản trị doanh nghiệp quan tâm. Tính đúng, tính đủ những chi phí trên trong sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm là tiền đề để tiến hành hạch toán kinh doanh, phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh một cách chính xác nhất. Tài liệu về chi phí khấu hao và sử dụng tài sản còn là căn cứ quan trọng để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện các định mức chi phí và dự toán chi phí, tình hình sử dụng tài sản, vật tư, tiền vốn, lao động, tình hình thực hiện kế hoạch giá thành SV: Lê Hưng Thịnh 7 Lớp:CQ49/21.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Tốt Nghiệp Học Viện Tài Chính sản phẩm trong doanh nghiệp nhằm tăng cường hạch toán kinh tế nội bộ doanh nghiệp.2 Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất Để tổ chức tốt công tác kế toán TSCĐ nhằm đáp ứng đầy đủ, trung thực và kịp thời, cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý kinh tế kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Ghi chép, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời số liệu hiện có và tình hình tăng, giảm TSCĐ của toàn doanh nghiệp cũng như ở từng bộ phận trên các mặt số lượng, chất lượng, cơ cấu, giá trị. Đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc bảo quản, bảo dưỡng và sử dụng TSCĐ ở các bộ phận khác nhau nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng TSCĐ.
- Tính toán chính xác, kịp thời số khấu hao TSCĐ đồng thời phân bổ đúng đắn chi phí khấu hao và các đối tượng sử dụng TSCĐ. - Phản ánh và kiểm tra chặt chẽ các khoản chi phí sửa chữa TSCĐ. Tham gia lập dự toán về chi phí sửa chữa và đôn đốc đưa TSCĐ được sửa chữa vào sử dụng một cách nhanh chóng. - Theo dõi, ghi chép, kiểm tra chặt chẽ quá trình thanh lý, nhượng bán TSCĐ nhằm bảo đảm việc quản lý và sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả.
- Lập các báo cáo về TSCĐ, tham gia phân tích tình hình trang bị, sử dụng và bảo quản các loại TSCĐ. TSCĐ và phân loại TSCĐ 1. Khái niệm TSCĐ TSCĐ trong các doanh nghiệp là những tư liệu lao động chủ yếu và các tài sản khác có giá trị lớn, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, kinh doanh và giá trị của nó được chuyển dịch dần dần, từng phần vào giá trị sản phẩm, dịch vụ được sản xuất ra trong các chu kỳ sản xuất. SV: Lê Hưng Thịnh 8 Lớp:CQ49/21.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Tốt Nghiệp Học Viện Tài Chính TSCĐ là các tư liệu lao động chủ yếu như nhà xưởng, máy móc, thiết bị, dụng cụ quản lý.
Đây là những TSCĐ có hình thái hiện vật cụ thể, đa dạng kiểu dáng, màu sắc, chủng loại… Có những TSCĐ không có hình thái vật chất nhưng vẫn tham sản xuất như quyền sử dụng đất, bằng sáng chế …. Không phải tư liệu lao động nào cũng được ghi nhận là TSCĐ. Các tài sản ghi nhận là TSCĐ phải có đủ bốn tiêu chuẩn sau: a) Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó; b) Nguyên giá tài sản cố định được xác định một cách tin cậy; c) Có thời gian sử dụng ước tính một năm trở lên; d) Có giá trị từ đủ tiêu chuẩn quy định Tiêu chuẩn giá trị ghi nhận TSCĐ thay đổi tùy thuộc yêu cầu quản lý quốc gia theo từng thời kỳ. Theo Thông tư số 45/2013/TT-BTC quy định TSCĐ phải có hai điều kiện sau: - Giá trị từ 30.000 đồng Việt Nam trở lên - Thời gian sử dụng từ một năm trở lên 1.
Phân loại TSCĐ TSCĐ trong DN có công dụng khác nhau trong hoạt động SXKD, để quản lý tốt cần phân loại TSCĐ. Phân loại TSCĐ là việc sắp xếp các TSCĐ trong DN thành từng nhóm loại có cùng tính chất, đặc điểm theo những tiêu thức nhất định. Trong DN thường phân loại theo các tiêu thức sau 1. Phân loại TSCĐ theo hình thái biểu hiện Căn cứ hình thái biểu hiện phân chia TSCĐ thành TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình, theo đó căn cứ chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03 và số 04, phân loại như sau: SV: Lê Hưng Thịnh 9 Lớp:CQ49/21.05 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Tốt Nghiệp Học Viện Tài Chính * TSCĐ hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể do DN nắm giữ để sử dụng cho hoạt động SXKD phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ.
Loại này phân chia theo nhóm căn cứ đặc tính kỹ thuật bao gồm: - Nhà cửa, vật kiến trúc: Gồm nhà làm việc, nhà xưởng, nhà ở, kho, chuồng trại, sân phơi … - Máy móc, thiết bị: Gồm máy móc, thiết bị động lực, máy móc thiết bị công tác… dùng cho sản xuất kinh doanh. - Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: Ô tô, máy kéo, đầu kéo, đường dây điện, hệ thống ống nước… - Thiết bị, dụng cụ quản lý: Thiết bị quản lý kinh doanh, quản lý hành chính, dụng cụ đo lường, thí nghiệm. - Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm: Áp dụng cho các doanh nghiệp nông nghiệp.