Đề án: Quản lý nhà nước về chương trình OCOP tại thành phố Đà Nẵng

Chuyên khảo phân tích Quản lý nhà nước về chương trình mỗi xã một sản phẩm ocop trên địa bàn thành phố đà nẵng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp

• Tác giả: Trần Viết Kha
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thúy Ngọc
• Trường học: Đại học Đà Nẵng - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước
• Đề tài: Quản lý nhà nước về Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Khái niệm và ý nghĩa Chương trình OCOP tại Đà Nẵng

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) là một sáng kiến phát triển kinh tế nông thôn được học tập từ mô hình OVOP của Nhật Bản. Tại Đà Nẵng, OCOP đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị sản phẩm địa phương và tạo thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng. Quản lý nhà nước về OCOP bao gồm các hoạt động như ban hành chính sách, tổ chức bộ máy quản lý, tuyên truyền phổ biến và kiểm tra giám sát. Chương trình này giúp các xã, phường phát triển sản phẩm có chất lượng đạt chuẩn quốc tế như ISO, VietGAP, GLOBALGAP. Mục tiêu của OCOP Đà Nẵng là tạo ra những sản phẩm mang giá trị cao, có khả năng cạnh tranh trên thị trường và góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững cho thành phố.

1.1. Định nghĩa OCOP và quản lý nhà nước

OCOP là chương trình phát triển sản phẩm tiêu biểu của mỗi xã, phường. Quản lý nhà nước về OCOP là hoạt động điều chỉnh, hướng dẫn và kiểm soát các hoạt động liên quan đến OCOP. Bao gồm: ban hành các chính sách, quy định; tổ chức bộ máy quản lý; tuyên truyền phổ biến chương trình; tổ chức thực hiện; kiểm tra, giám sát hoạt động.

1.2. Tầm quan trọng của OCOP trong phát triển địa phương

OCOP Đà Nẵng là công cụ quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Chương trình giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm cho người dân và tăng thu nhập. Thông qua quản lý nhà nước hiệu quả, OCOP góp phần xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

II. Thực trạng quản lý nhà nước OCOP tại Đà Nẵng

Thực trạng quản lý nhà nước OCOP tại Đà Nẵng cho thấy những kết quả đáng khích lệ nhưng cũng tồn tại những hạn chế. Đến năm 2023, thành phố Đà Nẵng đã công nhận nhiều sản phẩm OCOP đạt chuẩn, phân loại theo các nhóm sản phẩm khác nhau như nông sản, thủ công mỹ nghệ, và chế biến thực phẩm. UBND thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, quy định để triển khai chương trình. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền phổ biến chưa được đẩy mạnh đầu đủ, khiến nhiều hộ sản xuất chưa hiểu rõ về yêu cầu và lợi ích của việc tham gia OCOP. Kiểm tra giám sát hoạt động còn hạn chế, một số điểm OCOP chưa duy trì được tiêu chuẩn chất lượng theo quy định.

2.1. Kết quả đạt được trong triển khai OCOP

Đà Nẵng đã công nhận nhiều sản phẩm OCOP chất lượng cao từ năm 2020 đến 2023. Ban hành các chính sách hỗ trợ về chuẩn hóa sản phẩm, đào tạo kỹ năng cho hộ sản xuất. Tổ chức thực hiện chương trình qua các hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác. Xây dựng các Điểm OCOP để trưng bày và giới thiệu sản phẩm trên các quận, huyện.

2.2. Những tồn tại và hạn chế trong quản lý

Tuyên truyền phổ biến OCOP chưa hiệu quả, một số hộ sản xuất vẫn chưa nhận thức đầy đủ. Bộ máy quản lý quân tại địa phương còn mỏng, thiếu cán bộ chuyên trách. Kiểm tra, giám sát hoạt động OCOP chưa thường xuyên, dẫn đến một số sản phẩm không duy trì được tiêu chuẩn VietGAP, ISO. Vốn hỗ trợ cho sản xuất còn hạn chế.

III. Giải pháp cải thiện quản lý nhà nước OCOP

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước OCOP tại Đà Nẵng, cần triển khai một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, hoàn thiện chính sách, quy định để tạo môi trường pháp lý rõ ràng và khuyến khích hộ sản xuất tham gia. Thứ hai, kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý tại các cấp, bổ sung cán bộ chuyên trách về OCOP. Thứ ba, đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến chương trình qua các phương tiện truyền thông đa dạng để nâng cao nhận thức cộng đồng. Thứ tư, đổi mới phương thức tổ chức thực hiện OCOP, áp dụng công nghệ số trong quản lý sản phẩm. Thứ năm, xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát hiệu quả để đảm bảo sản phẩm luôn đạt chuẩn chất lượng.

3.1. Hoàn thiện chính sách và quy định OCOP

Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành để phù hợp với thực tiễn địa phương. Ban hành những chính sách hỗ trợ mới về vốn vay, tập huấn, hỗ trợ tiếp cận thị trường. Xây dựng tiêu chí lựa chọn sản phẩm OCOP phù hợp với đặc thù các quận, huyện. Tạo điều kiện cho các hộ sản xuất nhỏ, vừa dễ dàng tham gia chương trình.

3.2. Tuyên truyền phổ biến và kiểm tra giám sát

Tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn để nâng cao nhận thức về OCOP. Sử dụng phương tiện truyền thông đa dạng: báo chí, truyền hình, mạng xã hội. Xây dựng đội kiểm tra chuyên trách để giám sát chất lượng sản phẩm định kỳ. Xử lý kịp thời những trường hợp vi phạm tiêu chuẩn OCOP.

IV. Hướng phát triển OCOP Đà Nẵng đến năm 2025 2030

Định hướng phát triển OCOP Đà Nẵng giai đoạn 2025-2030 hướng tới xây dựng một hệ thống quản lý nhà nước chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững. Mục tiêu là tăng số lượng sản phẩm OCOP đạt chuẩn quốc tế, mở rộng thị trường tiêu thụ từ nội địa sang xuất khẩu. Phát triển các Điểm OCOP thành những điểm đến du lịch trải nghiệm hấp dẫn, kết hợp giáo dục và kinh doanh. Nâng cao kỹ năng cho hộ sản xuất thông qua các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý chất lượng, tiêu chuẩn ISO, HACCP, GMP. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý OCOP, xây dựng cơ sở dữ liệu toàn bộ sản phẩm. Tăng cường liên kết giữa các cơ quan chính quyền, doanh nghiệp, hộ sản xuất để tạo chuỗi giá trị OCOP hoàn chỉnh.

4.1. Mục tiêu phát triển OCOP giai đoạn 2025 2030

Tăng số lượng sản phẩm OCOP công nhận hàng năm. Nâng cao chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế. Mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm OCOP. Tăng giá trị xuất khẩu sản phẩm OCOP Đà Nẵng. Tạo việc làm bền vững cho người dân nông thôn.

4.2. Cơ chế phối hợp và triển khai hiệu quả

UBND thành phố chỉ đạo, phân công thực hiện OCOP cho các sở, ngành liên quan. Các quận, huyện tổ chức thực hiện chương trình tại địa phương. Huy động nguồn kinh phí từ ngân sách địa phương và hỗ trợ cộng đồng. Lộ trình thực hiện rõ ràng từ năm 2025 đến 2030 với các mốc tiến độ cụ thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, kết luận, tài li u tham khảo, đề án có kết cấu gồ 04 chƣơng đó à: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và căn cứ pháp lý QLNN về chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm (OCOP) Chƣơng 2: Thực trạng QLNN về chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Chƣơng 3: Giải pháp của đề án QLNN về chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Chƣơng 4: Tổ chức thực hi n. 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CĂN CỨ PHÁP LÝ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ CHƢƠNG TRÌNH MỖI XÃ MỘT SẢN PHẨM (OCOP).

Các á ệ cơ ả ê qua đế quả ý à ƣớc về C ƣơ trì ỗi xã một sản phẩm (OCOP) 1. Quản lý nhà nước Hi n nay, khái ni m quản ý nhà nƣớc vẫn chƣa đƣợc luật hóa rõ ràng. Trong h thống các chủ thể quản lý xã hội Nhà nƣớc là chủ thể duy nhất quản lý xã hội toàn dân, toàn di n bằng pháp luật. Các cơ quan của h thống bộ máy quyền lực của một quốc gia từ cấp Trung ƣơng đến cấp cơ sở thực hi n các tác động vào đối tƣợng là h thống các tổ chức kinh tế, các doanh nghi p, các tổ chức xã hội, các đoàn thể và các hộ gia đình trong xã hội bằng công cụ hành chính và các bi n pháp phi hành chính nhằ đạt tới mục tiêu phát triển đƣợc định sẵn qua các chú trƣơng, quy hoạch, kế hoạch phát triển về kinh tế, xã hội, ôi trƣờng.

Quản ý nhà nƣớc là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nƣớc, đƣợc sử dụng quyền lực nhà nƣớc để điều chỉnh các quan h xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để duy trì, phát triển các mối quan h xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hi n chức năng và nhi m vụ của Nhà nƣớc [3]. Một quan ni m khác cho rằng QLNN là sự tác động có tổ “ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nƣớc đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để duy trì và phát triển các mối quan h xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hi n những chức năng và nhi m vụ của Nhà nƣớc trong công cuộc xây dựng CNXH và bảo v tổ quốc XHCN [4]. Nhƣ vậy có thể hiểu quản lý nhà nƣớc là hoạt động có tính chất Nhà nƣớc nhằ điều chỉnh một, hoặc một số các quan h xã hội và hành vi hoạt động đƣợc thực hi n bởi các công cụ quyền lực nhà nƣớc. Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) Khái ni Chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm xuất phát từ tỉnh Oita, Nhật Bản với tên gọi OVOP vào nă 1979 à ột ý tƣởng cho chính sách phát triển kinh tế khu vực.

Nhận thức an đầu về OVOP à để truyền cảm hứng cho các cộng đồng ở Oita về vi c sản xuất có chọn lọc hàng hóa giá trị gia tăng chất ƣợng cao [5]. 6 Tại Vi t Nam, Chƣơng trình ỗi xã một sản phẩ đƣợc Thủ tƣớng Chính “ phủ phê duy t theo Quyết định số 490/QĐ-TTg ngày 07 tháng 05 nă 2018 với tên tiếng Anh là: One commune one product, gọi tắt à chƣơng trình OCOP. Trong đó, khái ni m quan điểm của chƣơng trình OCOP à chƣơng trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hƣớng phát triển nội lực và gia tăng giá trị; là giải pháp, nhi m vụ trong triển khai thực hi n chƣơng trình ục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trọng tâ Chƣơng trình OCOP ở Vi t Nam là phát triển sản nhiều công nghi p, phi nông nghi p và dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phƣơng theo chuỗi giá trị, gắn với các chủ thể.

Các chủ thể tha gia Chƣơng trình OCOP ao gồm các thành phần kinh tế tập thể (hợp tác xã, tổ hợp tác) và kinh tế tƣ nhân (doanh nghi p, hộ sản xuất) [7]. Quản lý nhà nước về Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) Thủ tƣớng Chính phủ cũng xác định phƣơng thức quản ý nhà nƣớc của Chƣơng trình là Nhà nƣớc đóng vai trò iến tạo, ban hành khung pháp lý và chính sách để thực hi n định hƣớng phát triển trục sản phẩ đặc sản địa phƣơng, các vùng sản xuất hàng hóa, dịch vụ; quản lý và giám sát tiêu chuẩn chất ƣợng sản phẩm; hỗ trợ các hâu: đào tạo, tập huấn, hƣớng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công ngh , hỗ trợ tín dụng, xây dựng thƣơng hi u, xúc tiến thƣơng ại và quảng bá ” sản phẩm [9]. Từ những quan điểm trên, có thể nhận định rằng Quản ý nhà nƣớc về Chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm (OCOP) là sự tác động có tổ chức và đƣợc điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nƣớc thông qua h thống các công cụ quản lý bao gồm pháp luật, chính sách, kế hoạch của Nhà nƣớc đối với tổ chức, cá nhân để duy trì và phát triển ngày càng cao các hoạt động phát triển sản phẩm nông nghi p, phi nông nghi p, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phƣơng nhằ đạt đƣợc hi u quả kinh tế - xã hội [10]. Nội dung quả ý à ƣớc về C ƣơ trì ỗi xã một sản phẩm (OCOP) 1.

Ban hành các chính sách, quy định của Nhà nước trong hoạt động quản lý Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) Hoạt động quản ý nhà nƣớc về Chƣơng trình Mỗi xã một sản phẩ đƣợc thực hi n đồng bộ từ Trung ƣơng đến địa phƣơng. Căn cứ vào Quyết định của Thủ tƣớng Chính phủ và các văn ản hƣớng dẫn của các Bộ, ngành, chính quyền cấp “ tỉnh xây dựng và an hành các văn ản quy định về quản ý Chƣơng trình Mỗi xã một sản phẩ trên địa bàn tỉnh; quy định về thời gian, đối tƣợng, quy trình và các nội dung hỗ trợ của Chƣơng trình Mỗi xã một sản phẩm [2]. Chính quyền cấp tỉnh có thẩm quyền ban hành các chính sách, quy định quản lý hoạt động của Chƣơng trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Dựa trên quan điểm, mục tiêu của Chƣơng trình, các cơ quan chuyên ôn tha ƣu cho Ủy ban nhân dân cùng cấp xây dựng kế hoạch với các mục tiêu cụ thể phù hợp với tình hình từng địa phƣơng để triển khai thực hi n và quản ý Chƣơng trình trên địa bàn một cách hợp lý nhất.

Một số nhi m vụ cụ thể của Chƣơng trình nhƣ tuyên truyền về Chƣơng trình, tổ chức đánh giá phân hạng và công nhận sản phẩm, tổ chức kiểm tra, quản lý nhãn hi u OCOP, tổ chức kiểm tra, quản lý chất ƣợng sản phẩ trƣớc, trong và sau hi đánh giá, xây dựng h thống xúc tiến thƣơng ại, quảng bá sản phẩ ,… Song song với vi c an hành các văn ản, các cơ quan chuyên ôn cấp tỉnh cần tổ chức tập huấn cho cán bộ cấp huy n, cấp xã để thể hi n sự đồng bộ từ trung ƣơng đến địa phƣơng trong quá trình thực hi n Chƣơng trình. Ngoài những nhi m vụ của các cơ quan chính quyền tỉnh, các tổ chức, đoàn thể, hội nhóm cần phối hợp tuyên truyền về Chƣơng trình, vận động ngƣời dân phát huy tiề năng, ợi thế và truyền thống của địa phƣơng để phát triển các sản phẩ đặc sản có giá trị cả về kinh tế và văn hóa [12]. ” Nhi m vụ của chính quyền cấp huy n là triển khai các nội dung do chính quyền cấp tỉnh chỉ đạo, đồng thời kể từ nă 2023, chính quyền cấp huy n đƣợc giao nhi m vụ tổ chức đánh giá, phân hạng và công nhận đối với sản phẩ đạt từ 50 8 điể đến 70 điểm theo Bộ tiêu chí của Chính phủ, tức là công nhận đối với các sản phẩ đạt 03 sao. Ngoài vi c tổ chức đánh giá, phân hạng và công nhận sản phẩm, chính quyền cấp huy n cũng cần tổ chức quản lý, hỗ trợ chuẩn hóa sản phẩ trƣớc, trong và sau khi công nhận đối với sản phẩ trên địa bàn quản lý.

Song song với vi c thực hi n các nhi m vụ đối với sản phẩm, chính quyền cấp huy n là cơ quan trực tiếp hƣớng dẫn triển hai Chƣơng trình ỗi xã một sản phẩm cho các xã trên địa bàn [13]. Vi c các chủ thể có thể phát triển, tiếp cận đƣợc Chƣơng trình nhờ vào cán bộ cấp xã trong vi c tha ƣu tuyên truyền triển hai Chƣơng trình trên địa bàn, đồng thời lồng ghép trong các nhi m vụ phát triển thủy sản nông lâm của cán bộ phụ trách nh vực nông nghi p. Ban hành các chính sách, quy định của Nhà nƣớc trong hoạt động quản lý Chƣơng trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) là nhi m vụ quan trọng, quyết định sự thành công của vi c quản ý nhà nƣớc của Chƣơng trình, đƣợc thực hi n đồng bộ, thông suốt từ Trung ƣơng đến địa phƣơng, đặc bi t à đơn vị cấp xã. Đây à nhi m vụ để tạo nên bộ hung pháp ý, cơ sở để ngƣời tham gia thực hi n quản lý nhà nƣớc dựa vào đó triển hai Chƣơng trình trên địa bàn quản lý.

Vi c ban hành các văn ản với nội dung rõ ràng, kế hoạch cụ thể chi tiết trong từng giai đoạn sẽ giúp cán bộ thực hi n Chƣơng trình hiểu rõ quy trình thực hi n, từ đó tha ƣu thực hi n công tác quản lý nhà nƣớc đƣợc thuận lợi, linh hoạt, thích ứng với tình hình thực tế tại từng địa phƣơng, giúp ngƣời dân d tiếp cận với Chƣơng trình. Các t êu c í đá á: - Số ƣợng văn ản đƣợc ban hành hằng nă ; - Loại văn ản ban hành hằng nă. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về hoạt động quản lý Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) Hoạt động quản ý Chƣơng trình ỗi xã một sản phẩ (OCOP) đƣợc thực hi n dựa trên bộ máy chính quyền từ Trung ƣơng đến địa phƣơng. Các cơ quan chuyên môn quản lý về nông nghi p và phát triển nông thôn sẽ à cơ quan thƣờng 9 trực theo dõi Chƣơng trình.