phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn có 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của việc thực hiện luật BHXH tự nguyện. Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về BHXH tự nguyện ở tỉnh Nghệ An. Chƣơng 3: Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về BHXH tự nguyện ở tỉnh Nghệ An. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN 1. Một số khái niệm về bảo hiểm, bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện và các vấn đề liên quan 1.1 Khái niệm bảo hiểm Bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó , một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổ n thất được trả bởi một bên k hác: đó là người bảo hiểm. Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương pháp của thống kê”.2 Khái niệm bảo hiểm xã hội, bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, và các vấn đề liên quan. Có nhiều cách tiếp cận BHXH khác nhau do đó có nhiều khái niệm về BHXH.
Khái niệm được hiểu một cách chính xác nhất theo Tổ chức Lao động quốc tế - ILO (1999). “BHXH là sự thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập đối với người lao động khi họ gặp phải những biến cố rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm, bằng cách hình thành và sử dụng một quỹ tài chính tập trung do sự đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động và sự bảo trợ của Nhà nước, nhằm đảm bảo an toàn đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần đảm bảo an toàn xã hội”. Quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014): “Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau , thai sản, tai nạn lao động , bệnh nghề nghiệp , hết 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tuổ i lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội”. Quy định tại Khoản 2 điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014): “Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động và người sử dụng lao động bắt buộc phải tham gia”.
Quy định tại Khoản 3 điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2014): “Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội mà người lao động tự nguyện tham gia, được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình để hưởng bảo hiểm xã hội”. *Khái niệm phí bảo hiểm xã hội Phí BHXH là khoản tiền đóng góp hàng tháng hoặc định kỳ của những người tham gia BHXH cho Quỹ bảo hiểm xã hội. * Khái niệm quỹ bảo hiểm xã hội Trong kinh tế thị trường, Quỹ BHXH là tập hợp những đóng góp bằng tiền của những người tham gia BHXH hình thành một quỹ tiền tệ tập trung để chi trả cho những người được BHXH và gia đình họ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc bị mất việc làm. * Khái niệm trợ cấp bảo hiểm xã hội Trợ cấp BHXH là khoản tiền từ Quỹ BHXH được cơ quan hay tổ chức BHXH chi trả cho người được BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do bị giảm, mất khả năng lao động hoặc bị mất việc làm và có đủ điều kiện hưởng theo quy định của pháp luật BHXH.
Trợ cấp BHXH có nhiều loại như trợ cấp một lần, trợ cấp lần đầu, trợ cấp hàng tháng, trợ cấp ngắn hạn, trợ cấp dài hạn.3 Phân biệt BHXH bắt buộc với BHXH tự nguyện BHXH bắt buộc với BHXH tự nguyện cùng là chính sách an sinh xã hội được thực hiện ở nước ta như BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện có nhiều điểm khác biệt để nhận thấy. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người lao động tham gia hợp đồng lao động với chủ sử dụng lao động (tổ chức hoặc cá nhân), nhưng đối với người tham gia BHXH tự nguyện là lao động tự do, tự mình tham gia đóng BHXH tự nguyện. + Phí BHXH bắt buộc bao gồm người lao động đóng một phần, chủ sử dụng đóng một phần, riêng phí BHXH tự nguyện thì do người tham gia BHXH tự nguyện đóng 100%; tuy nhiên do thực hiện chính sách mới cho nên Nhà nước hỗ trợ phần nhỏ trên đóng BHXH tự nguyện từ 2018 trở đi. + BHXH bắt buộc hiện nay có 5 chế độ, gồm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động bằng nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất về BHXH tự nguyện có hai chế độ sau: hưu trí, tử tuất.
+ Phương thức đóng BHXH bắt buộc là theo tháng, có trường hợp đặc biệt theo ngành sản xuất kinh doanh của đơn vị sử dụng lao động thì họ có thể đóng theo quý, theo 6 tháng. Đối với BHXH tự nguyện, người lao động có thể đóng theo tháng, theo quý, cả năm hoặc đóng một lần cho nhiều năm sau đó, đặc biệt người tham gia BHXH tự nguyện đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH tự nguyện đóng đủ từ 10 năm trở lên thì được đóng mỗi lần tiền gốc, tiền lãi để đủ tối thiếu 20 năm đóng BHXH tự nguyện để hưởng chế độ hưu BHXH. Các yếu tố cấu thành cơ bản của BHXH tự nguyện + Người tham gia BHXH tự nguyện: Người tham BHXH tự nguyện là những cá nhân tự nguyện đăng ký BHXH tự nguyện để hưởng các chế độ về BHXH BHXH tự nguyện. + Cơ quan BHXH: Là cơ quan sự nghiệp được nhà nước giao nhiệm vụ thu BHXH tự nguyện, quản lý quỹ BHXH tự nguyện và giải quyết các chế độ cho người tham gia BHXH tự nguyện theo quy định của pháp luật BHXH tự nguyện.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Nhà nước: Là cơ quan ban hành các chính sách BHXH tự nguyện đồng thời quản lý, giám sát việc thực hiện pháp luật BHXH tự nguyện đối với cơ quản BHXH và người tham gia BHXH tự nguyện. + Quỹ BHXH tự nguyện: là quỹ tài chính được hình thành từ nguồn đóng BHXH tự nguyện và các nguồn thu hợp pháp khác được sử dụng để chi trả các chế độ cho người tham gia, chi phí quản lý bộ máy, và những khoản chi hợp pháp khác liên quan đến người tham gia. Khái niệm và phạm vi điều chỉnh, khái quát quá trình phát triển của pháp luật BHXH tự nguyện 1. Khái niệm và phạm vi điều chỉnh của pháp luật BHXH tự nguyện Pháp luật về BHXH tự nguyện là hệ thống những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành và đảm bảo thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực BHXH tự nguyện.
Pháp luật BHXH tự nguyện quy định chế độ, chính sách BHXH tự nguyên, đối tượng đóng, mức đóng, phương thức đóng, quyền, trách nhiệm của các bên liên quan đến việc thực hiện pháp luật BHXH tự nguyện. - Phạm vi điều chỉnh của pháp luật BHXH tự nguyện + Người tham gia BHXH tự nguyện: Người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt đủ từ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. + Tổ chức quản lý và thực hiện BHXH tự nguyện. * Cơ quan nhà nước - Chính phủ, bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, UBND các cấp và các tổ chức khác được nhà nước giao chức năng quản lý và tổ chức thực hiện pháp luật BHXH tự nguyện.
* Tổ chức BHXH - Tổ chức BHXH là đơn vị sự nghiệp có chức năng trực tiếp thực hiện chế độ chính sách về BHXH tự nguyện. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái quát quá trình phát triển của pháp luật về BHXH tự nguyện ở Việt Nam BHXH tự nguyện là một loại hình BHXH được xây dựng và thực hiện ở nước ta. Cơ sở pháp lý đầu tiên cho việc thực hiện BHXH tự nguyện ở Việt Nam là luật BHXH số 76/2006/QH được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29/6/2006.
Chế định về BHXH tự nguyện tại luật BHXH số 76/2006/QH được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29/6/2006, có hiệu lực thực hiện vào ngày 01/1/2008, cho đến nay pháp luật về BHXH tự nguyện ở Việt Nam được thực hiện gần 9 năm. Sau thời gian đưa vào thực hiện đã được sửa đổi tại luật số 58/2014/QH13, được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa VIII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 20/11/2014. Luật BHXH số 58/2014/QH13 đã hoàn thiện hơn, phù hợp hơn và đã khắc phục được nhiều tồn tại của các quy định về BHXH tự nguyện ở nước ta và tiếp tục được chỉnh sửa trong thời gian tới để chính sách, pháp luật luật BHXH tự nguyện được thực hiện ngày càng tốt hơn. Công bằng mà nói BHXH tự nguyện là một lĩnh vực còn khá mới mẻ ở nước ta, kết quả đạt được còn rất khiêm tốn.
Nhưng nhìn một cách vĩ mô thì BHXH tự nguyện sẽ có vai trò quan trọng nhất trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội ở nước ta trong thời gian tới. Khái niệm và các hình thức thực hiện luật BHXH tự nguyện - Khái niệm thực hiện pháp luật Thực hiện pháp luật BHXH tự nguyện (THPL BHXH tự nguyện) là một trong những hình thức thực hiện pháp luật nói chung. Do vậy thực hiện pháp luật BHXH tự nguyện bên cạnh những đặc điểm riêng cũng có những đặc điểm chung như thực hiện pháp luật trong các lĩnh vực khác. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.