Chương 1 THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC TẬP TRUNG DÂN CHỦ TRONG BỔ NHIỆM CÁN BỘ DIỆN BAN THƯỜNG VỤ HUYỆN UỶ VĨNH THUẬN, TỈNH KIÊN GIANG QUẢN LÝ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. CÁN BỘ VÀ BỔ NHIỆM CÁN BỘ DIỆN BAN THƯỜNG VỤ HUYỆN UỶ VĨNH THUẬN, TỈNH KIÊN GIANG QUẢN LÝ – QUAN NIỆM, VỊ TRÍ, VAI TRÒ 1. Ban Thường vụ Huyện uỷ và cán bộ diện Ban Thường vụ Huyện uỷ Vĩnh Thuận quản lý 1. Quan niệm về Ban Thường vụ Huyện uỷ Vĩnh Thuận Theo khoản 2, điều 9, chương II Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá X) ghi rõ: “Giữa hai nhiệm kỳ Đại hội, cơ quan lãnh đạo Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp là Ban Chấp hành đảng bộ, chi bộ (gọi tắt là cấp uỷ)” [23, tr.
Cấp uỷ là tên gọi tắt dùng để chỉ tập thể Ban Chấp hành đảng bộ, chi bộ được Đại hội đảng bộ, chi bộ bầu ra, có vai trò là cơ quan lãnh đạo cao nhất của đảng bộ, chi bộ đó giữa hai kỳ Đại hội. Đại hội đại biểu, hoặc đại hội đảng viên của đảng bộ, chi bộ (phụ thuộc vào số lượng đảng viên theo quy định) thảo luận, biểu quyết nhiều nội dung tại Đại hội, trong đó có bầu cấp uỷ. Trong khoản 1, điều 19 của Điều lệ Đảng ghi: “Cấp uỷ tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh uỷ, thành uỷ), cấp uỷ huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là huyện uỷ, quận uỷ, thị uỷ, thành uỷ) lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu; nghị quyết, chỉ thị của cấp trên” [23, tr.32] và điều 20 Điều lệ Đảng ghi tiếp: “Hội nghị tỉnh uỷ, thành uỷ, huyện uỷ, quận uỷ, thị uỷ bầu ban thường vụ; bầu bí thư và phó bí thư trong số uỷ viên thường vụ” và “Ban Thường vụ lãnh đạo và kiểm tra việc thực hiện nghị quyết của đại hội đại biểu, nghị quyết, chỉ thị của cấp uỷ cùng cấp và cấp trên; quyết định những vấn đề về chủ trương, tổ chức, cán 9 bộ” [23, tr. Như vậy, theo Điều lệ Đảng, Ban Thường vụ vừa là cơ quan lãnh đạo, vừa tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được Ban Chấp hành giao; là cơ quan thường trực để giải quyết các công việc giữa 2 kỳ đại hội.
Tuỳ theo phân cấp quản lý cán bộ, Ban Thường vụ thay mặt cấp uỷ để thực hiện công tác cán bộ của toàn đảng bộ. Căn cứ quy định của Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Vĩnh Thuận lần thứ IX (nhiệm kỳ 2005 – 2010), đã bầu ra Ban Chấp hành đảng bộ gồm 25 đồng chí là những người ưu tú và được sự tín nhiệm cao của Đảng bộ. Ban Chấp hành đảng bộ bầu ra Ban Thường vụ Huyện uỷ gồm 10 đồng chí từ những uỷ viên Ban Chấp hành Huyện uỷ và bầu 01 Bí thư, 02 Phó bí thư trong số uỷ viên Ban Thường vụ Huyện uỷ. Ban Thường vụ Huyện uỷ là những đồng chí tiêu biểu nhất, có đầy đủ phẩm chất chính trị, có trình độ, năng lực, đạo đức lối sống và được sự tín nhiệm cao của Đảng bộ nói chung và của Ban Chấp hành Huyện uỷ nói riêng.
Về trách nhiệm, quyền hạn của Ban Thường vụ Huyện uỷ được quy định rõ trong Quy chế làm việc của Ban Chấp hành đảng bộ huyện (khoá IX) như sau: 1. Căn cứ vào nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, Tỉnh uỷ, nghị quyết Đại hội Đảng bộ, Ban Thường vụ có trách nhiệm nghiên cứu, cụ thể hoá, đề xuất các biện pháp thực hiện để đưa ra Ban Chấp hành thảo luận quyết định. Giữa hai kỳ hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo điều hành thực hiện và kiểm tra, sơ, tổng kết việc thực hiện chủ trương, nghị quyết, chương trình, kế hoạch chỉ đạo của Ban Chấp hành. Tuỳ tình hình và yêu cầu cụ thể, Ban Thường vụ Huyện uỷ ban hành chỉ thị, thông tri, quyết định, kết luận, hướng dẫn, công văn để chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ theo quyền hạn của mình.
Chuẩn bị nội dung và triệu tập các cuộc họp Ban Chấp hành. Lãnh đạo chuẩn bị các đề án, chương trình, kế hoạch chỉ đạo thực hiện có tính chất chuyên đề để đưa ra Ban Chấp hành thảo luận, quyết định. Quyết định các vấn đề về công tác cán bộ theo quyết định phân cấp quản lý cán bộ của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, đảm bảo quy trình, nguyên tắc công tác cán bộ. Chuẩn y kết quả bầu cử cấp uỷ, Uỷ ban Kiểm tra, Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra cơ sở đảng trực thuộc.
Xây dựng đề án, kế hoạch thực hiện nghị quyết, quyết định, hướng dẫn của Trung ương và tỉnh về lập mới, sáp nhập, chia tách tổ chức cơ sở đảng xã, ấp, ngành, đoàn thể cấp huyện; cho ý kiến lãnh đạo kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể quần chúng nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội. Thay mặt Ban Chấp hành báo cáo kết quả tình hình hoạt động của Đảng bộ lên cấp trên và thông tin tình hình cho các đồng chí Huyện uỷ viên, các chi, đảng bộ trực thuộc; nêu những vấn đề cần thiết để các cấp uỷ, cán bộ đảng viên và nhân dân trong huyện nghiên cứu, thảo luận đóng góp ý kiến [4, tr. Như vậy, theo quy chế làm việc thì trách nhiệm và quyền hạn của Ban Thường vụ Huyện uỷ rất cao, đó là thay mặt Ban Chấp hành Huyện uỷ dự thảo các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, tổ chức hội nghị Ban Chấp hành Huyện uỷ để thảo luận và quyết định. Trên cơ sở văn bản lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên và chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động, kế hoạch chung của Ban Chấp hành Huyện uỷ, Ban Thường vụ Huyện uỷ theo trách nhiệm, quyền hạn của mình, được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ của Đảng, tức tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.
Mà lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và kiểm tra, sơ kết, tổng kết quá trình thực hiện nhiệm vụ đó của cấp uỷ, nhằm thực hiện đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế, ổn định chính trị, văn hoá, xã hội, giữ vững 11 quốc phòng, an ninh và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh… Trong các nhiệm vụ đó có nhiệm vụ về công tác cán bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp huyện và cơ sở đáp đứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị đặt ra. Quan niệm về cán bộ diện Ban Thường vụ Huyện uỷ Vĩnh Thuận quản lý Cho đến nay vấn đề cán bộ, cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ chủ chốt và cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Huyện uỷ quản lý đang là vấn đề thực tiễn đặt ra. Ở đây cần làm rõ một số khái niệm cơ bản về cán bộ và cán bộ diện Ban Thường vụ Huyện uỷ quản lý. * Khái niệm cán bộ: Trong Từ điển Tiếng Việt xuất bản năm 1993 thì cán bộ có 2 nghĩa: “1) Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan Nhà nước; 2) người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường không có chức vụ” [26, tr.
Trong Đại từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, xuất bản năm 1999, cán bộ có nghĩa như sau: Thứ nhất, cán bộ bao gồm những người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước, trong hệ thống chính trị, để phân biệt với người không phải là công chức, viên chức nhà nước. Thứ hai, là người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức và của cả hệ thống chính trị. Đây chính là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, những người có chức vụ, phân biệt với người không có chức vụ. Bộ phận cán bộ này được hình thành thông qua việc bầu cử dân chủ hoặc đề bạt, bổ nhiệm.
Trong cuốn Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá - do PGS,TS. Nguyễn Phú Trọng và PGS,TS. Trần Xuân Sầm chủ biên quan niệm rằng: “Cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động 12 của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức” [45, tr. Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành.
Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng” [37, tr. Qua các khái niệm nêu trên, trong luận văn này quan niệm, cán bộ là những người lãnh đạo, quản lý hoặc nhà chuyên môn, nhà khoa học hay công chức, viên chức làm việc, hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước hoặc từ các nguồn khác, họ được hình thành từ bầu cử, tuyển dụng, bổ nhiệm, đề bạt và phân công. Trong khái niệm cán bộ, cần phân biệt một số loại cán bộ: Cán bộ lãnh đạo, theo Từ điển Bách khoa toàn thư của Liên Xô (trước đây) có 2 nghĩa: thứ nhất, cán bộ lãnh đạo là chỉ người đứng đầu của một tổ chức, một phong trào; thứ hai, cán bộ lãnh đạo là người làm thức tỉnh hành vi của người khác. Cán bộ quản lý, cũng là người đứng đầu một tổ chức, nhưng nhấn mạnh việc điều hành hoạt động của tổ chức, việc sử dụng công cụ, phương tiện để điều khiển một loại hoạt động nào đó.
Như vậy, cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý có những điểm giống nhau. Người cán bộ lãnh đạo cũng phải thực hiện một số chức năng quản lý và người cán bộ quản lý cũng phải thực hiện một số chức năng lãnh đạo. Sự khác nhau giữa cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý chỉ là tương đối; nhưng ở nước ta việc phân biệt có ý nghĩa để tránh sự chồng chéo, trùng lặp nhau giữa người cán bộ lãnh đạo và người cán bộ quản lý. Cán bộ chủ chốt: theo Từ điển Tiếng việt, xuất bản năm 1993, "chủ chốt" có nghĩa là quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt; cán bộ chủ chốt của phong trào.