PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Xu hướng hội nhập khu vực và toàn cầu đang diễn ra một cách mạnh mẽ, đòi hỏi các quốc gia phải mở cửa nền kinh tế ra thị trường thế giới, tham gia một cách tích cực vào việc mở rộng và phát triển các mối quan hệ kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, thời gian qua, với những nỗ lực đổi mới toàn diện đất nước, trong đó đáng chú ý là việc chủ động hội nhập khu vực và quốc tế, kinh tế của CHDCND Lào đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Chính quá trình đổi mới kinh tế với nội dung cơ bản là chuyển nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang cơ chế thị trường, mở cửa và hội nhập với các quốc gia trong và ngoài khu vực, với sự điều chỉnh sự can thiệp của Nhà nước đã tạo nên một nền tảng quan trọng cho việc khai thông mở rộng các quan hệ kinh tế quốc tế, nhờ đó đã tạo điều kiện cho việc huy động và sử dụng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào phát triển đất nước.
Tỉnh Luong Namtha là tỉnh có xuất phát điểm về kinh tế - xã hội, cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng và nguồn lực cho đầu tư phát triển nói riêng, cho kinh tế - xã hội nói chung hết sức thấp kém.Tuy nhiên, chỉ trong một thời gian ngắn, với những nỗ lực, cố gắng vươn lên phát huy thuận lợi khắc phục khó khăn, cho nên tình hình kinh tế - xã hội, tỉnh đã có những khởi sắc và chuyển biến tích cực. Đặc biệt là hoạt động thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhờ đótỉnh đã dần khẳng định được vị trí và vai trò của mình đối với sự phát triển của nền kinh tế. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã biết tới tỉnh Luong Namtha như một địa điểm đầu tư hấp dẫn của Lào, hoạt động thu hút FDI nói riêng đã được hình thành rõ nét và sinh động. Một trong những quốc gia có quy mô và số lượng dự án đâu tư lớn vào tỉnh đó là các nhà đầu tư của Trung Quốc.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đóng góp một phần tích cực trong công cuộc đổi mới kinh tế của Lào nói chung và tỉnh Luong Namtha nói riêng trong hơn 10 năm qua. Có thể nói FDI như một trong các nguồn năng lượng quan trọng khởi động cỗ máy kinh tế của Lào đi vào quỹ đạo của sự tăng trưởng. Nó càng quan 2 trọng đối với một nước có nhu cầu vốn lớn cho sự phát triển kinh tế xã hội như Lào nói chung và tỉnh Luong Namtha nói riêng. Thông qua hoạt động thu hút FDI, tỉnh có thể huy động được khối lượng lớn vốn đầu tư đáp ứng cho nhu cầu chuyển đổi cơ cấu, ổn định kinh tế, tạo cơ sở vững chắc cho tăng trưởng dài hạn ở những năm sau.
Cùng với đó, tình hình xã hội cũng được cải thiện, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân và do đó, đời sống dân cư từng bước được nâng cao, v,v…. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mà đầu tư nước ngoài mang lại, cũng còn nhiều hạn chế và có những tác động tiêu cực của FDI với nền kinh tế địa phương, vì vậy tỉnh Luong Namtha cần tiếp nhận FDI một cách chủ động, phát huy mặt tích cực của nó đồng thời giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực. Đặc biệt trong thời gian tới tỉnh cần đưa ra những giải pháp thiết thực để có thể tăng cường hơn nữa việc thu hút FDI nhằm huy động tối đa nguồn lực và sử dụng có hiệu quả chúng cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của tỉnh một cách hiệu quả và bền vững. Với mong muốn góp phần vào giải quyết vấn đề có ý nghĩa quan trọng thiết thực và tính cấp bách này, tác giả lựa chọn đề tài “Thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp của Trung Quốc vào tỉnh LuongNamtha của Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
Theo đó, tác giả phân tích hiện trạng, rút ra những mặt đạt được, những mặt hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong thu hút đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào tỉnh và đề xuất các kiến nghị góp phần cải thiện và tăng cường hơn nữa việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp của Trung Quốc nói riêng và của các quốc gia khác nói chung vào tỉnh Luong Namtha nước CHDCND Lào.Tổng quan tình hình nghiên cứu Buakham THIPPHAVONG (2009) đề tài “Đầu tư trực tiếp nước ngoài trong việc phát triển kinh tế ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào”. Tác giả đã nghiên cứu nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển kinh tế của CHDCND Lào, Lào vẫn còn thiếu vốn, khả năng tích lũy nội bộ của nền kinh tế còn có hạn, không đủ đáp ứng nhu cầu vốn to lớn cho đầu tư phát triển. Vì vậy, việc thu hút FDI là quan trọng. Luận án đã phân tích các nguyên nhân ảnh hưởng, những hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu để thu hút có hiệu quả vốn FDI vào CHDCND Lào để phát triển kinh tế.
3 Saleumxay PHOMIXẢY (2015), luận văn thạc sĩ đề tài “Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của Sở kế hoạch và đầu tư Viêng Chăn”, tại trường đại học Kinh tế Quốc dân, tác giả đã nghiên cứu nhu cầu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cho phát triển kinh tế của thủ đô Viêng Chăn. Viêng Chăn tuy đã có rất nhiều nỗ lực nhưng vẫn cònthiếu vốn, khả năng tích lũy nội bộ của nền kinh tế còn có hạn, không đủ đáp ứng nhu cầu vốn to lớn cho đầu tư phát triển. Bởi lẽ vậy, việc thu hút FDI với Thủ đô là rất quan trọng. Luận văn đã phân tích thực trạng thu hút FDI của Sở kế hoạch và đầu tư Viêng Chăn những năm qua, kết quả thu hút và chỉ ra rõ những nguyên nhân ảnh hưởng, những hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu để thu hút có hiệu quả vốn FDI vào Viêng Chăn để phát triển kinh tế những năm qua.
Hoàng Quốc Thắng (2011), luận văn thạc sĩ, đề tài “Một số giải pháp tăng cường huy động vốn cho đầu tư nước ngoài tại Hà Nội giai đoạn 2011 - 2015” bảo vệ tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Đầu tư phát triển là hoạt động kinh tế quan trọng của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ và mỗi chủ thể kinh tế, có tác động lớn đến sự ổn định, tăng trưởng và phát triển. Vốn là đại lượng giá trị, là giá trị mang lại giá trị thặng dư, là một loại “hàng hoá đặc biệt” với những đặc trưng riêng. Vốn được tích luỹ qua thời gian, là phần tiết kiệm hay tích luỹ mà nền kinh tế có thể huy động cho đầu tư.
Ở quy mô quốc gia hay khu vực thường phân nguồn vốn thành vốn trong nước (gồm vốn nhà nước và vốn ngoài nhà nước) và vốn nước ngoài. Do vậy, huy động được lượng vốn đủ lớn đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, cần tạo lập và duy trì năng lực tăng trưởng nhanh - bền vững, ổn định môi trường kinh tế vĩ mô, xây dựng được những chính sách huy động hiệu quả, phát triển đồng bộ thị trường tài chính. Để đảm bảo hoàn thành kế hoạch phát triển đến năm 2015, Hà Nội cần một lượng vốn đầu tư rất lớn, phải đảm bảo được tỷ suất đầu tư GDP lên trên 50% đây là một nhiệm vụ khó khăn, đòi hỏi sự nỗ lực cao của chính quyền Thành phố cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân Thủ đô trong việc tìm kiếm, khai thác, phát huy mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế. Nguyễn Đầu (2012), Luận án tiến sĩ kinh tế: “Huy động và sử dụng vốn đầu tư nước ngoài phát triển kinh tế thành phố Đà Nẵng - Thực trạng và giải pháp” tác 4 giả chỉ ra đầu tư là nhân tố quyết định cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của một địa phương, vùng, quốc gia.
Để tăng trưởng nhanh cần phải huy động tối đa các nguồn vốn cho đầu tư phát triển. Nhưng quan trọng hơn là phải lựa chọn và phát triển các phương thức huy động vốn hiệu quả, cùng với việc sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư để tạo chất lượng và hiệu quả cho sự phát triển của nền kinh tế. Đến lượt nó tiếp tục tạonên chu kỳ tích tụ, tập trung vốn và chuyển hóa nhanh thành vốn đầu tư phát triển thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh, ổn định và bền vững trở thành quốc gia (địa phương, vùng) giàu mạnh, hiện đại và văn minh. Phonesay VILAYSACK (2013), Luận án tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành Kinh tế đầu tư,“Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào”, bảo vệ tại hội đồng Đại học Kinh tế Quốc dân.
Tác giả đã nghiên cứu đi sâu vào tình hình thu hút FDI vào CHDCND Lào từ năm 2007 đến năm 2012. Phân tích thực trạng hoạt động thu hút FDI những nguyên nhân và hạn trong việc thu hút FDI hiệu quả FDI ở Lào trong thời gian qua, lượng vốn FDI thu hút vào Lào quá ít, không đều qua các thời kỳ và ở vị trí bất lợi so các nước trong khu vực, bên cạnh đó là hiệu quả sử dụng vốn FDI không cao, số thực hiện thấp, chưa tác động nhiều đến kinh tế của Lào. Qua tổng quan các công trình nghiên cứu như trên, các vấn đề lý thuyết cơ bản về FDI và thu hút FDI đã được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu hệ thống khá toàn diện các vấn đề lý luận cốt lõi. Các vấn đề đó đã được thảo luận kĩ lưỡng và từng bước được làm sáng tỏ.
Tuy nhiên, thực tế chưa có 1 đề tài khoa học, luận án, luận văn thạc sĩ nào nghiên cứu về vấn đề thu hút đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào tỉnh Luong Namtha - CHDCND Lào. Vì vậy, có thể khẳng định đề tài luận văn của tác giả không trùng lắp với các công trình, luận văn, luận án đã công bố trong thời gian gần đây, luận văn kế thừa các kết quả nghiên cứu trước đó và vận dụng vào điều kiện cụ thể của tỉnh Luong Namtha. Hơn thế nữa đây sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho tỉnh Luong Namtha nhằm phục vụ công tác thu hút vốn đầu tư tại địa phương trong thời gian tới. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3.
Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất giải pháp tăng cường thu hút đầu tư của Trung Quốc vào tỉnh Luong Namtha nước CHDCND Lào đến năm 2025.