PHÁP LUẬT VỀ THỜI HIỆU TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Tìm hiểu pháp luật về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa và thực tiễn áp dụng chế định này. Tải ngay!

• Tác giả: Nguyễn Xuân Hoàn
• Người hướng dẫn: Th.S Trần Thị Mai
• Trường học: Trường Đại Học Hòa Bình
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Thời Hiệu Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỜI HIỆU TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
• 1.1. Lý luận về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự
• 1.2. Pháp luật về chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm trong luật Hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CHẾ ĐỊNH THỜI HIỆU TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.1. Quy định của pháp luật về áp dụng chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm trong Luật Hình sự
• 2.2. Thực tiễn áp dụng chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm trong Luật Hình sự Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CHẾ ĐỊNH THỜI HIỆU TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng pháp luật về chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam
• 3.2. Giải pháp sửa đổi, bổ sung chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thời Hiệu Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự Là Gì

Chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là một trụ cột quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Nó không chỉ là một vấn đề lý thuyết mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cả Nhà nước và công dân. Chế định này đảm bảo rằng người phạm tội phải chịu trách nhiệm theo quy định, đồng thời ngăn chặn việc bỏ lọt tội phạm và tránh oan sai cho người vô tội. Bên cạnh đó, nó thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, mang lại cơ hội cho người phạm tội được hưởng những quyền lợi nhất định. Việc áp dụng đúng đắn và thống nhất các quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ củng cố niềm tin của nhân dân vào sự công minh và sức mạnh của pháp luật, khuyến khích sự tham gia tích cực vào công cuộc phòng, chống tội phạm, xây dựng một Nhà nước pháp quyền vững mạnh. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn những cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất về chế định này, đặc biệt là trong cách tính thời hiệu. Do đó, việc làm rõ các quy định về thời hạn, cách tính thời hạn, và các căn cứ liên quan là vô cùng cần thiết.

1.1. Khái niệm và bản chất của thời hiệu truy cứu TNHS

Theo quy định của pháp luật, thời hiệu là khoảng thời gian mà sau khi hết thời hạn đó, một chủ thể không còn quyền thực hiện một hành vi pháp lý nhất định. Đối với thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, đây là khoảng thời gian mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền được quyền khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử một người về hành vi phạm tội. Hết thời hạn này, người phạm tội sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định. Bản chất của thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự thể hiện sự cân bằng giữa việc bảo vệ quyền lợi của người bị hại và đảm bảo tính nhân đạo, tạo cơ hội cho người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng.

1.2. Ý nghĩa của chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự

Chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự mang nhiều ý nghĩa quan trọng. Thứ nhất, nó góp phần đảm bảo quyền con người, quyền công dân, tránh việc truy cứu trách nhiệm hình sự một cách tùy tiện, kéo dài. Thứ hai, nó thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, tạo điều kiện cho người phạm tội sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng. Thứ ba, nó giúp các cơ quan tiến hành tố tụng tập trung nguồn lực vào việc giải quyết các vụ án mới, đảm bảo hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử. Tư tưởng bảo vệ các quyền con người được phản ánh thông qua từng điều luật trong Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015. Các quy định về chế định thời hiệu cũng không là ngoại lệ.

II. Vấn Đề Thực Trạng Áp Dụng Thời Hiệu Truy Cứu TNHS

Mặc dù đã có những quy định pháp luật rõ ràng, thực tiễn áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề. Một trong số đó là sự thiếu thống nhất trong cách hiểu và áp dụng các quy định về thời hạn, cách tính thời hạn, và các căn cứ để xác định thời hiệu. Điều này dẫn đến việc áp dụng pháp luật không đồng đều, gây ra sự bất công và làm giảm hiệu quả của công tác phòng, chống tội phạm. Bên cạnh đó, việc xác định chính xác thời điểm bắt đầu và kết thúc thời hiệu cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong các vụ án phức tạp, có nhiều tình tiết liên quan đến thời gian. Nghiên cứu của GS. Lê Văn Cảm chỉ ra rằng: "Hiện nay, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về lý luận thời hiệu TCTNHS, bên cạnh đó, trong quá trình áp dụng cách tính thời hiệu còn có cách hiểu chưa thống nhất, nhận thức chưa đúng với quy định của pháp luật."

2.1. Những khó khăn trong xác định thời điểm bắt đầu thời hiệu

Việc xác định chính xác thời điểm bắt đầu tính thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đôi khi gặp khó khăn, đặc biệt trong các vụ án mà hành vi phạm tội được che giấu kín đáo hoặc diễn ra trong một thời gian dài. Ví dụ, trong các vụ án tham nhũng, việc phát hiện hành vi phạm tội có thể mất nhiều năm, kể từ khi hành vi đó xảy ra. Do đó, việc xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu là một thách thức lớn đối với các cơ quan tiến hành tố tụng.

2.2. Các vướng mắc trong áp dụng thời hiệu với tội phạm đặc biệt

Một số loại tội phạm, như tội xâm phạm an ninh quốc gia, tội phạm chiến tranh, tội chống loài người, không được áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc xác định ranh giới giữa các loại tội phạm này với các tội phạm khác đôi khi gặp khó khăn. Điều này có thể dẫn đến việc áp dụng pháp luật không chính xác, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan.

III. Cách Tính Thời Hiệu Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự Chuẩn Nhất

Việc xác định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là một quy trình quan trọng và cần được thực hiện một cách cẩn trọng, chính xác. Quy trình này bao gồm việc xác định loại tội phạm, khung hình phạt áp dụng, và thời điểm bắt đầu tính thời hiệu. Cần lưu ý rằng, thời hiệu có thể bị gián đoạn hoặc tạm dừng trong một số trường hợp nhất định. Việc nắm vững các quy định về cách tính thời hiệu là vô cùng quan trọng đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, nhằm đảm bảo việc áp dụng pháp luật một cách công bằng và chính xác. Theo quy định, Thời hiệu được tính từ thời điểm bắt đầu ngày đầu tiên của thời hiệu và chấm dứt tại thời điểm kết thúc ngày cuối cùng của thời hiệu.

3.1. Hướng dẫn chi tiết các bước tính thời hiệu truy cứu TNHS

Để tính thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự một cách chính xác, cần thực hiện theo các bước sau: (1) Xác định loại tội phạm và khung hình phạt áp dụng theo quy định của Bộ luật Hình sự. (2) Xác định thời điểm hành vi phạm tội kết thúc. (3) Xác định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với khung hình phạt. (4) Xác định các sự kiện làm gián đoạn hoặc tạm dừng thời hiệu (nếu có). (5) Tính toán thời điểm kết thúc thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự

Thời hiệu trong pháp luật hình sự chính là một khoảng thời gian nhất định. Trong khoảng thời gian đó, các cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền của Nhà nước bao gồm: cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Toà án và cơ quan thi hành án hình sự được Nhà nước trao cho quyền truy cứu trách nhiệm hình sự và thi hành bản án kết tội đối với người thực hiện tội phạm theo quy định trong Bộ luật hình sự năm 2015. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự bao gồm: loại tội phạm, khung hình phạt, sự gián đoạn hoặc tạm dừng thời hiệu, và các quy định đặc biệt khác của pháp luật.

IV. Nghiên Cứu Thực Tiễn Áp Dụng Thời Hiệu TCTNHS Tại Việt Nam

Nghiên cứu thực tiễn áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam cho thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các địa phương và các loại tội phạm khác nhau. Các vụ án liên quan đến thời hiệu thường gây tranh cãi và đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng của các cơ quan tiến hành tố tụng. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc nâng cao nhận thức về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự cho cả cán bộ pháp luật và người dân là rất quan trọng để đảm bảo việc áp dụng pháp luật một cách công bằng và hiệu quả.

4.1. Phân tích một số vụ án điển hình liên quan đến thời hiệu truy cứu

Việc phân tích các vụ án điển hình liên quan đến thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các vấn đề phát sinh trong thực tiễn và rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Các vụ án này thường liên quan đến các vấn đề như xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu, sự gián đoạn hoặc tạm dừng thời hiệu, và việc áp dụng các quy định đặc biệt của pháp luật.

4.2. Thống kê và đánh giá về số lượng vụ án áp dụng thời hiệu

Việc thống kê và đánh giá về số lượng vụ án áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự cung cấp một cái nhìn tổng quan về tình hình áp dụng chế định này trong thực tiễn. Các số liệu thống kê có thể giúp chúng ta xác định các vấn đề tồn tại và đề xuất các giải pháp cải thiện.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Định Về Thời Hiệu Truy Cứu TNHS

Để nâng cao hiệu quả áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, cần có những giải pháp đồng bộ, bao gồm việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao năng lực của cán bộ pháp luật, và tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Cần rà soát và sửa đổi, bổ sung các quy định còn chưa rõ ràng, gây khó khăn trong áp dụng. Bên cạnh đó, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ pháp luật về các kiến thức và kỹ năng liên quan đến thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Mặt khác, chỉ một trong các cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền của Nhà nước (cơ quan Điều tra với sự phê chuẩn của Viện kiểm sát, Viện kiểm sát, Toà án hoặc cơ quan thi hành án hình sự) căn cứ vào các giai đoạn tố tụng hình sự cụ thể (điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án) được quyền thi hành việc không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội.

5.1. Đề xuất sửa đổi bổ sung các điều luật về thời hiệu truy cứu

Việc sửa đổi, bổ sung các điều luật về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự cần được thực hiện một cách cẩn trọng, dựa trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng thực tiễn áp dụng và tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia khác. Các đề xuất sửa đổi, bổ sung cần tập trung vào việc làm rõ các quy định còn chưa rõ ràng, khắc phục các bất cập trong thực tiễn, và đảm bảo tính công bằng, hợp lý của pháp luật.

5.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ pháp luật về áp dụng thời hiệu

Việc nâng cao năng lực cho cán bộ pháp luật về áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là một yếu tố quan trọng để đảm bảo việc áp dụng pháp luật một cách chính xác và hiệu quả. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ pháp luật về các kiến thức và kỹ năng liên quan đến thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, bao gồm cách xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu, cách tính thời hiệu, và cách áp dụng các quy định đặc biệt của pháp luật.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Chế Định Thời Hiệu Truy Cứu TNHS

Chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng chế định này là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của các nhà lập pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng, và toàn xã hội. Hơn nữa, nó vẫn là một vấn đề khó và phức tạp, có tích chất nghiên cứu liên ngành, thêm vào đó thời gian nghiên cứu có hạn cũng như năng lực nghiên cứu, kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề của sinh viên còn hạn chế, nên trong bài Luận này chỉ cố gắng làm sáng tỏ những khía cạnh mà theo quan điểm của sinh viên là quan trọng và chủ yếu hơn cả.

6.1. Xu hướng phát triển của pháp luật về thời hiệu truy cứu TNHS

Xu hướng phát triển của pháp luật về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự trên thế giới là ngày càng chú trọng đến việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời đảm bảo hiệu quả của công tác phòng, chống tội phạm. Các quốc gia đang nỗ lực hoàn thiện các quy định pháp luật về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

6.2. Vai trò của thời hiệu trong việc bảo vệ quyền con người

Trong một Nhà nước pháp quyền, các quy định của pháp luật hình sự có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ các quyền và tự do của con người, của công dân, bởi những quyền và tự do đó là những giá trị xã hội cao quý nhất được thừa nhận chung của nền văn minh nhân loại.Chế định thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tránh việc truy cứu trách nhiệm hình sự một cách tùy tiện, kéo dài. Nó cũng thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, tạo điều kiện cho người phạm tội sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Điều khoản cơ bản => Chương II: Hiệu lực của Bộ luật hình sự => Chương III: Tội phạm => Chương IV: Những trường hợp loại trừ TNHS => Chương V: Thời hiệu truy cứu TNHS, miễn TNHS => Chương VI: Hình phạt => Chương VII: Các biện pháp tư pháp => Chương VIII: Quyết định hình phạt => Chương IX: Thời hiệu thi hành bản án, miễn chấp hành hình phạt, giảm thời hạn chấp hành hình phạt => Chương X: Xóa án tích => Chương XI: Những quy định đối với pháp nhân thương mại phạm tội => Chương XII: Những quy định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội => Chương XIII đến Chương XXVI: Các tội phạm cụ thể. Xét về bản chất của chế định về thời hiệu truy cứu TNHS: Nó thuộc nhóm các biện pháp tha miễn trong luật hình sự. Qua nghiên cứu, phân tích bản chất pháp lý của các quy phạm PLHS Việt Nam hiện hành về các biện pháp tha lOMoARcPSD|17917457 miễn quy định tại 22 điều của BLHS năm 2015 (các điều 27-29; 60-73; 88-89; 105-107). Trong lần pháp điển hóa thứ ba luật hình sự Việt Nam vừa qua, các nhà làm luật nước ta tiếp tục ghi nhận về mặt lập pháp trong BLHS năm 2015 chế định thời hiệu trong luật hình sự như trong BLHS năm 1999 với bốn điều luật đề cập đến hai chế định nhỏ thuộc nó, bao gồm: Chế định thời hiệu truy cứu TNHS (các điều 27-28) và chế định thời hiệu thi hành bản án hình sự (các điều 60-61) Nghiên cứu về chế định thời hiệu trong luật hình sự thì có thể nhận thấy: Thời hiệu truy cứu TNHS là một chế định nhỏ trong chế định lớn về thời hiệu trong luật hình sự, bao gồm 02 chế định nhỏ tương ứng trong nó là: Thời hiệu truy cứu TNHS và thời hiệu thi hành bản án kết tội.

Trong BLHS năm 2015 (cũng như BLHS 1999 trước đây), các nhà làm luật không đưa ra định nghĩa pháp lý thế nào là thời hiệu mà chỉ đưa ra định nghĩa cho hai yếu tố cấu thành nên chế định này, đó là thời hiệu truy cứu TNHS và thời hiệu thi hành bản án tương ứng tại khoản 1 Điều 27 và khoản 1 Điều 60 của Bộ luật. Việc xác định vị trí (chỗ đứng) của chế định thời hiệu truy cứu TNHS trong luật hình sự có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu một cách khoa học, toàn diện, có hệ thống về chế định này. Thậy vậy, theo chủ nghĩa duy vật biện chứng “quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta nhận thức về sự vật trong mối quan hệ qua lại giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự tác động qua lại giữa sự vật đó với các sự vật khác, kể cả mối liên hệ trực tiếp và mối liên hệ gián tiếp. Chỉ trên cơ sở đó mới có thể nhận thức đúng về sự vật” [34, tr.

Do đó, trong quá trình nghiên cứu chúng ta cần phải tiếp tục đặt ra câu hỏi để trả lời là chế định này có mối quan hệ gì với những chế định khác trong luật hình sự, sự giống và khác nhau giữa chúng là gì(?). Nếu so sánh chế định thời hiệu truy cứu TNHS với các chế định lớn khác trong luật hình sự như chế định tội phạm, hình phạt,… thì rất khập khiễng và không tương xứng, tuy nhiên trong luật hình sự chế định này có ý nghĩa quan trọng nhất định, không chỉ góp phần thể hiện rõ nét nguyên tắc nhân đạo của lOMoARcPSD|17917457 chính sách hình sự nói chung và của luật hình sự nói riêng, mà còn cho phép khẳng định trình độ của nhà làm luật trên một loạt các phương diện như: kỹ thuật lập pháp, trình độ pháp lý và kiến thước luật pháp cũng như mức độ pháp chế, dân chủ và bảo đảm các quyền con người bằng PLHS trong một quốc gia. Đây là một trong những chế định được ghi nhận ở nhiều các quốc gia trên thế giới. Cao Thị Oanh cho rằng: “Cơ sở chủ yếu để xây dựng các quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là việc truy cứu trách nhiệm hình sự không còn cần thiết nữa”.

Vì vậy, thời hạn cụ thể mà luật quy định để không truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội nữa phải được xây dựng trên cơ sở tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm. Nói cách khác, căn cứ để tiến hành phân hoá trách nhiệm hình sự trong các quy định về thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự chính là tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm và yêu cầu đặt ra là tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm càng cao thì các thời hạn được quy định cụ thể phải càng dài và ngược lại. Các yếu tố tác động đến chế định thời hiệu trong Luật hình sự Việt Nam Tố tụng hình sự là quá trình có sự tham gia của nhiều chủ thể thực hiện chức năng của TTHS, có quyền và nghĩa vụ khi tiến hành tố tụng nhằm làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội là đòi hỏi tất yếu của bất kỳ nhà nước nào nhằm mục đích trừng trị và phòng ngừa tội phạm, bảo vệ các quan hệ xã hội thống trị, trật tự pháp luật và quyền con người, quyền công dân.

Mục đích này chỉ trở thành hiện thực, có hiệu lực trên thực tế khi tội phạm xảy ra được chứng minh, xử lý theo một quy trình nhất định. Thời hạn tố tụng hình sự là một bộ phận của thủ tục tố tụng của quá trình giải quyết vụ án, có mối liên hệ và thuộc vào thẩm quyền, trình tự, thủ tục tiến hành tố tụng ở các giai đoạn tố tụng. Thời hạn tố tụng vì thế cùng với các qui định khác của luật TTHS có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án, tính hiệu quả của hoạt động tố tụng và trong việc bảo đảm quyền con người lOMoARcPSD|17917457 Việc quy định thời hiệu trong luật hình sự phải dựa trên cơ khoa học, phù hợp với thực tiễn đấu tranh xử lý tội phạm, thực hiện mục đích giải quyết vụ án nhanh chóng, khách quan, công bằng, tôn trọng và bảo đảm quyền con người trong quá trình giải quyết vụ án. Thời hạn tố tụng hình sự hợp lý phải đáp ứng được yêu cầu bảo đảm để các chủ thể tiến hành tố tụng có đủ thời gian cần thiết thực hiện các hoạt động, hành vi tố tụng, đồng thời ngăn ngừa việc lạm dụng hoặc áp dụng tùy tiện.3 Phân biệt thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự với thời hiệu thi hành bản án - Sự khác nhau: Thời hiệu truy cứu TNHS Thời hiệu thi hành bản án Cơ sở pháp Thời hạn do Bộ luật hình sự quy Do Bộ luật hình sự quy định lí định mà khi hết thời hạn đó thì mà khi hết thời hạn đó người người phạm tội không bị truy bị kết án, pháp nhân thương cứu trách nhiệm hình sự (Điều mại bị kết ấn không phải chấp 27 Bộ luật hình sự năm 2015).

hành bản án đã tuyên (Điều 60 Bộ luật hình sự năm 2015). Đối tượng Người đã thực hiện hành vi Án được áp dụng đối với bị áp dụng phạm tội theo quy định của Bộ người bị kết án, pháp nhân luật hình sự năm 2015. thương mại bị kết án. Thời gian Áp dụng kể từ khi tội phạm Được áp dụng kể từ khi bản áp dụng được thực hiện và trong quá án có hiệu lực thi hành.

trình tiến hành các hoạt động tố tụng * Về điều kiện: để người phạm tội không phải chịu trách nhiệm hình sự do hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự và điều kiện để người, pháp nhân thương mại bị kết án không phải chấp hành bản án do hết thời hiệu thi hành bản án. lOMoARcPSD|17917457 - Sự giống nhau: 1) Là hai chế định nhỏ trong chế định lớn - thời hiệu trong luật hình sự, mang tính chất nhân đạo được ghi nhận trong Phần chung BLHS, phản ánh sự khoan hồng của nhà nước đối với chủ thể phạm tội và chủ thể bị kết án. 2) Đối tượng được hưởng trong cả hai trường hợp tương ứng hai chế định này đều là người có lỗi trong việc thực hiện tội phạm và tội phạm được thực hiện không nhất thiết phải là thuộc loại tội phạm nào được quy định trong PLHS. 3) Để được hưởng chế định nhân đạo này trong cả hai trường hợp tương ứng đều nhất thiết đã phải qua một thời hạn nhất định do PLHS quy định và khi có đầy đủ các căn cứ và những điều kiện được ghi nhận trong PLHS, thì Nhà nước không được phép: Truy cứu TNHS – đối với chủ thể phạm tội và thi hành bản án kết tội có hiệu lực pháp luật – đối với chủ thể bị kết án.

4) Thời gian đã qua hoặc thời gian trốn tránh sẽ không được tính để hưởng chế định thời hiệu nếu trong thời hạn được quy định trong PLHS có một trong hai tình huống tương ứng xảy ra đối với: a) Chủ thể phạm tội – lại phạm tội mới mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội mới này là trên 1 năm tù hoặc cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã; b) Chủ thể bị kết án – lại phạm tội mới hoặc cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã. 5) Trong lần pháp điển hóa lần thứ ba vừa qua, các quy định về thời hiệu thi hành bản án theo BLHS năm 2015 (Điều 60) đã loại trừ thẩm quyền can thiệp của Nhà nước (Viện trưởng VKSND tối cao và Chánh án TA nhân dân tối cao) đối với những trường hợp đặc biệt khi thời hiệu thi hành bản án kết tội đối với tội phạm đã qua thời hạn 15 năm (như quy định tương ứng trước đây tại khoản 4 Điều 55 BLHS năm 1999), tạo ra sự thống nhất trong quy định giữa thời hiệu truy cứu TNHS và thời hiệu thi hành bản án kết tội. Và đây chính là một minh chứng xác đáng về xu hướng nhân đạo hóa PLHS Việt Nam trong giai đoạn xây dựng NNPQ đương đại. lOMoARcPSD|17917457 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 - Bằng việc phân tích khoa học một số vấn đề lý luận chung về thời hiệu truy cứu TNHS tại Chương I Luận văn này cho phép đi đến những kết luận + Việc ghi nhận thời hiệu truy cứu TNHS trong PLHS Việt Nam đã có từ khá sớm và kể từ pháp điển hóa lần thứ nhất cho tới nay, qua ba lần pháp điển hóa luật hình sự Việt Nam chế định thời hiệu truy cứu TNHS luôn được ghi nhận trong các BLHS.