Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn. Chương 2: Thiết kế và tổ chức trò chơi kĩ thuật số trong môn Toán lớp 6 THCS. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.
Khái niệm trò chơi kĩ thuật số trong giáo dục 1. Trò chơi học tập Trò chơi học tập (TCHT) đã xuất hiện trong lĩnh vực giáo dục từ lâu, tuy nhiên, cho đến nay khi nhắc đến khái niệm TCHT vẫn có những quan niệm khác nhau, tùy thuộc vào góc nhìn và mục đích của từng nghiên cứu. Dưới đây là một số khái niệm về trò chơi học tập dựa trên các nghiên cứu khác nhau: Theo tác giả Crupxkaia (1959), TCHT không chỉ là cách thức nhận biết thế giới, là con đường hướng dẫn trẻ đi tìm chân lý mà còn giúp trẻ xích lại gần nhau hơn, giáo dục cho trẻ lòng yêu quê hương đất nước và lòng tự hào dân tộc [14]. Tác giả Sensevy và các tác giả khác cùng thực hiện nghiên cứu về TCHT cho rằng TCHT là trò chơi dựa trên nội dung cốt lõi từ sách giáo khoa đã được mô hình hóa bằng cách sử dụng các khái niệm, định nghĩa, bổ đề… từ các sách giáo khoa.
Nghĩa là TCHT là một cách mô hình hóa những gì GV và HS cùng làm để HS tiếp nhận được kiến thức thông qua trò chơi đó [21]. Theo tác giả Lê Thị Thanh Sang (2018), TCHT là trò chơi có quy tắc, nội dung đã được xác lập nhằm mở rộng, sửa sai, hệ thống hóa các biểu tượng đã có để phát triển trí tuệ của trẻ, nội dung học tập được kết hợp với hình thức trò chơi [9]. Do đó, các nhà lí luận dạy học cho rằng những trò chơi gắn với việc dạy học đều được gọi là TCHT. Ngoài ra, TCHT có bản chất là trò chơi gắn với sự phát triển trí não cho trẻ thông qua các tương tác trong trò chơi.
Theo Nghiên cứu của Gee (2005): "Trò chơi học tập là các tình huống giải quyết vấn đề theo cách thức tương tác cung cấp cho người chơi một trải nghiệm tương tác động đến việc học và tư duy của họ. Ngoài 5 ra, trò chơi học tập là những trò chơi được thiết kế với mục đích giáo dục, kết hợp giữa các yếu tố giải trí và cung cấp cho người chơi những kinh nghiệm học tập thông qua việc tương tác với nội dung giáo dục [44] Tác giả Vũ Minh Hồng nhận xét trò chơi học tập là trò chơi có quy tắc, nội dung kiến thức liên quan đến hoạt động học tập của trẻ. Đây là một trò chơi nhận thức được thiết kế để mở rộng, sửa chữa và hệ thống hóa các biểu tượng của trẻ về thế giới xung quanh. Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức của hoạt động học tập, tạo không khí vui vẻ, thoải mái, nơi trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự giác, chủ động [5].
Từ đó có thể hiểu trò chơi học tập là một phương pháp giáo dục và học tập được xây dựng và tổ chức bởi GV với cách sử dụng, tiếp cận giống như trong trò chơi để thúc đẩy động lực học tập và tăng cường sự tương tác giữa HS với nội dung học tập qua đó giúp HS nắm được kiến thức và phát triển kỹ năng từ đó thúc đẩy hoàn thiện nhân cách hướng tới hoàn thành trọn vẹn mục tiêu dạy học. Trò chơi kĩ thuật số Đầu tiên, trò chơi học tập bắt đầu với các hình thức đơn giản như trả lời các câu hỏi, chọn đáp án đúng cho các câu hỏi trắc nghiệm hoặc các hoạt động tương tự. Sau đó, các nhà giáo dục và nhà thiết kế trò chơi đã bắt đầu phát triển các trò chơi học tập phức tạp hơn, với nhiều yếu tố trò chơi hơn như cấp độ, thưởng và tính cạnh tranh với sự hỗ trợ của công nghệ kĩ thuật số. Ngày nay, trò chơi kĩ thuật số (TCKTS) đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhiều chương trình giáo dục và đào tạo, từ giáo dục cơ sở đến đào tạo chuyên nghiệp.
Các công nghệ và phương tiện hỗ trợ mới cũng đang được sử dụng để tạo ra những trò chơi học tập phức tạp hơn và tăng cường sự tương tác và trải nghiệm của người học. Tùy vào mục đích sử dụng, đối tượng áp dụng, nội dung nghiên cứu khác nhau, các nhà nghiên cứu giáo dục lại có những quan điểm khác nhau về định nghĩa TCKTS. TCKTS là các trò chơi được tạo 6 ra và chơi trên các thiết bị kĩ thuật số như máy tính, điện thoại di động, máy chơi game, máy tính bảng, hoặc các thiết bị điện tử khác. Theo tác giả Katie Salen (2004), TCKTS là một chuỗi hoạt động liên tiếp được kiểm soát bởi các quy tắc thông qua công nghệ KTS, khi tham gia người chơi sẽ phải nỗ lực để đạt được kết quả cao nhất [18].
Cụ thể hơn khi nghiên cứu về TCKTS, tác giả Clark (2016) đã định nghĩa TCKTS dựa trên mục đích tổ chức và những trải nghiệm KTS mà người chơi trải qua trong quá trình vượt qua các thử thách được người thiết kế đặt ra và bị rằng buộc bởi một số quy tắc nhất định thông qua các phần mềm hỗ trợ phù hợp. Khi tham gia người chơi phải nắm rõ luật chơi và các bước diễn ra của trò chơi để xây dựng chiến thuật phù hợp nhằm giành được điểm số tối đa. TCKTS trong giáo dục được thiết kế với những mục tiêu học tập nhất định thông qua các yếu tố giải trí để đem lại những trải nghiệm tốt nhất cho người học. [15] Theo nghiên cứu của tác giả Kirriemuir và các cộng sự, TCKTS còn được định nghĩa là một môi trường sử dụng các thiết bị KTS có nội dung và mục tiêu nhất định nhằm nâng cao khả năng tiếp nhận kiến thức và các kĩ năng giải quyết vấn đề.
Các nội dung kiến thức khoa học sẽ được người chơi tiếp cận thông qua các thử thách trong trò chơi, khi vượt qua được những thử thách đồng nghĩa với việc người chơi tiếp nhận được các kiến thức khoa học [27], [16]. Trò chơi KTS là một hệ thống chính thức dựa trên quy tắc, với khả năng thay đổi và định lượng kết quả. Các giá trị khác nhau được chỉ định cho các kết quả khác nhau và người chơi phấn đấu để đạt được kết quả cao nhất. Sau mỗi lựa chọn, người chơi phải chịu trách nhiệm và chịu nhận hậu quả tương ứng.
Kết quả cuối cùng của trò chơi khiến người chơi cảm thấy thích thú [26] Dựa trên các định nghĩa trên, trong đề tài nghiên cứu này tôi định nghĩa TCKTS là trò chơi được xây dựng trên các hình thức KTS đa dạng với nội dung giáo dục gắn với các yếu tố giải trí, cho phép người chơi vượt qua các thử thách theo một tiến trình nhất định với các bộ quy tắc đã được người thiết kế lập trình 7 sẵn, nhằm tạo hứng thú trong học tập đồng thời nâng cao các kĩ năng và hình thành các kiến thức khoa học. Đặc điểm học tập dựa trên trò chơi kĩ thuật số Học tập dựa trên trò chơi là một môi trường được tạo ra giữa nội dung của trò chơi và người chơi thông qua chuỗi hoạt động với tiến trình và các tình huống cụ thể mà người chơi cần giải quyết từ đó nâng cao kiến thức và kĩ năng đem lại kết quả học tập tốt [27], [17], [40]. Khi nghiên cứu về học tập dựa trên TCKTS (Digital game-based learning), Mayer và Johnson (2010) khẳng định rằng: Môi trường học tập dựa trên TCKTS là môi trường có: (1) Một bộ quy tắc chơi bắt buộc; (2) Một tập hợp các phản ứng năng động, tích cực của người học; (3) Những hoạt động thử thách thích hợp giúp người học cảm nhận được trải nghiệm thực tế qua trò chơi; (4) Độ khó của trò chơi tăng dần để hướng tới kết quả học tập [43]. Học tập dựa trên TCKTS tập trung vào việc học bằng cách chơi, cụ thể thay vì học thuật truyền thống, học tập dựa trên trò chơi kĩ thuật số tập trung vào việc học bằng cách chơi.
Học sinh được thử nghiệm và khám phá bằng cách giải quyết các thách thức trong trò chơi. Theo Prensky (2003) học tập dựa trên TCKTS có thể được coi là môi trường sử dụng sức mạnh giải trí của TCKTS để phục vụ mục tiêu giáo dục với thiết kế để mang lại những thay đổi về mặt nhận thức ở người chơi, môi trường này là kết quả của sự cân bằng giữa các yếu tố học tập và chơi game [38], [39] Trò chơi kĩ thuật số thường có tính tương tác cao, cho phép học sinh tương tác với môi trường học tập và các nội dung học tập bằng cách sử dụng nút nhấn, chuột hoặc màn hình cảm ứng. Tính tương tác này tạo ra một trải nghiệm học tập tích cực và hấp dẫn cho học sinh. Khi CNTT ngày càng phát triển thì học tập dựa trên TCKTS là một hình thức tổ chức trò chơi giải trí phổ biến trong môi trường học tập, được liên kết với nhiều loại hoạt động học tập giáo dục khác nhau [25].
8 Tự động hóa và phân cấp hóa: Trò chơi kĩ thuật số thường được thiết kế để tự động hóa và phân cấp hóa quá trình học tập. Điều này có nghĩa là học sinh có thể tự điều chỉnh tốc độ học tập của mình theo trình độ của mình và được cung cấp với phản hồi liên tục để cải thiện kỹ năng của mình. Thiết kế đa dạng: Trò chơi kĩ thuật số có thể được thiết kế với nhiều mức độ và phong cách khác nhau để phù hợp với nhu cầu học tập của từng học sinh. Học sinh có thể chọn các trò chơi phù hợp với sở thích và khả năng của mình để thúc đẩy quá trình học tập.
Cung cấp phản hồi liên tục: Trò chơi kĩ thuật số cung cấp phản hồi liên tục và có tính tương tác cao, cho phép học sinh nhận được phản hồi ngay lập tức về kết quả của mình và hướng dẫn để cải thiện kỹ năng của mình. Điều này giúp học sinh tăng cường sự tự tin và tăng khả năng học tập. Những đặc điểm trên đã giúp cho học tập dựa trên trò chơi kĩ thuật số trở thành một phương pháp học tập hiệu quả và được sử dụng rộng rãi 1. Tổng quan nghiên cứu về việc sử dụng trò chơi kỹ thuật số trong dạy học Việc sử dụng trò chơi KTS trong dạy học đã được nghiên cứu và thử nghiệm ở các cấp học khác nhau.
Các nghiên cứu trước đó đã khẳng định trò chơi KTS ngày càng có tiềm năng trở thành công cụ học tập hiệu quả.