CHƯƠNG 1. TÌM HIỂU VỀ UX DESIGN VÀ UI DESIGN 1. Những hiểu biết cơ bản về UX và thiết kế UX UX: Được viết đầy đủ là User Experience (Trải nghiệm người dùng). Là trải nghiệm của người dùng khi người dùng sử dụng một sản phẩm hay một dịch vụ nào đó.
Steve Jobs – một nhà thiết kế, doanh nhân người Mỹ, người đồng sáng lập, Cựu Chủ tịch và giám đốc điều hành tại Apple Inc. Một nhân vật rất nổi tiếng trong việc luôn muốn đưa những trải nghiệm tốt nhất cho người dùng của mình.1 Chân dung của Steve Jobs Ông là một nhân chứng hoàn hảo cho việc áp dụng UX trong ứng dụng phát phát triển sản phẩm. Tìm hiểu qua một vài câu nói của ông: “ You have to start with the customer experience and work backwards to the technology – Bạn hãy bắt đầu với trải nghiệm người dùng sau đó mới đến các yếu tố công nghệ ” – Steve Jobs. 14 Luan van Vào thời điểm ông nói câu này, việc phát triển một sản phẩm thì yếu tố công nghệ là một yếu tố kiên quyết.
Còn với sự phát triển công nghệ mạnh mẽ ngày nay, nhiều plaform ra đời nhằm giúp việc phát triển sản phẩm sẽ trở nên dễ dàng hơn. Và vai trò của UX càng ngày hiện hữu một cách rõ ràng hơn. Từ trên ta dễ dàng nhận ra được tầm nhìn đi trước thời đại của ông. Với tầm nhìn đi trước thời đại của ông, ông là người đã tiên phong trong công cuộc cách mạng thay đổi máy vi tính và điện thoại di động thông minh, đóng góp không nhỏ vào thành công của Apple hôm nay.
Hiện nay, Apple đã trở thành 1 công ty tỷ đô, với nền móng là những di sản do Steve Jobs xây dựng. “ Design is not just what it looks and feels like. Design is how it works - Thiết kế không chỉ là những gì nó trông giống như và cảm thấy như thế nào. Thiết kế là cách nó hoạt động.
Steve Jobs luôn đặt tính năng, giá trị của sản phẩm đem lại cho người dùng là điều quan trọng nhất, tiếp theo đó là giao diện, bao bì, tính thẩm mỹ của sản phẩm. Một người có ảnh hưởng lớn như Steve Jobs luôn luôn đề cao tính trải nghiệm của sản phẩm (UX) thì chắc hẵn nó đóng một vai trò quan trọng như thế nào trong quá trình phát triển sản phẩm.2 Câu nói nổi tiếng của Steve Jobs 15 Luan van 2. UX trong đời sống hàng ngày 2.1 UX trong đời sống hàng ngày Con người chúng ta thường xuyên có các trải nghiệm với các đối tượng mà ta tiếp xúc mỗi ngày (Có thể là 1 sản phẩm, 1 dịch vụ hoặc 1 người bấy kỳ). Đó có thể là một trải nghiệm tốt, đó có thể là một trải nghiệm xấu.
Và ta thường xuyên tìm kiếm một trải nghiệm tốt thay vì một trải nghiệm xấu. Trải nghiệm chính là 1 thứ thúc đẩy người dùng chi tiêu hoặc sử dụng 1 sản phẩm, dịch vụ nào đó. Đôi khi vì một trải nghiệm lạ mà người dùng sẽ làm 1 đều gì đó điên rồ. Tuy nhiên có những trải nghiệm thì người ta muốn trải nghiệm mãi, có những trải nghiệm vì hiếu kỳ thì chỉ 1 lần trong đời.
Có những trải nghiệm họ sẽ ko bao giờ muốn lặp lại trải nghiệm đó 1 lần nữa.3 Ví dụ về một trải nghiệm UX xấu Ví dụ 1: Hẳn ai cũng đã có một trải nghiệm khó khăn tại một bãi gửi xe. Khi việc ghi số, đánh dấu xe bằng những viên phấn được ghi trực tiếp trên yên xe, khiến cho ta có cái nhìn không được thiện cảm với những vết phấn còn xót lại khi 16 Luan van ta rời bãi đỗ xe. Phải mất khoảng vài ngày, thậm chí một tuần những vết phấn ấy mới mờ đi và dần biến mất => Một trải nghiệm UX xấu.4 Ví dụ về một trải nghiệm UX tốt Ví dụ 2: Nhưng ở nhiều bãi đỗ xe, họ đã cải thiện bằng cách áp dụng công nghệ, sử dụng thẻ từ để ghi số, đánh dấu xe. Khiến cho việc gửi xe dễ dàng hơn, khách hàng không còn gặp tình trạng “vết phấn”, doanh nghiệp cũng giảm tải được sự ùn tắc trong quá trình ghi số.
=> Một trải nghiệm UX tốt.2 Thế nào là một UX tốt ? Đối với một sản phẩm được coi là một UX tốt cần phải đảm bảo được các yếu tố sau đây: • Findable: Người dùng tìm thấy gì ở sản phẩm ? Và sản phẩm đó có phải là thứ họ cần tìm hay không ? • Acessible: Người dùng có đủ điều kiện để sử dụng sản phẩm hay không ? • Usable: Sản phẩm có dễ dàng sử dụng hay không ? • Desirable: Sự lôi cuốn, thúc đẩy của sản phẩm ? • Credible: Độ tin cậy của sản phẩm đối với người dùng ? • Usefull: Độ hữu dụng của sản phẩm ? Hình 1.5 Mô hình bậc thang 6 bước 18 Luan van 2.3 Vai trò của UX tới các doanh nghiệp hiện nay Ngày nay thì ngày càng có nhiều công ty - hiểu ra vấn đề cốt lõi trong quá trình phát triển sản phẩm. Đó là: Thời kỳ của việc sản xuất đại trà đã qua và thời kỳ cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm cũng đã qua. Thực tế thì tại thời đại này, người dùng có quá nhiều lựa chọn về sản phẩm. Bất cứ sản phẩm nào vừa đc phát minh ra, dù có tinh vi, phức tạp đến đâu, sau một thời gian ngắn vẫn có thể bắt chước để tạo ra 1 sản phẩm tương đương.
Nhưng trải nghiệm mà sản phẩm tạo ra cho khách hàng. Các nhận dạng từ hình ảnh, ngôn từ, cách tương tác, cảm xúc. được sáng tạo trên sản phẩm riêng của doanh nghiệp đó thì người khác sẽ khó lòng có thể copy được. Do đó có thể nói UX càng ngày càng thể hiện rõ vai trò là yếu tố cạnh tranh quyết định đối với doanh nghiệp.6 Đặt khách hàng – người dùng lên hàng đầu Khách hàng là thượng đế, nếu ta muốn đáp ứng được khách hàng, hãy học cách thiết kế UX, UX sẽ giúp giải quyết các vấn đề của người dùng khi sử dụng sản phẩm.
Từ đó, người dùng sẽ có được niềm tin vào doanh nghiệp của mình. Nếu doanh nghiệp nào đứng ngoài cuộc chơi thì doanh nghiệp đó sẽ mất đi sự cạnh tranh và bị vượt mặt bởi các doanh nghiệp khác. 19 Luan van Sau đây là 4 lợi ích của UX đối với 1 doanh nghiệp mà đã được công nhận rộng rãi: • Giảm chi phí tạo ra sản phẩm: Rất nhiều các công ty, doanh nghiệp gặp phải 1 vấn đề là khi họ bắt phát triển 1 sản phẩm, họ hoàn toàn dựa trên dự đoán mà thiếu đi sự tìm hiểu và nghiên cứu. Và khi sản phẩm xây dựng gần xong mới đưa cho người dùng trải nghiệm, lúc đó họ mới nhận thấy sai lầm.
Và cái giá cho sai lầm đó, đơn giản thì là thay đổi, cập nhật. còn phức tạp hơn thì là đập đi làm lại từ đầu. • Giảm rủi ro khi nâng cấp, thay đổi sản phẩm: Thực tế thì số các công ty đầu tư vào thiết kế UX trong việc tạo ra sản phẩm đã là ít ỏi. Nhưng ngay cả khi tạo ra được 1 sản phẩm được thiết kế tốt từ ban đầu, ta vẫn phải thường xuyên nâng cấp và thay đổi sản phẩm.
Và đó lại là nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất vì đó là thời kỳ thiết kế UX trên sản phẩm đã không còn được coi trọng đầy đủ. Thêm 1 vài chức năng mới, thay đổi một số cập nhật về quy trình. có thể khiến khách hàng nổi giận và rời bỏ sản phẩm. • Có được doanh thu cao hơn: Điều này cũng dễ hiểu, khi sản phẩm của công ty, doanh nghiệp được người dùng sử dụng nhiều, thì cơ hội kiếm tiền của càng trở nên rõ nét • Sản phẩm trở nên dễ bán: Như đã đề cập từ trước, thời kỳ mà khách hàng chỉ quan tâm đến chất lượng của sản phẩm đã qua.
Sản phẩm không chỉ cần có 1 chất lượng đạt chuẩn và mà còn là 1 trải nghiệm người dùng tốt, đó sẽ là 1 sản phẩm dễ bán và khiến khách hàng phải sử dụng sản phẩm. Khái niệm về UX Design và UI Design: - UX Design hay UXD: Được viết đầy đủ là User Experience Design, nghĩa là Thiết kế tối ưu trải nghiệm người dùng. Đặt người dùng làm trọng tâm của sản phẩm (User Centered Design). UX là những đánh giá của người dùng khi sử dụng sản phẩm như: Website hay App có dễ sử dụng hay không? Có thân việc bố trí sắp xếp bố cục như vậy đã được hay chưa? Sản phẩm đó có đạt được mục đích đề ra không.
Thuật ngữ UX được đặt ra bởi Don Norman, cựu phó chủ tịch của Tập đoàn Advanced Technology Group, ông đã nói : “Tôi đã phát minh ra thuật ngữ này vì tôi nghĩ giao diện của con người và khả năng sử dụng quá hẹp. Tôi muốn bao gồm tất cả các khía cạnh của trải nghiệm của người đó với hệ thống bao gồm thiết kế công nghiệp, đồ họa, giao diện, tương tác vật lý và hướng dẫn sử dụng.” -Don Norman Hình 1.7 Chân dung “cha đẻ” của ngành UX Design - UI Design: Được viết đầy đủ là User Interface Design, nghĩa là Thiết kế giao diện người dùng. UI bao gồm tất cả những gì người dùng có thể nhìn 21 Luan van thấy như: màu sắc web, bố cục sắp xếp như thế nào, web/app sử dụng fonts chữ gì, hình ảnh trên web có hấp dẫn hay không, UI đóng vai trò truyền tải thông diệp từ người thiết kế, nhà cung cấp dịch vụ, sản phẩm tới người dùng.8 Mối tương quan giữa UX và UI 4. Công việc của UX Designer và UI Designer là gì ? Công việc của một UX Designer: UX Designer sẽ tìm nhiều cách để tiếp cận sản phẩm để phát hiện một cách đầy đủ những lỗi hay các bất tiện mà người dùng có thể gặp phải, phân tích nguyên nhân và tìm cách giải quyết để gửi ý tưởng về cho UI Design thực hiện.
UX sẽ đảm bảo sao cho tính logic của sản phẩm sẽ “mềm mượt” từ bước này sang bước tiếp theo, tức là đảm bảo chất lượng đầu ra sản phẩm.