CHƯƠNG 1. Tổng quan về ngành vải không dệt Vải không dệt là thuật ngữ được sử dụng trong ngành sản xuất dệt may để biểu thị các loại vải được tạo ra không phải bằng phương pháp dệt thoi hay dệt kim. Nguyên lí cơ bản để sản xuất vải không dệt là được tạo ra từ những sợi nhỏ (có thể sợi dài hay sợi ngắn) sau đó những sợi này sẽ được liên kết với nhau bằng các phương pháp khác nhau như: hóa học, cơ học, nhiệt hoặc dung môi. Lịch sử về ngành vải không dệt Theo một lịch sử xưa cũ thì vải không dệt đầu tiên được tạo ra một cách tình cờ bởi những người lữ hành cưỡi lạc đà băng qua sa mạc.
Họ đặt một búi len lên dép để không làm đau bàn chân, cũng như giúp tăng sự ấm áp. Cũng chính từ nhiệt độ của bàn chân và độ ẩm trong không khí và áp lực từ bàn chân đã giúp đan cài các sợi len thành một cấu trúc vải. Đến thế kỷ 19, tại nước Anh, kỹ sư dệt may Garnett nhận thấy một lượng rất lớn chất xơ bị lãng phí trong quá trình cắt. Ông tận dụng lượng chất xơ này để tạo thành một loại sợi.
Từ đó, ông sáng chế thiết bị chải đặc biệt, giúp cắt nhỏ xơ thành dạng sợi. Thời gian đầu, các sợi xơ này chủ yếu dùng làm ruột gối. Sau đó, Garnett bắt đầu dùng keo dán để kết dính chúng với nhau đó là tiền thân của vải không dệt ngày nay. Ngành vải không dệt trên thế giới Theo báo cáo thì tình hình phát triển của ngành vải không dệt có tốc độ tăng trưởng vừa phải, tăng đều theo từng năm và theo từng khu vực.
Chúng ta có thể phân chia theo các thị trường sau [10]: • Ở thị trường Bắc Mỹ có thể đạt tốc độ CAGR vừa phải 4,5% trong giai đoạn dự báo 2019-2025 do nhu cầu từ các ngành công nghiệp vệ sinh, y tế và ô tô. Nhận thức của người tiêu dùng về sức khỏe, an toàn và vệ sinh góp phần thúc đẩy nhu cầu phát triển sản phẩm từ vải không dệt. • Thị trường châu Âu cũng có sự tăng trưởng mạnh về mặt sản xuất do có sự hiện diện của các công ty sản xuất lớn và nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm y tế sản xuất từ vải không dệt cũng tăng theo do việc dân số đang già đi. • Thị trường ở Trung Đông và châu Phi có tiềm năng tăng trưởng lớn do nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm vệ sinh thấm.
Với sự hiện diện của một số nhà sản xuất vải không dệt của Đức cho ra các sản phẩm không dệt cao cấp và sản phẩm không dệt trung bình, giúp thúc đẩy tăng trưởng của khu vực. • Châu Á-Thái Bình Dương là thị trường lớn nhất và tăng trưởng nhanh nhất. Đặc biệt, Trung Quốc, chiếm phần lớn thị phần nhu cầu trong thị trường APAC năm 2018. Hoạt động phát triển cơ sở hạ tầng của chính phủ Trung Quốc 2 do an dự kiến sẽ tạo điều kiện cho nhu cầu về vải địa kỹ thuật, vật liệu chống thấm và vật liệu lọc từ đó thúc đẩy thị trường.
Thị trường toàn cầu dự kiến sẽ chứng kiến xu hướng tăng trưởng mạnh hơn nữa ở các dạng vật liệu hữu cơ và vô cơ. Và để bắt kịp được xu hướng tăng trưởng đó các công ty lớn hiện này đã và đang đầu tư nhiều hơn vào các hoạt động R & D để nâng cao chất lượng, giảm giá thành sản phẩm và phát triển những sản phẩm mới. Ngoài ra còn đẩy mạnh năng lực sản xuất, mạng lưới phân phối rộng khắp và thiện chí trên thị trường là những yếu tố chính mang lại lợi thế cạnh tranh cho các công ty. Dự đoán chỉ số CAGR theo khu vực từ 2020-2025 1.
Ngành vải không dệt trong nước Theo hiệp hội Dệt may Việt Nam dự báo, kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam năm 2019 đạt 39 tỷ USD, tăng 7,75% so với năm 2018, trong đó kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc đạt 30,85 tỷ USD (tăng 7,38%), xuất khẩu vải đạt 2,14 tỷ USD (tăng 21,6%), xuất khẩu sợi ước đạt 4,09 tỷ USD (tăng 1,61%), xuất khẩu nguyên phụ liệu dệt may đạt 1,32 tỷ USD (tăng 8,22%), trong đó xuất khẩu vải không dệt chỉ đạt 600 triệu USD (tăng 13,21%) [1]. Về đầu ra của vải không dệt chỉ một phần phục vụ trong nước còn lại chủ yếu vẫn là xuất khẩu nhưng con số thu được từ việc xuất khẩu vải không dệt còn khá là thấp so với tiềm năng phát triển của sản phẩm cũng như doanh số được dự đoán trên toàn cầu. Một phần là do số lượng cơ sở sản xuất vải không dệt trong nước cho đến nay chưa nhiều cũng như tuổi đời của ngành còn khá trẻ. Vải không dệt được sản xuất trong nước bắt đầu từ năm 2002 khi công ty cổ phần Dệt Công nghiệp Hà Nội 3 do an (HAICATEX) là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam đầu tư dây chuyền sản xuất vải không dệt.
Hiện tại, một số doanh nghiệp tại Việt Nam đã đầu tư dây chuyền, công nghệ sản xuất vải không dệt như công ty TNHH Sợi Vĩ Sơn, công ty TNHH MTV Thiết bị cơ khí Trung Việt, công ty TNHH Công nghệ Tam Phú Hiệp, công ty TNHH XNK máy bao bì Thành Long, công ty CP XNK Hoa Nam và chủ yếu là sản xuất vải không dệt công nghệ Spundbond được ứng dụng trong lĩnh vự y tế, nông nghiệp, xây dựng, nội thất ô tô,… Nhu cầu sử dụng trong nước hiện tại do đại dịch COVID-19 xuất hiện 2 đợt dịch tháng 2 và tháng 7 trong nước vừa rồi khiến cho nhu cầu sử dụng sản phẩm khẩu trang y tế được làm từ VKD PP là rất lớn làm cho giá của sản phẩm tăng khá cao, bởi giá bình thường của một hộp khẩu trang không dệt chỉ có mức dao động từ 25.000 VND/hộp thì đã bị đẩy lên tới đỉnh điểm là 300.000 VND/hộp và nhu cầu hiện nay trong cả nước đối với loại khẩu trang 3 lớp cho cộng đồng dân cư vào khoảng 100 tấn mỗi tháng tương đương khoảng 150 triệu chiếc trong khi nguuồn nguyên liệu chỉ đủ cung cấp trong 7-10 ngày [8]. Nguyên nhân được xác định do một số nhà cung cấp sản xuất ém hàng, giam hàng đợi nhu cầu của người dân lên đến đỉnh điểm rồi hô giá cao chót vót, nguyên nhân thứ hai là do nguồn cung cấp nguyên liệu PP, nguyên liệu chính để sản xuất VKD PP thì nguồn cung cấp có hạn do phải nhập từ nước ngoài nên khi đối tác đẩy giá lên cao khiến các sản phẩm từ VKD PP bị tăng giá lên cao, và nguyên nhân cuối cùng là do nhu cầu sử dụng rất lớn tới từ thị trường Trung Quốc, nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi đại dịch đã thu mua số lượng lớn nguồn hàng VKD trong nước ta trước khi đợt dịch trong nước xuất hiện, do đất nước này sản xuất không đủ đáp ứng nhu cầu. Từ ba nguyên nhân đó khiến cho nhu cầu sử dụng của người dân trong các đợt dịch là rất lớn, trong khi nguồn cung thì hạn chế. Chính vì việc thiếu nguồn cung cấp nguyên liệu VKD PP nên các doanh nghiệp trong nước đã phải nghiên cứu cho ra sản phẩm vải kháng khuẩn thay vì phải đợi chờ đợi cho tới khi VKD PP được nhập từ nước ngoài về.
Bởi vậy việc xây dựng nhà máy sản xuát vải không dệt PP đạt các yêu cầu tiêu chuẩn y tế, sẽ cung cấp cho thị trường trong nước nguồn hàng đạt chất lượng cao, đảm bảo cho sức khỏe người sử dụng là cần thiết trong đại dịch. Cả trong trường hợp hậu đại dịch COVID-19 thì nhu cầu về sử dụng sản phẩm khẩu trang y tế sử dụng một lần là rất cao, do khả năng lọc hút cao, có khả năng học các hạt bụi có kích thước µm và các đặc tính nó mang lại (sẽ được thông tin chi tiết hơn ở chương 2). Xu hướng phát triển sản phẩm vải không dệt trên thị trường Sự phát triển của ngành vải không dệt trong tương tai sẽ bị tác động mạnh bởi các tiêu chuẩn y tế, quy định về bảo vệ môi trường cũng như nguồn nguyên liệu chủ yếu từ nguồn dầu thô nên tốc độ tăng trưởng kinh tế của thị trường vải không dệt toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng khi các yếu tố trên tác động. Để vượt qua những thách thức đã nói ở trên, những tập đoàn lớn đã chuyển hướng tập trung vào phát triển các loại vải không dệt dựa trên sinh học để giảm sự phụ thuộc vào hóa dầu làm nguyên liệu thô cùng với việc giảm thiểu tác động môi trường liên quan đến các loại vải không dệt thông thường.
Điều này được dự kiến sẽ thúc đẩy tăng trưởng thị trường trong giai tương lai. Các sợi tiên tiến như axit polylactic (PLA) có nguồn gốc từ tinh bột thực vật hoặc ngô và viscose có nguồn gốc từ gỗ đưa ra hướng phát triển và những cơ hội mới cho ngành vải không dệt. Sản phẩm vải không dệt PP 1. Tổng quan về vải không dệt PP Vải không dệt PP được sản xuất bằng công nghệ Meltblown là một loại vật liệu không dệt dựa trên nhựa nhiệt dẻo tương đối mới tích hợp vào các lĩnh vực ứng dụng mới để thay thế các vật liệu dệt thông thường.
Do cấu trúc vi mô độc đáo của chúng, độ xốp thấp, độ hấp thụ, trọng lượng nhẹ và diện tích bề mặt cao, các sản phẩm không dệt PP là vật liệu đầy hứa hẹn của tương lai. Meltblowing là công nghệ cho phép sản xuất các sản phẩm không dệt sợi nhỏ trực tiếp từ các polyme nhiệt dẻo với sự trợ giúp của không khí nóng tốc độ cao thổi nhựa PP đang nóng chảy thành một mạng lưới sợi mịn với đường kính cỡ vài micromet [14]. Theo một nghiên cứu mới của Grand View Research Inc thì tốc độ CAGR của vải không dệt PP trong giai đoạn từ 2014 đến 2020 là 7,8% và trong giai đoạn tiếp theo từ 2020-2026 thì tốc độ CAGR được dự đoán sẽ là >11%. Tổng giá trị trên toàn thế giới ước tính là 27,2 tỷ USD (2019) và 55 tỷ USD (2026) [10].
5 do an Hình 1. Dự đoán chỉ số CAGR của VKD PP theo thị trường (2020-2026) 1. Phân loại • Theo phương pháp sản xuất Sản xuất vải không dệt hiện nay chủ yếu gồm có 2 công nghệ sản xuất chính là Spunbonding (kéo sợi chảy) và Meltblowing (thổi chảy). Cả 2 đều giống nhau về nguyên tắc, nhưng khác nhau về công nghệ sử dụng.
Có thế kết hợp 2 phương pháp này để sản xuất các loại vải không dệt sau: sợi/vải 2 lớp, sợi/vải 3 lớp (ví dụ SMS) và các loại sợi/vải đa lớp khác.