CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG CẤP NHIỆT VÀ THIẾT BỊ NGUỒN CẤP NHIỆT 1.1 Các phương pháp cấp nhiệt 1. Máy bơm nhiệt heat pump Hình 1. Nguyên lý hoạt động của bơm nhiệt Một số ưu điểm nổi bật của máy bơm nhiệt heat pump: - Tiêu hao điện năng thấp: nhờ ứng dng công nghệ hiện đại lấy nguồn năng lượng không khí xung quanh, bơm nhiệt giúp khách hàng tiết kiệm từ 75 — 80% điện năng tiêu th cho việc sản xuất nước nóng, là giải pháp mang lại hiệu quả kinh tế cao. - Hiệu suất cao đạt tới 400%, thời gian làm nóng một khối lượng nước lớn của máy chỉ diễn ra trong vài phút.
- Hoạt động linh hoạt vào bất cứ thời điểm nào trong ngày, không ph thuộc vào thời tiết, đặc biệt vào mùa đông khi nhiệt độ không khí nhỏ. Hơn 5 độ C, máy vẫn có thể sản xuất nước nóng đến 60 độ C. 4 - Cung cấp nước nóng sinh hoạt 24/24 cho hộ gia đình đối với bơm nhiệt bình tích hợp và bơm nhiệt bình tách rời kết hợp với bồn bảo ôn chịu nhiệt. - An toàn tuyệt đối khi sử dng: vì nguyên lý hoạt động của máy bơm nhiệt là gián tiếp và không sử dng điện trực tiếp để đun nóng nước nên sẽ không xảy ra hiện tượng cháy nổ, điện giật.
Bơm nhiệt heat pump không tạo ra khí thải độc hại như CO2, NO2. Gây ô nhiễm môi trường và sức khỏe con người. - Thiết bị được thiết kế với nhiều tính năng thông minh và tự động. Cho phép người sử dng có thể cài đặt các thông số theo yêu cầu.
(thời gian, nhiệt độ nước làm nóng, thời gian bật tắt) - Thời gian thu hồi vốn nhanh từ 16 - 24 tháng vì tiền điện lúc này đã bù tiền máy. Chưa kể đến tuổi thọ của máy có thể lên tới 15 năm nếu được bảo dưỡng tốt. Nhược điểm: - Chi phí ban đầu khá cao - Bơm nhiệt heat pump có thể gây ra tiếng ồn lớn với máy có công suất cao.bơm nhiệt kết hợp năng lượng mặt trời 5 Hình 1.2a: sơ đồ hệ thống bơm nhiệt kết hợp năng lượng mặt trời Hình 1.2b: hệ thống bơm nhiệt kết hợp với bộ thu năng lượng mặt trời được lắp đặt tại khách sạn thế giới xanh nha trang. Ưu điểm Hệ thống này là giúp giảm phát thải khí nhà kính do dùng năng lượng từ mặt trời và giảm 90% chi phí điện năng cho việc cung cấp nước nóng.
Nhược điểm: - Chi phí ban đầu cho phương án này tương đối cao, - Cần diện tích lớn để lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời, - Hiệu suất ph thuộc thời tiết lượng nhiệt để tạo ra nước nóng sẽ bị ảnh hưởng khá lớn vào các ngày âm u hay vào mùa đông ít nắng. Lò hơi kết hợp năng lượng mặt trời 6 Hình 1.3: sơ đồ hệ thống lò hơi kết hợp năng lượng mặt trời Đặc điểm của hệ thống - Sử dng đồng thời cả lò hơi cả tấm thu năng lượng mặt trời để cấp nước nóng Đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, bổ sung nước nóng cho hệ thống lò hơi và cho các phòng khách sạn. - Lò hơi có thể cấp được hơi sử dng cho các nhu cầu cao cấp khác như giặt là, sưởi ấm, nấu ăn,… Ưu điểm - Loại bỏ được nhược điểm ph thuộc thời gian và thời tiết của tấm thu năng lượng mặt trời - Trong tình huống thời tiết xấu hoặc lò hơi sửa chữa vẫn có nước nóng dùng. - Sử dng tấm tích nhiệt năng của mặt trời để giảm tải bớt công suất của lò hơi trong việc cấp nước nóng.
- Tiết kiệm được nhiên liệu cho lò hơi, đặc biệt trong các ngày nắng nóng hay ở nơi có diện tích chiếu sáng nhiều. Nhược điểm - Lắp đặt sẽ cần thêm diện tích trên mái hoặc ở nơi cao có ánh sáng. 7 - Chi phí cho hệ thống năng lượng mặt trời cao. Lò hơi kết hợp với bơm nhiệt Hình 1.4: sơ đồ hệ thống lò hơi kết hợp với bơm nhiệt Đặc điểm của hệ thống - Sử dng bơm nhiệt để cấp thêm nhiệt cho lò hơi - Thích hợp dùng cho tòa nhà người ở - Cấp nước nóng sinh hoạt và hơi nóng cho các nhu cầu cao cấp Ưu điểm - Có thể hoạt động liên tc, tạo ra nước nóng liên tc và không ph thuộc yếu tố thời tiết.
- Độ an toàn, độ bền cao: bơm nhiệt được chế tạo từ vật liệu cao cấp, có khả năng chống chịu tốt. - Tận dng nguồn nhiệt thải của chu trình làm mát để gia nhiệt thêm, tăng được hệ số hiệu quả năng lượng - Sử dng cho các tòa nhà người ở rất hợp lí - Giảm được nhiên liệu cần cấp cho lò hơi Nhược điểm 8 - Do là thiết bị hiện đại, được chế tạo từ vật liệu cao cấp nên giá thành cho một hệ thống dùng bơm nhiệt rất cao, thậm chí cao hơn cả năng lượng mặt trời nên hiện nay chưa được ứng dng rộng rãi cho các tòa nhà, khu chung cư bình dân. - Đối với những nơi không sử dng giàn bay hơi của chu trình lạnh thì sẽ không khai thác tối đa hiệu quả. Lò hơi kết hợp bơm nhiệt và năng lượng mặt trời Hình 1.5: lò hơi kết hợp với bơm nhiệt và năng lượng mặt trời Đặc điểm hệ thống: Sử dng cả 3 nguồn lò hơi, bơm nhiệt và năng lượng mặt trời để cấp nhiệt cho nước sinh hoạt, sấy sưởi,… Ưu điểm: - Độ an toàn, độ bền cao: bơm nhiệt được chế tạo từ vật liệu cao cấp, có khả năng chống chịu tốt,thích hợp dùng cho tòa nhà lớn và nhỏ.
- Có thể hoạt động liên tục, tạo ra nước nóng liên tục và không phụ thuộc yếu tố thời tiết. - Tiết kiệm tối đa nhiên liệu, tăng hệ số hiệu quả năng lượng. - Tận dụng được nhiệt thải, giảm tải bớt cho lò hơi. Nhược điểm: - Hệ thống phức tạp.
- Chi phí đầu tư ban đầu lớn. 9 - Cần nơi có diện tích chiếu sáng lớn. - Có thể gây ra tiếng ồn do sự hoạt động của máy nén và máy sấy.2 Các loại nguồn cấp nhiệt 1. Giới thiệu chung Nồi hơi - Lò hơi (Tiếng anh: Steam boiler) là thiết bị sử dụng nhiên liệu (than, củi, trấu, giấy vụn…) để đun sôi nước tạo thành hơi nước mang nhiệt để phục vụ cho các yêu cầu về nhiệt trong các lĩnh vực công nghiệp như giặt là, sấy gỗ, khách sạn… Tùy theo nhu cầu sử dụng mà người ta tạo ra nguồn hơi có nhiệt độ và áp suất phù hợp để đáp ứng cho các yêu cầu khác nhau.
Để vận chuyển nguồn năng lượng có nhiệt độ và áp suất cao này người ta dùng các ống chịu được nhiệt, chịu được áp suất cao chuyên dùng cho nồi hơi (lò hơi) Cấu tạo đơn giản nhất của lò hơi gồm có hai trống nước (bao nước), một ở phía trên, một ở phía dưới, có hai dàn ống, một dàn nằm trong buồng đốt để được đốt nóng tạo hỗn hợp hơi và nước sôi chuyển động lên trống trên (còn gọi là trống hơi), một dàn nằm phia ngoài vách lò đưa nước đã tách hơi đi xuống trống dưới (còn gọi là trống nước). Việc tuần hoàn hỗn hợp nước sôi và hơi nước đi lên trống trên để tách hơi, và nước từ trống trên chuyển xuống trống dưới có thể là tuần hoàn tự nhiên, cũng có thể là tuần hoàn cưỡng bức: phải dùng bơm chuyên dụng. Trống trên là nơi tách hơi ra khỏi hỗn hợp hơi-nước, phần hơi ra khỏi bao hơi (trống hơi) được đưa đến bộ quá nhiệt là các dàn ống xoắn ruột gà (hoặc cấu tạo khác) đặt ngang hoặc dọc trên đỉnh lò để tận dụng nhiệt của khói lò, tại đây hơi nhận thêm một lượng nhiệt thành hơi quá nhiệt (hơi khô), hơi này có áp suất và nhiệt độ cao được đưa đi sử dụng cho các thiết bị như động cơ hơi nước, turbine hơi nước.2 Ứng dụng Trong các nhà máy công nghiệp có sử dụng nhiệt thì người ta sử dụng thiết bị nồi hơi (lò hơi) để làm nguồn cung cấp nhiệt, cung cấp hơi và dẫn nguồn nhiệt, nguồn hơi đến các hệ thống máy móc cần sử dụng. Lò hơi được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các ngành công nghiệp, mỗi ngành công nghiệp đều có nhu cầu sử dụng nhiệt với mức độ và công suất khác nhau.
Các công ty như: công ty may mặc, công ty giặt khô sử dụng nồi hơi (lò hơi) để cung cấp hơi cho hệ thống cầu là, các nhà máy như: Nhà máy chế biến 11 thức ăn gia súc, nhà máy bánh kẹo, sử dụng nồi hơi (lò hơi) để sấy sản phẩm. Một số nhà máy sử dụng lò hơi để đun nấu, thanh trùng như nhà máy nước giải khát, nhà máy nước mắm, tương hay dầu thực vật.3 Phân loại a) Lò hơi điện Lò hơi điện là loại lò hơi sử dụng nhiên liệu điện để biến đổi nước thành hơi mang nhiệt phục vụ cho các hoạt động sản xuất Hình 1.3a: Lò hơi điện trong công nghiệp Đối với các ứng dụng cần điều kiện cao về vệ sinh môi trường. VD như lò hơi dòng trong ngành dược phẩm, lò hơi dùng trong các nhà hàng khách sạn, phòng massage, ủi đồ công nghiệp, làm bún, làm đậu hũ, sấy thuốc tây, sấy thực phẩm, sấy rau củ quả…Thì việc sử dụng lò hơi (nồi hơi) điện được nhiều doanh nghiệp ưu tiên Ưu điểm: Thiết kế nhỏ gọn Vận hành cực kỳ vệ sinh và đơn giản, Đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, Chi phí tiêu thụ điện năng cũng không cao mà còn rẻ hơn so với các nhiên liệu dầu lửa hoặc khí gas, hiệu suất nhiệt đạt tới 99% Tuổi thọ dài và không có NOx được giải phóng vào không khí 12 Đặc điểm: Nồi hơi điện có dạng hình trụ, nhỏ gọn, được đặt đứng trong khi vận hành Công suất hoạt động khác nhau, có thể lên đến 144 k Thân nồi hơi được sản xuất bằng vật liệu thép chịu áp lực A515Gr60, không bị rỉ sét, ăn mòn, có thể chịu được nhiệt độ cao.