Nghiên cứu thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava

Khám phá luận văn thạc sĩ về thi pháp tự sự trong truyện cổ tích qua tác phẩm của L. Vecenslava và B. Nemcova. Phân tích sâu sắc và chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Quang Quân
• Người hướng dẫn: Pgs. Phạm Thành Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Lí Luận Văn Học
• Đề tài: Thi Pháp Tự Sự Trong Truyện Cổ Tích Tác Giả Qua Sáng Tác Của L.Nemcova
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử vấn đề
• 0.3. Mục đích, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 0.5. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THUYẾT THI PHÁP HỌC VÀ TRUYỆN CỔ TÍCH TÁC GIẢ
• 1.1. Giới thuyết thi pháp học
• 2. CHƯƠNG 2: NGƯỜI KỂ CHUYỆN, ĐIỂM NHÌN VÀ THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TÁC GIẢ
• 3. CHƯƠNG 3: THI PHÁP KẾT CẤU VÀ KIẾN TẠO KHÔNG GIAN, THỜI GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L

Thi pháp tự sự là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong văn học, đặc biệt là trong thể loại truyện cổ tích. Truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa sâu sắc. Việc phân tích thi pháp tự sự trong các tác phẩm này giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà các nhà văn xây dựng nhân vật, cốt truyện và không gian nghệ thuật.

1.1. Khái niệm thi pháp tự sự và vai trò của nó trong văn học

Thi pháp tự sự là nghiên cứu về cách thức kể chuyện, bao gồm các yếu tố như người kể chuyện, điểm nhìn và cấu trúc cốt truyện. Nó giúp xác định cách mà tác giả truyền tải thông điệp và cảm xúc đến độc giả.

1.2. Đặc điểm của truyện cổ tích tác giả trong văn học Séc

Truyện cổ tích tác giả, như của L. Němcová và Věnceslava, thường mang những đặc điểm riêng biệt, phản ánh văn hóa và tư tưởng của thời đại. Những tác phẩm này không chỉ đơn thuần là kể chuyện mà còn chứa đựng những bài học đạo đức và triết lý sống.

II. Những thách thức trong việc phân tích thi pháp tự sự của L

Việc phân tích thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava gặp nhiều thách thức. Đầu tiên, sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa có thể gây khó khăn trong việc hiểu và diễn giải các tác phẩm. Thứ hai, việc xác định các yếu tố thi pháp trong các tác phẩm này đòi hỏi một cái nhìn sâu sắc và tinh tế.

2.1. Khó khăn trong việc dịch thuật và hiểu văn hóa

Dịch thuật các tác phẩm văn học từ tiếng Séc sang tiếng Việt không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ mà còn cần phải hiểu rõ bối cảnh văn hóa và lịch sử của tác phẩm. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm hoặc thiếu sót trong việc truyền tải ý nghĩa.

2.2. Sự đa dạng trong phong cách tự sự của hai tác giả

L. Němcová và Věnceslava có những phong cách tự sự khác nhau, điều này tạo ra sự phong phú nhưng cũng gây khó khăn trong việc so sánh và phân tích. Mỗi tác giả có cách tiếp cận riêng về nhân vật, cốt truyện và không gian nghệ thuật.

III. Phương pháp phân tích thi pháp tự sự trong truyện cổ tích tác giả

Để phân tích thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Các phương pháp này bao gồm phân tích văn bản, so sánh và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.

3.1. Phân tích văn bản và các yếu tố thi pháp

Phân tích văn bản giúp xác định các yếu tố thi pháp như nhân vật, cốt truyện và điểm nhìn. Điều này cho phép hiểu rõ hơn về cách mà tác giả xây dựng thế giới nghệ thuật trong tác phẩm.

3.2. So sánh giữa các tác phẩm và phong cách tự sự

So sánh các tác phẩm của L. Němcová và Věnceslava giúp nhận diện những điểm tương đồng và khác biệt trong phong cách tự sự của họ. Điều này không chỉ làm nổi bật cá tính của từng tác giả mà còn giúp hiểu rõ hơn về thể loại truyện cổ tích.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thi pháp tự sự trong truyện cổ tích

Thi pháp tự sự không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và nghiên cứu văn học. Việc hiểu rõ thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava có thể giúp giáo viên và sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về văn học Séc.

4.1. Giáo dục và giảng dạy văn học

Việc áp dụng thi pháp tự sự trong giảng dạy văn học giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách thức xây dựng tác phẩm, từ đó phát triển khả năng phân tích và cảm thụ văn học.

4.2. Nghiên cứu văn học và giao lưu văn hóa

Nghiên cứu thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava không chỉ giúp mở rộng hiểu biết về văn học Séc mà còn thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia Việt Nam và Séc.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu thi pháp tự sự trong tương lai

Kết luận về thi pháp tự sự trong truyện cổ tích của L. Němcová và Věnceslava cho thấy sự phong phú và đa dạng của thể loại này. Nghiên cứu thi pháp tự sự không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các tác phẩm mà còn mở ra hướng đi mới cho nghiên cứu văn học trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của thi pháp tự sự trong văn học

Thi pháp tự sự đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu và phân tích các tác phẩm văn học. Nó giúp xác định cách mà tác giả truyền tải thông điệp và cảm xúc đến độc giả.

5.2. Hướng nghiên cứu mới trong thi pháp tự sự

Hướng nghiên cứu thi pháp tự sự trong tương lai có thể mở rộng ra nhiều thể loại văn học khác nhau, từ đó làm phong phú thêm kho tàng văn học thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình vận động của văn học thế giới, sự tương tác giữa văn học dân gian và văn học viết là một quy luật tất yếu. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lí luận văn học của tác giả Nguyễn Quang Quân, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Thành Hưng tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2017, tập trung giải quyết vấn đề chuyển hóa thi pháp tự sự từ cổ tích dân gian sang truyện cổ tích tác giả. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là xác định những biến đổi căn bản trong phương thức trần thuật khi thể loại cổ tích bước vào văn học viết chuyên nghiệp, nơi dấu ấn cá nhân của nhà văn thay thế tính truyền miệng tập thể.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát, phân tích và hệ thống hóa toàn diện các đặc trưng thi pháp tự sự qua 30 tác phẩm tiêu biểu. Ngữ liệu khảo sát bao gồm 18 truyện trong tập "Truyện cổ tích dân tộc Séc" của nữ nhà văn Božena Němcová (1820 – 1861, bản dịch của Nguyễn Thị Mùi) và 12 truyện trong tập "Mười hai vụ án của quan tòa Ô-ca" của Věnceslava Hrdličková (1924 – 2016, bản dịch của Phạm Thành Hưng). Về phạm vi không gian và thời gian, đề tài bao quát các tác phẩm từ thời kỳ Phục hưng Dân tộc Séc thế kỷ XIX đến văn học hiện đại Séc thế kỷ XX tiếp nhận văn hóa phương Đông. Công trình đạt tỷ lệ bao phủ 100% các sáng tác cổ tích bằng văn bản tiếng Việt của hai tác giả, mở ra hướng nghiên cứu thi pháp học so sánh và làm sâu sắc thêm nhịp cầu giao lưu văn hóa Việt Nam – Cộng hòa Séc sau hơn 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết thi pháp học hiện đại và tự sự học cấu trúc luận. Cơ sở lý luận kế thừa các thành tựu của trường phái Hình thức Nga, kết hợp hệ thống khái niệm của các nhà tự sự học kinh điển phương Tây vào thập niên 1970 như Gérard Genette, Tzvetan Todorov, Roland Barthes và Wayne C. Booth, cùng các công trình chuyên sâu về thi pháp học của GS. Trần Đình Sử tại Việt Nam.

Mô hình nghiên cứu triển khai theo 3 cấp độ tự sự: cấp độ người kể chuyện và điểm nhìn trần thuật, cấp độ cấu trúc thế giới nhân vật, và cấp độ tổ chức không gian - thời gian nghệ thuật. Trong khung lý thuyết này, 4 khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm:

• Truyện cổ tích tác giả: Thể loại văn học viết do nhà văn cụ thể sáng tác, định hình bằng văn bản in ấn, mang đậm phong cách cá nhân nhưng kế thừa motif và thi pháp dân gian.
• Người kể chuyện hàm ẩn toàn tri: Hình tượng người trần thuật gián tiếp, đứng ngoài câu chuyện nhưng thấu suốt mọi hành động và chiều sâu tâm lý nhân vật.
• Tiêu điểm hóa: Góc nhìn định hướng nhận thức và cảm xúc, phân định giữa điểm nhìn bên ngoài (khách quan) và điểm nhìn bên trong (tâm lý).
• Nhân vật chức năng và nhân vật tính cách: Sự chuyển dịch từ nhân vật hành động đơn diện sang nhân vật có đời sống nội tâm đa chiều.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp gồm 30 văn bản truyện cổ tích hoàn chỉnh, chia thành 2 tập truyện dịch sang tiếng Việt. Cỡ mẫu khảo sát gồm toàn bộ 18 truyện của B. Němcová và 12 truyện của Věnceslava, đạt tỷ lệ khảo sát toàn diện 100% nguồn ngữ liệu hiện có tại Việt Nam.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng là phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với các tác phẩm đã được xuất bản chính thức, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy khoa học cao nhất. Luận văn phối hợp chặt chẽ 3 phương pháp phân tích chính:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Đi sâu bóc tách từng yếu tố trần thuật trong từng truyện ngắn, sau đó khái quát thành các quy luật thi pháp thể loại.
• Phương pháp thống kê - phân loại: Thu thập dữ liệu định lượng về tần suất xuất hiện của ngôi kể, điểm nhìn và kiểu nhân vật, tạo bằng chứng xác thực cho các luận điểm.
• Phương pháp so sánh liên văn bản: Đối chiếu truyện cổ tích tác giả với cổ tích dân gian truyền thống, đồng thời so sánh phong cách tự sự Trung Âu lãng mạn của B. Němcová với phong cách duy lý Á Đông của Věnceslava.

Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này nhằm kết hợp giữa định tính lý thuyết và định lượng thực nghiệm, loại bỏ tính chủ quan trong phê bình văn học. Tiến trình nghiên cứu được triển khai liên tục qua 4 giai đoạn chuẩn bị, mã hóa dữ liệu, phân tích thi pháp và tổng hợp báo cáo trong 24 tháng (từ năm 2015 đến năm 2017).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát định lượng và phân tích thi pháp 30 tác phẩm đem lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, người kể chuyện toàn tri thay thế hoàn toàn người kể chuyện quan sát bên ngoài. 100% tác phẩm (18/18 truyện của B. Němcová) sử dụng hình thức người kể chuyện hàm ẩn toàn tri. Trong đó, 88,9% tác phẩm (16/18 truyện) miêu tả trực tiếp thế giới nội tâm qua độc thoại và trạng thái tâm lý, hoàn toàn vượt trội so với tỷ lệ 0% miêu tả nội tâm trực tiếp trong truyện cổ tích dân gian truyền thống.

Thứ hai, kỹ thuật tiêu điểm hóa và di chuyển điểm nhìn đạt độ phức tạp cao. Trong truyện "Con chim biết nói, nước trường sinh và ba cây táo vàng", tác giả thực hiện tới 6 lần luân chuyển điểm nhìn giữa các tuyến nhân vật khác nhau. Người kể chuyện chuyển dịch linh hoạt từ điểm nhìn ngoại quan sang điểm nhìn nội quan, trao quyền cảm nhận cho nhân vật chính.

Thứ ba, hệ thống nhân vật có sự chuyển hóa từ nhân vật chức năng sang nhân vật tâm lý và đời sống thực tế. Yếu tố nhân vật kỳ ảo phù trợ thế tục hóa đạt 61,1% (11/18 truyện). Tỷ lệ xuất hiện của nhân vật phù thủy chiếm 38,9% (7/18 truyện) và nhân vật quỷ chiếm 22,2% (4/18 truyện), phản ánh thế giới quan hiện đại về cái thiện và cái ác.

Thứ tư, tính triết luận xuất hiện đậm nét qua lời bình của người kể chuyện. Có 27,8% tác phẩm (5/18 truyện của Němcová) và 41,7% tác phẩm (5/12 truyện của Věnceslava) chèn các câu văn triết lý, định hướng tiếp nhận và đúc kết quy luật đời sống cho độc giả.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt thi pháp giữa cổ tích dân gian và cổ tích tác giả bắt nguồn từ phương thức giao tiếp thẩm mỹ. Cổ tích dân gian hướng tới người nghe qua phương thức truyền miệng, buộc cốt truyện phải vận động liên tục bằng chuỗi hành động bên ngoài. Ngược lại, cổ tích tác giả hướng tới người đọc qua văn bản in ấn, cho phép nhà văn dừng dòng chảy sự kiện để miêu tả tâm lý và bình luận nhân sinh. Đúng như câu ngạn ngữ được tác giả vận dụng trong tác phẩm: "ở bầu thì tròn, ở ống thì phải dài", hình thức thể loại luôn thích ứng với phương thức truyền đạt của thời đại.

Bối cảnh văn hóa chi phối sâu sắc phong cách cá nhân của từng tác giả. B. Němcová viết trong không khí Phục hưng Dân tộc Séc thế kỷ XIX, chịu ảnh hưởng từ chủ nghĩa lãng mạn nên thế giới truyện tràn đầy tình cảm nhân văn. Nhà lí luận F. Xalda nhận định rất đúng rằng: "Văn chương của Němcová là tiếng nói trái tim". Trong khi đó, Věnceslava sống ở thế kỷ XX, tiếp thu văn hóa Á Đông và bối cảnh lịch sử Nhật Bản thời kỳ Edo thế kỷ XVIII, tạo nên lối kể hàm súc, giàu chất suy lý tư pháp.

Toàn bộ dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả qua biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ lệ ngôi kể (100% hàm ẩn toàn tri) và bảng ma trận đối sánh tần suất độc thoại nội tâm (88,9% ở Němcová so với 41,7% ở Věnceslava). Đồng thời, một biểu đồ cột phân bố các motif kỳ ảo (phù thủy 38,9%, quỷ 22,2%) sẽ làm nổi bật cấu trúc nghệ thuật đa tầng mà luận văn đã phát hiện so với các nghiên cứu tiền nhiệm của Bùi Thị Thanh Loan (2016) hay Nguyễn Thị Tố Ngân (2015).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thi pháp học tự sự, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tích hợp phương pháp tiếp cận tự sự học hiện đại vào chương trình đào tạo Ngữ văn bậc đại học.

• Động từ hành động: Đổi mới cấu trúc môn học, biên soạn giáo trình chuyên đề về Tự sự học và Thi pháp học so sánh.
• Target metric: Tăng ít nhất 25% dung lượng thực hành phân tích văn bản tự sự viết dựa trên motif dân gian trong các học phần Lý luận văn học.
• Timeline: Áp dụng từ học kỳ I năm học 2027 – 2028.
• Chủ thể thực hiện: Giảng viên và Ban chủ nhiệm Khoa Ngữ văn tại các trường đại học sư phạm, khoa học xã hội và nhân văn trên cả nước.

Thứ hai, đẩy mạnh hoạt động dịch thuật và xuất bản các tác phẩm văn học kinh điển Trung – Đông Âu.

• Động từ hành động: Tuyển chọn, hiệu đính và tái bản có chú giải học thuật các di sản văn học Séc.
• Target metric: Dịch mới và phát hành tối thiểu 3 công trình văn học kinh điển của Božena Němcová và Věnceslava Hrdličková tại thị trường Việt Nam.
• Timeline: Hoàn thành trong giai đoạn 2027 – 2029.
• Chủ thể thực hiện: Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Nhà xuất bản Kim Đồng phối hợp cùng Viện Văn hóa Séc.

Thứ ba, ứng dụng thi pháp tự sự đa điểm nhìn vào sáng tác văn học thiếu nhi hiện đại.

• Động từ hành động: Tổ chức trại sáng tác, tập huấn kỹ thuật trần thuật cho các nhà văn trẻ.
• Target metric: Xuất bản 10 tác phẩm truyện thiếu nhi vận dụng thành công kỹ thuật miêu tả nội tâm và kết cấu đa tiêu điểm.
• Timeline: Định kỳ hàng năm từ 2027 đến 2030.
• Chủ thể thực hiện: Hội đồng Văn học Thiếu nhi thuộc Hội Nhà văn Việt Nam.

Thứ tư, số hóa và chia sẻ nguồn ngữ liệu nghiên cứu thi pháp học.

• Động từ hành động: Chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng nền tảng thư mục số truy cập mở về văn học so sánh.
• Target metric: Đạt 100% luận văn, luận án chuyên ngành Lý luận văn học được số hóa toàn văn và cấp mã định danh học thuật.
• Timeline: Hoàn tất trước quý IV năm 2027.
• Chủ thể thực hiện: Trung tâm Thư viện và Tri thức số, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp luận của đề tài mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận văn học, Văn học nước ngoài: Cung cấp khung phương pháp luận tự sự học mẫu mực từ Genette, Todorov và Booth; hướng dẫn quy trình khảo sát định lượng trên 30 tác phẩm dịch thuật để triển khai luận văn, luận án so sánh thể loại.

Nhóm giảng viên, giáo viên Ngữ văn tại các trường đại học và trường chuyên: Cung cấp tư liệu bài giảng phong phú về nghệ thuật tự sự, điểm nhìn trần thuật và cấu trúc nhân vật; sử dụng 18 truyện cổ tích Séc và 12 vụ án xử án của quan tòa Ô-ca làm ví dụ minh họa sinh động trên lớp.

Nhóm nhà văn, biên kịch và tác giả sáng tác văn học thiếu nhi: Giúp tiếp thu nghệ thuật hiện đại hóa chất liệu dân gian, làm chủ kỹ thuật di chuyển 6 điểm nhìn trần thuật và phương pháp khắc họa chiều sâu nội tâm nhân vật nhằm nâng cao sức cuốn hút của tác phẩm.

Nhóm biên dịch viên và nhà nghiên cứu văn hóa Séc, văn hóa Nhật Bản: Cung cấp hệ thống thuật ngữ đối chiếu chuẩn xác, làm sáng tỏ bối cảnh lịch sử Phục hưng Dân tộc Séc thế kỷ XIX và xã hội Nhật Bản thời Edo thế kỷ XVIII, hỗ trợ nâng cao chất lượng dịch thuật văn học.

Câu hỏi thường gặp

Truyện cổ tích tác giả khác gì so với truyện cổ tích dân gian về người kể chuyện? Cổ tích dân gian sử dụng người kể chuyện hàm ẩn đóng vai trò quan sát bên ngoài và chỉ miêu tả hành động, hoàn toàn không khắc họa nội tâm. Ngược lại, trong 18 truyện của B. Němcová, 100% sử dụng người kể chuyện toàn tri và 88,9% truyện miêu tả sâu sắc độc thoại nội tâm nhân vật.

Thuật ngữ "truyện cổ tích tác giả" được hiểu như thế nào trong luận văn? Thuật ngữ này dùng để chỉ các sáng tác truyện cổ tích do nhà văn chuyên nghiệp sáng tạo bằng văn bản viết, định hình phong cách cá nhân rõ nét nhưng kế thừa thi pháp dân gian. Luận văn khảo sát cụ thể 30 tác phẩm của B. Němcová và Věnceslava để khẳng định tính khoa học của khái niệm.

Kỹ thuật di chuyển điểm nhìn thể hiện nổi bật qua tác phẩm nào của B. Němcová? Trong tác phẩm "Con chim biết nói, nước trường sinh và ba cây táo vàng", tác giả thực hiện tới 6 lần di chuyển điểm nhìn trần thuật. Mạch kể luân chuyển liên tục từ hoàng hậu Iohanka sang cậu bé Ia-rô-mia và hành trình tìm báu vật của ba anh em, tạo nên cấu trúc nghệ thuật đa tầng.

Giá trị học thuật nổi bật nhất của đề tài là gì? Luận văn là công trình chuyên khảo tiên phong tại Việt Nam khảo sát toàn diện 100% ngữ liệu dịch thuật của Božena Němcová và Věnceslava Hrdličková dưới lăng kính tự sự học. Nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng 30 truyện, đóng góp thiết thực cho lý luận văn học so sánh và giao lưu văn hóa quốc tế.

Yếu tố kỳ ảo trong truyện của Věnceslava có điểm gì khác biệt so với truyện của B. Němcová? Trong 12 truyện của Věnceslava, yếu tố kỳ ảo thần bí phương Tây được tiết chế tối đa, nhường chỗ cho trí tuệ duy lý của nhân vật thẩm phán Ô-ca lịch sử tại Nhật Bản thời Edo. Tác giả kết hợp thi pháp cổ tích với nghệ thuật xử án suy lý và có 41,7% truyện sử dụng độc thoại nội tâm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện thi pháp tự sự qua 30 truyện cổ tích tác giả tiêu biểu của B. Němcová và Věnceslava Hrdličková.
• Chứng minh sự xác lập của người kể chuyện hàm ẩn toàn tri với tỷ lệ 100% ở truyện của Němcová, thay thế hoàn toàn người kể chuyện quan sát bên ngoài của dân gian.
• Phát hiện kỹ thuật luân chuyển điểm nhìn đa tiêu điểm hóa với tần suất lên tới 6 lần trong một tác phẩm, kết hợp nhuần nhuyễn giữa điểm nhìn ngoại quan và nội quan.
• Xác định bước chuyển biến của cấu trúc nhân vật từ chức năng tĩnh sang tính cách tâm lý đa diện với 88,9% tác phẩm miêu tả nội tâm.
• Khẳng định vai trò của lời bình triết luận (chiếm 27,8% ở Němcová và 41,7% ở Věnceslava) trong việc định hình chức năng giáo dục nhân đạo hiện đại.

Đóng góp chính của công trình là xác lập mô hình phân tích tự sự học liên ngành, kết hợp định tính lý thuyết và định lượng thực nghiệm để giải mã thể loại truyện cổ tích văn học viết. Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo sẽ mở rộng đối sánh thi pháp tự sự cổ tích tác giả sang khu vực Bắc Âu và Đông Á trong giai đoạn 2027 – 2028. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học quan tâm đến lý luận văn học và thi pháp học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thuyết thi pháp học và truyện cổ tích tác giả 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Chương 2: Người kể chuyện, điểm nhìn và thế giới nhân vật trong truyện cổ tích tác giả - Chương 3: Thi pháp kết cấu và kiến tạo không gian, thời gian nghệ thuật trong truyện cổ tích tác giả 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 GIỚI THUYẾT THI PHÁP HỌC VÀ TRUYỆN CỔ TÍCH TÁC GIẢ 1. Giới thuyết thi pháp học Như chúng ta đã biết, khoa nghiên cứu văn học bao gồm ba phân môn đặc thù, đó là lí luận văn học, lịch sử văn học và phê bình văn học. Thi pháp học truyền thống được xem như một chuyên ngành nghiên cứu nằm trong lý luận văn học. Hiện nay, thi pháp học hiện đại đã trở thành một phân môn của nghiên cứu văn học, có vị thế bình đẳng bên ba bộ môn khoa học kể trên.

Tuy vậy, thi pháp học không tồn tại một cách cô lập, khép kín trong bình diện lý thuyết, mà thâm nhập vào mọi hoạt động nghiên cứu lý thuyết, nghiên cứu văn học sử và phê bình văn học. Khi phê bình, phân tích tác phẩm, thi pháp học hướng đến tính văn học, cấu trúc biểu hiện nghệ thuật trên các cấp độ khác nhau. Dưới góc nhìn lịch sử, thi pháp học lại tập trung nghiên cứu sự vận động, tiến hóa của các phương thức, phương tiện và hình thức nghệ thuật trong trong một thời kì văn học, hay một trào lưu văn học, rộng ra là cả nền văn học của một dân tộc. Khi nghiên cứu lí luận văn học, thi pháp học lại hướng đến tìm hiểu các cấu trúc thể hiện bản chất nghệ thuật của văn học.

Vậy thi pháp học là gì? Cho đến nay, có rất nhiều định nghĩa, khái niệm về thi pháp học. Nhà lí luận văn học Nga V.Girmunxki định nghĩa: “Thi pháp học là khoa học nghiên cứu thi ca (văn học) với tư cách là một nghệ thuật” [dẫn theo Trần Đình Sử, 41, tr 10]. Từ định nghĩa này, viện sĩ V.Vinôgrađốp phát biểu cụ thể hơn: “Thi pháp học là khoa học về các hình thức, các dạng thức, các phương tiện, phương thức tổ chức tác phẩm của sáng tác ngôn từ, về các kiểu cấu trúc và các thể loại tác phẩm văn học” [dẫn theo Trần Đình Sử, 41,tr 10]. Và còn nhiều định nghĩa khác của các nhà nghiên cứu văn học trên thế giới khác.

Tiếp thu những quan điểm đó, các tác giả từ điển thuật ngữ văn học (Nxb Giáo dục, 2007) cho rằng: “Thi pháp học là khoa học nghiên cứu thi pháp, tức là hệ thống các phương thức, phương tiện, thủ pháp biểu 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hiện đời sống bằng hình tượng nghệ thuật trong sáng tác văn học. Mục đích của thi pháp học là chia tách và hệ thống hóa các yếu tố của văn bản nghệ thuật tham gia vào sự tạo thành thế giới nghệ thuật, ấn tượng thẩm mĩ và chiều sâu phản ánh của sáng tác nghệ thuật”. [12, tr 304] Như vậy, từ tất cả những khái niệm, định nghĩa trên, có thể hiểu đơn giản thi pháp học là khoa học nghiên cứu hình thức nghệ thuật trong khoa nghiên cứu văn học. Nhưng cũng cần hiểu rằng, thi pháp học không đơn giản là kĩ thuật học văn học, mà nó đi sâu vào hoạt động sáng tạo, tư duy nghệ thuật của chủ thể, tức là gắn bó chặt chẽ với mĩ học văn học và triết học nghệ thuật bởi mọi hình thức nghệ thuật bao giờ cũng có cội rễ sâu xa ở truyền thống văn hóa của nơi mà chủ thể sáng tạo được sinh ra và trưởng thành.