The Tangled Web: ICC trong dạy học EFL - Tatjana Paunović

Phân tích những thách thức và cơ hội trong giao tiếp liên văn phòng. Cung cấp kiến thức và kỹ năng để vượt qua rào cản văn hóa hiệu quả.

• Tác giả: Tatjana Paunović
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học ứng dụng
• Đề tài: Khả năng giao tiếp liên văn hóa trong ngữ cảnh tiếng Anh như ngoại ngữ
• Loại tài liệu: Sách nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2013

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực giao tiếp liên văn hóa trong EFL

Năng lực giao tiếp liên văn hóa (Intercultural Communicative Competence - ICC) là mục tiêu quan trọng trong việc dạy và học ngoại ngữ hiện đại. Khái niệm này được xây dựng dựa trên ba yếu tố phức tạp: văn hóa, giao tiếp và tương tác liên văn hóa. Theo tài liệu của Paunović (2013), ICC là một khái niệm đa tầng, được nghiên cứu từ nhiều lĩnh vực xã hội và nhân văn khác nhau. Các nhà ngôn ngữ học xã hội, nhà nghiên cứu ngữ dụng học, phân tích diễn ngôn đều tiếp cận ICC từ góc độ hẹp hơn. Trong khi đó, nghiên cứu văn hóa, xã hội học, truyền thông và nhân học lại đặt ICC trong bối cảnh rộng hơn. Dù đã được nghiên cứu và thảo luận trong nhiều thập kỷ, ICC vẫn chưa có mô tả toàn diện hay giải thích thống nhất. Điều này phản ánh bản chất phức tạp và luôn biến đổi của khái niệm. ICC liên quan đến nhiều khía cạnh như bản sắc đa dạng, thái độ ngôn ngữ, bối cảnh xã hội văn hóa, cách sử dụng thiết bị ngôn ngữ và các yếu tố phi ngôn ngữ trong giao tiếp.

1.1. Định nghĩa năng lực giao tiếp liên văn hóa

ICC được định nghĩa là khả năng giao tiếp hiệu quả và phù hợp với những người đến từ các nền văn hóa khác nhau. Khái niệm này bao gồm kiến thức về văn hóa mục tiêu, kỹ năng diễn giải và liên hệ, thái độ cởi mở và sẵn sàng học hỏi, cũng như khả năng phản tư văn hóa. Byram (1997) đã xây dựng mô hình năm thành phần bao gồm thái độ, kiến thức, kỹ năng giải thích và liên hệ, kỹ năng khám phá, cùng ý thức phê phán văn hóa. Mô hình này vẫn là nền tảng cho nhiều nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong giáo dục ngoại ngữ.

1.2. Vai trò của ngôn ngữ trong giao tiếp liên văn hóa

Ngôn ngữ đóng vai trò trung tâm trong ICC vì đây là công cụ chính để truyền tải ý nghĩa liên văn hóa. Ngữ điệu, cách nhấn trọng âm và các đặc điểm ngữ âm học xã hội ảnh hưởng lớn đến quá trình diễn giải ý nghĩa. Theo Scollon và cộng sự (2012), mọi giao tiếp đều mang tính liên văn hóa ở mức độ nhất định vì con người sử dụng các hệ thống diễn ngôn khác nhau khi giao tiếp với thành viên của các nhóm khác nhau. Do đó, hiểu biết về mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa là điều kiện tiên quyết.

II. Phân tích các thách thức trong phát triển năng lực giao tiếp liên văn hóa

Việc phát triển ICC đối mặt với nhiều thách thức phức tạp. Thứ nhất, khái niệm văn hóa bản thân đã là một mục tiêu di động, được diễn giải khác nhau tùy theo lăng kính của từng học giả. Baldwin và cộng sự (2006) mô tả văn hóa như một bình trống chờ người ta đổ đầy ý nghĩa vào. Thứ hai, bản sắc và bản sắc đa dạng tạo thêm tầng phức tạp khi cá nhân đồng thời thuộc nhiều nhóm văn hóa khác nhau. Thứ ba, các thái độ ngôn ngữ, định kiến và hệ tư tưởng ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình giao tiếp liên văn hóa. Trong thực tế giáo dục EFL, năng lực giao tiếp và năng lực giao tiếp liên văn hóa vẫn được xem theo cách truyền thống. ICC vẫn là khái niệm quá trừu tượng và khó nắm bắt đối với giáo viên và người học. Nguyên nhân nằm ở sự phức tạp và khó xác định của chính ý tưởng ICC, bao gồm ba khái niệm vốn dĩ phức tạp, động và khó định nghĩa.

2.1. Tính phức tạp và đa tầng của khái niệm ICC

ICC bao gồm ba khái niệm lõi đều mang tính phức tạp và động: văn hóa, giao tiếp và tương tác liên văn hóa. Bản chất mờ, thay đổi và biến đổi của mỗi yếu tố khiến việc định nghĩa ICC trở nên vô cùng khó khăn. Mỗi lĩnh vực khoa học giải thích văn hóa theo cách riêng: nhà tâm lý học giải thích qua đặc điểm tính cách, nhà nghiên cứu truyền thông tin rằng văn hóa được thể hiện qua quá trình giao tiếp. Sự đa dạng quan điểm này phản ánh tính phức tạp vốn có.

2.2. Khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành giảng dạy

Mặc dù có nhiều mô hình lý thuyết về ICC, việc đưa khái niệm này vào thực tế giảng dạy EFL vẫn còn hạn chế. Đa số các chương trình giáo dục ngoại ngữ vẫn chưa thực sự chấp nhận ICC là mục tiêu chính. Giáo viên thiếu kiến thức và kỹ năng cần thiết để giảng dạy hướng đến ICC. Chương trình đào tạo giáo viên cũng chưa được cải cách để đáp ứng yêu cầu mới. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa nghiên cứu học thuật và thực tiễn lớp học.

III. Các phương pháp phát triển năng lực giao tiếp liên văn hóa

Phát triển ICC đòi hỏi sự kết hợp nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau. Phương pháp định lượng từ ngôn ngữ học xã hội và ngữ dụng học cung cấp dữ liệu có hệ thống về các mô hình giao tiếp. Phương pháp định tính từ dân tộc học và nghiên cứu trường hợp giúp hiểu sâu hơn về trải nghiệm cá nhân. Theo Byram và các cộng sự, việc cải cách chương trình giáo dục ngoại ngữ và đào tạo giáo viên là điều kiện tiên quyết. Giáo viên cần được trang bị kiến thức về các mô hình văn hóa, kỹ năng phân tích diễn ngôn liên văn hóa và khả năng hướng dẫn người học phát triển ý thức phê phán. Phương pháp giảng dạy nên tích hợp các hoạt động thực tế như phân tích tình huống giao tiếp, đối thoại liên văn hóa và phản tư văn hóa. Giáo dục ICC không chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức mà còn phải xây dựng thái độ cởi mở, khả năng đồng cảm và kỹ năng thích ứng linh hoạt trong các bối cảnh văn hóa đa dạng.

3.1. Cải cách chương trình giáo dục và đào tạo giáo viên

Để ICC trở thành mục tiêu thực sự trong giáo dục EFL, cần có sự cải cách đồng bộ ở cả chương trình giảng dạy và đào tạo giáo viên. Giáo viên cần được trang bị kiến thức chuyên sâu về lý thuyết ICC, các mô hình khác biệt văn hóa và phương pháp giảng dạy tích hợp văn hóa. Theo Cushner và Mahon (2009), mọi chương trình đào tạo giáo viên nên đặt ICC làm trọng tâm, mở rộng khả năng tư duy, giao tiếp và tương tác theo nhiều cách khác nhau từ đa góc nhìn.

3.2. Phương pháp giảng dạy hướng đến ICC

Các phương pháp giảng dạy ICC bao gồm phân tích tình huống giao tiếp thực tế, đóng vai liên văn hóa, dự án nghiên cứu văn hóa so sánh và nhật ký phản tư. Người học cần được khuyến khích khám phá và phân tích các giả định văn hóa của bản thân, phát triển khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau. Hoạt động giao tiếp thực tế với người bản ngữ và cộng đồng đa văn hóa cũng là phương pháp hiệu quả để xây dựng ICC.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của năng lực giao tiếp liên văn hóa

ICC là mục tiêu cấp bách và cần thiết trong giáo dục ngoại ngữ hiện đại. Trong thế giới toàn cầu hóa, khả năng giao tiếp hiệu quả với người từ các nền văn hóa khác nhau không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc. Nghiên cứu của Paunović (2013) nhấn mạnh rằng tất cả giao tiếp đều mang tính liên văn hóa ở mức độ nhất định vì con người thuộc nhiều nhóm khác nhau dựa trên quốc tịch, dân tộc, văn hóa, giới tính và nghề nghiệp. Do đó, việc phát triển ICC không chỉ dành riêng cho người học ngoại ngữ mà cần được tích hợp vào mọi chương trình giáo dục. Ứng dụng thực tiễn của ICC bao gồm đào tạo nhân sự đa quốc gia, dịch thuật và phiên dịch liên văn hóa, ngoại giao và quan hệ quốc tế, cũng như giáo dục hòa bình và hiểu biết liên văn hóa. Đầu tư vào phát năng lực giao tiếp liên văn hóa là đầu tư cho một xã hội hài hòa và bền vững hơn.

4.1. Ứng dụng ICC trong giáo dục và đào tạo

ICC có ứng dụng rộng rãi trong giáo dục từ mầm non đến đại học. Giáo viên cần được đào tạo để tích hợp nội dung liên văn hóa vào mọi môn học. Chương trình trao đổi sinh viên quốc tế, lớp học ảo đa văn hóa và dự án hợp tác xuyên quốc gia là những cách hiệu quả để phát triển ICC. Việc đánh giá ICC cũng cần được xây dựng với các tiêu chí rõ ràng, đo lường cả kiến thức, kỹ năng và thái độ.

4.2. Tầm quan trọng của ICC trong thế giới toàn cầu hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, ICC trở thành kỹ năng sống thiết yếu. Doanh nghiệp đa quốc gia cần nhân viên có khả năng giao tiếp liên văn hóa để hoạt động hiệu quả. Các tổ chức quốc tế đòi hỏi chuyên gia hiểu biết sâu về khác biệt văn hóa. Xung đột liên văn hóa có thể được giảm thiểu khi con người sở hữu năng lực giao tiếp liên văn hóa. ICC góp phần xây dựng cầu nối giữa các nền văn hóa, thúc đẩy hòa bình và hợp tác quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tatjana Paunović THE TANGLED WEB: Intercultural Communicative Competence in EFL Library PROFIL Monographs 5 Editor in Chief Bojana Dimitrijević, PhD Reviewers Snežana Gudurić, PhD Maja Marković, PhD Gordana Petričić, PhD Tatjana Paunović THE TANGLED WEB: Intercultural Communicative Competence in EFL Faculty of Philosophy 2013. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior permission of the publisher, except as permitted by the RS Copyright Law. CONTENTS INTRODUCTION 5 PART ONE: THE BACKGROUND 1. THE TANGLED WEB: EFL 15 2. INTERCULTURAL COMMUNICATIVE COMPETENCE 29 3. IDENTITY CONSTRUCTION AND EFL: ATTITUDES, STEREOTYPES, IDEOLOGIES 51 4. SENSEMAKING AND MEANING CONSTRUCTION 75 5. THE ROLE OF PROSODY 89 6. LANGUAGE AND SOCIAL INTERACTION 105 PART TWO: RESEARCH STUDIES 7. QUANTITATIVE AND QUALITATIVE 113 8. 'LINGUISTIC PROFILING' IN EFL 121 9. WHAT DID THEY SAY? WHAT DID THEY MEAN? 155 10. STUDENTS' GLOSSARY OF INTERCULTURAL COMMUNICATION 187 11. CAUGHT IN THE WEB: EFL TEACHER EDUCATION 203 REFERENCES 211 INDEX 237 ABOUT THE AUTHOR ____________________ INTRODUCTION This book addresses probably the 'hottest' issue of foreign language learning and teaching today – intercultural communicative competence (ICC) as a goal and desired outcome of the process of L2 learning and teaching. As a complex, multi-layered concept, intercultural communicative competence has been dealt with in different social disciplines and humanities from a variety of perspectives, ranging from more narrowly linguistic ones in sociolinguistics, pragmatics and discourse and conversational analysis, to broader perspectives of culture studies, sociology, communication studies, ethnography and anthropology. But although it has been discussed and explored so intensively for several decades, ICC is still a matter of debate and further study, evading a comprehensive description and unified explanation. This is only natural, since it involves a number of aspects that are equally complex themselves, such as those of identity and multiple identities, language attitudes, social and cultural contexts of communication, the pragmatic use of linguistic devices, or the non-verbal elements of communication. In the context of foreign language education, studies of intercultural communication and intercultural competence aim to add to our understanding of what it takes to bridge the intercultural communication gap, and what kind of knowledge, skills, mindsets, and feelings are required for a person to be a successful intercultural 'mediator'. And since the issue is multidisciplinary in its very essence, it is not surprising that ICC studies have employed a variety of approaches and methods, from the firmly 5 ____________________ established quantitative methodology rooted in the fields of sociolinguistics and pragmatics, to more recent qualitative, naturalistic, descriptive, and ethnographic research tools in interactional and critical approaches. Despite the fact that this may be one of the most actively discussed and researched issues today, there are some areas that have hardly been touched upon. Firstly, the issue of intercultural communication is still prevailingly investigated in the contexts of 'real-life intercultural encounters', such as study abroad programs, immigration, or the context of international business, while not enough attention is paid to the needs of L2 learners in formal educational contexts, in learning and teaching a foreign language. Secondly, few empirical studies in the L2 context have focused on the 'receiving' end of the communication channel, that is, the question of how communicative situations are interpreted by L2 learners, and how they construct meaning through the interpretation of various cues in intercultural encounters. The fields of communication studies and psychology have a lot to offer in the area of interpersonal and intergroup communication, but there are very few, if any, empirical studies that would focus particularly on EFL learners of different linguistic and cultural backgrounds, and their problems in the process of sensemaking and meaning construction. Therefore, this book offers a small puzzle piece that may help fill this gap. It aims to contribute to the ongoing discussion of ICC by highlighting this aspect of the problem, which has not received enough attention – the EFL student at the receiving end of the intercultural communication channel. The three previously unpublished studies presented in the central part of this book focus on Serbian EFL students in the formal educational context, on their process of meaning construction through the interpretation of cues received in different communicative situations, and on their understanding of several key concepts of intercultural communication. Three points are particularly emphasised in The Tangled Web. Firstly, the issues of intercultural communication and intercultural competence require a very broad, interdisciplinary theoretical perspective. Such a perspective is offered, for instance, by the interdisciplinary Language and Social Interaction (LSI) approach, which aims to investigate all the various details of people's everyday practices in the "complexities and multifunctionality of human communication" (Fitch & Sanders 2005:v). It does so by taking a perspective that includes at least five overlapping aspects of study: discourse analysis, conversation analysis, pragmatics, language and social psychology, and ethnography. In intercultural communication 6 ____________________ research, the LSI approach is becoming "increasingly visible and incorporated into traditional perspectives" (Fitch & Sanders 2005:vi). One of our aims in this book is to draw attention to the fact that a broad interdisciplinary outlook, which would bring together linguistic, applied linguistic, sociolinguistic, pragmatic, communicational and educational perspectives, is essential in studying ICC in L2 learning and teaching. Secondly, investigating the complex issues of intercultural communication requires all the devices available, that is, the application of complex methodological frameworks with both quantitative and qualitative perspectives. The three studies presented here illustrate the application of qualitative methodology, which aims to reach beyond the level of overt manifestations in communicative situations, to shed light on the deeper underlying processes that shape the participants' interpretations and responses in intercultural communication. Thirdly, another particularly important aspect of ICC in EFL learning is the fact that, unlike some other areas of linguistic and pragmatic EFL competences, its development depends on spoken communication. In addition to the issues of genre and register, level of formality, verbal and non-verbal elements of face-to-face communication and conversational context, one aspect of spoken communication that is often pointed out as relevant but is, in fact, not sufficiently investigated, is the role of prosody. In the studies presented here, focusing on intercultural communication and the EFL learning context, special attention is paid to the interpretation of prosodic cues, and the participants' awareness of the role played by intonation, pauses, speech tempo, pitch range, loudness, and other prosodic cues often highlighted in literature as very important for the meanings we communicate. Although applied linguistics has always emphasised that research findings are not and need not be directly translated into L2 teaching and learning practice, the so-called 'pedagogical implications' of intercultural competence research are of utmost importance for the EFL context. That is why The Tangled Web focuses on the issues of EFL teaching and learning, and particularly on EFL teacher education, and highlights the fact that research findings from the complex field of intercultural communication and intercultural competence should be more substantially included in education policies and teacher education. 7 ____________________ The outline of the book Part One of the book sketches the theoretical background and the conceptual framework within which the research studies presented in Part Two should be interpreted. The background includes theoretical concepts, ideas, and models relevant for the study of intercultural communicative competence. Concepts such as culture, communication, identity, language attitudes and ideologies are discussed, defined, presented from perspectives argued by different authors, and placed within the EFL learning and teaching context. Starting with a brief chapter that presents some of the most widely debated issues related to the role of English in international communication, and re-examines the concept of 'English as a foreign language', Part One of the book comprises four more chapters. Chapter Two summarizes some of the most commonly discussed views of culture, communication, and intercultural communication, from the perspective of ICC as a goal of foreign language teaching. Chapter Three deals with the issues of identity construction, multiple or hybrid identities, language attitudes, stereotypes and ideologies, and their role in intercultural communication. In addition to the discussion of the relevant theoretical concepts, a selection of previous empirical research is also presented. Chapter Four focuses on the process of meaning construction, sensemaking, and interpretation, and presents several relevant theories in this area. One is the Sensemaking theory, developed in communication and information study but today widely applied in diverse fields, including education. The other two are the Attribution theory and the Communication Accommodation theory, presented as examples of approaches that take into consideration the communicative context, as well as the dynamic and interactional nature of spoken communication. Chapter Five focuses more narrowly on the role of prosody in meaning construction and interpretation. Apart from the relevant theoretical frameworks and empirical research in the study of prosody, particularly in the context of English as a foreign language, approaches are presented that deal with prosody as an element of the broader process of spoken communication, such as interactional sociolinguistics or conversational analysis. 8 ____________________ Finally, in Chapter Six, we present the theoretical framework of Language and Social Interaction, as an example of a broad interdisciplinary, or, in Norman Fairclough's words, 'trans-disciplinary' approach to the study of spoken communication in all its complexity. Part Two of the book turns to empirical research. In Chapter Seven, some methodological issues are discussed, and the contributions made possible through the quantitative and qualitative research paradigms compared. The importance of using complex methodology is highlighted, particularly the value of using the qualitative approach in investigating issues relevant for intercultural communicative competence. The central part of the book is occupied by three chapters presenting three previously unpublished studies in which qualitative methodology was used to explore some questions related to intercultural communication in the EFL context. The aim was to investigate the students' thinking process, the views, beliefs, and attitudes underpinning the choices they make in communicative situations. In Chapter Eight, titled Linguistic profiling in EFL, we investigate how EFL students construct social meaning and social evaluations of speakers of different English varieties. The students were presented with the speech samples of ten different speakers, and asked to verbalize their inferences, evaluations, and interpretations, based only on the way the speaker 'sounded to them'. The qualitative methodology applied is described in detail, particularly the technique of focus group interview used for data collection. The findings are discussed in the context of EFL learning and teaching. The second study, presented in Chapter Nine, titled What did they say? What did they mean? focuses on the process of meaning construction, sensemaking, and interpretation by EFL students when presented with three excerpts of spoken language, first only auditorily, and then accompanied by visual presentation, too. The methodology is described in detail, especially the version of the think-aloud protocol used for data collection. The findings are, again, discussed in the context of EFL learning and teaching. Chapter Ten, titled Students' glossary of intercultural communication looks at the issue of intercultural communicative competence from the perspective of EFL students. This qualitative study required the students to verbalize their understanding of several concepts crucial for ICC, such as culture, communication, appropriateness, 'normal' behaviour, or 'annoying' behaviour. The findings are discussed in the context of EFL teacher 9 ____________________ education, because the responses of first-year English department students were compared to those of third-year students, who had, prior to the study, completed not only their pre-service EFL Teaching Methodology training, but also an elective course in intercultural competence development. Instead of a conclusion, the final Chapter Eleven brings together the questions discussed in the theoretical and empirical parts of the book, and sets them in the EFL teaching and learning context. It points to the possible implications for EFL teacher education, which seems to be 'caught' or 'stuck' in the intricate web of the complex issues affecting intercultural communication, and struggling to answer the question of what competencies EFL teachers need to have to help EFL learners develop their intercultural competence.