Sách 'Giới thiệu nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai' - Tác giả Diane Larsen-Freeman & Michael H. Long

Khám phá nghiên cứu về tiếp thu ngôn ngữ thứ hai với các phương pháp, chiến lược học tập và phát hiện mới nhất. Tìm hiểu cơ chế học ngoại ngữ hiệu quả và đột

• Tác giả: Diane Larsen-Freeman
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học ứng dụng
• Đề tài: Giới thiệu về nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai
• Loại tài liệu: Sách
• Năm xuất bản: 1991

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai (SLA) là một lĩnh vực học thuật quan trọng trong ngôn ngữ học ứng dụng. Lĩnh vực này tập trung tìm hiểu quá trình con người học thêm ngôn ngữ mới sau khi đã thành thạo tiếng mẹ đẻ. Các nhà nghiên cứu SLA quan tâm đến nhiều khía cạnh. Thứ nhất, họ muốn hiểu người học xây dựng kiến thức ngôn ngữ mới như thế nào. Thứ hai, họ tìm hiểu những yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình học. Thứ ba, họ phân tích sự khác biệt giữa người học thành công và chưa thành công. Lĩnh vực này phát triển mạnh mẽ từ thập niên 1960. Trước đó, người ta thường dùng phân tích đối chiếu để giải thích khó khăn ngôn ngữ. Sau đó, phân tích lỗi và lý thuyết ngôn ngữ trung gian dần thay thế cách tiếp cận cũ. Hiện nay, SLA thu hút sự quan tâm từ nhiều chuyên ngành. Tâm lý học nhận thức, xã hội học, giáo dục học đều đóng góp vào sự phát triển của lĩnh vực này.

1.1. Định nghĩa và phạm vi của nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai đề cập đến quá trình học ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ. Thuật ngữ 'ngôn ngữ thứ hai' bao gồm cả ngôn ngữ thứ ba, thứ tư hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào học sau tiếng mẹ đẻ. Phạm vi nghiên cứu SLA rất rộng. Lĩnh vực này xem xét cả tiếp thu tự nhiên trong môi trường đích và tiếp thu có hướng dẫn trong lớp học. Ngoài ra, nghiên cứu còn quan tâm đến sự phát triển năng lực giao tiếp, ngữ pháp, từ vựng và phát âm. SLA cũng nghiên cứu sự khác biệt cá nhân giữa người học. Các yếu tố như động lực, độ tuổi, phong cách học tập và kinh nghiệm ngôn ngữ trước đó đều được phân tích kỹ lưỡng.

1.2. Lịch sử phát triển của lĩnh vực nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Lịch sử nghiên cứu SLA bắt đầu từ những năm 1940 với phương pháp phân tích đối chiếu. Phương pháp này so sánh ngôn ngữ mẹ đẻ và ngôn ngữ mục tiêu để dự đoán lỗi sai. Thập niên 1970 đánh dấu bước ngoặt quan trọng. Các nhà nghiên cứu như Corder và Selinker phát triển lý thuyết ngôn ngữ trung gian. Họ nhận ra lỗi sai không chỉ do nhiễu ngôn ngữ mẹ đẻ mà còn phản ánh quá trình học tự nhiên. Từ thập niên 1980 trở đi, nghiên cứu SLA mở rộng sang nhiều hướng tiếp cận mới. Larsen-Freeman và Long là hai học giả tiêu biểu trong việc tổng hợp các nghiên cứu quan trọng của giai đoạn này.

II. Các vấn đề cốt lõi trong nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng về bản chất của quá trình học ngôn ngữ. Một vấn đề trung tâm là vai trò của tuổi tác. Giả thuyết giai đoạn nhạy cảm cho rằng trẻ em học ngôn ngữ mới dễ dàng hơn người lớn. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây cho thấy người lớn vẫn có thể đạt trình độ cao trong nhiều khía cạnh. Vấn đề thứ hai liên quan đến ảnh hưởng của ngôn ngữ thứ nhất. Chuyển ngữ, hay sự ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ, là hiện tượng phổ biến. Mức độ ảnh hưởng này phụ thuộc vào nhiều yếu tố phức tạp. Sự khác biệt cá nhân cũng là chủ đề nghiên cứu quan trọng. Tại sao cùng điều kiện học tập nhưng kết quả khác nhau? Các yếu tố như động lực, chiến lược học tập và năng khiếu ngôn ngữ đều đóng vai trò. Ngoài ra, vai trò của môi trường tiếp thu cũng được nghiên cứu kỹ lưỡng.

2.1. Vai trò của độ tuổi trong tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Độ tuổi là một trong những yếu tố được nghiên cứu nhiều nhất trong SLA. Giả thuyết giai đoạn nhạy cảm cho rằng có thời điểm tối ưu để học ngôn ngữ mới. Nghiên cứu của Patkowski chỉ ra rằng người bắt đầu học trước tuổi dậy thì có khả năng phát triển ngữ pháp tốt hơn. Tuy nhiên, người học trưởng thành lại có ưu thế trong việc học từ vựng và cấu trúc có ý thức. Cuộc tranh luận về độ tuổi vẫn tiếp tục. Một số học giả cho rằng sự khác biệt không nằm ở khả năng tiếp thu mà ở điều kiện học tập. Trẻ em thường tiếp xúc ngôn ngữ tự nhiên hơn, trong khi người lớn học chủ yếu trong lớp học.

2.2. Ảnh hưởng của ngôn ngữ mẹ đẻ đến quá trình học ngôn ngữ mới

Chuyển ngữ là hiện tượng ngôn ngữ mẹ đẻ ảnh hưởng đến việc học ngôn ngữ mới. Hiện tượng này xuất hiện ở nhiều cấp độ: ngữ âm, từ vựng, cú pháp và giao tiếp. Phân tích đối chiếu ban đầu dự đoán lỗi sai dựa trên sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều. Không phải tất cả lỗi sai đều do chuyển ngữ. Nhiều lỗi phản ánh quá trình học tự nhiên của người học. Kellerman và các đồng nghiệp nhận ra người học thường nhận thức được những yếu tố có thể chuyển ngữ và những yếu tố không thể. Yếu tố phổ quát của ngôn ngữ cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.

III. Phương pháp nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai hiện đại

Phương pháp nghiên cứu SLA rất đa dạng và không ngừng phát triển. Các nhà nghiên cứu sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định lượng thường sử dụng thí nghiệm có kiểm soát. Người nghiên cứu thay đổi một biến số và đo lường kết quả. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố. Phương pháp định tính tập trung vào hiểu biết sâu sắc. Nghiên cứu trường hợp, phỏng vấn và quan sát là những kỹ thuật phổ biến. Nhiều nghiên cứu hiện đại kết hợp cả hai phương pháp. Thiết kế hỗn hợp này cho phép nhà nghiên cứu vừa đo lường được xu hướng chung vừa hiểu được chi tiết quá trình học. Các công nghệ mới cũng thay đổi cách thức thu thập dữ liệu. Phần mềm phân tích ngữ liệu, công nghệ theo dõi mắt và chụp cắt lớp não là những công cụ hiện đại được sử dụng trong nghiên cứu SLA.

3.1. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Phương pháp định lượng chiếm vị trí quan trọng trong nghiên cứu SLA. Phương pháp này sử dụng dữ liệu số để kiểm tra giả thuyết và xác định xu hướng. Thí nghiệm là kỹ thuật phổ biến nhất. Người nghiên cứu chia đối tượng thành nhóm thử nghiệm và nhóm đối chứng. Sau đó, họ so sánh kết quả giữa hai nhóm để đánh giá hiệu quả của một yếu tố nào đó. Nghiên cứu nhân quả cũng thuộc nhóm định lượng. Phương pháp này tìm hiểu mối quan hệ giữa biến số độc lập và biến số phụ thuộc. Ưu điểm của phương pháp định lượng là tính khái quát hóa cao. Kết quả có thể áp dụng cho nhóm đối tượng rộng hơn.

3.2. Phương pháp định tính trong nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai

Phương pháp định tính giúp hiểu sâu về quá trình tiếp thu ngôn ngữ. Phương pháp này tập trung vào trải nghiệm và quan điểm của người học. Nghiên cứu trường hợp là kỹ thuật phổ biến. Người nghiên cứu theo dõi một hoặc một nhóm nhỏ người học trong thời gian dài. Từ đó, họ thu thập dữ liệu chi tiết về quá trình học ngôn ngữ. Phỏng vấn và nhật ký học tập cũng là công cụ quan trọng. Người học tự ghi lại quá trình học và suy nghĩ của mình. Những dữ liệu này cung cấp cái nhìn sâu sắc mà phương pháp định lượng khó đạt được. Cook đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn phương pháp phù hợp với câu hỏi nghiên cứu.

IV. Ứng dụng nghiên cứu tiếp thu ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục

Nghiên cứu SLA có nhiều ứng dụng thực tiễn trong giáo dục ngôn ngữ. Các phát hiện nghiên cứu giúp cải thiện phương pháp giảng dạy và học tập. Một ứng dụng quan trọng là thiết kế chương trình giảng dạy. Nghiên cứu về thứ tự tiếp thu tự nhiên giúp giáo viên sắp xếp nội dung dạy hợp lý. Giáo viên biết được cấu trúc nào dễ học trước và cấu trúc nào cần nhiều thời gian hơn. Nghiên cứu về tương tác cũng ảnh hưởng lớn đến thực hành giảng dạy. Hoạt động giao tiếp trong lớp học tạo cơ hội cho người học sử dụng ngôn ngữ thực tế. Ứng dụng khác là đánh giá năng lực ngôn ngữ. Nghiên cứu SLA cung cấp cơ sở khoa học cho việc thiết kế bài kiểm tra. Bài kiểm tra cần đo lường được năng lực thực sự, không chỉ kiến thức về quy tắc ngôn ngữ. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nghiên cứu và thực hành vẫn tồn tại. Việc thu hẹp khoảng cách này là thách thức quan trọng.

4.1. Ảnh hưởng của nghiên cứu SLA đến phương pháp giảng dạy ngôn ngữ

Nghiên cứu SLA đã thay đổi cách nhìn về giảng dạy ngôn ngữ. Trước đây, người ta tin rằng dạy đúng sẽ dẫn đến học đúng. Ngày nay, quan điểm này đã thay đổi hoàn toàn. Nghiên cứu về tiếp thu có hướng dẫn của Long và các đồng nghiệp cho thấy không phải mọi lỗi sai đều cần sửa ngay. Một số lỗi tự sửa theo thời gian khi người học tiếp xúc đủ với ngôn ngữ mục tiêu. Phương pháp giảng dạy dựa trên tác vụ cũng xuất phát từ nghiên cứu SLA. Người học hoàn thành nhiệm vụ giao tiếp thực tế thay vì luyện tập cấu trúc một cách máy móc. Phương pháp này phản ánh cách ngôn ngữ được sử dụng trong đời sống thực.

4.2. Hướng phát triển và thách thức của nghiên cứu SLA trong tương lai

Nghiên cứu SLA đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Sự toàn cầu hóa và công nghệ tạo ra những tình huống học ngôn ngữ mới mà trước đây chưa tồn tại. Học ngôn ngữ trực tuyến là một hướng nghiên cứu mới đầy tiềm năng. Công nghệ trí tuệ nhân tạo và ứng dụng học tập thay đổi cách người học tiếp cận ngôn ngữ. Nghiên cứu cần tìm hiểu hiệu quả của các phương thức học mới này. Một thách thức khác là đa dạng hóa đối tượng nghiên cứu. Phần lớn nghiên cứu SLA trước đây tập trung vào người học tiếng Anh. Cần mở rộng nghiên cứu sang nhiều ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn về quá trình tiếp thu ngôn ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

An Introduction to Second Language Acquisition Research là giáo trình chuyên khảo thuộc bộ sách Applied Linguistics and Language Study, do Giáo sư Christopher N. Candlin (Đại học Macquarie, Sydney, Úc) làm Tổng biên tập. Tác phẩm được biên soạn bởi hai học giả Diane Larsen-Freeman (School for International Training) và Michael H. Long (Đại học Hawaii). Giáo trình được xuất bản lần đầu năm 1991 bởi Pearson Education Limited (Longman) và được tái bản năm 2014 bởi Nhà xuất bản Routledge (Tập đoàn Taylor & Francis).

Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học, tài liệu này giữ vị trí giáo trình cơ sở cho các học phần tổng quan tài liệu (literature survey courses) thuộc các chuyên ngành Phương pháp giảng dạy tiếng Anh (TESL), Giáo dục Ngoại ngữ (Foreign Language Education) và Ngôn ngữ học Ứng dụng (Applied Linguistics). Giáo trình hướng đến các mục tiêu học tập cụ thể:

• Cung cấp khung phương pháp luận nghiên cứu quá trình tiếp thu ngôn ngữ thứ hai (Second Language Acquisition - SLA).
• Phân tích các mô hình xử lý dữ liệu ngôn ngữ trung gian (interlanguage).
• Đánh giá các nhân tố môi trường và biến số cá nhân ảnh hưởng đến kết quả tiếp thu.
• So sánh, kiểm chứng các mô hình lý thuyết SLA bằng các tiêu chuẩn khoa học xã hội.
• Xác định mối quan hệ giữa quá trình thụ đắc tự nhiên (naturalistic SLA) và quá trình tiếp thu có hướng dẫn trong lớp học (instructed SLA).

Giáo trình tiếp cận vấn đề theo tiến trình kết hợp giữa dữ liệu thực nghiệm và lý thuyết suy luận: bắt đầu từ phương pháp thu thập dữ liệu, phân tích các phát hiện thực tế, đánh giá các biến số tác động, sau đó nâng lên cấp độ lý thuyết hóa và ứng dụng trong lớp học. Giáo trình tập trung chủ yếu vào việc tiếp thu hệ thống hình thái - cú pháp (morphosyntax). Tác giả xác định giới hạn nội dung không đi sâu vào việc tiếp thu các kỹ năng biệt lập như đọc, viết hay các phân hệ ngữ âm, từ vựng và ngữ dụng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 8 chương chính, phản ánh tiến trình phát triển và các phân vùng nghiên cứu của ngành SLA:

[Chương 1-2: Nhập môn & Phương pháp luận]
[Chương 3-4: Phân tích dữ liệu & Ngôn ngữ trung gian]
[Chương 5-6: Môi trường ngôn ngữ & Biến số người học]
[Chương 7-8: Hệ thống lý thuyết & SLA có hướng dẫn]

• Chương 1: Introduction (Tổng quan về SLA): Trình bày vị trí của ngôn ngữ thứ hai trong bối cảnh toàn cầu hóa (giáo dục song ngữ, chương trình immersion, lao động di cư gastarbeiter, người tị nạn, chính sách ngôn ngữ quốc gia). Chương này phân tích bước chuyển dịch nghiên cứu từ trọng tâm phương pháp giảng dạy sang trọng tâm quá trình học của người học từ thập niên 1960 (với các mốc nghiên cứu của S. Pit Corder năm 1967, Larry Selinker năm 1972, Evelyn Hatch năm 1978 và Ann Raimes năm 1983).
• Chương 2: Second language acquisition research methodology (Phương pháp luận nghiên cứu SLA): So sánh phương pháp định tính và định lượng; kỹ thuật quan sát không tham gia; các công cụ thu thập dữ liệu sản sinh (production data), dữ liệu trực giác (intuitional data), ngôn ngữ nhân tạo thu nhỏ (miniature languages), biến số cảm xúc; các tiêu chí đo lường năng lực người học, xác định điểm thụ đắc (acquisition point), phân biệt giữa nhiệm vụ (task) và bài kiểm tra (test), cùng chỉ số phát triển (index of development).
• Chương 3: SLA: Types of data analysis (Các loại hình phân tích dữ liệu SLA): Khảo cứu lịch sử phân tích dữ liệu qua Giả thuyết Phân tích Đối chiếu (Contrastive Analysis Hypothesis - CAH dạng mạnh và dạng yếu), mô hình hình thành thói quen (habit formation) đối chiếu với mô hình hình thành quy tắc (rule formation), Phân tích Lỗi sai (Error Analysis - phân biệt lỗi liên ngữ interlingual và lỗi nội ngữ intralingual), cùng các ứng dụng của Phân tích Diễn ngôn (discourse analysis).
• Chương 4: Interlanguage studies: Substantive findings (Các phát hiện thực nghiệm về ngôn ngữ trung gian): Làm rõ tính biến thiên có hệ thống của ngôn ngữ trung gian (biến thiên do mức độ chú ý, biến thiên tự do); các trật tự thụ đắc phổ quát (acquisition orders) qua nghiên cứu hình thái tố (morpheme studies); các trình tự phát triển (developmental sequences) của câu hỏi và cấu trúc phủ định; cơ chế ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ (L1) thông qua tính đánh dấu (markedness) và khả năng chuyển di nhận thức (perceived transferability theo nghiên cứu của Eric Kellerman).
• Chương 5: The linguistic environment for language acquisition (Môi trường ngôn ngữ): Phân tích đầu vào ngôn ngữ (linguistic input) trong L1 và L2; các điều chỉnh ngôn ngữ (foreigner talk) và điều chỉnh hội thoại (conversational adjustments); vai trò của hội thoại trong phát triển cú pháp; quan hệ giữa tần suất đầu vào và trật tự chính xác; tác động của việc điều chỉnh đầu vào tới độ hiểu (comprehensible input).
• Chương 6: Explanations for differential success among second language learners (Giải thích sự khác biệt về mức độ thành công): Nghiên cứu biến số độ tuổi và giả thuyết thời kỳ nhạy cảm (sensitive/critical period dựa trên số liệu của Mark Patkowski năm 1980); các yếu tố tâm lý - xã hội (động lực, thái độ, hồ sơ cảm xúc của người học - dẫn chứng trường hợp "Wes" trong nghiên cứu của Richard Schmidt năm 1983).
• Chương 7: Theories in second language acquisition (Các lý thuyết trong SLA): Tiêu chuẩn xây dựng lý thuyết trong khoa học xã hội; phân loại và đánh giá các hệ thống lý thuyết chính:
  • Thuyết bẩm sinh (Nativist theories): Ngữ pháp Phổ quát (Universal Grammar) của Noam Chomsky và Thuyết Giám sát (Monitor Theory) của Stephen Krashen.
  • Thuyết môi trường (Environmentalist theories): Giả thuyết Bồi ngữ hóa (Pidginization Hypothesis) và Mô hình Đồng hóa (Acculturation Model) của John Schumann.
  • Thuyết tương tác (Interactionist theories): Lý thuyết Chức năng - Loại hình (Functional-Typological Theory) của Talmy Givón và Mô hình Đa chiều (Multidimensional Model) của nhóm ZISA (Jürgen Meisel, Harald Clahsen, Manfred Pienemann).
• Chương 8: Instructed second language acquisition (Tiếp thu ngôn ngữ thứ hai có hướng dẫn): Đánh giá thực nghiệm về vai trò của việc giảng dạy đối với trật tự độ chính xác, trình tự phát triển, quá trình xử lý ngôn ngữ, tốc độ tiếp thu (rate of acquisition), mức độ thành thạo cuối cùng (ultimate attainment), và các nghiên cứu về thiết kế giảng dạy.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống kiến thức liên ngành kết hợp ngôn ngữ học, ngôn ngữ học tâm lý (psycholinguistics), ngôn ngữ học xã hội (sociolinguistics), ngôn ngữ học thần kinh (neurolinguistics) và nhân học. Khung phân tích vận hành dựa trên các nguyên lý:

• Bản chất của ngôn ngữ trung gian là một hệ thống ngôn ngữ độc lập, vừa mang tính quy tắc, vừa có tính biến thiên (systematic variability).
• Quá trình tiếp thu cú pháp tuân theo các giai đoạn phát triển nội tại định sẵn, ít bị thay đổi bởi trật tự can thiệp sư phạm đơn thuần.
• Đầu vào ngôn ngữ và sự tương tác đàm phán ý nghĩa (interactional modifications) đóng vai trò kích hoạt các cơ chế xử lý nhận thức.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật và phương pháp luận: Thiết kế công cụ thu thập dữ liệu thực nghiệm (bài tập điền khuyết, trắc nghiệm phán đoán tính ngữ pháp, bảng hỏi biến số tình cảm); vận hành kỹ thuật mã hóa và phân loại lỗi ngôn ngữ.
• Kỹ năng phân tích: Phân tích định lượng và định tính các mẫu ngôn ngữ người học; phân biệt giữa lỗi giao thoa tiếng mẹ đẻ và lỗi phát triển nội tại; so sánh mức độ hợp thức của các mô hình lý thuyết dựa trên dữ liệu thực chứng.
• Năng lực nghiên cứu ứng dụng: Thực hiện các bước thiết kế một đề tài nghiên cứu SLA quy mô nhỏ; đọc hiểu và đánh giá phản biện các bài báo khoa học chuyên ngành trong các tạp chí như Language Learning, TESOL Quarterly, Studies in Second Language Acquisition.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế nhằm phục vụ mục tiêu đào tạo "nhà nghiên cứu đang hình thành" (researcher-in-the-making), hỗ trợ người học chuyển từ vai trò người tiếp nhận kiến thức thụ động sang người thực hành nghiên cứu độc lập.

• Tiếp cận sư phạm tích hợp: Mỗi chương được trang bị ba cấu phần hỗ trợ giảng dạy:
  1. Câu hỏi định hướng (Problematising questions): Nêu bật các khúc mắc lý thuyết cần giải quyết trong chương.
  2. Hoạt động kiểm tra mức độ hiểu (Comprehension activities): Giúp người học tự đánh giá khả năng nắm bắt các thuật ngữ và kết quả nghiên cứu.
  3. Hoạt động ứng dụng (Application activities): Yêu cầu người học trực tiếp xử lý dữ liệu ngôn ngữ, kiểm tra giả thuyết hoặc điều tra các vấn đề thực tế (ví dụ: tìm hiểu chính sách ngôn ngữ quốc gia, phân tích câu hỏi/câu phủ định từ ngữ liệu học viên).
• Phân tích ca điển hình (Case Studies) và dữ liệu thực tế: Giáo trình trích xuất các bộ dữ liệu thực tế từ các công trình kinh điển:
  • Bảng đối sánh trật tự thụ đắc hình thái tố của Stephen Krashen.
  • Bảng phân tích giai đoạn phát triển cấu trúc câu của Manfred Johnston và nhóm ZISA.
  • Thang đo đánh giá cú pháp người học trước và sau tuổi dậy thì của Mark Patkowski.
  • Dữ liệu phán đoán ngữ pháp của Eric Kellerman về tính chuyển di.
  • Bảng phân loại chiến lược giao tiếp của Elaine Tarone.
• Hướng dẫn tự học và nghiên cứu tài liệu: Cuối mỗi chương đều có mục Suggestions for further reading phân loại tài liệu tham khảo theo từng phân mục hẹp (ví dụ: giáo dục song ngữ của Jim Cummins & Merrill Swain; chương trình immersion của Fred Genesee; giảng dạy tiếng Anh quốc tế của Peter Strevens, Braj Kachru). Hệ thống thư mục tổng hợp (Bibliography) ở cuối sách cung cấp danh mục nguồn tư liệu học thuật đầy đủ, giúp học viên thực hiện các bài tập điểm luận tài liệu (literature review).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính tổng hợp lịch sử 20 năm phát triển ngành (1970–1990): Giáo trình hệ thống hóa sự hình thành của ngành nghiên cứu SLA độc lập, tách khỏi sự phụ thuộc thuần túy vào phương pháp giảng dạy ngoại ngữ. Tác phẩm minh chứng sự phát triển thông qua số liệu thống kê thư mục: khảo sát của Evelyn Hatch (1978) chỉ ghi nhận 7 nghiên cứu trước năm 1965 nhưng có hàng trăm nghiên cứu sau mốc này; khảo sát của Ann Raimes (1983) trên tạp chí TESOL Quarterly cho thấy số lượng bài viết về SLA giai đoạn 1979–1980 tăng gấp 4 lần so với giai đoạn 1967–1976.
• Cân bằng giữa lý thuyết suy biện và dữ liệu thực chứng: Giải quyết sự xung đột giữa trường phái suy đoán (speculative persuasion) và trường phái thực chứng (empiricist persuasion), xây dựng các mô hình lý thuyết dựa trên các phân tích thống kê và ngữ liệu quan sát thực tế.
• Phản ánh đa dạng bối cảnh xã hội thực tế: Giáo trình không giới hạn trong lớp học ngoại ngữ truyền thống mà mở rộng sang:
  • Bối cảnh lao động nhập cư (gastarbeiter) tại Tây Âu.
  • Làn sóng người tị nạn Đông Dương thập niên 1980.
  • Bối cảnh can thiệp ngôn ngữ cho các nhóm đối tượng đặc thù (người khiếm thính tiếp thu ngôn ngữ nói, chẩn đoán khuyết tật học tập ngôn ngữ ở trẻ em song ngữ theo nghiên cứu của Jim Cummins năm 1984 và Michael Strong năm 1988).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Phạm vi áp dụng	Yêu cầu chuẩn bị
Học viên Cao học & NCS Tiến sĩ	Ngành TESL, Giáo dục Ngoại ngữ, Ngôn ngữ học Ứng dụng	Không bắt buộc có kiến thức SLA trước; cần nền tảng phân tích ngôn ngữ cơ bản.
Giảng viên Đại học	Giáo trình chính khóa cho học phần Tổng quan SLA, Phương pháp Nghiên cứu Ngôn ngữ	Sử dụng các bài tập ứng dụng và hệ thống câu hỏi định hướng để tổ chức xem xét tài liệu trên lớp.
Nhà nghiên cứu độc lập	Tài liệu tra cứu phương pháp luận và tham chiếu khung lý thuyết	Khai thác hệ thống thư mục chuyên đề cuối chương để định hướng thu thập ngữ liệu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên đại học giai đoạn chuyên ngành, học viên cao học và nghiên cứu sinh trong các ngành Ngôn ngữ học Ứng dụng, TESL và Giáo dục Ngoại ngữ, cũng như các nhà nghiên cứu cần hệ thống hóa phương pháp luận SLA.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Tác giả không yêu cầu người học phải có kiến thức chuyên sâu từ trước về SLA hay phương pháp nghiên cứu SLA. Tuy nhiên, việc có kiến thức nền tảng về phân tích ngôn ngữ học cơ bản (cú pháp, hình thái học, ngữ âm học) sẽ giúp việc tiếp thu các khái niệm diễn ra thuận lợi hơn.

3. Điểm khác biệt cốt lõi của giáo trình so với các tài liệu giảng dạy ngoại ngữ thông thường là gì?

Khác với các tài liệu phương pháp giảng dạy mang tính quy phạm (prescriptive), giáo trình này tập trung vào nghiên cứu miêu tả và giải thích (descriptive and explanatory research): làm rõ cách thức người học thực sự tiếp thu ngôn ngữ trong các môi trường tự nhiên và có hướng dẫn, thay vì áp đặt các kỹ thuật sư phạm chưa qua kiểm chứng thực nghiệm.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học nên đọc kỹ các câu hỏi định hướng ở đầu chương, hoàn thành các bài tập kiểm tra hiểu biết (Comprehension activities), thực hiện các bài tập phân tích ngữ liệu (Application activities), và sử dụng danh mục Suggestions for further reading để mở rộng tài liệu nghiên cứu theo từng chuyên đề cụ thể.

5. Giáo trình có bao quát toàn bộ các phân hệ kỹ năng ngôn ngữ không?

Theo công bố của nhóm tác giả trong Lời nói đầu (Authors' Preface), giáo trình tập trung chủ yếu vào việc tiếp thu hình thái - cú pháp (morphosyntax). Các mảng tiếp thu kỹ năng chuyên biệt (đọc, viết) cũng như các phân hệ ngữ âm (phonology), từ vựng (lexicon) và ngữ dụng (pragmatics) được tinh giản để ưu tiên chiều sâu cho các vấn đề lý thuyết và phương pháp luận cốt lõi.

---

Kết luận

Giáo trình An Introduction to Second Language Acquisition Research của Diane Larsen-Freeman và Michael H. Long thiết lập nền tảng lý thuyết và phương pháp luận cho lĩnh vực Tiếp thu ngôn ngữ thứ hai. Tác phẩm cung cấp bức tranh toàn diện về dữ liệu ngôn ngữ trung gian, các biến số người học, các lý thuyết khoa học xã hội và tác động thực tế của việc can thiệp sư phạm.

Lộ trình học tập khuyến nghị là tiếp cận tuần tự: nắm vững phương pháp luận thu thập dữ liệu (Chương 1–2) $\rightarrow$ phân tích dữ liệu ngôn ngữ trung gian (Chương 3–4) $\rightarrow$ khảo sát các yếu tố tác động (Chương 5–6) $\rightarrow$ đánh giá các hệ thống lý thuyết và ứng dụng giảng dạy (Chương 7–8). Nguồn tài nguyên bổ trợ đi kèm gồm hệ thống thư mục mở rộng theo chủ đề và danh mục tài liệu trích dẫn chi tiết ở cuối sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

An Introduction to Second LanguageAcquisition Research 2 3 Applied Linguistics and Language Study General Editor Professor Christopher N. Candlin, Macquarie University Error Analysis Perspectives on second language acquisition JACK C.) Stylistics and the Teaching of Literature HENRY WIDDOWSON Language Tests at School A pragmatic approach JOHN W. OLLER JNR Contrastive Analysis CARL JAMES Language and Communication JACK C. RICHARDS AND RICHARD W.

SCHMIDT (EDS) Learning to Write: First Language/ Second Language AVIVA FREDMAN, IAN PRINGLE AND JANIC YALDEN (EDS) Strategies in Interlanguage Communication CLAUS FAERCH AND GABRIELE KASPER (EDS) Reading in a Foreign Language J. CHARLES ALDERSON AND A H. URQUHART (EDS) 4 An Introduction to Discourse Analysis New edition MALCOLM COULTHARD Computers in English Language Teaching and Research GEOFFREY LEECH AND CHRISTOPHER N. CANDLIN (EDS) Language Awareness in the Classroom CARL JAMES AND PETER GARRETT Bilingualism in Education Aspects of theory,.

research and practice JIM CUMMINS AND MERRILL SWAIN Second Language Grammar: Learning and Teaching WILLIAM E. RUTHERFORD The Classroom and the Language Learner Ethnography and second-language classroom research LEO VAN LIER Vocabulary and Language Teaching RONALDrCARTERcANDeMICHAELichCARTHYaeEDS cCarthy (eds) Observation in the Language Classroom DICK ALLWRIGHT Listening to Spoken English Second Edition GILLIAN BROWN 5 Listening in Language Learning MICHAEL ROST An Introduction to Second Language Acquisition Research DIANE LARSEN-FREEMAN AND MICHAEL H.LONG Language and Discrimination A study of communication in multi-ethnic workplaces CELIA ROBERTS, TOM JUPP AND EVELYN DAVIES Translation and Translating Theory and Practice ROGER T. BELL Process and Experience in the Language Classroom MICHAEL LEGUTHE AND HOWARD THOMAS Rediscovering Interlanguage LARRY SELINKER Language as Discourse: Perspectives for Language Teaching MICHAEL McCARTHY AND RONALD CARTER 6 Diane Larsen-Freeman and Michael H. Long 7 An Introduction to Second Language Acquisition Research 8 9 First published 1991 by Pearson Education Limited Published 2014 by Routledge 2 Park Square, Milton Park, Abingdon, Oxon OX14 4RN 711 Third Avenue, New York, NY 10017, USA Routledge is an imprint of the Taylor & Francis Group, an informa business Copyright © 1991, Taylor & Francis.

All rights reserved. No part of this book may be reprinted or reproduced or utilised in any form or by any electronic, mechanical, or other means, now known or hereafter invented, including photocopying and recording, or in any information storage or retrieval system, without permission in writing from the publishers. Notices Knowledge and best practice in this field are constantly changing. As new research and experience broaden our understanding, changes in research methods, professional practices, or medical treatment may become necessary.

Practitioners and researchers must always rely on their own experience and knowledge in evaluating and using any information, methods, compounds, or experiments described herein. In using such information or methods they should be mindful of their own safety and the safety of others, including parties for whom they have a professional responsibility. 10 To the fullest extent of the law, neither the Publisher nor the authors, contributors, or editors, assume any liability for any injury and/or damage to persons or property as a matter of products liability, negligence or otherwise, or from any use or operation of any methods, products, instructions, or ideas contained in the material herein. Foreign language skills.93 LIBRARY OF CONGRESS CATALOGING IN PUBLICATION DATA Larsen-Freeman, Diane.

An introduction to second language acquisition research/ Diane Larsen-Freeman and Michael H.—(Applied linguistics and language study) Includes bibliographical references and index. Second language acquisition—research.L37 1990 90-6102 418-dc20 CIP Typeset in 10/12pt and 9/11pt Linotron 202 Erhardt 12 General Editor's Preface Authors' Preface Acknowledgements 1 Introduction 1.1 The place of second language in the world today 1.2 Why study second language acquisition? 1.3 Development of the field of study of second language acquisition 1.4 The scope of second language acquisition research Notes Activities Suggestions for further reading 2 Second language acquisition research methodology 2.2 Qualitative versus quantitative methodologies 2.3 Non-participant observation 2.4 Instrumentation: production data elicitation 2.6 Instrumentation: intuitional data elicitation 2.7 Instrumentation: use of miniature languages 2.8 Instrumentation: affective variables 13 2.9 Instruments from other disciplines 2.10 Measuring learner performance 2.1 Defining language proficiency 2.2 Defining an acquisition point 2.3 Task versus test 2.4 An index of development 2.11 Conclusion Notes Activities Suggestions for further reading 3 SLA: Types of data analysis 3.1 The contrastive analysis hypothesis 3.2 Language acquisition as habit formation 3.3 The CAH refuted 3.1 Strong versus weak versions of the CAH 3.2 Language acquisition as rule formation 3.3 Interlingual versus intralingual errors 3.5 Error analysis criticized 3.4 The acquisition of forms and functions 3.2 Other applications of discourse analysis 3.6 Conclusion Notes Activities Suggestions for further reading 4 Interlanguage studies: Substantive findings 4.2 ILs vary systematically 4.3 Variability resulting from amount of attention 4.4 Free variation as an impetus for development 4.5 Multiple explanations for variability 4.3 ILs exhibit common acquisition orders and developmental sequences 4.1 Acquisition order: morpheme studies 4.2 Developmental sequence: interrogatives 4.3 Developmental sequence: negation 4.4 ILs are influenced by the learner's LI 4.1 The effect of the LI on SLA: how 4.2 The effect of the LI on SLA: when (markedness) 4.3 The effect of the LI on SLA: when (perceived transferability) Notes Activities Suggestions for further reading 5 The linguistic environment for language acquisition 5.1 Linguistic input for first language acquisition 15 5.2 Linguistic input for second language acquisition 5.1 Linguistic adjustments to non-native speakers 5.2 Conversational adjustments to non-native speakers 5.3 Does the linguistic environment make a difference? 5.1 The effect of deviant input 5.2 The role of conversation in developing syntax 5.3 Input frequency-accuracy order relationships 5.4 Input modification and second language comprehension 5.5 Comprehensible input and second language acquisition Notes Activities Suggestions for further reading Explanations for differential success among second 6 language learners 6.1 Studies of age and SLA 6.2 Explanations for age-related differences 6.4 Social-psychological factors 6.10 Conclusion 16 Notes Activities Suggestions for further reading 7 Theories in second language acquisition 7.2 Theory construction and social science 7.1 The role of theories in making research cumulative 7.2 Purposes and types of theory 7.3 Nativist theories of SLA 7.2 Chomsky's Universal Grammar and SLA 7.3 A critique of language-specific nativist theories 7.4 Krashen's Monitor Theory 7.5 A critique of Monitor Theory 7.4 Environmentalist theories of SLA 7.2 Schumann's Pidginization Hypothesis and Acculturation Model 7.3 A critique of the Pidginization Hypothesis and Acculturation Model 7.5 Interactionist theories of SLA 7.2 Givon's Functional-Typological Theory and SLA 7.3 A critique of Givon's theory in SLA research 7.4 The ZISA's group's Multidimensional Model 7.5 A critique of the Multidimensional Model 7.6 Conclusion: the state of SLA theories 7.1 Comparing and evaluating theories 7.2 A note of caution 17 Notes Activities Suggestions for further reading 8 Instructed second language acquisition 8.2 Early research on the effect of instruction, and some claimed implications 8.3 The effect of instruction on accuracy orders and developmental sequences 8.4 The effect of instruction on acquisition processes 8.5 The effect of instruction on rate of acquisition 8.6 The effect of instruction on the level of ultimate SL attainment 8.9 Researching instructional design features Notes Activities Suggestions for further reading Epilogue Bibliography Index 18 Contents 19 20 General Editor's Preface Workers in the field of second language acquisition are now in the enviable position of having available to them in a readily accessible form a number of core texts which set out the parameters and the perceived objectives of their field of study. Journal articles and journals themselves abound, and the subject itself increasingly finds a place, not only in applied linguistics programs directed at language educators, but also in courses concerned with linguistic and psycholinguistic theory and even in other professional programs targetting, for example, the communicatively disordered and handicapped. Given this availability, one might ask what new can be contributed at this time, even by a volume as this most comprehensive one by Diane Larsen-Freeman and Michael Long, to the Applied Linguistics and Language Study series.

Their long-standing position and eminence as researchers in the field would be one argument, but there are two others, the one ineluctably connected to the other. The first concerns the state of the art in second language acquisition theory and the second, not surprisingly, how we can enable more relevant and appropriate research in the field to be undertaken, by as wide a constituency as possible. The general set of principles, predicting and explaining natural phenomena, is the objective of such a theory, like all theories. Second Language Acquisition theory, naturally 21 enough, has particular requirements.

They are essentially threefold: to explain the particular and variable capacity to acquire other languages (and, incidentally, to relate that capacity to the acquisition of a first language); secondly, to connect the capacity and the processes of second language acquisition to human cognitive capacities and processes in general; and, thirdly, to explain the relationship between acquisition and that which is being acquired, the content and the strategies inherent in the language object and the communicative process. Moreover, in the case of this last requirement, to show how such acquisition proceeds cross-linguistically and the degree to which its path is governed by sets of universal possibilities and constraints generically inherent in the object of acquisition itself. A clear enough agenda: input, cognitive capacity, personality, output, not however independent constructs but interconnected and activated in social milieux which themselves have an advancing or delaying effect on this process. Furthermore, the relative weightings and salience of these constructs vary, not only among individuals but over the lifespan, and second language acquisition research in its legitimate progress towards the definition of its theory must always seek that parsimonious level of generality which will enable the most extensive explanation of data, while, of course, insisting on as broad a variety and range of that theory as possible.

Parsimony is important: one may be forgiven in some currently available literature for coming to the conclusion that in some deeply unhelpful way, the potentially influencing variables affecting second language acquisition are so large in number, so relative and various in their potential salience, that the metaphor of interconnectedness that I drew up, has little practical explanatory value. Like many theories before it, in 22 such a scenario second language acquisition theory would be vacuous in its own ornateness. In short, the theoretical questions are still open, even though the ground has been partly cleared. Accordingly, any book (and this one in particular) which shows us the state of the terrain is of value, and one which examines these constructs and sets them out for the practitioner in a clear yet comprehensive way, is to be valued highly.

I referred earlier in this Preface to two arguments in favour of the existence of this book: what of the second? Theories need theoreticians, they need speculation, but they also require an empirical base. In some ways, the history of second language acquisition research provides a mirror to applied linguistics research more generally, especially in its struggle between a speculative and an empiricist persuasion. Such a struggle is evident both from the literature and from the practice of second language acquisition study and curricula. Often, one feels, the struggle is unhelpfully polarised, seeming to assert a primacy of one over the other, or even more foolishly, that one or the other protagonist is dispensable.

The plain fact of the matter, of course, as with other disciplines and fields of inquiry, is that the two are bound, interdependent and both indispensable. If this is so, then books which have an introduction to research at their masthead must weave a connection between these two persuasions and in an appealing and contingent manner. This Diane Larsen-Freeman and Michael Long amply provide. The internal structure of the book has been precisely so constructed, culminating as it does with the question of the 23 nature of theories in second language acquisition and how they may reveal themselves as relevant to the context of instruction.

The book begins with methodology, the how of research, both generally and with specific reference to second language acquisition data, targetting in particular interlanguage.