Lôøi giôùi thieäu Ñuùng nhö teân goïi “Theá giôùi tri thöùc”, chæ trong moät taäp saùch gaàn 100 trang, ngöôøi ñoïc ñöôïc cung caáp moät löôïng kieán thöùc khaù phong phuù töø coå chí kim, töø ñoâng sang taây vaø trong nhieàu laõnh vöïc khaùc nhau. Coù theå ñoäc giaû ñaõ ñoïc ñöôïc nhöõng thoâng tin naøy ôû ñaâu ñoù, nhöng trong taäp saùch chuyeân ñeà naøy, caùc kieán thöùc ñöôïc truyeàn taûi seõ in saâu vaøo boä nhôù cuûa töøng ngöôøi vì moãi noäi dung ñeàu ñöôïc minh hoïa baèng nhöõng hình aûnh töông öùng. Beân caïnh ñoù, taäp saùch ñöôïc trình baøy döôùi hình thöùc song ngöõ Vieät - Anh, chaéc chaén voán töø vöïng cuûa ngöôøi ñoïc ñöôïc taêng theâm raát nhieàu baèng con ñöôøng tröïc quan sinh ñoäng maø khoâng caàn phaûi tra cöùu töø ñieån. Hôn nöõa, chuùng toâi nghó raèng kieán thöùc trong taäp saùch phuø hôïp vôùi nhieàu löùa tuoåi vaø trình ñoä khaùc nhau, vöøa cuûng coá nhöõng hieåu bieát ñaõ coù, vöøa boå sung theâm kieán thöùc môùi cho töøng ñoäc giaû, nhaát laø giôùi sinh vieân, hoïc sinh voán ñang caàn trau doài ngoaïi ngöõ trong giai ñoaïn ñaát nöôùc ñang hoäi nhaäp quoác teá maïnh meõ nhö hieän nay.
Vôùi nieàm tin “Theá giôùi tri thöùc” seõ trôû thaønh moät coâng cuï tham khaûo höõu ích cho nhieàu ngöôøi, chuùng toâi traân troïng giôùi thieäu ñeán ñoäc giaû taäp saùch chuyeân ñeà naøy. TS Nguyeãn Ñöùc Nghóa Phoù Giaùm ñoác Ñaïi hoïc Quoác gia TP. HCM PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.com THEÁ GIÔÙI TRI THÖÙC THE WORLD OF KNOWLEDGE CHUÛ BIEÂN: Taï Quang Huøng CUØNG COÄNG TAÙC: Thaïc só Nguyeãn Thò Tuyeát Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Töï Nhieân TP. HCM Thaïc só Trònh Thanh Toaûn Tröôøng Cao Ñaúng Coâng Ngheä Thoâng Tin TP.
HCM Leâ Quoác Baûo Anh Quoác Cöôøng Minh Ñöùc Taï Quang Huy Vaên Hai Nguyeân Ngoïc Leâ Anh Thô TÖ VAÁN CHUYEÂN MOÂN: Tieán só Leâ Trung Hoa Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Xaõ Hoäi vaø Nhaân Vaên TP. HCM Tieán só Ñaëng Vaên Toû Tröôøng Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Töï Nhieân TP. HCM Thaïc só – Kyõ sö Nguyeãn Minh Ñöùc Hoäi Voâ Tuyeán Ñieän – Ñieän Töû Vieät Nam Thaïc só Nguyeãn Caån GIAO TIEÁP BAÏN ÑOÏC: Taï Quang Huy Email: thegioitrithucviet@gmail.com Tel: 08-4305042 0904547036 BAÏN ÑOÏC ÑAËT MUA DAØI HAÏN Xin lieân heä: Taï Quang Huy - Quoác Cöôøng 79 Tröông Ñònh Q1 TP. HCM Tel: 08-8299054 0904547036 WORLD OF KNOWLEDGE – Œ 1 MUÏC LUÏC CONTENTS PART 1: OUR WORLD „ Baûy kyø quan theá giôùi coå ñaïi ôû ñaâu?.
4 Where are seven Wonders Of The Ancient World?. 4 „ Baûy kyø quan theá giôùi môùi ôû ñaâu?. 8 Where are New Seven Wonders of the World?. 8 „ Ñeá quoác Babylon coå ñaïi ôû ñaâu?.
12 Where is Babylonian Empire?. 12 „ Caùc ngoân ngöõ phoå bieán Common Languages. 21 treân theá giôùi. 20 „ Baùc só vaø lôøi theà Hipoâcrat.
24 Doctors and hippocratic oath. 24 PART 2: HISTORY AND EVENTS „ Alexander Ñaïi Ñeá laø ai?. 27 Who is Alexander the Great?. 27 „ Cuoäc noäi chieán Myõ.
31 American civil war. 32 PART 3: WORLD RELIGIONS „ Caùc toân giaùo treân theá giôùi. 35 PART 4: HUMAN BODY - STRUCTURE, FUNCTIONS AND DISEASES „ Caùc heä cuûa cô theå con ngöôøi. 44 The Body Systems.
44 „ Caùc beänh veà da. 48 „ Luùc naøo caùc teá baøo cheát ñi?. 53 when do cells die?. 53 „ Caùc nhoùm maùu cuûa chuùng ta ñöôïc When are our blood groups determined?.
55 xaùc ñònh vaøo luùc naøo?. 55 What is insulin?. 57 „ Insulin coù chöùc naêng gì?. 57 PART 5: NATURAL DISASTERS „ Ñoäng ñaát.
59 PART 6: THE KINGDOM OF ANIMALS AND PLANTS „ Caùc loaøi vaät coù theå hieåu nhau khoâng?. 63 Can animals understand one another?63 „ Caùc loaøi chim coù theå bôi döôùi nöôùc How the birds swim underwater?. 65 nhö theá naøo?. 65 „ Thöïc vaät coù caûm giaùc khoâng?.
67 Can plants feel?. 67 „ Laù thay ñoåi hình daùng nhö theá naøo?69 How do leaf shapes vary?. 69 PART 7: TRAVELING AROUND THE CONTINENTS „ Caùc thoå daân UÙc laø ai?. 71 Who are Aboriginal Australians?.
74 PART 8: INFORMATICS WORLD „ Coâng ngheä thoâng tin. 90 PART 9: SCIENTISTS AND DEVELOPMENT OF THE WORLD „ Albert Einstein. 93 WORLD OF KNOWLEDGE – Œ Lôøi noùi ñaàu “THEÁ GIÔÙI TRI THÖÙC” ñöôïc xuaát baûn nhaèm muïc ñích cung caáp kieán thöùc veà caùc lónh vöïc coù lieân quan ñeán ñôøi soáng vaø sinh hoaït xaõ hoäi hieän nay. Ñöôïc trình baøy döôùi hình thöùc song ngöõ (Vieät - Anh), saùch höôùng daãn baïn ñoïc ñi vaøo töøng lónh vöïc cuûa theá giôùi tri thöùc töø caùc neàn vaên minh theá giôùi coå ñaïi cho ñeán caùc thaønh töïu hieän nay veà Internet vaø Coâng ngheä thoâng tin; töø toùm löôïc tri thöùc veà caùc toân giaùo treân theá giôùi cho ñeán vieäc tìm hieåu phong tuïc taäp quaùn cuûa caùc nöôùc ôû caùc chaâu luïc ñòa khaùc nhau.
Vôùi moãi chuû ñeà ñöôïc toùm löôïc trong voøng töø moät ñeán boán trang keøm theo hình aûnh, saùch heä thoáng hoùa nhöõng tri thöùc caên baûn nhaát veà nhöõng vaán ñeà ñöôïc neâu leân. Vôùi tieâu chí cung caáp tri thöùc ôû moïi lónh vöïc ña daïng cuûa cuoäc soáng, chuùng toâi coá gaéng söu taäp, toång hôïp bieân dòch vaø chuù thích sao cho baïn ñoïc deã tieáp caän vaø naém baét vaán ñeà. Ban Bieân soaïn raát mong nhaän ñöôïc söï coå vuõ nhieät tình cuõng nhö caùc goùp yù chaân tình cuûa baïn ñoïc ñeå taäp saùch chuyeân ñeà naøy trôû thaønh coâng cuï tham khaûo höõu ích cho caùc baïn. Nhoùm taùc giaû WORLD OF KNOWLEDGE – Œ 3 SEVEN WONDERS OF THE ANCIENT WORLD PART 1: OUR WORLD Baûy kyø quan theá giôùi coå ñaïi ôû ñaâu? Where are seven Wonders Of The Ancient World? C AÙCH ÑAÂY HAI NGAØN NAÊM, caùc du khaùch ngöôøi La Maõ vaø Hy Laïp coå ñaïi ñaõ gheù thaêm caùc thaéng caûnh vó ñaïi cuûa theá giôùi gioáng nhö chuùng ta ngaøy nay.
Caùc “ñaïi lyù du lòch” ñaõ soaïn moät danh saùch nhöõng ñieàu ñaùng kinh ngaïc maø caùc du khaùch seõ tham quan. “Caùc kyø quan” naøy laø caùc ví duï noåi baät veà thaønh töïu kyõ thuaät vaø ngheä thuaät cuûa con ngöôøi. Baûy coâng trình kieán truùc lôùn noùi veà noã löïc cuûa con ngöôøi thöôøng ñöôïc goïi laø Baûy Kyø Quan cuûa Theá giôùi Coå ñaïi. Taát caû chuùng ñeàu coù chaát löôïng toát laøm cho chuùng noåi baät hôn so vôùi nhöõng thaéng caûnh coøn laïi.
Moät soá laø caùc böùc töôïng xinh ñeïp, moät soá khaùc laø caùc coâng trình kieán truùc lôùn nhaát cuûa thôøi ñaïi naøy. Trong soá baûy kyø quan naøy chæ coù moät kyø quan “caùc Ñaïi kim töï thaùp”, coù theå vaãn coøn ñöôïc nhìn thaáy ngaøy nay. Vöôøn Treo, Ñeàn Artemis, Töôïng thaàn Dôùt, Laêng moä, töôïng Colossus vaø ngoïn haûi ñaêng taïi Pharos taát caû ñeàu ñaõ bieán maát hoaëc ñang trong tình traïng bò h ö hoûng. TWO THOUSAND YEARS AGO Ancient Greek and Roman tourists visited the world’s great landmarks just as we do today.
Ancient “travel agents” com- piled lists of amazing things that travellers should see. These “wonders” were outstanding examples of human artistic or engineering achievement.The seven most commonly listed monuments to human endeavour are called the Seven Wonders of the Ancient World. They all had qualities which made them stand out from the rest. Some were the most beau- tiful statues, others the largest structures of the day.
Of the seven won- ders, only one, the Great Pyramids, can still be seen today. The Hang- ing Gardens, the Temple of Artemis, the Statue of Zeus, the Mauso- leum, the Colossus, and the Lighthouse at Pharos have all vanished or are in ruins. CAÙC KIM TÖÏ THAÙP PYRAMIDS Ba kim töï thaùp ñaõ ñöôïc xaây Three pyramids were built at döïng taïi Gaza, Ai Caäp vaøo Gaza, Egypt, in aboul 2600 naêm 2600 tröôùc coâ n g B. as tombs lor three Egyp- nguyeân, laøm ngoâi moä cho tian kings.
The largest, made ba vò vua Ai Caäp. Kim töï thaùp lôùn nhaát, ñöôïc xaây from more than two million döïng vôùi hôn hai trieä u huge blocks of limestone, stands khoái ñaù voâi khoång loà, cao 147 147m (482 It) high. WORLD OF KNOWLEDGE – Œ SEVEN WONDERS OF THE ANCIENT WORLD Vöôøn treo Babylon Hanging Gardens Vaøo naêm 605 tröôùc coâng nguyeân, In 605 li. Nebuchadnezzar II, king Hoaøng ñeá Nebuchadnezzar ñeä nhò, of Babylon, built the Hanging Gar- vua cuûa Babylon, ñaõ xaây döïng caùc dens in his kingdom.
He planted khu vöôøn treo trong vöông quoác cuûa many exotie plants on a brick ter- mình. OÂng ñaõ troàng nhieàu caây coái laï race 23 in (75 It) above the ground. treân neàn gaïch cao caùch maët ñaát 23m Machines worked by slaves watered (75 ft). Caùc maùy moùc ñeå töôùi nöôùc the plants.
cho caây do caùc noâ leä ñieàu khieån. Laêng moä Mausoleum The Mausoleum at Laê n g moä taïi Halicarnassus Halicarnassus (in modern (Thoå Nhó Kyø ngaøy nay) laø Turkey) was a huge moät ngoâi moä baèng caåm thaïch marble tomb built for khoång loà ñöôïc xaây döïng Mansolus, a rich governor. cho Mausolus, moät It s to od 41 i n (135 thoáng ñoác giaøu coù. Ngoâi ft)high, with a base moä naøy cao 41m (135 ft), s up p ort in g 3 6 c ol- vôùi moät neàn ñôõ 36 coät, umns, under a beân döôùi moät kim töï stepped pyramid.
An thaùp coù baäc. Moät traän earthquake de- ñoäng ñaát ñaõ phaù huûy stroyed most of the phaàn lôùn laêng moä naøy. WORLD OF KNOWLEDGE – Œ 5 SEVEN WONDERS OF THE ANCIENT WORLD Ngoïn thaùp haûi ñaêng Lighthouse Kieá n truù c sö ngöôø i Hy Laï p The Greek architect Sostratos ñaõ thieát keá ngoïn thaùp Sostratos designed the haûi ñaêng ñaàu tieân treân theá giôùi. world’s first lighthouse.
It was built around 304 B. Noù ñöôïc xaây döïng vaøo khoaûng on the island of Pharos, naêm 304 tröôùc coâng nguyeân Alexandria, Egypt. It treâ n hoø n ñaû o Pharos stood about 134m (440ft) Alexandria, Ai Caäp. Ngoïn haûi high.
A fire burned at ñaêng naøy cao khoaûng 134m (440 the top to mark the ft). Moät traän hoûa hoaïn ñaõ thieâu harbour entrance. chaùy phaàn ñænh nôi ñaùnh daáu loái vaøo caûng. Ñeàn Artemis Temple Of Artemis This, the largest temple Ngoâi ñeàn lôùn nhaát of its day, was cuûa thôøi ñaïi naøy ñöôïc dedicated to xaây döïng ñeå töôûng Artemis, goddess nhôù ñeán Artemis, nöõ of the moon and thaàn maët traêng vaø hunting.
Built saên baén. Ñöôïc xaây almost en- döïng haàu nhö baèng caåm tirely of thaïch bôûi nhöõng ngöôøi Hy Laïp marble by the taïi Ephesus (Thoå Nhó Kyø ngaøy nay), Greeks at Ephesus noù bò chaùy vaøo naêm 356 tröôùc (in modern Turkey), it coâng nguyeân, chæ coøn laïi burned down in 356 B., moät vaøi pho töôïng bò ñoå leaving only a few bro- gaõy. Töôïng thaàn Colossus Colossus The bronze statue of the Töôïng thaàn maët trôøi Helios sun god Helios towered 37 baèng ñoàng thau naøy cao 37m m (120ft) over the harbour (120 ft) beân treân loái vaøo caûng entrance on the island of treân hoøn ñaûo Rhodes ôû bieån Rhodes in the Aegean Aegean. Ñöôï c xaâ y döïn g vaø o Sea.