Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TRA HOẠT ĐỘNG TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC TRONG CƠ QUAN NHÀ NƯỚC 1. Khái quát về thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước 1. Khái niệm thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước Thanh tra là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước, là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan nhà nước đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Hoạt động thanh tra được thực hiện bởi cơ quan chuyên trách theo một trình tự, thủ tục luật định, nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Thanh tra công vụ là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền thanh tra đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức, cá nhân được trao quyền trong phạm vi quản lý hành chính nhà nước. Tuyển dụng công chức là hoạt động thi tuyển công chức, xét tuyển công chức, tuyển dụng trong trường hợp đặc biệt, xét chuyển công chức cấp xã thành công chức từ cấp huyện trở lên do các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tiến hành để công nhận một người trở thành một công chức. Ở nước ta, công chức là một yếu tố quan trọng quyết định chất lượng hoạt động của bộ máy 9 hành chính, của các cơ quan nhà nước, của các cơ quan của Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội. Chất lượng của đội ngũ công chức có vai trò quan trọng trong hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước.
Việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong quá trình tuyển dụng công chức là cần thiết giúp tuyển chọn được đội ngũ công chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm. Để công tác tuyển dụng công chức bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan thì vai trò của các cơ quan thanh tra thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành theo thẩm quyền, trong đó có thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức đối với người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền hoặc được phân cấp thẩm quyền tuyển dụng công chức là rất cần thiết. Thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức có vai trò quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách về công vụ; góp phần tăng cường trong công tác quản lý cán bộ, công chức; nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ. Nhờ đó, những sai phạm, thiếu sót, tiêu cực có thể xảy ra trong quá trình tuyển dụng công chức có thể được phòng ngừa và ngăn chặn.
Ngoài hoạt động của người đứng đầu cơ quan chấp hành pháp luật về tuyển dụng công chức, hoạt động của công chức khác trong cơ quan trợ giúp người đứng đầu cũng có vai trò quan trọng trong hoạt động tuyển dụng công chức. Vì vậy, hoạt động thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức còn bao gồm thanh tra hành vi của các công chức khác trong cơ quan trong việc chấp hành pháp luật về tuyển dụng công chức (Ví dụ: thanh tra hành vi của công chức với tư cách là thành viên Hội đồng tuyển dụng công chức, thành viên các Ban giúp việc của Hội đồng tuyển dụng). Thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước là một nội dung trong thanh tra công vụ, thanh tra việc quản lý công chức. Thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước là hoạt động do cơ 10 quan thanh tra nhà nước có thẩm quyền đảm nhiệm để xem xét, đánh giá, kết luận chính thức về việc thi tuyển, xét tuyển, tuyển dụng công chức trong trường hợp đặc biệt, xét chuyển công chức cấp xã thành công chức từ cấp huyện trở lên của người đứng đầu cơ quan chấp hành pháp luật về tuyển dụng công chức, của công chức khác trong việc chấp hành pháp luật về tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước, được tiến hành theo một trình tự, thủ tục và dưới các hình thức khác nhau do pháp luật quy định nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật trong tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công chức, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính nhà nước.
Đặc điểm thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước Là một nội dung trong thanh tra công vụ, thanh tra tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước có những đặc điểm của hoạt động thanh tra công vụ. Bên cạnh đó thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước có những đặc điểm riêng bao gồm: Một là,thanh tra hoạt động tuyển dụng trong cơ quan nhà nước gắn liền với hoạt động quản lý nhà nước Với tư cách là một chức năng, là một giai đoạn của chu trình quản lý nhà nước, thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước gắn liền với hoạt động quản lý nhà nước. Thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước gắn liền với vai trò của Nhà nước trong kiểm soát hoạt động của các cơ quan nhà nước. Chính bản chất của các hoạt động quản lý nhà nước đòi hỏi phải có thanh tra hoạt động của các cơ quan nhà nước, buộc các cơ quan này phải thực hiện nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật để thực hiện chức năng quản lý nhà nước.
Ở đâu có hoạt động quản lý nhà nước, quản lý công vụ, công chức thì ở 11 đó có thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức. Trong mối quan hệ giữa quản lý nhà nước đối với công chức và thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức thì quản lý nhà nước đối với công chức giữ vai trò chủ đạo, chi phối hoạt động của thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức. Các cơ quan nhà nước quy định thẩm quyền của các cơ quan thanh tra tuyển dụng công chức, quy định về tổ chức, quyết định và kết luận thanh tra tuyển dụng công chức, sử dụng các kết quả, các thông tin từ phía các cơ quan thanh tra tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước. Quản lý nhà nước đối với công chức và thanh tra tuyển dụng công chức có điểm chung là nhân danh quyền lực nhà nước thực hiện các hoạt động công vụ tác động lên các đối tượng quản lý.
Song xem xét theo cơ cấu, chức năng của quản lý thì thanh tra tuyển dụng công chức chỉ là chức năng, công cụ, phương tiện để quản lý nhà nước đối với công chức. Hai là, thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước mang tính quyền lực nhà nước Tính quyền lực nhà nước của hoạt động thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước có mối liên hệ chặt chẽ với tính quyền uy - phục tùng của quản lý nhà nước. Là một chức năng của quản lý nhà nước, thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước phải tác động có hiệu quả đến các cơ quan nhà nước nhằm thực hiện quyền lực của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý. Nói về quyền lực nhà nước trong quá trình thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước có nghĩa là xác định về mặt pháp lý tính chất nhà nước của tổ chức thanh tra tuyển dụng công chức.
Vì vậy, thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước phải được Nhà nước sử dụng như một công cụ hữu hiệu trong quá trình quản lý đối với các cơ quan nhà nước. Chủ thể tiến hành thanh tra tuyển dụng công chức là các cơ quan nhà nước. Thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước áp 12 dụng quyền năng của Nhà nước trong quá trình tiến hành hoạt động của mình và được nhân danh Nhà nước khi áp dụng quyền năng đó. Thanh tra nói chung, thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước nói riêng là phương thức bảo đảm pháp chế, tăng cường kỷ luật trong quản lý nhà nước, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Cơ quan thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức là cơ quan của cơ quan quản lý nhà nước thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về thanh tra và thực hiện nhiệm vụ quyền hạn thanh tra tuyển dụng công chức trong phạm vi quản lý của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp.Chủ thể thanh tra hoạt động tuyển dụng công chức trong cơ quan nhà nước trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện và giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh tra tuyển dụng công chức, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong công tác này; tiến hành thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong tuyển dụng công chức theo quy định của pháp luật. Các cơ quan thanh tra tuyển dụng công chức có quyền hạn như: - Quyết định tổ chức các cuộc thanh tra tuyển dụng, sử dụng công chức theo chương trình, kế hoạch được phê duyệt. - Trình thủ trưởng cơ quan quản lý hành chính phê duyệt hoặc quyết định thanh tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động tuyển dụng công chức. - Yêu cầu đối tượng thanh tra, các cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan đến hoạt động tuyển dụng công chức.
- Niêm phong tài liệu, đình chỉ hành vi vi phạm, tạm giữ tiền, đồ vật, giấy tờ có liên quan, thu hồi tài sản. - Xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật. - Yêu cầu cấp có thẩm quyền giải quyết kiến nghị của thanh tra, yêu cầu truy cứu trách nhiệm đối với những người có lỗi gây ra những vi phạm được 13 phát hiện, kể cả việc chuyển hồ sơ vụ việc vi phạm pháp luật có dấu hiệu của tội phạm sang cơ quan điều tra để xử lý.