PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời đại ngày nay với xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa trên phạm vi toàn thế giới, Việt Nam cũng nằm ngoài xu thế này, các dòng vốn được lưu chuyển góp phần vào việc phát triển cơ sở hạ tầng và mở rộng sản xuất kinh doanh để đảm bảo đời sống cho nhân dân. Để có thể thực hiện công việc đó thì cần thiết phải đầu tư. Đầu tư là một hoạt động kinh tế chủ yếu quyết định sự phát triển.
Xu hướng phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay là đầu tư theo dự án. Những câu hỏi đặt ra là: đầu tư vào đâu? đầu tư như thế nào để đạt được hiệu quả? chỉ có việc thẩm định dự án đầu tư mới có thể tả lời chính xác câu hỏi trên. Việc thẩm định dự án đầu tư có thể được tiến hành trên cả ba khâu: Thẩm định dự án đầu tư trước, trong và sau quá trình đầu tư. Trong nhiều năm qua công tác thẩm định dự án đầu tư ngày càng được hoàn thiện về mặt phương pháp luận và thực hành để phù hợp với tình hình kinh tế của đất nước.
Tuy nhiên, hoạt động thẩm định dự án đầu tư vẫn còn vướng mắc, chất lượng thẩm định dự án đầu tư còn chưa cao, dự án đầu tư chưa thực sự đạt hiệu quả, tạo nên sự tăng trưởng phát triển kinh tế xã hội và tiến bộ xã hội. Đứng trên quan điểm của Chủ đầu tư, tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý đầu tư thì công tác thẩm định dự án đầu tư không thể thiếu được. Với chức năng là cơ quan tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc ra quyết định và phê duyệt dự án đầu tư, việc thẩm định dự án tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn lựa chọn những dự án phù hợp với yêu cầu và thực hiện tốt công tác tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc ra quyết định hoặc phê duyệt dự án đầu tư, việc thẩm định những dự án được tài trợ bởi vốn ngân sách là công việc quan trọng và cần thiết của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn. Do những dự án đầu tư là những dự án trong kế hoạch, mục tiêu phát triển của tỉnh và điều quan trọng hơn là có một số dự án không phải hoàn trả vốn cho nhà nước, đó là các dự án công cộng, việc thẩm định dự án đầu tư sẽ giúp cho Sở Kế 2 hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn lựa chọn những dự án phù hợp với yêu cầu và thực hiện tốt công tác tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh để thúc đẩy việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Việc thẩm định dự án đầu tư tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn được coi là việc phản biện của việc thiết lập dự án đầu tư; thẩm định dự án tạo ra căn cứ để kiểm tra việc sử dụng vốn đúng mục đích, đối tượng và tiết kiệm vốn trong quá trình thực hiện; thẩm định dự án sẽ giúp đánh giá chính xác hiệu quả nguồn vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội của việc đầu tư, giúp ngăn ngừa, hạn chế các rủi ro gây thất thoát vốn đầu tư cho chủ đầu tư cùng như cho xã hội. Tuy nhiên, trong quá trình thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước vần còn một số khó khăn như: trình độ, năng lực của cán bộ thẩm định dự án còn hạn chế, chưa được đào tạo cơ bản; nội dung thẩm định chưa sát với tình hình thực tế; quy trình thẩm định qua nhiều khâu trung gian và phụ thuộc nhiều yếu tố. Do đó không đạt được mục tiêu thẩm định, để tiếp tục hoàn thiện hơn nữa trong công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước là một đòi hỏi cấp bách. Là một công chức của Sở trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, trực tiếp thẩm định dự án đầu tư và với lý do trên học viên lựa chọn đề tài "Thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn" làm luận văn tốt nghiệp của mình.
Tổng quan nghiên cứu Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư nói chung, trong quá trình thực hiện luận văn học và có tham khảo một số công trình nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước như sau: Luận văn thạc sĩ Trường Đại học kiến trúc Hà Nội của Ngô Hoàng Việt (2016) với đề tài “Nâng cao chất lượng quản lý dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại thành phố Nam Định”. Luận văn đã phân tích, đánh giá một cách khách quan và chỉ rõ thực trạng quản lý đầu tư xây dựng các dự án sử dụng vốn ngân sách trên địa bàn tỉnh Nam Định chỉ ra kết quả đạt được và những vấn đề còn tồn tại cần phải giải quyết nâng cao công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình trên địa bàn. Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Xây dựng của Phạm Duy Khánh (2016) với đề tài “Công tác thẩm định dự án đầu tư xây dựng tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Kiên Giang”. Luận văn đã đề cập tới thực trạng công tác thẩm định các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn qua thẩm định tại Sở Kế hoạch và Đầu tư; nêu rõ các quy trình thẩm định theo đúng theo quy định của pháp luật.
Đánh giá được những thành tựu đạt được và đưa ra những giải pháp nâng cao được công tác thẩm định dự án xây dựng, tạo ra môi trường đầu tư hiệu quả hơn. Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Thái Nguyên của Cao Tiến Dũng (2013) với đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Phú Thọ”. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về thẩm định dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước với các nội dung như khái niệm, chủ thể, quy trình và các nhân tố ảnh hưởng đến thẩm định. Luận văn cũng đã phân tích được thực trạng thẩm định dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, chỉ ra được những hạn chế trong công tác này từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện thẩm định dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước cho chính quyền tỉnh Phú Thọ.
Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Thủy Lợi của Lê Anh Tuấn (2013) với đề tài “Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định các dự án đầu tư xây dựng công trình thủy lợi sử dụng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc”. Luận văn đã hệ thống hóa những cơ sở lý luận cơ bản về dự án đầu tư xây dựng công trình, quản lý đầu tư xây dựng công trình và công tác thẩm định các dự án đầu tư xây dựng công trình trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Luận văn đã nghiên cứu một số giải pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi cao, phù hợp với thực tiễn công tác quản lý đầu tư xây dựng, tuân thủ theo hệ thống các quy định pháp luật hiện hành. Luận văn thạc sĩ Trường Đại học kinh tế quốc dân của Nguyễn Tuấn Hải (2012) với đề tài “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng vốn ngân sách nhà nước & vốn tín dụng ưu đãi tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn”.
Nội dung luận văn đã nêu khái quát về lý luận chung về dự án đầu tư và công tác thẩm định dự án đầu tư trong đó đánh giá các yếu tố trong nội dung thẩm định dự án. Luận văn đã phân tích thực trạng thẩm định các dự án sử dụng vốn ngân 4 sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, qua đó đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra những bài học kinh nghiệm áp dụng trong quá trình thẩm đinh dự án. Ngoài ra Luận văn đã đưa ra được những giải pháp cụ thể đáp ứng được việc nâng cao hoàn thiện công tác thẩm định dự án đối với sở kế hoạch và đầu tư. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này theo phạm vi hiểu biết của học viên chưa có công trình nào nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại sở kế hoạch và đầu tư tỉnh lạng sơn.
Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được khung nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại sở kế hoạch và đầu tư. - Phân tích được thực trạng thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2013 – 2017, từ đó chỉ rõ điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân của điểm yếu trong công tác này. - Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Thẩm định dự án đầu tư (Bao gồm nội dung thẩm định và bộ máy thẩm định) có sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn (nguồn cân đối ngân sách địa phương và nguồn cân đối ngân sách trung ương).
- Về nội dung: Thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn được nghiên cứu theo cách tiếp cận về hệ thống bao gồm nội dung thẩm định, bộ máy thẩm định, hình thức thẩm định, công cụ thẩm định và quy trình thẩm định. - Về không gian: Nghiên cứu tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lạng Sơn. - Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập cho giai đoạn 2013 – 2017, dữ liệu sơ cấp thu thập vào tháng 4 năm 2018 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn đến năm 2025. Phương pháp nghiên cứu 5.
Khung nghiên cứu Các nhân tố ảnh Mục tiêu thẩm định Thẩm định dự hưởng đến thẩm dự án đầu tư sử dụng án đầu tư sử định dự án đầu tư ngân sách nhà nước tại dụng ngân sách sử dụng ngân sở kế hoạch và đầu tư nhà nước tại sở sách nhà nước tại kế hoạch và sở kế hoạch và đầu tư đầu tư - Nội dung thẩm định - Đánh giá được tình - Nhân tố thuộc về phù hợp, hiệu lực, hiệu sở kế hoạch và đầu - Bộ máy thẩm quả, khả thi, bền vững tư định của dự án.