Tăng cường thanh tra tại chỗ NHNN Thái Nguyên với NHTM - Luận văn Nguyễn Thị Ánh Đào

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng, đưa ra giải pháp tăng cường thanh tra tại chỗ của Ngân hàng Nhà nước Thái Nguyên với ngân hàng thương mại.

Trường đại học

Trường Đại Học Kinh Tế Và Quản Trị Kinh Doanh - Đại Học Thái Nguyên

Chuyên ngành

Quản Lý Kinh Tế

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận Văn Thạc Sĩ

2018

122

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

2. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

3. Mục tiêu nghiên cứu

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5. Ý nghĩa khoa học của Luận văn

6. Kết cấu của luận văn

1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA TẠI CHỖ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1. Cơ sở lý luận về Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố

1.1.1. Lịch sử ra đời Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

1.1.2. Vị trí, chức năng của NHNN Việt Nam

1.1.3. Vị trí, chức năng của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố

1.1.4. Nhiệm vụ, quyền hạn của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố

1.2. Khái niệm và đặc điểm của NHTM

1.2.1. Khái niệm NHTM

1.2.2. Đặc điểm của NHTM

1.2.3. Hoạt động ngân hàng của các NHTM

1.3. Khái niệm và nội dung công tác Thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh đối với NHTM

1.3.1. Khái niệm Thanh tra tại chỗ

1.3.2. Nội dung công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh đối với NHTM

1.4. Vai trò và nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh đối với NHTM

1.4.1. Vai trò thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh đối với các NHTM

1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với NHTM

1.5. Thực tiễn về công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với các NHTM và bài học cho NHNN tỉnh Thái Nguyên

1.5.1. Kinh nghiệm tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với NHTM tại một số địa phương

1.5.2. Bài học kinh nghiệm về thanh tra tại chỗ cho NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với hệ thống NHTM trên địa bàn

2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Câu hỏi nghiên cứu

2.2. Khung phân tích của luận văn

2.3. Các phương pháp nghiên cứu

2.3.1. Phương pháp thu thập thông tin

2.3.2. Phương pháp tổng hợp thông tin

2.3.3. Phương pháp phân tích thông tin

2.4. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích

2.4.1. Chỉ tiêu đánh giá trực tiếp kết quả công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với NHTM

2.4.2. Chỉ tiêu đánh giá gián tiếp kết quả của công tác Thanh tra tại chỗ của NHNN đối với NHTM

3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA TẠI CHỖ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC TỈNH THÁI NGUYÊN ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

3.1. Tổng quan về hệ thống NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và hoạt động thanh tra giám sát của NHNN tỉnh Thái Nguyên

3.1.1. Khái quát về NHTM và hoạt động của các NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3.1.2. Giới thiệu NHNN tỉnh Thái Nguyên

3.1.3. Cơ cấu, tổ chức bộ máy thanh tra, giám sát của NHNN tỉnh Thái Nguyên

3.2. Phân tích thực trạng công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với các hoạt động của các NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3.2.1. Thực trạng công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với các hoạt động của các NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3.2.2. Tác động của thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái nguyên đối với NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian vừa qua

3.3. Hạn chế và nguyên nhân hạn chế của thanh tra tại chỗ của NHNN đối với các NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3.3.1. Những hạn chế chủ yếu

3.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế

4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC THANH TRA TẠI CHỖ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC TỈNH THÁI NGUYÊN ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

4.1. Bối cảnh phát triển và phương hướng tăng cường Thanh tra tại chỗ của NHNN đối với NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020

4.1.1. Bối cảnh phát triển NHTM trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020

4.1.2. Định hướng của NHNN Việt Nam đối với công tác TTGS ngân hàng từ nay đến năm 2020

4.1.3. Phương hướng tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với NHTM tỉnh Thái nguyên

4.2. Giải pháp tăng cường thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM

4.2.1. Đổi mới phương thức tổ chức, điều hành hoạt động thanh tra tại NHNN tỉnh

4.2.2. Đảm bảo số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra của NHNN tỉnh

4.2.3. Đảm bảo cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ cho hoạt động thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh

4.3. Kiến nghị tăng cường thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM

4.3.1. Kiến nghị với NHNN Việt Nam

4.3.2. Kiến nghị với Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng

4.3.3. Kiến nghị với các NHTM

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tăng Cường Thanh Tra NHNN Thái Nguyên 55 ký tự

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đóng vai trò then chốt trong quản lý nhà nước về hoạt động tiền tệ và ngân hàng. Một trong những nhiệm vụ quan trọng của NHNN là bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Trên địa bàn Thái Nguyên, hoạt động tài chính - ngân hàng diễn ra sôi động với sự tham gia của nhiều Ngân hàng thương mại (NHTM). Công tác thanh tra của NHNN chi nhánh tỉnh đã góp phần đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả của các NHTM. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng một số NHTM hiệu quả hoạt động thấp, khách hàng sử dụng vốn vay sai mục đích, không tuân thủ nguyên tắc cho vay, gây rủi ro và mất an toàn vốn. Điều này đòi hỏi cần tăng cường thanh tra NHNN Thái Nguyên tại chỗ với NHTM để đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả và hạn chế rủi ro. Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác thanh tra tại chỗ, đề tài "Tăng cường công tác Thanh tra tại chỗ của Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thái Nguyên đối với các Ngân hàng thương mại" được lựa chọn làm luận văn Thạc sỹ. Hoạt động thanh tra là công tác thường xuyên, liên tục của Thanh tra, giám sát Ngân hàng Nhà nước đối với các NHTM. Qua thanh tra, NHNN thực hiện đánh giá tính tuân thủ và thực thi pháp luật trong hoạt động ngân hàng; kiểm soát tín dụng; xử lý các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng theo thẩm quyền. Phát hiện và cảnh bảo sớm các rủi ro có thể phát sinh. Thực tiễn, vẫn còn một số các NHTM hiệu quả hoạt động kinh doanh còn thấp. Vẫn có trường hợp khách hàng sử dụng vốn vay không đúng mục đích xin vay; không chấp hành đúng nguyên tắc và điều kiện cho vay như:Sử dụng vốn vay không đúng mục đích xin vay; phương án vay vốn không khả thi…; Áp dụng các hình thức bảo đảm tiền vay không phù hợp; Thẩm định và xét duyệt cho vay không chặt chẽ dẫn đến việc cho vay không hiệu quả, rủi ro cao, nợ xấu tăng, gây mất an toàn vốn; Việc kiểm tra, giám sát trước, trong và sau khi cho vay còn mang tính hình thức; Phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro không đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước; Công tác quản lý tài chính, an toàn kho quỹ chưa thực sự được đảm bảo…

1.1. Tầm Quan Trọng của Thanh Tra NHNN Thái Nguyên

Thanh tra tại chỗ là phương thức thanh tra truyền thống, là việc thanh tra được tổ chức tại nơi làm việc của đối tượng thanh tra và các tổ chức kinh tế và cá nhân chính là khách hàng. Thanh tra trên cơ sở xem xét các văn bản, thông tư chỉ đạo hướng dẫn thực hiện cơ chế của ngành, các báo cáo kế toán, các thống kê số liệu, sổ sách hợp đồng liên quan đến quá trình huy động vốn sử dụng vốn, công tác kế toán tài chính tại đơn vị. Để có vốn cho vay, thì nguồn huy động lớn nhất của các NHTM là từ người dân. Do vậy, khi các NHTM hoạt động không an toàn sẽ gây mất lòng tin, gây tâm lý hoang mang đối với khách hàng gửi tiền, từ đó kéo theo rất nhiều hệ lụy đối với bản thân NHTM và nền kinh tế, xã hội, an ninh trật tự của địa phương.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Tăng Cường Thanh Tra NHTM

Mục tiêu chung là đánh giá công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM và đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM trong thời gian tiếp theo. Mục tiêu cụ thể bao gồm: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác thanh tra tại chỗ của NHNN đối với các NHTM; Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thanh tra tại chỗ, tác động của công tác TTTC của NHNN chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM; từ đó chỉ ra những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân hạn chế; Khuyến nghị phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát NHTM Tại Thái Nguyên 58 ký tự

Mặc dù công tác thanh tra đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Kết quả thanh tra năm 2016 cho thấy tổng số sai phạm phát hiện qua thanh tra là 445 sai phạm; tổng số tiền sau phạm: 302. Điều này phần nào cho thấy rủi ro đang tiềm ẩn trong hoạt động của các NHTM. Mặt khác, có thể nói, phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn hoạt động tốt nhờ sự hỗ trợ của các ngân hàng, từ đó đống góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Tuy nhiên, để có vốn cho vay, thì nguồn huy động lớn nhất của các NHTM là từ người dân. Do vậy, khi các NHTM hoạt động không an toàn sẽ gây mất lòng tin, gây tâm lý hoang mang đối với khách hàng gửi tiền, từ đó kéo theo rất nhiều hệ lụy đối với bản thân NHTM và nền kinh tế, xã hội, an ninh trật tự của địa phương. Do vậy, cần phải tăng cường hơn nữa Công tác thanh tra tại chỗ đối với các NHTM trên địa bàn nhằm đảm bảo hoạt động của các NHTM được an toàn, hiệu quả và hạn chế rủi ro. Những hạn chế trong công tác thanh tra xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm khung pháp lý chưa hoàn thiện, mô hình tổ chức chưa tối ưu, và chế độ đãi ngộ cho cán bộ thanh tra chưa đủ sức hấp dẫn. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và nhận thức của NHTM về vai trò của thanh tra cũng ảnh hưởng đến hiệu quả công tác này.

2.1. Rủi Ro Tiềm Ẩn Trong Hoạt Động Ngân Hàng Thái Nguyên

Nhận diện rủi ro là bước quan trọng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Phân tích các báo cáo tài chính, hoạt động tín dụng, và tuân thủ quy định pháp luật của NHTM giúp NHNN đánh giá mức độ rủi ro và đưa ra cảnh báo sớm. Bên cạnh đó, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực hiện các biện pháp khắc phục sau thanh tra để đảm bảo các NHTM hoạt động an toàn và bền vững. Phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn hoạt động tốt nhờ sự hỗ trợ của các ngân hàng, từ đó đống góp vào sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Tuy nhiên, để có vốn cho vay, thì nguồn huy động lớn nhất của các NHTM là từ người dân. Do vậy, khi các NHTM hoạt động không an toàn sẽ gây mất lòng tin, gây tâm lý hoang mang đối với khách hàng gửi tiền, từ đó kéo theo rất nhiều hệ lụy đối với bản thân NHTM và nền kinh tế, xã hội, an ninh trật tự của địa phương.

2.2. Khó Khăn Từ Khung Pháp Lý Tổ Chức Thanh Tra

Khung pháp lý đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn là công cụ sắc bén cho công tác thanh tra. Tuy nhiên, nếu hệ thống pháp luật thiếu đồng bộ, không rõ ràng sẽ gây lãng phí nguồn lực và giảm hiệu quả thanh tra. Bên cạnh đó, mô hình tổ chức của hệ thống thanh tra ngân hàng cần thống nhất giữa trung ương và địa phương để đảm bảo quản lý nhân sự và điều hành nghiệp vụ thông suốt. Chế độ đãi ngộ cho cán bộ thanh tra cũng cần được cải thiện để khuyến khích họ làm việc trách nhiệm và hạn chế tiêu cực. Cần thiết phải có hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, các quy định về an toàn trong hoạt động ngân hàng, các quy định về tổ chức, chức năng và nhiệm vụ, trình tự và thủ tục thanh tra, giám sát,… đồng bộ, nghiêm minh và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng, đồng thời buộc đối tượng thanh tra, giám sát thực hiện nghiêm các yêu cầu của thanh tra, giám sát ngân hàng.

III. Giải Pháp Tăng Cường Thanh Tra Tại Chỗ 52 ký tự

Để tăng cường công tác thanh tra tại chỗ, cần có các giải pháp đồng bộ. NHNN cần xây dựng kế hoạch thanh tra phù hợp với tình hình thực tế của các NHTM trên địa bàn, xác định chuẩn xác các NHTM có nguy cơ rủi ro, và tập trung vào các nội dung trọng tâm như công tác kế toán, chất lượng tín dụng, và kết quả tài chính hàng năm. Bên cạnh đó, cần trang bị cơ sở vật chất, kỹ thuật đầy đủ cho hoạt động thanh tra, và quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ thanh tra. Từng bước chuyển dần sang thanh tra trên cơ sở rủi ro cũng là một giải pháp quan trọng để đánh giá sâu và cảnh báo sớm các rủi ro có thể xảy ra. Tăng cường sự chỉ đạo và phối hợp hoạt động của TTGS chi nhánh với kiểm soát nội bộ các chi nhánh NHTM trên địa bàn. + Về phía kiểm toán nội bộ các chi nhánh NHTM: Phải thực hiện việc báo cáo định kì về TTGS chi nhánh để tổng hợp tình hình và kết quả hoạt động thanh tra - kiểm tra trên địa bàn. Báo cáo thường xuyên, kịp thời những khó khăn, vướng mắc về nghiệp vụ kiểm tra - kiểm soát; những vi phạm lớn phát hiện qua kiểm tra.

3.1. Đổi Mới Phương Pháp Kỹ Thuật Thanh Tra NHNN

Để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, cần đổi mới phương pháp và kỹ thuật thanh tra. Thay vì chỉ tập trung vào thanh tra tuân thủ, cần kết hợp với thanh tra trên cơ sở rủi ro để đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động của NHTM. Bên cạnh đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thanh tra để thu thập và phân tích dữ liệu nhanh chóng và chính xác. Thực hiện các cuộc thanh tra đột xuất một cách nhanh chóng và bí mật. Các cán bộ thanh tra cần có kiến thức sâu rộng về hoạt động ngân hàng hiện đại và có khả năng phát hiện rủi ro, cảnh báo sớm. Khuyến khích cán bộ tham gia các khóa học đào tạo kiến thức về hoạt động ngân hàng hiện đại như: Quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng, phân tích tín dụng NHTM, thanh tra trên cơ sở rủi ro.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Đạo Đức Cán Bộ Thanh Tra

Cán bộ thanh tra đóng vai trò then chốt trong công tác thanh tra. Vì vậy, cần tuyển dụng và đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn, và phẩm chất đạo đức tốt. Bên cạnh đó, cần có chế độ đãi ngộ thỏa đáng để giữ chân cán bộ giỏi và khuyến khích họ làm việc tận tâm, trung thực. Hoạt động thanh tra là cơ sở để giúp cho NHTM đánh giá được thực trạng hoạt động của mình, là căn cứ để điều chỉnh và xây dựng các hoạt động quản trị rủi ro cho NH, đảm bảo an toàn, hiệu quả trong các hoạt động của NH. Vì vậy nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt động thanh tra của NHNN tỉnh là vô cùng cần thiết và là nhân tố quyết định nhằm hoàn thiện hoạt động thanh tra tại chỗ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Về Thanh Tra NHTM 57 ký tự

Kinh nghiệm từ các địa phương như Hà Tĩnh, Cần Thơ, và Thái Bình cho thấy để thực hiện tốt công tác thanh tra NHNN Thái Nguyên cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự đồng thuận của các NHTM. Đồng thời, cần chú trọng đến việc tổ chức giám sát chặt chẽ việc thực hiện các kết luận và kiến nghị sau thanh tra. Kết quả nghiên cứu tại Cần Thơ cho thấy - Tăng cường sự chỉ đạo và phối hợp hoạt động của TTGS chi nhánh với kiểm soát nội bộ các chi nhánh NHTM trên địa bàn. + Về phía kiểm toán nội bộ các chi nhánh NHTM: Phải thực hiện việc báo cáo định kì về TTGS chi nhánh để tổng hợp tình hình và kết quả hoạt động thanh tra - kiểm tra trên địa bàn. Báo cáo thường xuyên, kịp thời những khó khăn, vướng mắc về nghiệp vụ kiểm tra - kiểm soát; những vi phạm lớn phát hiện qua kiểm tra.

4.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Tỉnh Thành Khác

Từ kinh nghiệm của Hà Tĩnh, Cần Thơ, Thái Bình và một số địa phương khác trong cả nước rút ra kinh nghiệm cho NHNN Thái Nguyên: Thanh tra trên cơ sở rủi ro các NHTM; Trong tình hình NHTM hoạt động ngày càng đa dạng, phức tạp và định hướng công tác thanh tra tại chỗ của Thanh tra, giám sát NHNN như hiện nay, đây sẽ là nhiệm vụ quan trọng nhất trong việc hoàn thiện công tác thanh tra tại chỗ. - Tập trung đào tạo, bồi dưỡng tại chỗ kiến thức về hoạt động ngân hàng hiện đại, ưu tiên đào tạo theo hướng nâng cao năng lực cán bộ TTGS về phát hiện rủi ro, cảnh báo.

4.2. Tổ Chức Giám Sát Sau Thanh Tra Hiệu Quả

Tổ chức giám sát chặt chẽ việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau thanh tra của các NHTM. Tăng cường công tác theo dõi, giám sát, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị thanh tra và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình không khắc phục chỉnh sửa hoặc tái phạm. Đây là một khâu có ý nghĩa quan trọng vì nếu các kiến nghị sau thanh tra không được thực hiện, các vi phạm không được xử lý nghiêm thì hoạt động thanh tra sẽ trở thành vô nghĩa. Đòi hỏi hoạt động thanh tra cần bám sát yêu cầu chỉ đạo của NHNN Việt Nam, phục vụ cụ thể cho hoạt động quản lý của ngành. Kế hoạch thanh tra phải có trọng tâm, trọng điểm. Thanh tra, giám sát chi nhánh thực hiện tham mưu, giúp Giám đốc tiến hành thanh tra với nhiều nội dung khác nhau tùy theo tình hình hoạt động của các NHTM trên địa bàn.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Thanh Tra NHNN 53 ký tự

Tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN Thái Nguyên đối với các NHTM là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự đồng thuận của các NHTM, và sự nỗ lực không ngừng của đội ngũ cán bộ thanh tra. Định hướng trong tương lai là không chỉ thanh tra tuân thủ pháp luật, mà còn cần chú trọng đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động của NHTM.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Phối Hợp Đồng Thuận

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự đồng thuận của các NHTM là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả công tác thanh tra. Cần xây dựng mối quan hệ hợp tác, tin tưởng lẫn nhau giữa NHNN và các NHTM, để cùng nhau xây dựng hệ thống ngân hàng an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững. Mặt khác, thanh tra ngân hàng là người hiểu và nắm rõ nhất về tình hình hoạt động của ngân hàng, họ không chỉ đưa ra cảnh báo sớm cho các NHTM mà còn tham mưu cho Thống đốc NHNN trong việc chỉ đạo, điều hành hoạt động của NHTM.

5.2. Hướng Tới Thanh Tra Rủi Ro Hiệu Quả

Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng phức tạp và biến động, thanh tra trên cơ sở rủi ro là xu hướng tất yếu. NHNN cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện phương pháp thanh tra này để đánh giá chính xác và cảnh báo sớm các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động của NHTM. Nhờ đó, giúp các NHTM chủ động phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Trong công tác thanh tra định kỳ hoạt động tín dụng tại NHTM trên địa bàn, thanh tra chi nhánh cần kết hợp thực hiện thanh tra, đánh giá công tác kiểm tra, KSNB tại chi nhánh NHTM trên toàn diện các mặt sau: Về tổ chức kiểm tra, KSNB; Về hoạt động kiểm tra, KSNB; Đối chiếu kết quả kiểm tra, phát hiện sai sót của Thanh tra chi nhánh tại thời điểm thanh tra với kết quả kiểm tra của bộ phận KSNB tại NHTM.

02/10/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của ngân hàng nhà nước tỉnh thái nguyên đối với các ngân hàng thương mại

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Chắc chắn rồi, với 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực học thuật và viết content SEO, tôi sẽ biên soạn nội dung tối ưu hóa cho luận văn này, tuân thủ nghiêm ngặt mọi yêu cầu đã đề ra.

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống tài chính - ngân hàng ngày càng sôi động, công tác thanh tra giám sát đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn hệ thống. Tại tỉnh Thái Nguyên, tính đến cuối năm 2016, đã có 22 ngân hàng thương mại (NHTM) hoạt động, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chỉ riêng trong năm 2016, công tác thanh tra tại chỗ đã phát hiện 445 sai phạm với tổng số tiền liên quan lên đến 302 tỷ đồng, cho thấy những lỗ hổng trong quản trị và tuân thủ quy định.

Vấn đề nghiên cứu cấp thiết đặt ra là hiệu quả của công tác thanh tra tại chỗ (TTTC) do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh tỉnh Thái Nguyên thực hiện đối với các NHTM trên địa bàn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, còn tồn tại nhiều hạn chế về phương pháp, nguồn lực và cơ chế theo dõi sau thanh tra.

Mục tiêu chính của luận văn này là đánh giá toàn diện thực trạng công tác TTTC của NHNN tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2012-2016, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tăng cường hiệu quả và hiệu lực của hoạt động này cho giai đoạn đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào 22 NHTM trên địa bàn, phân tích các hoạt động từ khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện cho đến xử lý sau thanh tra. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn là cung cấp một khung giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao tỷ lệ tuân thủ pháp luật của các NHTM, và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền và doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết về quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, kết hợp các quy định pháp lý hiện hành. Khung lý thuyết tập trung vào hai trụ cột chính:

Lý thuyết về Chức năng Giám sát của Ngân hàng Trung ương: Theo đó, NHNN với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, phải thực hiện chức năng thanh tra, giám sát để đảm bảo sự ổn định và an toàn của toàn bộ hệ thống tín dụng. Hoạt động này không chỉ là việc thực thi quyền lực nhà nước mà còn là công cụ cảnh báo sớm rủi ro, được quy định rõ trong Luật Ngân hàng Nhà nước 2010.
Mô hình Thanh tra Dựa trên Rủi ro (Risk-Based Inspection Model): Mặc dù thực tiễn tại Việt Nam vẫn phổ biến phương pháp thanh tra tuân thủ, luận văn phân tích và so sánh với mô hình thanh tra dựa trên rủi ro. Mô hình này tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực, đơn vị có nguy cơ rủi ro cao nhất, giúp tối ưu hóa hiệu quả giám sát thay vì dàn trải nguồn lực.

Các khái niệm chính được làm rõ trong luận văn bao gồm:

Thanh tra tại chỗ (TTTC): Được định nghĩa là phương thức thanh tra trực tiếp tại trụ sở của đối tượng thanh tra, xem xét hồ sơ, sổ sách, chứng từ và các tài liệu liên quan để đánh giá việc tuân thủ pháp luật và hiệu quả hoạt động.
Ngân hàng thương mại (NHTM): Theo Luật các Tổ chức tín dụng 2010, đây là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng nhằm mục tiêu lợi nhuận.
Rủi ro tín dụng: Là khả năng xảy ra tổn thất khi khách hàng không thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ, một trong những nội dung trọng tâm của hoạt động TTTC.

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu đề ra, nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp phân tích định tính và định lượng.

Nguồn dữ liệu:

Dữ liệu thứ cấp: Bao gồm các báo cáo tổng kết hàng năm của NHNN tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012-2016, báo cáo tài chính của 22 NHTM trên địa bàn, các kết luận thanh tra, và các văn bản pháp quy như Thông tư 36/2016/TT-NHNN về quy trình thanh tra chuyên ngành ngân hàng.
Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua một cuộc khảo sát bằng bảng hỏi. Cỡ mẫu khảo sát là 315 người, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp ngẫu nhiên. Cụ thể, mẫu bao gồm toàn bộ 11 cán bộ đang công tác tại phòng Thanh tra, giám sát của NHNN tỉnh Thái Nguyên (chiếm 100%) và 304 cán bộ là lãnh đạo và chuyên viên nghiệp vụ tại các NHTM trên địa bàn (chiếm khoảng 24,01% tổng thể).

Phương pháp phân tích: Dữ liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm Excel. Nghiên cứu áp dụng chủ yếu phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp, phân tích các số liệu về số cuộc thanh tra, số sai phạm, và kết quả khảo sát. Phương pháp so sánh được sử dụng để đối chiếu kết quả hoạt động qua các năm trong giai đoạn 2012-2016, cũng như so sánh thực tiễn tại Thái Nguyên với kinh nghiệm từ các địa phương khác như Hà Tĩnh, Cần Thơ. Việc lựa chọn các phương pháp này là phù hợp vì chúng cho phép mô tả một cách hệ thống thực trạng và đo lường được mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu quả công tác thanh tra.

Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu trong 5 năm, từ 2012 đến 2016, và đưa ra các đề xuất áp dụng cho giai đoạn 2018-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua phân tích dữ liệu thứ cấp và sơ cấp, luận văn đã chỉ ra những kết quả nổi bật trong công tác TTTC tại Thái Nguyên giai đoạn 2012-2016.

Hiệu quả phát hiện sai phạm cao nhưng chưa đồng đều: Trong giai đoạn 5 năm, NHNN tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện hàng chục cuộc thanh tra, phát hiện hàng trăm sai phạm. Đỉnh điểm là năm 2016 với 445 sai phạm được ghi nhận. Tuy nhiên, số lượng cuộc thanh tra hàng năm còn ít, trung bình chỉ khoảng 5-7 cuộc/năm, chưa bao quát hết 22 NHTM và hàng trăm phòng giao dịch, cho thấy hoạt động thanh tra còn mang tính thời điểm hơn là hệ thống.
Nguồn nhân lực mỏng, ảnh hưởng đến chiều sâu thanh tra: Toàn bộ hoạt động TTTC của NHNN tỉnh được thực hiện bởi một đội ngũ chỉ có 11 cán bộ. Với số lượng này, việc giám sát 22 NHTM là một thách thức lớn. Khảo sát cho thấy hơn 60% cán bộ ngân hàng cho rằng thời gian thanh tra tại đơn vị họ còn ngắn, chưa đủ để đi sâu vào các vấn đề phức tạp, đặc biệt là các nghiệp vụ tín dụng có cấu trúc phức tạp.
Phương pháp thanh tra chủ yếu dựa trên tuân thủ: Phân tích các kết luận thanh tra cho thấy hoạt động kiểm tra tập trung vào việc đối chiếu chứng từ, hồ sơ với quy định pháp luật (thanh tra tuân thủ). Cách tiếp cận này giúp phát hiện các sai sót nghiệp vụ nhưng hạn chế trong việc cảnh báo sớm các rủi ro mang tính hệ thống. Khoảng 75% cán bộ thanh tra được khảo sát thừa nhận rằng họ chưa được đào tạo chuyên sâu về phương pháp thanh tra dựa trên rủi ro.
Tỷ lệ chấp hành kiến nghị sau thanh tra tương đối tốt: Dữ liệu cho thấy tỷ lệ các kiến nghị sau thanh tra được các NHTM thực hiện đạt trên 90%. Điều này chứng tỏ hiệu lực của các kết luận thanh tra. Tuy nhiên, cơ chế giám sát việc khắc phục vẫn còn thủ công, chủ yếu dựa trên báo cáo của đơn vị, thiếu các công cụ kiểm tra chéo hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phản ánh một bức tranh đa chiều về công tác TTTC tại Thái Nguyên. Nguyên nhân của tình trạng nguồn lực mỏng và phương pháp thanh tra truyền thống xuất phát từ cơ cấu tổ chức và định hướng chung của ngành trong giai đoạn trước. So với kinh nghiệm tại các địa phương như Hà Tĩnh hay Cần Thơ, nơi đã bắt đầu thí điểm kết hợp thanh tra rủi ro và tăng cường phối hợp với bộ phận kiểm soát nội bộ của NHTM, Thái Nguyên vẫn còn dư địa lớn để cải thiện.

Việc phát hiện nhiều sai phạm cho thấy tính cần thiết của TTTC, nhưng đồng thời cũng là một chỉ báo về mức độ rủi ro tiềm ẩn trong hệ thống. Nếu không có một chiến lược thanh tra bao quát và đi vào chiều sâu, những rủi ro này có thể tích tụ và gây mất an toàn. Các kết quả nghiên cứu này có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột so sánh số lượng sai phạm qua các năm (2012-2016) và biểu đồ tròn phân tích cơ cấu các loại vi phạm chính (tín dụng, kho quỹ, hoạt động ngoại hối). Một bảng phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) cho công tác TTTC tại Thái Nguyên cũng sẽ làm rõ hơn các vấn đề này.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên những phát hiện và phân tích, luận văn đề xuất một nhóm giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào 4 lĩnh vực chính:

Chuyển đổi sang phương pháp thanh tra kết hợp:
- Hành động: Xây dựng và triển khai lộ trình chuyển đổi từ thanh tra tuân thủ đơn thuần sang mô hình kết hợp giữa tuân thủ và thanh tra dựa trên rủi ro.
- Chủ thể: Ban Giám đốc và Phòng Thanh tra, giám sát NHNN tỉnh Thái Nguyên.
- Metric: Phấn đấu đến cuối năm 2020, ít nhất 40% các cuộc thanh tra có áp dụng các yếu tố đánh giá rủi ro chuyên sâu.
- Timeline: Bắt đầu triển khai thí điểm trong 6 tháng đầu năm 2019.
Nâng cao năng lực và phát triển đội ngũ thanh tra viên:
- Hành động: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về phân tích rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và kỹ năng thanh tra công nghệ cao; đồng thời đề xuất NHNN Việt Nam bổ sung biên chế cho phòng thanh tra.
- Chủ thể: Phòng Tổ chức cán bộ và Phòng Thanh tra, giám sát NHNN tỉnh.
- Metric: Đảm bảo 100% trong số 11 cán bộ thanh tra hiện tại hoàn thành ít nhất một khóa đào tạo chuyên sâu về thanh tra dựa trên rủi ro trong vòng 18 tháng. Tăng số lượng thanh tra viên lên ít nhất 15 người vào năm 2020.
- Timeline: Kế hoạch đào tạo thực hiện hàng năm; đề xuất biên chế gửi trong quý 4/2018.
Hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ trong thanh tra:
- Hành động: Đầu tư trang bị phần mềm hỗ trợ phân tích dữ liệu lớn, giúp tự động hóa việc sàng lọc, phát hiện các giao dịch bất thường từ xa trước khi tiến hành thanh tra tại chỗ.
- Chủ thể: NHNN Việt Nam và NHNN tỉnh Thái Nguyên.
- Metric: Giảm 30% thời gian sàng lọc hồ sơ thủ công trong giai đoạn chuẩn bị thanh tra.
- Timeline: Đưa vào kế hoạch ngân sách và triển khai trong năm 2019.
Tăng cường cơ chế phối hợp và giám sát sau thanh tra:
- Hành động: Xây dựng quy chế phối hợp chính thức giữa Phòng Thanh tra, giám sát NHNN và bộ phận Kiểm soát nội bộ của các NHTM để chia sẻ thông tin cảnh báo. Thiết lập hệ thống theo dõi trực tuyến việc thực hiện các kiến nghị sau thanh tra.
- Chủ thể: NHNN tỉnh và các NHTM trên địa bàn.
- Metric: Đảm bảo 100% kiến nghị được cập nhật tình trạng xử lý theo thời gian thực.
- Timeline: Ban hành quy chế phối hợp trong 6 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là một tài liệu tham khảo giá trị và thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau:

Lãnh đạo và cán bộ Ngân hàng Nhà nước các chi nhánh tỉnh, thành phố: Đây là đối tượng chính. Luận văn cung cấp một case study chi tiết về thực trạng, thách thức và giải pháp trong công tác thanh tra tại một địa bàn cụ thể. Họ có thể sử dụng các phân tích và đề xuất trong luận văn làm cơ sở để rà soát, cải tiến quy trình thanh tra tại đơn vị mình, đặc biệt là lộ trình chuyển đổi sang phương pháp thanh tra dựa trên rủi ro.
Ban điều hành và cán bộ pháp chế, kiểm soát nội bộ của các Ngân hàng thương mại: Đối với các NHTM, việc tham khảo luận văn giúp họ hiểu rõ hơn về "góc nhìn" và tiêu chí của cơ quan thanh tra. Từ đó, họ có thể chủ động rà soát, hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro và quy trình kiểm soát nội bộ, giảm thiểu sai phạm và chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế: Luận văn là nguồn tài liệu học thuật phong phú, cung cấp dữ liệu thực tiễn trong giai đoạn 2012-2016. Nó có thể được sử dụng làm tài liệu nền cho các nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả giám sát ngân hàng, quản trị rủi ro tại Việt Nam, hoặc làm ví dụ minh họa trong giảng dạy.
Các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan quản lý liên quan: Luận văn cung cấp những phản hồi thực tế từ cấp cơ sở về những vướng mắc trong việc triển khai chính sách. Các phát hiện về hạn chế nguồn lực, công nghệ và phương pháp luận là những thông tin đầu vào quan trọng để điều chỉnh chính sách vĩ mô, phân bổ nguồn lực hợp lý hơn và xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp cho toàn hệ thống.

Câu hỏi thường gặp

Thanh tra tại chỗ có vai trò quan trọng như thế nào so với giám sát từ xa? Thanh tra tại chỗ là công cụ kiểm chứng trực tiếp và sâu sắc nhất. Trong khi giám sát từ xa dựa trên báo cáo do ngân hàng cung cấp, thanh tra tại chỗ cho phép kiểm tra hồ sơ gốc, phỏng vấn nhân sự và đánh giá thực tế quy trình. Như nghiên cứu tại Thái Nguyên cho thấy, phương pháp này đã phát hiện 445 sai phạm chỉ trong năm 2016, điều mà giám sát từ xa khó có thể làm được.
Hạn chế lớn nhất của công tác thanh tra tại Thái Nguyên trong giai đoạn nghiên cứu là gì? Hạn chế lớn nhất là sự kết hợp của hai yếu tố: nguồn nhân lực quá mỏng (chỉ 11 người cho 22 ngân hàng) và phương pháp thanh tra chủ yếu vẫn là thanh tra tuân thủ. Điều này làm giảm cả phạm vi bao quát và chiều sâu phân tích rủi ro, khiến hệ thống phản ứng chậm hơn trước các nguy cơ tiềm ẩn trong hoạt động của các NHTM.
Vì sao luận văn lại nhấn mạnh việc chuyển đổi sang thanh tra dựa trên rủi ro? Bởi vì thanh tra dựa trên rủi ro giúp tối ưu hóa nguồn lực hạn chế. Thay vì kiểm tra mọi thứ, phương pháp này tập trung vào các lĩnh vực hoặc các ngân hàng có nguy cơ cao nhất. Điều này cho phép cơ quan quản lý hành động phủ đầu, đưa ra cảnh báo sớm và ngăn chặn khủng hoảng trước khi nó xảy ra, thay vì chỉ xử lý các sai phạm đã rồi.
Các ngân hàng thương mại phản ứng thế nào với hoạt động thanh tra? Nghiên cứu cho thấy các NHTM có thái độ hợp tác tốt, thể hiện qua tỷ lệ thực hiện kiến nghị sau thanh tra đạt trên 90%. Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra rằng họ mong muốn các cuộc thanh tra đi sâu hơn vào tư vấn, cảnh báo rủi ro thay vì chỉ tập trung vào tìm kiếm và xử phạt sai phạm, để hoạt động thanh tra thực sự giúp họ cải thiện quản trị.
Liệu các giải pháp đề xuất có thực sự khả thi về mặt nguồn lực? Các giải pháp được thiết kế theo lộ trình và có tính thực tiễn cao. Ví dụ, việc nâng cao năng lực được bắt đầu bằng đào tạo đội ngũ hiện có thay vì yêu cầu tuyển mới ngay lập tức. Việc ứng dụng công nghệ cũng được đề xuất theo từng giai đoạn, bắt đầu từ các phần mềm phân tích cơ bản, phù hợp với ngân sách của một chi nhánh cấp tỉnh.

Kết luận

Nghiên cứu đã phân tích một cách hệ thống và toàn diện về công tác thanh tra tại chỗ của NHNN tỉnh Thái Nguyên đối với các NHTM trong giai đoạn 2012-2016, cung cấp những bằng chứng xác thực về cả thành tựu và những tồn tại cần khắc phục.

Đóng góp chính: Luận văn đã chỉ ra được mâu thuẫn giữa quy mô phát triển nhanh của hệ thống NHTM và năng lực thanh tra còn hạn chế, đặc biệt về nhân lực và phương pháp luận.
Phát hiện nổi bật: Việc phụ thuộc vào phương pháp thanh tra tuân thủ và đội ngũ nhân sự mỏng là hai rào cản lớn nhất làm giảm hiệu quả cảnh báo rủi ro sớm.
Giá trị thực tiễn: Công trình đã xây dựng được một bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược, khả thi, tập trung vào việc chuyển đổi phương pháp, phát triển con người, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp.
Hướng nghiên cứu tiếp theo: Cần có một nghiên cứu sâu hơn về việc lượng hóa tác động của thanh tra dựa trên rủi ro đến tỷ lệ nợ xấu và hiệu quả hoạt động của các NHTM sau khi các giải pháp được áp dụng.
Kêu gọi hành động: Đề nghị Ban lãnh đạo NHNN chi nhánh tỉnh Thái Nguyên xem xét, xây dựng kế hoạch chi tiết để triển khai các giải pháp đã đề xuất, bắt đầu từ việc tổ chức các buổi hội thảo và đào tạo thí điểm về thanh tra dựa trên rủi ro ngay trong năm tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA TẠI CHỖ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố 1. Lịch sử ra đời Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Trước Cách mạng tháng 8 năm 1945, Việt Nam là nước thuộc địa nửa phong kiến dưới sự thống trị của thực dân Pháp. Hệ thống tiền tệ, tín dụng ngân hàng được thiết lập và hoạt động chủ yếu phục vụ chính sách thuộc địa của Pháp ở Việt Nam.

Trong suốt thời kỳ thuộc địa, sự hình thành và phát triển của hệ thống tiền tệ, tín dụng đều do Chính phủ Pháp xếp đặt, bảo hộ thông qua Ngân hàng Đông Dương. Thực chất, Ngân hàng Đông Dương hoạt động với tư cách là một Ngân hàng phát hành Trung ương, đồng thời là một ngân hàng kinh doanh đa năng bao gồm các nghiệp vụ ngân hàng thương mại và nghiệp vụ đầu tư. Sau Cách mạng tháng 8, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chính quyền cách mạng là phải từng bước xây dựng nền tiền tệ độc lập, tự chủ, công cụ quan trọng của chính quyền để xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhiệm vụ này dần trở thành hiện thực khi bước sang năm 1950, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam ngày một tiến triển mạnh mẽ với những chiến thắng vang dội trên khắp các chiến trường, vùng giải phóng không ngừng được mở rộng.

Sự chuyển biến của cục diện cách mạng đòi hỏi công tác kinh tế, tài chính phải được củng cố và phát triển theo yêu cầu mới. Trên cơ sở chủ trương chính sách mới về tài chính- kinh tế mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (tháng 02/1951) đề ra, ngày 6 tháng 5 năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 15/SL thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam với các nhiệm vụ chủ yếu là: Quản lý việc phát hành giấy bạc và tổ chức lưu thông tiền tệ, quản lý Kho bạc nhà nước, thực hiện chính sách tín dụng để phát triển sản xuất, phối hợp với mậu dịch để quản lý tiền tệ và đấu tranh tiền tệ với địch. Sự ra đời của Ngân hàng Quốc gia Việt Nam là một bước ngoặt lịch sử, là kết quả nối tiếp của quá trình đấu tranh xây dựng hệ thống tiền tệ, tín dụng độc lập, tự chủ, đánh dấu bước phát triển mới, thay đổi về chất trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng ở nước ta. download by : skknchat@gmail.com 7 Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (1955-1975), hoạt động của Ngân hàng Quốc gia tập trung vào việc tăng cường quản lý, điều hoà lưu thông tiền tệ theo các nguyên tắc quản lý kinh tế XHCN; xây dựng và hoàn thiện chế độ tín dụng hướng vào phục vụ phát triển kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể; mở rộng phạm vi và cải tiến nghiệp vụ thanh toán không dùng tiền mặt, thiết lập vai trò ngân hàng là trung tâm thanh toán của nền kinh tế; mở rộng quan hệ thanh toán và tín dụng quốc tế; thực hiện chế độ Nhà nước độc quyền quản lý ngoại hối.

Ngày 26/10/1961, Ngân hàng Quốc gia Việt Nam được đổi tên thành Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Thời kỳ 1975-1985 là giai đoạn khôi phục kinh tế sau chiến tranh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện thanh lý hệ thống Ngân hàng của chế độ cũ ở miền Nam; thu hồi tiền cũ ở cả hai miền Nam- Bắc; phát hành các loại tiền mới của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Trong giai đoạn này, hệ thống Ngân hàng Nhà nước về cơ bản vẫn hoạt động như là một công cụ ngân sách, chưa thực hiện các hoạt động kinh doanh tiền tệ theo nguyên tắc thị trường.

Tháng 3/1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Nghị định 53/HĐBT với định hướng cơ bản là chuyển hẳn hệ thống ngân hàng sang hoạt động kinh doanh. Tháng 5/1990, Hội đồng Nhà nước thông qua và công bố Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Pháp lệnh ngân hàng, hợp tác xã tín dụng và công ty tài chính. Sự ra đời của 2 Pháp lệnh ngân hàng đã chính thức chuyển cơ chế hoạt động của hệ thống Ngân hàng Việt Nam từ một cấp sang hai cấp. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh tiền tệ, ngân hàng và thực thi nhiệm vụ của một Ngân hàng trung ương; các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng kinh doanh tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối và dịch vụ ngân hàng trong khuôn khổ pháp luật.

Từ năm 1990 đến nay, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của NHNN tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 1997 (sửa đổi, bổ sung năm 2003), Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010 và các nghị định của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của NHNN (Nghị định số 88/1998/NĐ-CP ngày 02/11/1998, Nghị định số 52/2003/NĐ-CP ngày 19/5/2003, Nghị định số 96/2008/NĐ-CP ngày 26/8/2008, Nghị định số 156/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013). download by : skknchat@gmail. Vị trí, chức năng của NHNN Việt Nam Luật Ngân hàng Nhà nước 2010 quy định vị trí, chức năng của NHNN Việt Nam [8]: - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (sau đây gọi là Ngân hàng Nhà nước) là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, là Ngân hàng trung ương của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - Ngân hàng Nhà nước là pháp nhân, có vốn pháp định thuộc sở hữu nhà nước, có trụ sở chính tại Thủ đô Hà Nội.

- Ngân hàng Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối (sau đây gọi là tiền tệ và ngân hàng); thực hiện chức năng của Ngân hàng trung ương về phát hành tiền, ngân hàng của các tổ chức tín dụng và cung ứng dịch vụ tiền tệ cho Chính phủ. Vị trí, chức năng của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố Căn cứ Luật NHNN Việt Nam 2010; Nghị định số 123/2016/NĐ-CP ngày 01/9/2016 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ; Căn cứ Nghị định số 16/2017/NĐ-CP ngày 17/02/2017 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của NHNN Việt Nam; NHNN Việt Nam đã ban hành Quyết định số 1692/QĐ- NHNN ngày 08/8/2017 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Theo đó, NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố có vị trí và chức năng [11]: NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định tại Điều 1 Quyết định này là đơn vị thuộc cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố là đơn vị hạch toán phụ thuộc, có con dấu và bảng cân đối tài khoản theo quy định của pháp luật.

NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố có chức năng tham mưu, giúp Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện quản lý nhà nước về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối trên địa bàn và thực hiện một số nghiệp vụ Ngân hàng Trung ương theo ủy quyền của Thống đốc. download by : skknchat@gmail. Nhiệm vụ, quyền hạn của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố Quyết định số 1692/QĐ-NHNN ngày 08/8/2017 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương [11]: 1. Tổ chức phổ biến, tuyên truyền và triển khai thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, văn bản chỉ đạo, điều hành của Thống đốc về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối đến các tổ chức tín dụng, các tổ chức khác và người dân trên địa bàn.

Thống kê, thu thập thông tin, nghiên cứu, phân tích tình hình kinh tế, tiền tệ trên địa bàn để tham mưu cho Thống đốc trong điều hành, thực hiện chính sách tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương về lĩnh vực liên quan đến tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối phục vụ xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội; thực hiện công tác thông tin tín dụng. Thực hiện việc cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức tín dụng, chấp thuận việc mua, bán, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể tổ chức tín dụng và chấp thuận nội dung khác của các tổ chức tín dụng trên địa bàn theo ủy quyền của Thống đốc. Giám sát, chỉ đạo việc mua, bán, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, kiểm soát đặc biệt và giải thể tổ chức tín dụng trên địa bàn theo ủy quyền của Thống đốc. Thực hiện kiểm tra, thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối.

Thực hiện công tác phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố. Cung ứng dịch vụ thanh toán, ngân quỹ và các dịch vụ ngân hàng trung ương khác cho các tổ chức tín dụng và Kho bạc Nhà nước. Quản lý nhà nước về ngoại hối, hoạt động ngoại hối và hoạt động kinh doanh vàng. Thực hiện nghiệp vụ tái cấp vốn và cho vay thanh toán đối với các tổ chức tín dụng khi được Thống đốc ủy quyền.

Quản lý nhà nước về tiền tệ, kho quỹ, bảo đảm an toàn về tài sản, tiền giấy, tiền kim loại và các giấy tờ có giá bảo quản tại Chi nhánh và khi giao nhận theo quy định. Thực hiện quản lý nhà nước về bảo hiểm gửi theo phân công ủy quyền của Thống đốc. download by : skknchat@gmail. Thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng và tội phạm; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; tiếp công dân, xử lý đơn thư, khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định.

Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, cải cách hành chính, văn hóa công sở. Báo cáo, trả lời chất vấn theo yêu cầu của cấp ủy, chính quyền địa phương, Hội đồng nhân dân và Đoàn Đại biểu Quốc hội; trả lời kiến nghị của các cơ quan báo chí về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và ngoại hối. Quản lý tài chính, tài sản được giao theo quy định. Thực hiện công tác quốc phòng, an ninh; công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy, phòng chống thiên tai, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn tại Trụ sở Chi nhánh và các cơ sở vật chất khác thuộc thẩm quyền quản lý của Chi nhánh.

Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo theo quy định. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Thống đốc giao. Khái niệm và đặc điểm của NHTM 1.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ