MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đầu tư xây dựng cơ bản tập trung từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở Việt Nam đã, đang và sẽ vẫn có vai trò to lớn trong việc tạo dựng cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật cần thiết cho sự phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Trong những năm qua Nhà nước đã chú trọng huy động các nguồn vốn đầu tư nói chung, trong đó có nguồn vốn từ ngân sách nhà nước đầu tư cho xây dựng cơ bản chiếm một tỷ trọng khá lớn. Nhờ những nguồn vốn đầu tư này, nhiều dự án được triển khai xây dựng hoàn thành đưa vào sử dụng đã phát huy tác dụng có hiệu quả góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển, đảm bảo cho việc tăng trưởng bền vững nền kinh tế.
Trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng hết sức hạn chế, cần tăng cường quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại các địa phương từ đó sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội. Mặt khác, trong điều kiện ngân sách nhà nước vẫn còn hạn hẹp như hiện nay, Đảng và Nhà nước đang hết sức quyết liệt trong việc chống lãng phí, chống thất thoát vốn đầu tư, bảo đảm sử dụng vốn đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả, đúng quy định của pháp luật.Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần thực hiện thành công quá trình tái cơ cấu đầu tư công ở Việt Nam Trong thời gian qua để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của xã hội về quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách, văn bản về quản lý đầu tư xây dựng nhằm hạn chế những thủ tục hành chính rườm rà, tránh thất thoát, lãng phí vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, thực trạng hệ thống pháp luật về quản lý dự án đầu tư xây dựng còn bất cập, thiếu chặt chẽ, đồng bộ; nhiều dự án đầu tư vượt quá khả năng thực tế, không tập trung đủ nguồn lực nên dẫn đến không có khả năng thực hiện hoặc kéo dài quá lâu. đã tồn tại nhiều năm nay, khiến nhiều công trình đầu tư "đắp chiếu", không phát huy được hiệu quả, không thu hồi được vốn đầu tư.
2 Để thực hiện tốt việc chống lãng phí vốn đầu tư xây dựng cơ bản, cần tăng cường nghiên cứu đồng bộ hóa hệ thống pháp luật về phân cấp, quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản ở Việt Nam nói chung và các địa phương nói riêng. Huyện Quảng Uyên là 1 trong các huyện khó khăn nằm ở phía đông của tỉnh Cao Bằng. Trong những năm qua nhờ sự giúp đỡ của Trung Ương cũng như sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh Cao Bằng mà bộ mặt kinh tế-xã hội của Huyện Quảng Uyên đã có nhiều thay đổi, đời sống bà con đã được nâng lên, đặc biệt là hệ thống đường sá và cơ sở hạ tầng. Kết quả tích cực đó phải kể tới sự đóng góp không nhỏ của việc huy động và sử dụng các nguồn vốn cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện.
Trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2016 - 2020 của UBND huyện Quảng Uyên thì tổng vốn đầu tư trong 5 năm (2011 – 2015) tăng cao, đạt 480 tỷ đồng, tăng 180 tỷ đồng so với kỳ trước (giai đoạn 2005 – 2010). Các nguồn vốn đầu tư được sử dụng hiệu quả, ưu tiên đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm phát triển kinh tế, xã hội; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của huyện tương đối đồng bộ và từng bước hiện đại. Tập trung phát triển hạ tầng giao thông huyết mạch với việc xây dựng mới, nâng cấp các tuyến đường liên xã, trục xã và đường giao thông trong nông thôn; tăng cường xây dựng, cải tạo các công trình thủy lợi quan trọng và kiên cố hóa kênh mương nội đồng phục vụ phát triển nông nghiệp; nâng cấp cơ bản hệ thống lưới điện; trụ sở cơ quan, công trình công cộng phục vụ dân sinh; kết cấu hạ tầng lĩnh vực văn hóa - xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư xây dựng, nhất là các công trình phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa…Các kết quả đạt được trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội góp phần làm thay đổi diện mạo chung của huyện. Tính từ năm 2015 đến năm 2018, Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng của huyện Quảng Uyên đã triển khai thực hiện 58 công trình, trong đó hoàn thành 56 công trình, đang thi công 02 công trình, bao gồm: - Công trình giao thông: 10 công trình với tổng chiều dài 42,6 km trong đó nhựa hóa được 10,8 km và 4 cầu tổng chiều dài 48 m (Hoàn thành 8 công trình, đang thi công 02 công trình).
3 - Công trình thuỷ lợi: 23 công trình thủy lợi đảm bảo tưới tiêu cho 520 ha ruộng 1 vụ. Tuy nhiên các công (Hoàn thành 23 công trình). - Công trình hạ tầng khác: 25 công trình (Hoàn thành 25 công trình). Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng (sau đây gọi tắt là Ban) của huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng là một trong những đơn vị thuộc UBND huyện Quảng Uyên có nhiệm vụ giúp lãnh đạo huyện quản lý các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn huyện.
Trong những năm gần đây, Ban đã quản lý nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện, nhiều dự án, công trình lớn đã góp phần phát triển kinh tế xã hội của huyện. Mặc dù Ban đã có sự chú trọng nhất định tới công tác quản lý dự án, tuy nhiên do nhiều nguyên nhân chủ quan, công tác quản lý dự án tại Ban còn gặp phải rất nhiều khó khăn, tình trạng đó có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả đầu tư của huyện Quảng Uyên nói chung và tỉnh Cao Bằng nói riêng. Trước những thách thức, yêu cầu đổi mới, để đứng vững và phát triển trong môi trường kinh tế cạnh tranh gay gắt này, câu hỏi đặt ra là giải pháp nào để tăng cường quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng là một trong những vấn đề hết sức cấp thiết hiện nay. Từ thực tế đó, tôi đã lựa chọn đề tài: “Tăng cường quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn cao học của mình 2.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài - Mục tiêu nghiên cứu : Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề cơ bản và thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, luận văn đề xuất hệ thống các giải pháp nhằm tăng cường quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban đến năm 2025. - Nhiệm vụ nghiên cứu: + Nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý Dự án đầu tư và xây dựng các địa phương 4 + Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý Dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng từ 2016-2018 + Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý Dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng đến năm 2025 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề cơ bản và thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý Dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Đề tài tiếp cận theo các nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý Dự án đầu tư và xây dựng - Phạm vi nghiên cứu : + Về không gian: Nghiên cứu về quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng + Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng từ 2016-2018 và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng đến năm 2025 4.
Phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phương pháp thu thập thông tin 4. Dữ liệu thứ cấp Tác giả tiến hành thu thập dữ liệu thứ cấp thông qua các nguồn sau: - Từ các tài liệu, công trình nghiên cứu, luận văn, bài báo khoa học, hội thảo, kỷ yếu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài của luận văn. - Từ các thông tin công bố chính thức của các cơ quan nhà nước, các nghiên cứu của cá nhân, tổ chức về ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách nhà nước.
- Số liệu do Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng cơ bản huyện Quảng Uyên cung cấp. - Ngoài ra, tác giả còn thu thập số liệu thông qua một số website chính thống. Dữ liệu sơ cấp Tác giả tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phát phiếu điều tra khảo sát, cụ thể như sau: a. Đối tượng điều tra Để tìm hiểu về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản tại Ban quản lý dự án đầu tư và xây dựng huyện Quảng Uyên, tác giả tiến hành điều tra 3 nhóm đối tượng: - Nhóm các tổ chức là nhà thầu (nhà thầu tư vấn, nhà thầu thi công): họ là những đối tượng tham gia vào một số khâu của quá trình triển khai các dự án, do vậy họ sẽ giúp đánh giá khách quan về quá trình quản lý dự án của Ban quản lý.
- Nhóm các cán bộ giám sát: là những người thay mặt chủ đầu tư trực tiếp giám sát việc thực hiện của các nhà thầu, qua đó đánh giá chất lượng, hiệu quả của dự án, do vậy họ tham gia trực tiếp vào quá trình quản lý dự án.