Một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động đấu thầu quốc tế về thiết bị toàn bộ ở công ty xnk xi măng việt nam vinacimex làm luận văn tốt nghiệp

Bài viết đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động đấu thầu quốc tế tại công ty xnk xi măng Việt Nam Vinacimex cho luận văn tốt nghiệp.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Nhằm Hoàn Thiện Hoạt Động Đấu Thầu Quốc Tế Về Thiết Bị Toàn Bộ Ở Công Ty XNK Xi Măng Việt Nam Vinacimex Làm Luận Văn Tốt Nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐẤU THẦU VÀ ĐẤU THẦU QUỐC TẾ
• 1.1. Những vấn đề chung về đấu thầu và đấu thầu quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG THỨC ĐẤU THẦU QUỐC TẾ TRONG NHẬP KHẨU THIẾT BỊ TOÀN BỘ Ở CÔNG TY XNK XI MĂNG VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MÉT SÈ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU QUỐC TẾ Ở CÔNG TY XNK XI MĂNG VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động đấu thầu quốc tế tại Vinacimex

Hoạt động đấu thầu quốc tế là một phần quan trọng trong quy trình mua sắm thiết bị toàn bộ tại Công ty Xuất Nhập Khẩu Xi Măng Việt Nam (Vinacimex). Việc áp dụng các phương thức đấu thầu quốc tế giúp công ty tiếp cận được nhiều nhà cung cấp uy tín, từ đó nâng cao chất lượng thiết bị và giảm chi phí. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, việc hoàn thiện hoạt động đấu thầu quốc tế là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho Vinacimex.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đấu thầu quốc tế

Đấu thầu quốc tế là hình thức mua sắm thiết bị, vật tư từ các nhà cung cấp nước ngoài. Vai trò của nó không chỉ giúp công ty tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua việc lựa chọn nhà cung cấp có uy tín.

1.2. Lịch sử phát triển đấu thầu quốc tế tại Vinacimex

Vinacimex đã bắt đầu áp dụng đấu thầu quốc tế từ những năm 2000. Qua thời gian, công ty đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc tổ chức và thực hiện các cuộc đấu thầu, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động.

II. Những thách thức trong hoạt động đấu thầu quốc tế tại Vinacimex

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng Vinacimex vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động đấu thầu quốc tế. Các vấn đề như quy trình đấu thầu phức tạp, sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà cung cấp khác, và các quy định pháp lý thay đổi liên tục là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Quy trình đấu thầu phức tạp

Quy trình đấu thầu quốc tế thường yêu cầu nhiều bước và thủ tục phức tạp, điều này có thể dẫn đến việc mất thời gian và nguồn lực cho Vinacimex.

2.2. Cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế

Sự cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế ngày càng gia tăng, đòi hỏi Vinacimex phải có chiến lược rõ ràng để thu hút và giữ chân các nhà cung cấp chất lượng.

III. Giải pháp hoàn thiện hoạt động đấu thầu quốc tế tại Vinacimex

Để nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu quốc tế, Vinacimex cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện quy trình mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh của công ty trên thị trường.

3.1. Tối ưu hóa quy trình đấu thầu

Cần đơn giản hóa và tối ưu hóa quy trình đấu thầu để giảm thiểu thời gian và chi phí. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý đấu thầu cũng là một giải pháp hiệu quả.

3.2. Đào tạo nhân viên về đấu thầu quốc tế

Đào tạo nhân viên về quy trình và kỹ năng đấu thầu quốc tế sẽ giúp nâng cao năng lực và hiệu quả làm việc của đội ngũ nhân sự tại Vinacimex.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Vinacimex

Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện hoạt động đấu thầu quốc tế đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Vinacimex. Công ty đã cải thiện được chất lượng thiết bị và giảm chi phí mua sắm, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Cải thiện chất lượng thiết bị

Nhờ vào việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín qua đấu thầu quốc tế, Vinacimex đã nâng cao được chất lượng thiết bị, đáp ứng tốt hơn nhu cầu sản xuất.

4.2. Giảm chi phí mua sắm

Việc áp dụng đấu thầu quốc tế đã giúp Vinacimex giảm thiểu chi phí mua sắm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và tương lai của hoạt động đấu thầu quốc tế tại Vinacimex

Hoạt động đấu thầu quốc tế tại Vinacimex đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Với những giải pháp đã được đề xuất, công ty có thể tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng thị trường. Tương lai, Vinacimex cần tiếp tục cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ mới để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Vinacimex sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu quốc tế.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Công ty sẽ mở rộng hợp tác với các nhà cung cấp quốc tế để đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chu trình đầu tư phát triển công nghiệp nặng, công tác xây dựng và mua sắm máy móc trang thiết bị toàn bộ thường chiếm từ 60% đến 70% tổng mức đầu tư dự án. Trong giai đoạn chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường những năm 1990 tại Việt Nam, phương thức giao thầu trực tiếp bộc lộ nhiều hạn chế, gây lãng phí từ 15% đến 20% nguồn vốn và hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là việc vận dụng phương thức đấu thầu cạnh tranh quốc tế nhằm tối ưu hóa hoạt động nhập khẩu thiết bị đồng bộ cho các nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng. Mục tiêu cụ thể gồm: hệ thống hóa lý luận về đấu thầu quốc tế theo chuẩn mực thương mại; phân tích toàn diện thực trạng triển khai 8 gói thầu thiết bị toàn bộ tại Công ty Xuất nhập khẩu Xi măng Việt Nam (VINACIMEX); từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và năng lực quản lý đấu thầu.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án nhập khẩu thiết bị toàn bộ do VINACIMEX thực hiện trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 1998, gắn liền với các công trình trọng điểm của ngành xi măng trên phạm vi toàn quốc. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp tiết kiệm trực tiếp trên 14% chi phí dự toán ban đầu, quản trị hiệu quả nguồn vốn vay thương mại nước ngoài (thường chiếm tới 85% tổng mức đầu tư) và bảo đảm tiến độ chuyển giao công nghệ đạt chuẩn quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ Lý thuyết Đấu giá và Đấu thầu (Auction & Bidding Theory) kết hợp Lý thuyết Quản trị Rủi ro Chuỗi cung ứng Quốc tế. Các khung lý thuyết này khẳng định cạnh tranh công khai là cơ chế tối ưu để triệt tiêu tính bất cân xứng thông tin, ngăn chặn độc quyền nhóm và định hình mức giá thị trường hợp lý nhất cho người mua.

Cơ sở nghiên cứu xây dựng trên 5 khái niệm cốt lõi:

• Đấu thầu quốc tế (International Competitive Bidding): Phương thức cạnh tranh công khai mở rộng cho các nhà thầu trong và ngoài nước nhằm lựa chọn đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ đáp ứng tốt nhất yêu cầu kỹ thuật với chi phí tối ưu.
• Thiết bị toàn bộ (Complete Equipment Packages): Dây chuyền công nghệ máy móc đồng bộ có tính tích hợp kỹ thuật cao, yêu cầu chuyển giao công nghệ và bảo hành nghiêm ngặt.
• Hồ sơ mời thầu (Bidding Documents): Bộ văn kiện pháp lý và kỹ thuật hoàn chỉnh gồm 9 tài liệu căn bản do bên mời thầu biên soạn.
• Bảo lãnh đấu thầu và bảo lãnh thực hiện hợp đồng (Tender & Performance Guarantees): Cam kết tài chính bắt buộc từ tổ chức tín dụng nhằm phòng ngừa rủi ro vi phạm hợp đồng.
• Kỹ sư tư vấn độc lập (Independent Consulting Engineer): Chủ thể giám sát kỹ thuật độc lập nhằm hạn chế thông đồng và bảo đảm chất lượng dự án.

Nghiên cứu gắn liền với hành lang pháp lý Việt Nam, tiêu biểu là Quyết định 177/CP ngày 30/10/1994 (bắt buộc tổ chức đấu thầu đối với dự án có vốn đầu tư từ 500 triệu đồng trở lên) và Nghị định 43/CP ngày 16/7/1996 ban hành Quy chế Đấu thầu quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực từ các báo cáo tổng kết kinh doanh giai đoạn 1995 - 1997, biên bản mở thầu, báo cáo đánh giá xét thầu và hồ sơ hợp đồng thương mại của VINACIMEX.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 8 gói thầu mua sắm thiết bị toàn bộ quy mô lớn do công ty tổ chức với tổng giá trị hợp đồng hơn 276 triệu USD. Phương pháp chọn mẫu mục đích toàn phần (purposive complete sampling) được áp dụng nhằm bao quát 100% các dự án dây chuyền công nghệ xi măng trọng điểm quốc gia trong giai đoạn nghiên cứu.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh định lượng giá chào thầu và phân tích định tính quy trình xét thầu. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đo lường chính xác mức chênh lệch giữa giá chào ban đầu và giá trúng thầu sau thương thảo, đồng thời đánh giá mức độ tuân thủ 7 nguyên tắc đấu thầu quốc tế trong điều kiện thực tiễn tại Việt Nam. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được thực hiện trong thời gian nghiên cứu 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phương thức đấu thầu quốc tế tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ, giúp cắt giảm đáng kể chi phí đầu tư thiết bị. Minh chứng điển hình tại dự án Dây chuyền 2 Nhà máy Xi măng Hoàng Thạch năm 1993 (nâng công suất toàn nhà máy lên 2,1 triệu tấn/năm), giá chào thầu ban đầu của 4 nhóm đối tác quốc tế dao động từ 86,707 triệu USD đến 108,774 triệu USD. Qua nhiều vòng đàm phán kỹ thuật và thương mại, nhà thầu FLSmidth (Đan Mạch) đã chấp thuận hạ giá chào từ 100,866 triệu USD xuống còn 86,5 triệu USD (giảm 14,24%), đồng thời phía Đan Mạch cấp thêm 126 triệu DKK viện trợ không hoàn lại.

Thứ hai, việc mở thầu công khai triệt tiêu nguy cơ mua hàng giá cao do độc quyền cung ứng. Tại dự án Dây chuyền Xi măng Bút Sơn năm 1994 có tổng mức đầu tư gần 100 triệu USD (vốn vay chiếm 85%), biên độ chênh lệch giá chào giữa nhà thầu thấp nhất là Technip Cle (96,5 triệu USD) và nhà thầu cao nhất là KHD (187 triệu USD) lên tới 90,5 triệu USD (chênh lệch 93,78%). Việc tổ chức đấu thầu hạn chế với 6 tập đoàn hàng đầu thế giới đã giúp chủ đầu tư lựa chọn đúng nhà thầu Technip Cle đạt điểm vượt trội về tài chính và kỹ thuật.

Thứ ba, năng lực quản trị đấu thầu của bộ máy doanh nghiệp tăng trưởng vượt bậc qua từng năm. Từ quy mô ban đầu năm 1991 chỉ thực hiện nhập khẩu vật tư nhỏ lẻ, đến giai đoạn 1993 - 1998, đội ngũ 64 cán bộ công nhân viên VINACIMEX đã chủ trì thành công 8 gói thầu quốc tế lớn: Xi măng Hoàng Thạch II (86,5 triệu USD), Xi măng Bút Sơn (96,5 triệu USD), Cải tạo Hà Tiên I (14 triệu USD), Mỏ Bút Sơn (11 triệu USD), Mỏ Hoàng Thạch II (10 triệu USD), May bao Nam Hà (4,5 triệu USD), May bao Hải Phòng (4,2 triệu USD) và chuẩn bị đàm phán dự án Cải tạo Bỉm Sơn (50 triệu USD).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh độ lệch giá bỏ thầu (Bid Spread Analysis) giữa 6 tập đoàn quốc tế tại dự án Bút Sơn và bảng ma trận đánh giá kỹ thuật 3 giai đoạn (Kỹ thuật - Thương mại - Tài chính).

Nguyên nhân cốt lõi đem lại thành công là việc áp dụng triệt để 7 nguyên tắc đấu thầu quốc tế, đặc biệt là nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng và nguyên tắc dữ liệu đầy đủ trong hồ sơ mời thầu. Sự hiện diện đồng thời của 3 chủ thể: chủ công trình, nhà thầu và kỹ sư tư vấn độc lập đã kiểm soát chặt chẽ các sai lệch kỹ thuật phát sinh trong quá trình vừa thiết kế vừa thi công. So với giai đoạn giao thầu trực tiếp trước năm 1988, đấu thầu quốc tế đã giúp tiết kiệm trung bình 12% đến 18% tổng mức đầu tư, minh bạch hóa việc quản lý quỹ ngoại tệ và xác lập uy tín thương mại vững chắc cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa bộ văn kiện mời thầu theo chuẩn mực FIDIC: Xây dựng mẫu hồ sơ mời thầu chuẩn gồm đầy đủ 9 hạng mục chi tiết, đặc biệt là tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị và điều kiện thương mại quốc tế. Mục tiêu rút ngắn 50% thời gian thẩm định hồ sơ (từ 60 ngày xuống 30 ngày). Thời gian triển khai: Quý I và Quý II. Đơn vị chủ trì: Phòng Nhập khẩu Thiết bị - Phụ tùng phối hợp cùng đơn vị tư vấn CCID.
• Tối ưu hóa quy trình sơ tuyển nhà thầu quốc tế: Thiết lập danh sách ngắn sơ tuyển giới hạn tối đa từ 5 đến 7 nhà thầu đủ năng lực tài chính và uy tín công nghệ cao, cắt giảm 25% chi phí hành chính và phòng ngừa nguy cơ thông đồng giá. Thời gian triển khai: Áp dụng thường xuyên trong các kỳ mở thầu. Đơn vị chủ trì: Hội đồng Xét thầu VINACIMEX.
• Tăng cường kiểm soát rủi ro thông qua công cụ bảo lãnh: Áp dụng bắt buộc tỷ lệ bảo lãnh dự thầu từ 1% đến 3% tổng giá trị dự thầu và bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ 10% đến 15% thông qua các ngân hàng thương mại uy tín; duy trì mức thu phí phát hành hồ sơ từ 50 đến 200 USD/bộ để sàng lọc nhà thầu nghiêm túc. Thời gian triển khai: Thực hiện ngay từ Quý III. Đơn vị chủ trì: Phòng Kế toán - Tài chính.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và ngoại ngữ thương mại cho nhân sự: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật đấu thầu quốc tế, đàm phán hợp đồng thương mại ngoại thương và quản trị rủi ro tỷ giá cho 100% cán bộ nghiệp vụ; nâng tỷ lệ nhân sự sử dụng thành thạo tiếng Anh thương mại lên trên 80%. Thời gian triển khai: Chương trình đào tạo liên tục trong 12 tháng. Đơn vị chủ trì: Ban Giám đốc và Phòng Kế hoạch - Tổng hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban Quản lý Dự án và Chủ đầu tư ngành Công nghiệp Xây dựng: Tiếp cận cẩm nang toàn diện về quy trình đấu thầu dây chuyền công nghệ cao, nâng cao tỷ lệ tiết kiệm chi phí đầu tư cho các dự án quy mô trên 50 triệu USD.
• Doanh nghiệp Xuất nhập khẩu và Đơn vị Ủy thác Mua sắm Quốc tế: Nắm vững phương pháp biên soạn hồ sơ mời thầu, kỹ năng đàm phán hợp đồng CIF/FOB và quy trình thu phí hồ sơ từ 50 đến 200 USD/bộ nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành.
• Các Nhà thầu Xây lắp và Doanh nghiệp Cơ khí Nội địa: Hiểu rõ cơ chế liên danh đấu thầu theo quy định của Nghị định 43/CP, gia tăng cơ hội hợp tác nhận thầu phụ chế tạo thiết bị nội địa hóa từ 20% đến 30%.
• Giảng viên, Học viên Cao học và Nhà nghiên cứu Kinh tế Quốc tế: Khai thác bộ số liệu thực chứng giá trị cao từ 8 dự án với tổng mức vốn hơn 276 triệu USD phục vụ giảng dạy và phát triển các mô hình mua sắm công hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Đấu thầu quốc tế thiết bị toàn bộ đem lại ưu thế tài chính vượt trội nào so với giao thầu trực tiếp? Phương thức này kích hoạt cạnh tranh giá công khai giữa các tập đoàn hàng đầu, giúp giảm giá mua trung bình từ 12% đến 18%. Điển hình tại dự án Hoàng Thạch II, đàm phán đấu thầu đã tiết kiệm trực tiếp 14,366 triệu USD và dự án Bút Sơn loại bỏ biên độ giá chênh lệch tới 90,5 triệu USD.

Những trường hợp nào được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy chế hiện hành? Theo Điều 3 Quy chế Đấu thầu kèm Nghị định 43/CP, chỉ định thầu chỉ áp dụng cho dự án nghiên cứu thử nghiệm, cứu trợ thiên tai khẩn cấp, bí mật an ninh quốc phòng, gói thầu dưới 500 triệu đồng hoặc dự án đặc biệt được Thủ tướng phê duyệt như dự án Cải tạo Bỉm Sơn 50 triệu USD.

Vai trò cốt lõi của kỹ sư tư vấn độc lập trong đấu thầu quốc tế là gì? Kỹ sư tư vấn độc lập chịu trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, phân tích đánh giá đơn thầu và giám sát quá trình thi công. Sự hiện diện của tư vấn giúp phát hiện sớm các xung đột giữa thiết kế xây dựng và lắp đặt thiết bị, đồng thời triệt tiêu nguy cơ thỏa hiệp tiêu cực giữa các bên.

Quy định về bảo lãnh dự thầu và mức bán hồ sơ mời thầu quốc tế được thiết lập ra sao? Nhà thầu phải nộp bảo lãnh ngân hàng từ 1% đến 3% tổng giá dự thầu để bảo đảm cam kết dự thầu. Bộ hồ sơ mời thầu được phát hành với mức phí từ 50 đến 200 USD/bộ nhằm bù đắp chi phí in ấn và sàng lọc các nhà thầu tham gia với ý định nghiêm túc.

Chính sách ưu đãi dành cho nhà thầu nội địa khi tham gia đấu thầu quốc tế được quy định như thế nào? Nhà thầu trong nước tham gia đơn phương hoặc liên danh được ưu tiên trúng thầu khi đáp ứng các điều kiện tương đương nhà thầu ngoại. Đồng thời, nhà thầu quốc tế bắt buộc phải cam kết liên danh hoặc sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam đối với các phần việc thi công, gia công chế tạo trong nước.

Kết luận

• Tổng kết bài học thực tiễn thành công từ 8 đại dự án nhập khẩu thiết bị toàn bộ với tổng trị giá trên 276 triệu USD do VINACIMEX thực hiện giai đoạn 1993 - 1998.
• Chứng minh hiệu quả kinh tế rõ rệt của đấu thầu cạnh tranh quốc tế khi giúp tiết kiệm ngân sách bình quân trên 14% so với dự toán ban đầu.
• Xác lập bộ khung 7 nguyên tắc bất biến trong quản trị đấu thầu quốc tế, tạo tiền đề vững chắc cho việc thực thi Nghị định 43/CP.
• Khẳng định giá trị của cơ chế liên danh bắt buộc nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho ngành cơ khí chế tạo và xây lắp trong nước.
• Thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng và tỷ giá đối với các công trình sử dụng trên 85% vốn vay thương mại nước ngoài.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là xây dựng hoàn chỉnh quy trình đấu thầu mua sắm thiết bị toàn bộ 3 giai đoạn mang tính chuẩn hóa cao cho các doanh nghiệp thương mại nhà nước.

Lộ trình hành động tiếp theo đặt ra mục tiêu hoàn thiện quy chế đấu thầu nội bộ trong vòng 6 tháng và chuẩn hóa chương trình đào tạo chứng chỉ đấu thầu quốc tế cho toàn bộ nhân sự trong 12 tháng tiếp theo. Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án công nghiệp cần khẩn trương áp dụng bộ giải pháp này để bảo đảm hiệu quả đầu tư và an toàn tài chính bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi nãi ®Çu rong T chu tr×nh cña mçi dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn, viÖc x©y dùng vµ mua s¾m trang thiÕt bÞ lµ mét trong nh÷ng kh©u cã tÇm quan träng hµng ®Çu(bªn c¹nh c¸c kh©u quan träng kh¸c nh nghiªn cøu kh¶ thi vµ thÈm ®Þnh tÝnh kh¶ thi cña dù ¸n, lùa chän c«ng nghÖ thÝch hîp vµ kÝ kÕt, gi¸m s¸t hîp ®ång chuyÓn giao c«ng nghÖ §Ó viÖc x©y dùng vµ mua s¾m trang thiÕt bÞ ®¸p øng tèt nhÊt nh÷ng ®ßi hái vÒ chÊt lîng, kÜ thuËt, tiÕn ®é thùc hiÖn,®Ó tiÕt kiÖm chi phÝ vµ h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt nh÷ng tranh chÊp cã thÓ g©y thiÖt h¹i vÒ vËt chÊt vµ ph¬ng h¹i uy tÝn cña c¸c bªn h÷u quan, ph¬ng ph¸p ®Êu thÇu Quèc tÕ theo c¸c chuÈn mùc th«ng dông trªn trêng quèc tÕ ngµy cµng tá ra cã u ®iÓm vµ ®îc ¸p dông réng r·i. Víi tÝnh chÊt lµ mét ph¬ng ph¸p phæ biÕn vµ cã hiÖu qu¶ cao, ®Êu thÇu quèc tÕ ngµy cµng ®îc nh×n nhËn nh mét ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu ®Ó ®¶m b¶o thµnh c«ng cho c¸c nhµ thÇu dï hä thuéc khu vùc nhµ níc hay t nh©n, dï hä ®Çu t trong níc hay ®Çu tt ë níc ngoµi. §¬ng nhiªn trong bèi c¶nh ®ã, c¸c nhµ thÇu x©y dùng, c¸c nhµ thÇu cung øng thiÕt bÞ cµng kh«ng thÓ kh«ng ¸p dông ph¬ng ph¸p ®Êu thÇu quèc tÕ nÕu hä muèn giµnh ®îc c¸c hîp ®ång ®¸ng kÓ tõ c¸c dù ¸n ®Çu t tÇm cì. Tuy nhiªn, ë ViÖt nam nãi chung còng nh ë C«ng ty Vinacimex (C«ng ty xuÊt nhËp khÈu xi m¨ng ViÖt nam) nãi riªng th× viÖc ¸p 1 dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu quèc tÕ trong mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ cßn lµ ®iÒu hÕt søc míi mÎ.

Nhng trong nh÷ng võa qua vµ nh÷ng n¨m tíi nhu cÇu mua s¾m thiÕt bÞ t¨ng nhanh do ®ã viÖc hoµn thiÖn ph¬ng thøc vµ n©g cao chÊt lîng mua s¾m lµ rÊt cÇn thiÕt, do ®ã sau khi kh¶o s¸t thùc tÕ ho¹t ®éng nhËp khÈu vµ viÖc ¸p dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ trong mua s¾m thiÕt bÞ ë C«ng ty Vinacimex, em ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn ho¹t ®éng ®Êu thÇu quèc tÕ vÒ thiÕt bÞ toµn bé ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam - Vinacimex - lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. LuËn v¨n nµy gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng I : Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu Quèc tÕ. Ch¬ng II: Ph©n tÝch thùc tr¹ng viÖc vËn dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu quèc tÕ trong nhËp khÈu thiÕt bÞ toµn bé ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam. Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn ho¹t ®éng ®Êu thÇu Quèc tÕ ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam.

2 Ch¬ng I nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®Êu thÇu quèc tÕ I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu Quèc tÕ. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ph ¬ng thøc ®Êu thÇu ë ViÖt Nam. Ph¬ng thøc ®Êu thÇu ra ®êi trªn c¬ së cña ph¬ng thøc b¸n ®Êu gi¸.

Nã ®îc nghiªn cøu vµ ¸p dông ë nhiÒu níc trªn ThÕ giíi, ®Æc biÖt lµ nh÷ng níc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. Vµo cuèi nh÷ng n¨m 30, ®Çu nh÷ng n¨m 40 cïng víi sù ph¸t triÓn cuÈ thÞ trêng kinh tÕ t b¶n trªn nhiÒu lÜnh vùc, ®ßi hái h×nh thøc ®Êu gi¸ còng ph¶i ¸p dông réng r·i. Nhng b¸n ®Êu gi¸ cha cã ®ñ c¬ së ®Ó thùc hiÖn trong lÜnh vùc cã ®Æc thï riªng nh: chuyÓn giao c«ng nghÖ, x©y dùng c¬ b¶n, mua s¾m trang thiÕt bÞ,. do vËy mµ ®Êu thÇu ®· ra ®êi.

§Êu thÇu ra ®êi vµ ®îc ¸p dông lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, víi chÝnh s¸ch ®æi míi cña §¶ng vµ Nhµ níc, viÖc chuyÓn tõ c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ níc, cïng víi xu thÕ héi nhËp nÒn kinh tÕ ThÕ giíi, ®a ph¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ ph¸t triÓn kinh tÕ, nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan, ho¹t ®éng ®Çu t còng trë nªn s«i ®éng, vµ h×nh thµnh trªn thÞ trêng réng lín, 3 ®ßi hái nhu cÇu rÊt kh¾t khe c¶ vÒ tr×nh ®é khoa häc kü thuËt, con ngêi vµ tµi chÝnh. §øng tríc sù chuyÓn ®æi c¬ chÕ kinh tÕ, nh»m kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i cña ph¬ng thøc tù lµm vµ giao thÇu ®· sö dông tríc ®©y, víi môc ®Ých ph¸t triÓn toµn diÖn nÒn kinh tÕ, th¸ng 8 n¨m 1988, trong quyÕt ®Þnh 217/H§BT cã ®a ra mét sè qui ®Þnh vÒ ®Êu thÇu, nhng kh«ng cã v¨n b¶n híng dÉn cô thÓ nªn hiÖu qu¶ cña viÖc thùc hiÖn chÕ ®é ®Êu thÇu lóc ®ã lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Sau ®ã, ngµy 30 th¸ng 10 n¨m 1994, ChÝnh phñ ra quyÕt ®Þnh sè 177/CP vÒ qu¶n lý ®Çu t vµ x©y dùng c¬ b¶n thay cho quyÕt ®Þnh sè 385/CP cò.

Trong quyÕt ®Þnh 177/CP cã ghi râ “Nh÷ng dù ¸n cã vèn ®Çu t tõ 500 triÖu ®ång trë lªn ®Òu ph¶i tæ chøc ®Êu thÇu”vµ hiÖn nay lµ NghÞ ®Þnh 43/CP ngµy 16/7/1996 vÒ viÖc ban hµnh Qui chÕ ®Êu thÇu. Nh vËy ph¬ng thøc ®Êu thÇu ®i vµo níc ta nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan bëi trong c¬ chÕ thÞ trêng, mäi ho¹t ®éng ®Òu kh«ng thÓ thiÕu yÕu tè c¹nh tranh, cã c¹nh tranh th× míi thóc ®Èy ®îc mäi ngµnh, mäi ®¬n vÞ kinh tÕ c¬ së ph¸t triÓn, c¹nh tranh trªn thÞ trêng ®Çu t l¹i cµng cÇn thiÕt. §Êu thÇu ®·, ®ang vµ sÏ lµ ph¬ng thøc cÇn ph¶i ®îc nghiªn cøu, hoµn thiÖn vµ thùc hiÖn cïng víi sù chuyÓn ®æi vµ ®i lªn víi c¸c ngµnh kinh tÕ cña c¶ níc. C¸c quan niÖm vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu quèc tÕ trong viÖc mua s¾m thiÕt bÞ hµng ho¸.

C¸c quan niÖm vÒ ®Êu thÇu §Êu thÇu nãi chung lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, nã g¾n liÒn víi sù ra ®êi cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸, kh«ng cã s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ thÞ kh«ng cã ®Êu thÇu. §Êu thÇu ë d¹ng gi¶n ®¬n - b¸n ®Êu gi¸, lµ c¸ch lµm th«ng th- êng cã lîi vÒ gi¸ cho ngêi b¸n. Tøc lµ ngêi cã hµng ®em b¸n trªn thÞ trêng thu ®îc lîi nhuËn lµ cao nhÊt ®èi víi hµng ho¸ ®ã. §øng ë mçi gãc ®é kh¸c nhau ngêi ta cã nh÷ng quan niÖm kh¸c nhau vÒ ®Êu thÇu.

- Quan niÖm cña chñ ®Çu t: §Êu thÇu lµ h×nh thøc më ra cho c¸c c«ng ty c¹nh tranh víi nhau. Nã lµ mét h×nh thøc kinh doanh dùa vµo tÝnh chÊt c¹nh tranh c«ng khai cña thÞ trêng. Bëi kh«ng cã c¹nh tranh th× kh«ng thÓ cã ®Êu thÇu vµ còng kh«ng cÇn ®Õn ®Êu thÇu. ë nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung thÞ kh«ng cã c¹nh tranh nªn kh«ng cã ®Êu thÇu.

Trong ho¹t ®éng kinh tÕ mäi ngµnh kinh tÕ ®Òu thùc hiÖn nhiÖm vô kÕ ho¹ch ho¸ Nhµ níc theo chØ thÞ cña trªn ®a xuèng. Cßn ë nÒn kinh tÕ thÞ trêng, n¬i quy luËt c¹nh tranh chi phèi mäi ho¹t ®éng kinh doanh th× ®Êu thÇu lµ mét h×nh thøc kinh doanh rÊt phæ biÕn, nhÊt lµ trong c¸c ho¹t ®éng kinh doanh lín. 5 Nh vËy theo quan niÖm cña chñ ®Çu t th× ®Êu thÇu chØ tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ë ®ã lµ n¬i c¸c quy luËt ®îc diÔn ra ®óng b¶n chÊt cña nã. - Quan ®iÓm cña nhµ thÇu: “§Êu thÇu Ýt nhiÒu mang tÝnh cê b¹c”.

§· nãi ®Õn “cê b¹c” th× bao giê còng cã kÎ th¾ng ngêi thua, ë ®©y ®Êu thÇu còng ®îc c¸c nhµ thÇu hiÓu nh vËy. Bëi: ®«i khi c¸c nhµ thÇu th¾ng cuéc trong khi cho r»ng gi¸ cña m×nh kh¸ thÊp, ®«i khi l¹i thÊt b¹i khi nghÜ r»ng gi¸ cña m×nh qu¸ cao. Khi ®· dµnh ®îc hîp ®ång nhµ thÇu thêng ®a ra c¸c yªu s¸ch ®ßi hái ®Ó b¶o ®¶m lîi nhuËn thùc tÕ cao v× gi¸ dù thÇu dùa trªn c¬ së dù to¸n thÊp. V× vËy kh«ng cã g× ng¹c nhiªn khi vÊn ®Ò tham dù ®Êu thÇu ®· hÊp dÉn viÖc ®iÒu tra nghiªn cøu cña chÝnh c¸c c«ng ty dù thÇu còng nh nhiÒu häc gi¶ kh¸c.

§Êu thÇu Quèc tÕ mua s¾m thiÕt bÞ lµ g×. §Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ tríc hÕt lµ ph¬ng thøc c¹nh tranh trong viÖc cung cÊp thiÕt bÞ vµ c¸c dÞch vô nh»m lùa chän ®¬n vÞ nhËn thÇu ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®Æt ra cña chñ ®Çu t trong viÖc mua s¾m trang thiÕt bÞ víi chi phÝ thÊp nhÊt. §Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ lµ viÖc dùa trªn tµi liÖu mêi thÇu do chñ ®Çu t biªn so¹n ®Ó c¸c nhµ thÇu c¹nh tranh dµnh c¸c hîp ®ång cung cÊp thiÕt bÞ vµ dÞch vô. Cã nghÜa lµ chñ 6 ®Çu t muèn mua ®îc c¸i m×nh cÇn víi gi¸ rÎ nhÊt.

§iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ nhµ thÇu ph¶i b¸n víi gi¸ ph¶i ch¨ng, do ®ã cã lîi cho chñ ®Èu t, ®ång thêi dï muèn hay kh«ng nhµ thÇu cã ®îc häp ®ång còng ph¶i tho¶ m·n ®îc môc ®Ých cña m×nh vÒ lîi nhuËn, uy tÝn, viÖc lµm, kinh nghiÖm. VËy, ®Êu thÇu Quèc tÕ nãi chung vµ ®Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ nãi riªng lµ h×nh thøc ®Êu thÇu më ra cho c¸c c«ng ty trong vµ ngoµi níc tham gia vµ c¹nh tranh víi nhau trong viÖc cung cÊp vµ dÞch vô, hµng ho¸,. theo yªu cÇu cña chñ ®Çu t. Ph©n lo¹i ®Êu thÇu quèc tÕ.

C¨n cø vµo môc ®Ých ®Êu thÇu, Qui chÕ ®Êu thÇu (ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh 43/CP - ngµy 16/7/96 cña chÝnh phñ níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt nam) ph©n lo¹i ®Êu thÇu gåm bèn lo¹i: - §Êu thÇu mua s¾m vËt t, thiÕt bÞ. - §Êu thÇu tuyÓn chän t vÊn. - §Êu thÇu dù ¸n. §Ó tuyÓn chän ®îc c¸c nhµ thÇu cã kh¶ n¨ng ®¸p øng yªu cÇu c«ng tr×nh, chñ ®Çu t cã thÓ lùa chän mét trong c¸c h×nh thøc ®Êu thÇu sau: 4.

C¸c h×nh thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ vµ c¸c ph¬ng thøc ¸p dông. C¸c h×nh thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ. 7 Cã ba h×nh thøc ®Êu thÇu c¹nh tranh Quèc tÕ: 4. §Êu thÇu tæng thÓ (réng r·i).

§Êu thÇu tæng thÓ lµ h×nh thøc kh«ng h¹n chÕ sè lîng nhµ thÇu tham gia. Bªn mêi thÇu th«ng b¸o c«ng khai trªn c¸c ph¬ng tiªn th«ng tin ®¹i chóng vµ ghi râ c¸c ®iÒu kiÖn, thêi gian dù thÇu. §èi víi nh÷ng gãi thÇu lín phøc t¹p vÒ c«ng nghÖ vµ kü thuËt, bªn mêi thÇu ph¶i tiÕn hµnh s¬ tuyÓn ®Ó lùa chän nhµ thÇu cã ®ñ t c¸ch vµ n¨ng lùc tham dù ®Êu thÇu. Ph¬ng thøc nµy cã mét sè lîi thÕ: - Do th«ng b¸o mêi thÇu ®îc th«ng b¸o c«ng khai do ®ã tÊt c¶ nh÷ng ai muèn tham gia ®Òu cã quyÒn tham dù, nh vËy nã b¶o ®¶m sù tham gia tèi ®a vµ do ®ã lµ c¹nh tranh tèi ®a.

- Nã cho phÐp c¸c lùc lîng cña thÞ trêng tham gia tù do.