Lêi nãi ®Çu rong T chu tr×nh cña mçi dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn, viÖc x©y dùng vµ mua s¾m trang thiÕt bÞ lµ mét trong nh÷ng kh©u cã tÇm quan träng hµng ®Çu(bªn c¹nh c¸c kh©u quan träng kh¸c nh nghiªn cøu kh¶ thi vµ thÈm ®Þnh tÝnh kh¶ thi cña dù ¸n, lùa chän c«ng nghÖ thÝch hîp vµ kÝ kÕt, gi¸m s¸t hîp ®ång chuyÓn giao c«ng nghÖ §Ó viÖc x©y dùng vµ mua s¾m trang thiÕt bÞ ®¸p øng tèt nhÊt nh÷ng ®ßi hái vÒ chÊt lîng, kÜ thuËt, tiÕn ®é thùc hiÖn,®Ó tiÕt kiÖm chi phÝ vµ h¹n chÕ ®Õn møc thÊp nhÊt nh÷ng tranh chÊp cã thÓ g©y thiÖt h¹i vÒ vËt chÊt vµ ph¬ng h¹i uy tÝn cña c¸c bªn h÷u quan, ph¬ng ph¸p ®Êu thÇu Quèc tÕ theo c¸c chuÈn mùc th«ng dông trªn trêng quèc tÕ ngµy cµng tá ra cã u ®iÓm vµ ®îc ¸p dông réng r·i. Víi tÝnh chÊt lµ mét ph¬ng ph¸p phæ biÕn vµ cã hiÖu qu¶ cao, ®Êu thÇu quèc tÕ ngµy cµng ®îc nh×n nhËn nh mét ®iÒu kiÖn thiÕt yÕu ®Ó ®¶m b¶o thµnh c«ng cho c¸c nhµ thÇu dï hä thuéc khu vùc nhµ níc hay t nh©n, dï hä ®Çu t trong níc hay ®Çu tt ë níc ngoµi. §¬ng nhiªn trong bèi c¶nh ®ã, c¸c nhµ thÇu x©y dùng, c¸c nhµ thÇu cung øng thiÕt bÞ cµng kh«ng thÓ kh«ng ¸p dông ph¬ng ph¸p ®Êu thÇu quèc tÕ nÕu hä muèn giµnh ®îc c¸c hîp ®ång ®¸ng kÓ tõ c¸c dù ¸n ®Çu t tÇm cì. Tuy nhiªn, ë ViÖt nam nãi chung còng nh ë C«ng ty Vinacimex (C«ng ty xuÊt nhËp khÈu xi m¨ng ViÖt nam) nãi riªng th× viÖc ¸p 1 dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu quèc tÕ trong mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ cßn lµ ®iÒu hÕt søc míi mÎ.
Nhng trong nh÷ng võa qua vµ nh÷ng n¨m tíi nhu cÇu mua s¾m thiÕt bÞ t¨ng nhanh do ®ã viÖc hoµn thiÖn ph¬ng thøc vµ n©g cao chÊt lîng mua s¾m lµ rÊt cÇn thiÕt, do ®ã sau khi kh¶o s¸t thùc tÕ ho¹t ®éng nhËp khÈu vµ viÖc ¸p dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ trong mua s¾m thiÕt bÞ ë C«ng ty Vinacimex, em ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn ho¹t ®éng ®Êu thÇu quèc tÕ vÒ thiÕt bÞ toµn bé ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam - Vinacimex - lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. LuËn v¨n nµy gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng I : Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu Quèc tÕ. Ch¬ng II: Ph©n tÝch thùc tr¹ng viÖc vËn dông ph¬ng thøc ®Êu thÇu quèc tÕ trong nhËp khÈu thiÕt bÞ toµn bé ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam. Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn ho¹t ®éng ®Êu thÇu Quèc tÕ ë C«ng ty XNK xi m¨ng ViÖt nam.
2 Ch¬ng I nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ®Êu thÇu quèc tÕ I. Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu Quèc tÕ. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ph ¬ng thøc ®Êu thÇu ë ViÖt Nam. Ph¬ng thøc ®Êu thÇu ra ®êi trªn c¬ së cña ph¬ng thøc b¸n ®Êu gi¸.
Nã ®îc nghiªn cøu vµ ¸p dông ë nhiÒu níc trªn ThÕ giíi, ®Æc biÖt lµ nh÷ng níc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. Vµo cuèi nh÷ng n¨m 30, ®Çu nh÷ng n¨m 40 cïng víi sù ph¸t triÓn cuÈ thÞ trêng kinh tÕ t b¶n trªn nhiÒu lÜnh vùc, ®ßi hái h×nh thøc ®Êu gi¸ còng ph¶i ¸p dông réng r·i. Nhng b¸n ®Êu gi¸ cha cã ®ñ c¬ së ®Ó thùc hiÖn trong lÜnh vùc cã ®Æc thï riªng nh: chuyÓn giao c«ng nghÖ, x©y dùng c¬ b¶n, mua s¾m trang thiÕt bÞ,. do vËy mµ ®Êu thÇu ®· ra ®êi.
§Êu thÇu ra ®êi vµ ®îc ¸p dông lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, víi chÝnh s¸ch ®æi míi cña §¶ng vµ Nhµ níc, viÖc chuyÓn tõ c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ trêng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ níc, cïng víi xu thÕ héi nhËp nÒn kinh tÕ ThÕ giíi, ®a ph¬ng ho¸, ®a d¹ng ho¸ ph¸t triÓn kinh tÕ, nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan, ho¹t ®éng ®Çu t còng trë nªn s«i ®éng, vµ h×nh thµnh trªn thÞ trêng réng lín, 3 ®ßi hái nhu cÇu rÊt kh¾t khe c¶ vÒ tr×nh ®é khoa häc kü thuËt, con ngêi vµ tµi chÝnh. §øng tríc sù chuyÓn ®æi c¬ chÕ kinh tÕ, nh»m kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i cña ph¬ng thøc tù lµm vµ giao thÇu ®· sö dông tríc ®©y, víi môc ®Ých ph¸t triÓn toµn diÖn nÒn kinh tÕ, th¸ng 8 n¨m 1988, trong quyÕt ®Þnh 217/H§BT cã ®a ra mét sè qui ®Þnh vÒ ®Êu thÇu, nhng kh«ng cã v¨n b¶n híng dÉn cô thÓ nªn hiÖu qu¶ cña viÖc thùc hiÖn chÕ ®é ®Êu thÇu lóc ®ã lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Sau ®ã, ngµy 30 th¸ng 10 n¨m 1994, ChÝnh phñ ra quyÕt ®Þnh sè 177/CP vÒ qu¶n lý ®Çu t vµ x©y dùng c¬ b¶n thay cho quyÕt ®Þnh sè 385/CP cò.
Trong quyÕt ®Þnh 177/CP cã ghi râ “Nh÷ng dù ¸n cã vèn ®Çu t tõ 500 triÖu ®ång trë lªn ®Òu ph¶i tæ chøc ®Êu thÇu”vµ hiÖn nay lµ NghÞ ®Þnh 43/CP ngµy 16/7/1996 vÒ viÖc ban hµnh Qui chÕ ®Êu thÇu. Nh vËy ph¬ng thøc ®Êu thÇu ®i vµo níc ta nh mét tÊt yÕu kh¸ch quan bëi trong c¬ chÕ thÞ trêng, mäi ho¹t ®éng ®Òu kh«ng thÓ thiÕu yÕu tè c¹nh tranh, cã c¹nh tranh th× míi thóc ®Èy ®îc mäi ngµnh, mäi ®¬n vÞ kinh tÕ c¬ së ph¸t triÓn, c¹nh tranh trªn thÞ trêng ®Çu t l¹i cµng cÇn thiÕt. §Êu thÇu ®·, ®ang vµ sÏ lµ ph¬ng thøc cÇn ph¶i ®îc nghiªn cøu, hoµn thiÖn vµ thùc hiÖn cïng víi sù chuyÓn ®æi vµ ®i lªn víi c¸c ngµnh kinh tÕ cña c¶ níc. C¸c quan niÖm vÒ ®Êu thÇu vµ ®Êu thÇu quèc tÕ trong viÖc mua s¾m thiÕt bÞ hµng ho¸.
C¸c quan niÖm vÒ ®Êu thÇu §Êu thÇu nãi chung lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, nã g¾n liÒn víi sù ra ®êi cña s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸, kh«ng cã s¶n xuÊt vµ trao ®æi hµng ho¸ thÞ kh«ng cã ®Êu thÇu. §Êu thÇu ë d¹ng gi¶n ®¬n - b¸n ®Êu gi¸, lµ c¸ch lµm th«ng th- êng cã lîi vÒ gi¸ cho ngêi b¸n. Tøc lµ ngêi cã hµng ®em b¸n trªn thÞ trêng thu ®îc lîi nhuËn lµ cao nhÊt ®èi víi hµng ho¸ ®ã. §øng ë mçi gãc ®é kh¸c nhau ngêi ta cã nh÷ng quan niÖm kh¸c nhau vÒ ®Êu thÇu.
- Quan niÖm cña chñ ®Çu t: §Êu thÇu lµ h×nh thøc më ra cho c¸c c«ng ty c¹nh tranh víi nhau. Nã lµ mét h×nh thøc kinh doanh dùa vµo tÝnh chÊt c¹nh tranh c«ng khai cña thÞ trêng. Bëi kh«ng cã c¹nh tranh th× kh«ng thÓ cã ®Êu thÇu vµ còng kh«ng cÇn ®Õn ®Êu thÇu. ë nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung thÞ kh«ng cã c¹nh tranh nªn kh«ng cã ®Êu thÇu.
Trong ho¹t ®éng kinh tÕ mäi ngµnh kinh tÕ ®Òu thùc hiÖn nhiÖm vô kÕ ho¹ch ho¸ Nhµ níc theo chØ thÞ cña trªn ®a xuèng. Cßn ë nÒn kinh tÕ thÞ trêng, n¬i quy luËt c¹nh tranh chi phèi mäi ho¹t ®éng kinh doanh th× ®Êu thÇu lµ mét h×nh thøc kinh doanh rÊt phæ biÕn, nhÊt lµ trong c¸c ho¹t ®éng kinh doanh lín. 5 Nh vËy theo quan niÖm cña chñ ®Çu t th× ®Êu thÇu chØ tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, ë ®ã lµ n¬i c¸c quy luËt ®îc diÔn ra ®óng b¶n chÊt cña nã. - Quan ®iÓm cña nhµ thÇu: “§Êu thÇu Ýt nhiÒu mang tÝnh cê b¹c”.
§· nãi ®Õn “cê b¹c” th× bao giê còng cã kÎ th¾ng ngêi thua, ë ®©y ®Êu thÇu còng ®îc c¸c nhµ thÇu hiÓu nh vËy. Bëi: ®«i khi c¸c nhµ thÇu th¾ng cuéc trong khi cho r»ng gi¸ cña m×nh kh¸ thÊp, ®«i khi l¹i thÊt b¹i khi nghÜ r»ng gi¸ cña m×nh qu¸ cao. Khi ®· dµnh ®îc hîp ®ång nhµ thÇu thêng ®a ra c¸c yªu s¸ch ®ßi hái ®Ó b¶o ®¶m lîi nhuËn thùc tÕ cao v× gi¸ dù thÇu dùa trªn c¬ së dù to¸n thÊp. V× vËy kh«ng cã g× ng¹c nhiªn khi vÊn ®Ò tham dù ®Êu thÇu ®· hÊp dÉn viÖc ®iÒu tra nghiªn cøu cña chÝnh c¸c c«ng ty dù thÇu còng nh nhiÒu häc gi¶ kh¸c.
§Êu thÇu Quèc tÕ mua s¾m thiÕt bÞ lµ g×. §Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ tríc hÕt lµ ph¬ng thøc c¹nh tranh trong viÖc cung cÊp thiÕt bÞ vµ c¸c dÞch vô nh»m lùa chän ®¬n vÞ nhËn thÇu ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®Æt ra cña chñ ®Çu t trong viÖc mua s¾m trang thiÕt bÞ víi chi phÝ thÊp nhÊt. §Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ lµ viÖc dùa trªn tµi liÖu mêi thÇu do chñ ®Çu t biªn so¹n ®Ó c¸c nhµ thÇu c¹nh tranh dµnh c¸c hîp ®ång cung cÊp thiÕt bÞ vµ dÞch vô. Cã nghÜa lµ chñ 6 ®Çu t muèn mua ®îc c¸i m×nh cÇn víi gi¸ rÎ nhÊt.
§iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ nhµ thÇu ph¶i b¸n víi gi¸ ph¶i ch¨ng, do ®ã cã lîi cho chñ ®Èu t, ®ång thêi dï muèn hay kh«ng nhµ thÇu cã ®îc häp ®ång còng ph¶i tho¶ m·n ®îc môc ®Ých cña m×nh vÒ lîi nhuËn, uy tÝn, viÖc lµm, kinh nghiÖm. VËy, ®Êu thÇu Quèc tÕ nãi chung vµ ®Êu thÇu mua s¾m thiÕt bÞ nãi riªng lµ h×nh thøc ®Êu thÇu më ra cho c¸c c«ng ty trong vµ ngoµi níc tham gia vµ c¹nh tranh víi nhau trong viÖc cung cÊp vµ dÞch vô, hµng ho¸,. theo yªu cÇu cña chñ ®Çu t. Ph©n lo¹i ®Êu thÇu quèc tÕ.
C¨n cø vµo môc ®Ých ®Êu thÇu, Qui chÕ ®Êu thÇu (ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh 43/CP - ngµy 16/7/96 cña chÝnh phñ níc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt nam) ph©n lo¹i ®Êu thÇu gåm bèn lo¹i: - §Êu thÇu mua s¾m vËt t, thiÕt bÞ. - §Êu thÇu tuyÓn chän t vÊn. - §Êu thÇu dù ¸n. §Ó tuyÓn chän ®îc c¸c nhµ thÇu cã kh¶ n¨ng ®¸p øng yªu cÇu c«ng tr×nh, chñ ®Çu t cã thÓ lùa chän mét trong c¸c h×nh thøc ®Êu thÇu sau: 4.
C¸c h×nh thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ vµ c¸c ph¬ng thøc ¸p dông. C¸c h×nh thøc ®Êu thÇu Quèc tÕ. 7 Cã ba h×nh thøc ®Êu thÇu c¹nh tranh Quèc tÕ: 4. §Êu thÇu tæng thÓ (réng r·i).
§Êu thÇu tæng thÓ lµ h×nh thøc kh«ng h¹n chÕ sè lîng nhµ thÇu tham gia. Bªn mêi thÇu th«ng b¸o c«ng khai trªn c¸c ph¬ng tiªn th«ng tin ®¹i chóng vµ ghi râ c¸c ®iÒu kiÖn, thêi gian dù thÇu. §èi víi nh÷ng gãi thÇu lín phøc t¹p vÒ c«ng nghÖ vµ kü thuËt, bªn mêi thÇu ph¶i tiÕn hµnh s¬ tuyÓn ®Ó lùa chän nhµ thÇu cã ®ñ t c¸ch vµ n¨ng lùc tham dù ®Êu thÇu. Ph¬ng thøc nµy cã mét sè lîi thÕ: - Do th«ng b¸o mêi thÇu ®îc th«ng b¸o c«ng khai do ®ã tÊt c¶ nh÷ng ai muèn tham gia ®Òu cã quyÒn tham dù, nh vËy nã b¶o ®¶m sù tham gia tèi ®a vµ do ®ã lµ c¹nh tranh tèi ®a.
- Nã cho phÐp c¸c lùc lîng cña thÞ trêng tham gia tù do.