CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH 1. Khái quát chung về chất lượng và quản lý chất lượng công trình xây dựng. Công trình xây dựng Công trình xây dựng là một sản phẩm hàng hóa đặc biệt phục vụ cho sản xuất và các yêu cầu của đời sống con người. Đó là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước, phần trên mặt nước được xây dựng theo thiết kế.
Công trình xây dựng bao gồm công trình dân dụng, công trình công nghiệp, giao thông, NN&PTNT, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình khác. Chất lượng công trình xây dựng Chất lượng công trình xây dựng là tập hợp các đặc tính kỹ thuật của công trình xây dựng được xác định thông qua kiểm tra, đo đạc, thí nghiệm, kiểm định thỏa mãn các yêu cầu về an toàn, bền vững, kỹ thuật, mỹ thuật của công trình và phù hợp với thiết kế, các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật được áp dụng, hợp đồng xây dựng và quy định của pháp luật có liên quan [2]. Chất lượng công trình xây dựng không chỉ đảm bảo sự an toàn về mặt kỹ thuật mà còn phải thỏa mãn các yêu cầu về an toàn sử dụng, có chứa đựng yếu tố xã hội và kinh tế. Ví dụ đầu tư xây dựng công trình quy mô quá lớn, quá an toàn, quá chắc chắn nhưng không phù hợp với quy hoạch, kiến trúc, nguồn vốn, gây những ảnh hưởng bất lợi cho cộng đồng, cho đất nước (an ninh, phòng chống cháy – nổ, môi trường…), không mang lại hiệu quả kinh tế thì cũng không thoả mãn yêu cầu về chất lượng công trình xây dựng.
Các tiêu chí đánh giá chất lượng công trình xây dựng Việc đánh giá chất lượng công trình xây dựng còn nhiều ý kiến khác nhau, lý do chính là ở chỗ chưa có những quan điểm chung thống nhất khi đánh giá. Nên chăng, quan điểm đánh giá chất lượng công trình xây dựng cần xuất phát từ các quan điểm sau: 4 Đánh giá dưới góc độ của Luật Xây dựng công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế. Đánh giá về mức độ an toàn, bền vững của công trình thì sự cố công trình là những hư hỏng vượt quá giới hạn an toàn cho phép làm cho công trình có nguy cơ sập đổ, đã sập đổ một phần hoặc toàn bộ công trình hoặc công trình không sử dụng được theo thiết kế. Theo đó, có 4 loại sự cố bao gồm sự cố sập đổ, sự cố về biến dạng, sự cố sai lệch vị trí và sự cố về công năng; về cấp độ có cấp I, II, III và cấp IV tùy thuộc vào mức độ hư hỏng công trình và thiệt hại về người.
Chính vì vậy mà mức độ an toàn, bền vững của công trình là điều cần phải được xem xét chặt chẽ và nghiêm túc. Đánh giá sự đáp ứng của công trình với các quy định về quy chuẩn xây dựng và các tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng được phép áp dụng cho riêng dự án đã nêu trong hợp đồng xây dựng. Đánh giá về mỹ thuật của công trình xây dựng. Ngoài yêu cầu về độ an toàn và bền vững thì yêu cầu mỹ thuật đối với công trình xây dựng không thể xem nhẹ được.
Công trình xây dựng trường tồn với thời gian, nếu chất lượng mỹ thuật không đảm bảo thì chủ đầu tư không được thụ hưởng công trình đẹp và không đóng góp cảnh quan đẹp cho xã hội. Công trình xây dựng phải thể hiện được tính sáng tạo độc đáo, bố cục hiện đại nhuần nhuyễn với truyền thống, tránh sao chép, lặp lại, đơn điệu trong nghệ thuật kiến trúc. Tóm lại, chất lượng công trình xây dựng phải được đánh giá về độ an toàn, bền vững, kỹ thuật và mỹ thuật phù hợp với Quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng, các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật có liên quan và hợp đồng giao nhận thầu xây dựng. Quản lý chất lượng công trình xây dựng.
Quản lý chất lượng công trình xây dựng là hoạt động quản lý của các chủ thể tham gia các hoạt động xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng và pháp luật khác có liên quan trong quá trình chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư xây dựng công trình và khai thác, sử dụng công trình nhằm đảm bảo các yêu cầu về chất lượng và an toàn của công 5 trình [3]. Quản lý chất lượng công trình xây dựng là tập hợp các hoạt động, từ đó đề ra các yêu cầu, quy định và thực hiện yêu cầu, quy định đó bằng các biện pháp như kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng, cải tiến chất lượng, hoạt động quản lý chất lượng công trình xây dựng chủ yếu là công tác giám sát của chủ đầu tư và các chủ thể khác. Chất lượng không tự nhiên sinh ra, nó là kết quả của của sự tác động hàng loạt yếu tố có liên quan chặt chẽ với nhau. Muốn đạt được chất lượng mong muốn cần phải quản lý một cách đúng đắn các yếu tố này.
Quản lý chất lượng công trình xây dựng là một khía cạnh của chức năng quản lý để xác định và thực hiện chính sách chất lượng công trình xây dựng. Vai trò quản lý chất lượng công trình xây dựng Quản lý chất lượng công trình xây dựng là tập hợp các hoạt động từ đó đề ra các yêu cầu, quy định và thực hiện các yêu cầu và quy định đó bằng các biện pháp như kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng, cải tiến chất lượng trong khuôn khổ một hệ thống. Hoạt động quản lý chất lượng công trình xây dựng chủ yếu là công tác giám sát và tự giám sát của chủ đầu tư và các chủ thể khác. Công tác quản lý chất lượng các công trình xây dựng có vai trò to lớn đối với chủ đầu tư và các doanh nghiệp xây dựng nói chung, vai trò đó được thể hiện cụ thể là: - Đối với Nhà nước: Công tác quản lý chất lượng (QLCL) tại các công trình xây dựng (CTXD) được đảm bảo sẽ tạo được sự ổn định trong xã hội, tạo được niềm tin đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào lĩnh vực xây dựng, hạn chế được những rủi ro, thiệt hại cho những người sử dụng CTXD nói riêng và cộng đồng nói chung.
- Đối với chủ đầu tư: đảm bảo và nâng cao chất lượng sẽ thoả mãn được các yêu cầu của chủ đầu tư, tiết kiệm được vốn và góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống. Đảm bảo và nâng cao chất lượng công trình xây dựng sẽ tạo được lòng tin, sự ủng hộ của các cơ quan quản lý cấp trên, cơ quan quản lý chuyên ngành, của nhà thầu xây dựng, của các tổ chức chính trị xã hội, góp phần phát triển 6 mối quan hệ hợp tác lâu dài, nâng cao vị thế của đơn vị trong công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình. - Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng: việc đảm bảo và nâng cao chất lượng công trình xây dựng sẽ tiết kiệm nguyên vật liệu, nhân công, máy móc thiết bị, tăng năng suất lao động. Nâng cao chất lượng công trình xây dựng là tư liệu sản xuất có ý nghĩa quan trọng tới tăng năng suất lao động, thực hiện tiến bộ khoa học công nghệ đối với nhà thầu.
Tạo sự tin tưởng, yên tâm cho chủ đầu tư, các chủ sở hữu sản phẩm xây dựng. Nâng cao uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp không chỉ trong nước mà còn vươn cao, vươn xa ở tầm cỡ quốc tế, là một trong những yếu tố quyết định sự lớn mạnh của doanh nghiệp trong việc tham xây dựng các công trình. Quản lý chất lượng công trình xây dựng là yếu tố quan trọng, quyết định sức cạnh tranh của các doanh nghiệp xây dựng. Công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng ở Việt Nam hiện nay 1.
Thực trạng về công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng Công trình xây dựng là một sản phẩm hàng hóa đặc biệt phục vụ cho sản xuất và các yêu cầu của đời sống con người. Hàng năm vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN), của doanh nghiệp (DN) của người dân dành cho xây dựng là rất lớn, chiếm từ 25 - 30% GDP. Vì vậy, chất lượng công trình xây dựng (CLCTXD) là vấn đề cần được hết sức quan tâm, nó có tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững, hiệu quả kinh tế, đời sống của con người. Trong thời gian qua công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng (yếu tố quan trọng quyết định đến chất lượng công trình xây dựng) đã có nhiều tiến bộ.
Với sự tăng nhanh và trình độ được nâng cao của đội ngũ cán bộ quản lý, sự lớn mạnh đội ngũ công nhân các ngành xây dựng, với việc sử dụng vật liệu mới có chất lượng cao, việc đầu tư thiết bị thi công hiện đại, sự hợp tác học tập kinh nghiệm của các nước có nền công nghiệp xây dựng phát triển cùng với việc ban hành các chính sách, các văn bản pháp quy tăng cường công tác quản lý chất lượng xây dựng. Chúng ta đã xây dựng được nhiều công trình xây dựng như: Xây dựng dân dụng (Các khu chung cư, thương mại, cơ quan trụ sở Trung ương và địa phương.) Công nghiệp (Nhà máy nhiệt điện, 7 công trình khai thác dầu khí.), Giao thông (Cao tốc Hà Nội - Lào Cai, đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông, Hầm Thủ Thiêm, Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, Cao tốc Long Thành- Dầu Giây.), Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, … góp phần vào hiệu quả tăng trưởng của nền kinh tế quốc dân. Ngành công nghiệp xây dựng phát triển đã xây dựng hàng chục triệu m2 nhà ở, hàng vạn trường học, công trình Y tế, công trình văn hoá, thể thao, giao thông, thủy lợi… thiết thực phục vụ và nâng cao đời sống của nhân dân. Tuy nhiên bên cạnh những công trình đạt chất lượng, cũng còn không ít các công trình có chất lượng kém, không đáp ứng yêu cầu sử dụng, công trình bị nứt, vỡ, lún sụt, thấm dột, bong tróc đưa vào sử dụng thời gian ngắn đã hư hỏng gây tốn kém, phải sửa chữa, phá đi làm lại.
