Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam thông qua M&A

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại việt nam thông qua hoạt động, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Võ Thị Mỹ Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Đĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tăng Cường Hiệu Quả Kinh Doanh Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Qua M&A
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG M&A VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 2.1. Lý thuyết về hoạt động hợp nhất sáp nhập và mua lại (M&A)
• 2.2. Khái niệm hợp nhất sáp nhập và mua lại (M&A)
• 2.3. Khái niệm hợp nhất, sáp nhập và mua lại (M&A) tổ chức tín dụng
• 2.4. Các quan điểm về M&A trên thế giới
• 2.5. Quy định pháp luật về sáp nhập, hợp nhất, mua lại tổ chức tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG M&A VÀ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM VIỆT NAM THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG M&A
• 3.1. Từ năm 2004 đến nay
• 3.2. Thực trạng những thương vụ M&A các NHTM Việt Nam trong thời gian vừa qua
• 3.2.1. Hợp nhất Ngân hàng TMCP Đệ Nhất (FCB), Ngân hàng TMCP Tín Nghĩa (TNB) và Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB)
• 3.2.2. Trường hợp Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà Hà Nội (HBB) sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB)
• 3.2.3. Trường hợp Tổng Công ty CP Tài chính Dầu khí Việt Nam (PVFC) hợp nhất với Ngân hàng Phương Tây (WEB)
• 3.2.4. Ngân hàng TMCP Phát triển Hồ Chí Minh (HD Bank) sáp nhập với Ngân hàng TMCP Đại Á (DaiABank)
• 3.3. Thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM trước và sau khi thực hiện M&A
• 3.3.1. Trường hợp hợp nhất NH TMCP Đệ Nhất (FCB), NH TMCP Tín Nghĩa (TNB) và NH TMCP Sài Gòn (SCB)
• 3.3.1.1. Thực trạng hoạt động của FCB, TNB, SCB trước hợp nhất
• 3.3.1.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của SCB sau khi thực hiện hợp nhất
• 3.3.2. Trường hợp Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà Hà Nội (HBB) sáp nhập vào Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB)
• 3.3.2.1. Thực trạng hoạt động của SHB và HBB trước khi sáp nhập
• 3.3.2.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của SHB sau khi sáp nhập
• 3.3.3. Trường hợp Công ty CP Tài chính Dầu khí Việt Nam (PVFC) hợp nhất với NH Phương Tây (WEB)
• 3.3.3.1. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty CP Tài chính Dầu khí Việt Nam (PVFC) và NH Phương Tây (WEB) trước hợp nhất
• 3.3.4. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NH TMCP Đại Chúng (Pvcombank) sau khi hợp nhất
• 3.3.5. Trường hợp của NH TMCP Phát triển Hồ Chí Minh (HD Bank) sáp nhập với NH TMCP Đại Á (DaiABank)
• 3.3.5.1. Thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTMCP Phát triển Hồ Chí Minh (HD Bank) và Ngân hàng TMCP Đại Á (DaiABank) trước sáp nhập
• 3.3.5.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của HD Bank sau khi sáp nhập
• 3.4. Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh một số NHTM thông qua hoạt động M&A (giai đoạn từ 2011-2015)
• 3.4.1. Năng lực tài chính gia tăng
• 3.4.2. Cải thiện chất lượng tài sản thông qua kiểm soát nợ xấu
• 3.4.3. Tỷ lệ an toàn vốn
• 3.4.4. Khả năng sinh lời
• 3.4.5. Đánh giá của các chuyên gia về việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam thông qua hoạt động M&A
• 3.4.6. Đánh giá kết quả đạt được cùng với các hạn chế và nguyên nhân trong nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM thông qua hoạt động M&A
• 3.4.6.1. Kết quả đạt được
• 3.4.6.1.1. Tăng vốn điều lệ để thực hiện đúng lộ trình tăng vốn điều lệ theo quy định của NHNN
• 3.4.6.1.2. Nâng cao năng lực tài chính
• 3.4.6.1.3. Cải thiện tình hình nợ xấu
• 3.4.6.1.4. Nâng cao năng lực cạnh tranh
• 3.4.6.1.5. Lợi nhuận của các ngân hàng sau M&A đã có sự gia tăng
• 3.4.6.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3.4.6.2.1. Chưa xử lý được vấn đề sở hữu chéo
• 3.4.6.2.2. Vấn đề hòa nhập văn hóa các ngân hàng tham gia M&A
• 3.4.6.2.3. Sự chuyển dịch nguồn nhân sự
• 3.4.6.2.4. Xử lý nợ xấu chưa triệt để
• 3.4.6.2.5. Tỷ suất sinh lợi giảm mạnh sau khi thực hiện M&A
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM VIỆT NAM THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG M&A
• 4.1. Giải pháp đối với NHTM
• 4.1.1. Hòa hợp về văn hóa và chính sách nhân sự
• 4.1.2. Đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ thế mạnh của ngân hàng
• 4.1.3. Nâng cao hệ thống công nghệ thông tin
• 4.1.4. Xây dựng, làm mới thương hiệu của ngân hàng
• 4.1.5. Nâng cao năng lực tài chính
• 4.1.6. Cơ cấu lại mạng lưới hoạt động
• 4.1.7. Xử lý triệt để nợ xấu
• 4.2. Giải pháp đối với Ngân hàng nhà nước
• 4.2.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động M&A NHTM
• 4.2.2. Xử lý vấn đề sở hữu chéo
• 4.2.3. Xử lý nợ xấu
• 4.2.4. Tăng cường thanh tra giám sát
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về M A và hiệu quả kinh doanh ngân hàng thương mại Việt Nam

Hoạt động M&A (Hợp nhất và Mua lại) đang trở thành một xu hướng quan trọng trong ngành ngân hàng thương mại Việt Nam. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các ngân hàng cần tìm kiếm những phương thức mới để nâng cao hiệu quả kinh doanh. M&A không chỉ giúp tăng cường quy mô mà còn cải thiện khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa nguồn lực. Theo nghiên cứu của Võ Thị Mỹ Hạnh, M&A có thể mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng thương mại Việt Nam, từ việc tăng trưởng doanh thu đến việc quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của M A trong ngân hàng

M&A là quá trình hợp nhất hoặc mua lại giữa các ngân hàng nhằm tạo ra một tổ chức tài chính mạnh mẽ hơn. Hoạt động này giúp tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường sức mạnh cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Lợi ích của M A đối với ngân hàng thương mại

M&A mang lại nhiều lợi ích như tăng trưởng doanh thu, giảm chi phí hoạt động và cải thiện khả năng quản lý rủi ro. Các ngân hàng có thể tận dụng quy mô lớn hơn để nâng cao hiệu quả kinh doanh.

II. Thách thức trong hoạt động M A của ngân hàng thương mại Việt Nam

Mặc dù M&A mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức mà các ngân hàng thương mại Việt Nam phải đối mặt. Những vấn đề như xung đột văn hóa, quản lý nhân sự và xử lý nợ xấu là những yếu tố quan trọng cần được xem xét. Theo nghiên cứu, việc không giải quyết triệt để những vấn đề này có thể dẫn đến thất bại trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2.1. Xung đột văn hóa giữa các ngân hàng

Xung đột văn hóa là một trong những thách thức lớn nhất trong M&A. Sự khác biệt trong văn hóa doanh nghiệp có thể gây ra khó khăn trong việc hòa nhập và làm việc chung.

2.2. Quản lý nhân sự sau M A

Quản lý nhân sự là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của M&A. Việc giữ chân nhân viên và tạo ra một môi trường làm việc tích cực là rất cần thiết.

2.3. Rủi ro từ nợ xấu trong M A

Nợ xấu có thể trở thành gánh nặng lớn cho ngân hàng sau khi thực hiện M&A. Việc xử lý nợ xấu cần được thực hiện một cách triệt để để đảm bảo hiệu quả kinh doanh.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh qua M A

Để nâng cao hiệu quả kinh doanh thông qua M&A, các ngân hàng thương mại cần áp dụng những phương pháp cụ thể. Việc xây dựng chiến lược M&A rõ ràng và hiệu quả là rất quan trọng. Các ngân hàng cần xác định mục tiêu cụ thể và thực hiện các bước cần thiết để đạt được những mục tiêu đó.

3.1. Xây dựng chiến lược M A hiệu quả

Chiến lược M&A cần được xây dựng dựa trên phân tích thị trường và nhu cầu của khách hàng. Các ngân hàng cần xác định rõ mục tiêu và lộ trình thực hiện.

3.2. Tăng cường quản lý rủi ro trong M A

Quản lý rủi ro là yếu tố quan trọng trong M&A. Các ngân hàng cần có các biện pháp để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo sự thành công của thương vụ.

3.3. Đào tạo và phát triển nhân sự

Đào tạo nhân sự là một phần quan trọng trong quá trình M&A. Việc nâng cao kỹ năng và kiến thức cho nhân viên sẽ giúp họ thích nghi tốt hơn với sự thay đổi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về M A

Nghiên cứu về M&A trong ngân hàng thương mại Việt Nam đã chỉ ra rằng các thương vụ M&A thành công có thể mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng. Các ngân hàng đã thực hiện M&A thành công đã ghi nhận sự tăng trưởng doanh thu và cải thiện hiệu quả hoạt động. Những kết quả này cho thấy M&A là một công cụ quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Các trường hợp thành công trong M A

Nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đã thực hiện M&A thành công, dẫn đến sự tăng trưởng đáng kể trong doanh thu và lợi nhuận. Những trường hợp này có thể được xem là mô hình cho các ngân hàng khác.

4.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động sau M A

Đánh giá hiệu quả hoạt động sau M&A là rất quan trọng. Các ngân hàng cần theo dõi và phân tích các chỉ số tài chính để đánh giá sự thành công của thương vụ.

V. Kết luận và tương lai của M A trong ngân hàng thương mại Việt Nam

M&A sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam. Với sự phát triển của thị trường tài chính, các ngân hàng cần phải chủ động hơn trong việc thực hiện M&A để không bị tụt lại phía sau. Tương lai của M&A trong ngành ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các ngân hàng.

5.1. Triển vọng phát triển M A trong ngân hàng

Triển vọng phát triển M&A trong ngân hàng thương mại Việt Nam là rất lớn. Các ngân hàng cần nắm bắt cơ hội để thực hiện các thương vụ M&A hiệu quả.

5.2. Những yếu tố quyết định thành công của M A

Để M&A thành công, các ngân hàng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro, hòa nhập văn hóa và phát triển nhân sự. Những yếu tố này sẽ quyết định sự thành công của thương vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc về quy mô và số lượng định chế. Tuy nhiên, hệ lụy từ giai đoạn phát triển nóng cùng cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã bộc lộ nhiều điểm yếu nội tại nghiêm trọng, đặc biệt là nợ xấu gia tăng và tình trạng suy kiệt thanh khoản tại các ngân hàng quy mô nhỏ. Trước thực trạng cấp bách đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 254/QĐ-TTg phê duyệt Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015, xác định hợp nhất, sáp nhập và mua lại (M&A) là công cụ trọng tâm để tái cơ cấu toàn diện.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán: Hoạt động M&A tác động như thế nào đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam và đâu là giải pháp tối ưu hóa năng lực cạnh tranh hậu sáp nhập? Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích biến động các chỉ tiêu tài chính, đo lường năng lực an toàn vốn và đánh giá toàn diện các thương vụ điển hình. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 4 thương vụ M&A tiêu biểu trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015, bao gồm các định chế: SCB, SHB, PVcomBank và HDBank. Ý nghĩa của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn sắc bén, giúp các nhà quản trị ngân hàng nâng cao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trên 9% theo quy định, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý kiểm soát tỷ lệ nợ xấu toàn ngành xuống dưới ngưỡng 3%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết hiệu ứng kinh tế nhờ quy mô (Economies of Scale) và hiệu ứng kinh tế nhờ phạm vi (Economies of Scope). Khi sáp nhập, ngân hàng có thể tận dụng hạ tầng công nghệ và mạng lưới giao dịch sẵn có để giảm chi phí biên trên mỗi đơn vị sản phẩm dịch vụ. Lý thuyết lợi ích cộng sinh (Synergy) chỉ ra rằng giá trị của tổ chức hợp nhất sẽ lớn hơn tổng giá trị của từng đơn vị riêng lẻ thông qua việc cắt giảm chi phí cố định và tối ưu hóa nguồn nhân lực. Bên cạnh đó, lý thuyết quyền lực thị trường giải thích khả năng định giá và chi phối thanh khoản của các ngân hàng quy mô lớn.

Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động M&A tổ chức tín dụng tại Việt Nam dựa trên Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Cạnh tranh 2004 và Thông tư số 04/2010/TT-NHNN. Hiệu quả kinh doanh của ngân hàng thương mại được đo lường qua 4 nhóm chỉ số trọng yếu: Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR), Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ. Nghiên cứu cũng đúc kết bài học quốc tế từ thương vụ sáp nhập Mitsubishi Tokyo và UFJ năm 2005 tại Nhật Bản với tổng tài sản đạt 1.770 tỷ USD, cùng kinh nghiệm xử lý 36,2 tỷ USD nợ khó đòi của các ngân hàng thương mại Trung Quốc qua công ty quản lý tài sản (AMCs).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2010-2015 của 10 tổ chức tín dụng tham gia vào 4 thương vụ trọng điểm, kết hợp các báo cáo thường niên và văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để lựa chọn 4 điển hình đại diện cho các mô hình: hợp nhất tự nguyện giữa các ngân hàng cổ phần đô thị (SCB, FCB, TNB), sáp nhập ngân hàng yếu kém vào ngân hàng lành mạnh (HBB vào SHB), hợp nhất công ty tài chính với ngân hàng (PVFC và WEB), và sáp nhập kèm mua lại định chế tài chính tiêu dùng nước ngoài (HDBank, DaiABank và SGVF).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh định lượng chuỗi thời gian kết hợp thống kê mô tả là nhằm làm rõ sự biến động của các chỉ số tài chính trước và sau thời điểm M&A. Nghiên cứu tiến hành xử lý số liệu qua các giai đoạn 2011, 2012, 2013 và đối chiếu kết quả đến năm 2015. Bên cạnh đó, phương pháp phỏng vấn chuyên gia tài chính ngân hàng được thực hiện để đánh giá các yếu tố định tính như sự dịch chuyển nhân sự, khác biệt văn hóa doanh nghiệp và mức độ xử lý sở hữu chéo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hoạt động M&A tạo ra sự gia tăng đột biến về quy mô vốn điều lệ và tổng tài sản. Thương vụ hợp nhất SCB, FCB và TNB năm 2011 đã hình thành một định chế có vốn điều lệ 10.583,8 tỷ đồng và tổng tài sản đạt 153.626 tỷ đồng. Tương tự, SHB sau khi tiếp nhận HBB năm 2012 đã nâng vốn điều lệ vượt 9.000 tỷ đồng và tổng tài sản vượt mốc 100.000 tỷ đồng, gia nhập nhóm các ngân hàng có quy mô tương đương khối G12. HDBank sau khi sáp nhập DaiABank năm 2013 đã nâng vốn điều lệ lên 8.100 tỷ đồng, mạng lưới mở rộng lên hơn 220 điểm giao dịch ngân hàng và 3.000 điểm giao dịch tài chính trên cả nước.

Thứ hai, M&A giải quyết kịp thời tình trạng mất cân đối thanh khoản nghiêm trọng tại các ngân hàng yếu kém. Điển hình như tại Ngân hàng Phương Tây (WEB), trước sáp nhập đã phát sinh nợ xấu 6% cùng khoản thâm hụt thanh khoản trên 6.000 tỷ đồng trong kỳ hạn 6 tháng, nhưng khi hợp nhất với PVFC thành PVcomBank với tổng tài sản 106.000 tỷ đồng, rủi ro đổ vỡ đã được ngăn chặn triệt để.

Thứ ba, hiệu quả sinh lời ngắn hạn bị suy giảm rõ rệt ngay sau M&A. Chỉ số ROA và ROE của hầu hết các ngân hàng hợp nhất đều sụt giảm mạnh trong 2 đến 3 năm đầu do phải trích lập dự phòng rủi ro cho các khoản nợ xấu nhận bàn giao. Điển hình như gánh nặng nợ xấu từ nhóm khách hàng Vinashin tại HBB đã làm suy giảm đáng kể tỷ suất sinh lời của SHB trong giai đoạn 2012-2013.

Thảo luận kết quả

Sự biến động của các chỉ số tài chính phản ánh rõ nét độ trễ của quá trình tái cơ cấu. Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua Bảng tổng hợp đối chiếu ROA, ROE và Biểu đồ cột kép so sánh quy mô tổng tài sản trước và sau M&A. Biểu đồ này sẽ thể hiện bước nhảy vọt về quy mô cơ học nhưng tỷ suất sinh lời lại có hình chữ U đáy rộng, đòi hỏi thời gian từ 3 đến 5 năm để phục hồi.

Nguyên nhân chính của tình trạng sinh lời giảm là do chi phí xử lý nợ xấu tồn đọng, chi phí tái cấu trúc mạng lưới trùng lặp và chi phí đồng bộ hóa hệ thống công nghệ thông tin. So sánh với các bài học quốc tế, thương vụ sáp nhập giữa JP Morgan và Chase Manhattan thành công nhờ sự hòa hợp văn hóa nhanh chóng, trong khi tại Việt Nam, sự khác biệt về phong cách điều hành và xung đột nhân sự hậu M&A đã kéo dài thời gian ổn định bộ máy. Ngoài ra, tình trạng sở hữu chéo phức tạp, như trường hợp nhóm cổ đông kiểm soát nắm giữ 6.000 tỷ đồng trái phiếu tại TNB, là rào cản lớn khiến việc minh bạch hóa tài chính gặp nhiều thách thức.

Đề xuất và khuyến nghị

Nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại sau M&A:

Thứ nhất, tái cơ cấu danh mục tài sản và xử lý dứt điểm nợ xấu. Ban điều hành các ngân hàng thương mại cần phân loại chính xác các nhóm nợ có vấn đề, chủ động phối hợp với Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) để xử lý nợ tồn đọng. Mục tiêu hành động là kéo giảm tỷ lệ nợ xấu nội bảng xuống dưới mức 3% trong lộ trình 24 đến 36 tháng.

Thứ hai, tối ưu hóa mạng lưới chi nhánh và ổn định nhân sự. Hội đồng quản trị các ngân hàng nhận sáp nhập cần rà soát đóng cửa hoặc di dời từ 10% đến 15% các phòng giao dịch có vị trí trùng lặp trong vòng 12 tháng. Đồng thời, xây dựng chính sách tiền lương và lộ trình đào tạo lại cho 100% cán bộ nhân viên tiếp nhận để giảm thiểu xung đột văn hóa doanh nghiệp.

Thứ ba, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ và đa dạng hóa dịch vụ. Các ngân hàng sau M&A phải hoàn thành nâng cấp hệ thống Core Banking trong vòng 18 tháng, phát triển mạnh các sản phẩm ngân hàng số, dịch vụ thanh toán thẻ và bán chéo sản phẩm bảo hiểm nhằm tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên mức 20% đến 25% tổng doanh thu.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường giám sát từ phía Ngân hàng Nhà nước. Cơ quan quản lý cần sớm ban hành văn bản thay thế Thông tư 04/2010/TT-NHNN để chuẩn hóa quy trình định giá tài sản M&A, đồng thời tiến hành thanh tra định kỳ 6 tháng một lần đối với các nhóm cổ đông lớn nhằm triệt tiêu tình trạng sở hữu chéo và cho vay nội bộ sai quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị chiến lược tại các ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp bức tranh toàn cảnh về quy trình thẩm định tài chính, giúp xây dựng phương án sáp nhập khả thi và kiểm soát hiệu quả chi phí tái cơ cấu mạng lưới với hơn 200 điểm giao dịch.

Nhóm thứ hai là các cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thanh tra giám sát tài chính. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để hoàn thiện thể chế quản lý M&A, giám sát tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn mực Basel và ngăn chặn hiện tượng sở hữu chéo lũng đoạn thị trường.

Nhóm thứ ba là các nhà đầu tư, cổ đông chiến lược và các quỹ đầu tư tài chính trong và ngoài nước. Nghiên cứu mang đến công cụ phân tích rủi ro nợ xấu tiềm ẩn và định giá chính xác giá trị thực tế của tổ chức tín dụng mục tiêu trước khi quyết định rót vốn.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu học thuật giá trị, cung cấp chuỗi dữ liệu thực chứng giai đoạn 2011-2015 cùng phương pháp luận đánh giá hiệu quả kinh doanh sau M&A một cách có hệ thống.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động M&A tác động như thế nào đến quy mô và năng lực tài chính của ngân hàng? Hoạt động M&A giúp các ngân hàng tăng nhanh vốn điều lệ và tổng tài sản để đáp ứng quy định pháp lý. Ví dụ, việc hợp nhất 3 ngân hàng SCB, FCB và TNB đã nâng vốn điều lệ lên 10.583,8 tỷ đồng, giúp định chế mới cải thiện năng lực cạnh tranh và mở rộng giới hạn cấp tín dụng cho nền kinh tế.

Tại sao chỉ số ROA và ROE của nhiều ngân hàng thường sụt giảm sau khi hoàn tất sáp nhập? Chỉ số sinh lời sụt giảm do ngân hàng phải gánh chịu các khoản lỗ lũy kế và trích lập dự phòng nợ xấu từ ngân hàng bị sáp nhập. Trường hợp SHB sáp nhập HBB là minh chứng rõ nét khi ngân hàng phải ưu tiên xử lý các khoản nợ của Vinashin, làm chậm tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng trong giai đoạn đầu.

Ngân hàng Nhà nước đã đóng vai trò gì trong làn sóng M&A giai đoạn 2011-2015? Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò định hướng và chỉ đạo quyết liệt theo Đề án 254/QĐ-TTg. Cơ quan này đã chủ động tham gia cơ cấu lại các ngân hàng yếu kém, chẳng hạn chỉ định BIDV đại diện 38,9% vốn nhà nước (khoảng 4.600 tỷ đồng) tại SCB nhằm ổn định tâm lý thị trường và bảo toàn thanh khoản hệ thống.

Xung đột văn hóa doanh nghiệp ảnh hưởng ra sao đến sự thành công của một thương vụ M&A? Sự khác biệt về văn hóa quản trị và cơ chế đãi ngộ dễ dẫn đến làn sóng thôi việc của nhân sự cấp cao và chuyên viên giỏi. Thực tế tại một số thương vụ cho thấy việc chuyển giao nhân sự không đồng bộ làm suy giảm năng suất lao động và kéo dài thời gian hợp nhất bộ máy từ 1 đến 2 năm.

Làm thế nào để xử lý triệt để bài toán sở hữu chéo trong các ngân hàng sau M&A? Cần áp dụng đồng bộ các quy định siết chặt tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn theo Luật Các tổ chức tín dụng, kết hợp thanh tra dòng tiền đầu tư ủy thác. Việc minh bạch hóa thông tin cổ đông sẽ ngăn chặn các hành vi tài trợ vốn nội bộ sai quy định như từng xảy ra tại TNB với quy mô 6.000 tỷ đồng trái phiếu.

Kết luận

• Hợp nhất, sáp nhập và mua lại là giải pháp tất yếu giúp tái cấu trúc căn bản hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011-2015.
• Hoạt động M&A đã tạo nên những định chế tài chính có quy mô tổng tài sản trên 100.000 tỷ đồng, nâng cao rõ rệt tiềm lực vốn và vị thế thị trường.
• Rủi ro thanh khoản hệ thống đã được ngăn chặn kịp thời, bảo vệ an toàn cho quyền lợi người gửi tiền.
• Hiệu quả sinh lời (ROA, ROE) cần độ trễ từ 3 đến 5 năm để phục hồi do gánh nặng chi phí trích lập dự phòng nợ xấu tồn đọng.
• Sự thành công bền vững của thương vụ đòi hỏi sự đồng bộ giữa xử lý nợ xấu, minh bạch sở hữu chéo và hòa nhập văn hóa doanh nghiệp.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam hậu M&A. Trong giai đoạn tiếp theo, các ngân hàng cần đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi số và áp dụng toàn diện chuẩn mực an toàn vốn Basel II trong vòng 24 tháng tới. Các chuyên gia phân tích và nhà quản trị ngân hàng hãy chủ động khai thác các phát hiện từ công trình này để xây dựng chiến lược M&A an toàn, bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu luận văn thạc sỹ kinh tế Chương 2: Lý thuyết về hoạt độngM&A và hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Chương 3: Thực trạng hoạt động M&A và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam thông qua hoạt động M&A Chương 4: Giải pháp về nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam thông qua hoạt động M&A LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG M&A VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 2. Lý thuyết về hoạt động hợp nhất sáp nhập và mua lại ( M&A): 2. Khái niệm hợp nhất sáp nhập và mua lại (M&A): Merge and Acquisitions ( gọi tắt là M&A) là một cụm từ tiếng Anh được dịch ra nghĩa tiếng Việt là “hợp nhất và mua lại” hoặc “ sáp nhập và mua lại”, “ thâu tóm và hợp nhất” để chỉ hoạt động sáp nhập, hợp nhất và mua lại doanh nghiệp. Theo từ điển các khái niệm thuật ngữ tài chính Investopedia : Sáp nhập ( Mergers) xảy ra khi hai công ty thường có cùng quy mô đồng ý tiến đến thành lập một công ty mới duy nhất, hơn là việc duy trì hai công ty hoạt động riêng lẻ.

Chứng khoán của hai công ty này sẽ bị xóa bỏ và chứng khoán của công ty mới được phát hành sẽ thay thế chúng. Mua lại ( Acquisitions) là hoạt động thông qua đó các công ty tìm kiếm lợi ích kinh tế nhờ quy mô, hiệu quả và tăng cường khả năng chiếm lĩnh thị trường. Khác với sáp nhập, mua lại liên quan đến việc một công ty tiến hành mua công ty khác mà không có sự thay đổi cổ phiếu hay hợp nhất thành công công ty mới. Theo định nghĩa của David L.Scott đưa ra trong cuốn Wall Street Words: thì sáp nhập là sự kết hợp của hai hay nhiều công ty, trong đó có tài sản và trách nhiệm pháp lý của những công ty được công ty khác tiếp nhận; mua lại là quá trình mua lại tài sản như máy móc một bộ phận hay thậm chí toàn bộ công ty.

Theo luật Doanh nghiệp Việt Nam số: 68/2014/QH13có hiệu lực từ ngày 01/07/2015 quy định về hợp nhất và sáp nhập như sau:  Sáp nhập: Một hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5  Hợp nhất: Hai hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị hợp nhất) có thể hợp nhất thành một công ty mới (sau đây gọi là công ty hợp nhất), đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất.  Mua lại: Trong Luật Doanh nghiệp lại không đề cập đến hoạt động mua bán doanh nghiệp mà được nhắc đến trong Luật Cạnh tranh ngày 03 tháng 12 năm 2004: “Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại” (Ðiều 17) Các quan điểm về M&A trên thế giới có thể tồn tại những khác biệt nhất định nhưng vẫn có những điểm chung về nội dung như sau: Sáp nhập là hình thức kết hợp của hai hay nhiều tổ chức để lập nên một tổ chức mới có quy mô lớn hơn. Kết quả của sự sáp nhập này là còn lại một công ty (công ty nhận sáp nhập), vẫn giữ được tên tuổi và đặc thù của mình, công ty còn lại (công ty bị sáp nhập) ngưng tồn tại hoặc trở thành công ty con vủa công ty nhận sáp nhập.

Hợp nhất là việc cộng dồn tất cả tài sản, quyền lợi và nghĩa vụ của hai hoặc nhiều hơn hai công ty lại với nhau để hình thành một công ty mới. Công ty mới sẽ thừa hưởng toàn bộ tài sản, quyền lợi và nghĩa vụ của các công ty tham gia hợp nhất, đồng thời sau hợp nhất, các công ty tham gia hợp nhất sẽ chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của từng thực thể trước đó. Mua lại là hành động giao dịch nhằm trở thành chủ sở hữu của một tài sản nhất định. Công ty mua lại gọi là công ty đi mua, công ty được mua lại gọi là công ty mục tiêu.

Sau khi mua lại, công ty mục tiêu trở thành tài sản của công ty mua lại (tài sản tham gia mua cổ phần, gom cổ phiếu trên thị trường để giành quyền sở hữu, mua lại tài sản công ty). Khái niệm hợp nhất, sáp nhập và mua lại ( M&A) tổ chức tín dụng: Theo quyết định số 241/1998/QĐ-NHNN ngày 15/07/1998 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành Quy chế sáp nhập, hợp nhất, mua lại các NHTM cổ phần, công ty tài chính cổ phần Việt Nam ( gọi tắt là tổ chức tín dụng cổ phần) nhằm tạo cơ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 sở pháp lý để các tổ chức tín dụng cổ phần thực hiện trong quá trình củng cố, sắp xếp lại, có nêu khái niệm về sáp nhập, hợp nhất như sau: Sáp nhập là việc một hoặc một số tổ chức tín dụng cổ phần được nhập (ọi là tổ chức tín dụng cổ phần được sáp nhập) vào một tổ chức tín dụng cổ phần khác (gọi là tổ chức tín dụng sáp nhập). Sau khi sáp nhập, toàn bộ hoạt động của tổ chức tín dụng cổ phần được sáp nhập vào tổ chức tín dụng sáp nhập và tổ chức tín dụng được sáp nhập chấm dứt hoạt động; toàn bộ các quyền và nghĩa vụ trong hoạt động của tổ chức tín dụng cổ phần được sáp nhập (bao gồm tiền gửi, tiền vay, các khoản đầu tư , cho vay, công nợ các khoản phải thu, phải trả….) được chuyển giao cho các tổ chức tín dụng cổ phần được sáp nhập thực hiện. Việc giải quyết quyền lợi nghĩa vụ và trách nhiệm của các cổ đông của tổ chức tín dụng cổ phần được sáp nhập do các tổ chức tín dụng cổ phần tự thỏa thuận.

Hợp nhất là việc hai hay nhiều tổ chức tín dụng cổ phần hợp nhất với nhau (gọi là tổ chức tín dụng cổ phần xin hợp nhất) thành một tổ chức tín dụng cổ phần mới (gọi là tổ chức tín dụng cổ phần hợp nhất). Sau khi hợp nhất, toàn bộ hoạt động của tổ chức tín dụng cổ phần xin hợp nhất được nhập vào tổ chức tín dụng hợp nhất và các tổ chức tín dụng cổ phần xin hợp nhất chấm dứt hoạt động; toàn bộ quyền và nghĩa vụ trong hoạt động của tổ chức tín dụng cổ phần xin hợp nhất ( bao gồm tiền gửi, tiền vay, các khoản đầu tư, cho vay, công nợ, các khoản phải thu, phải trả…) được chuyển giao cho tổ chức tín dụng cổ phần hợp nhất thực hiện. Việc giải quyết quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm các cổ đông của tổ chức tín dụng cổ phần xin hợp nhất do các tổ chức tín dụng cổ phần tự thỏa thuận. Theo nội dung thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11/02/2010 của Ngân hàng nhà nước ban hành, trong đó hoạt động sáp nhập hợp nhất, mua lại ngân hàng được quy định như sau: Sáp nhập tổ chức tín dụng là hình thức một hoặc một số tổ chức tín dụng (sau đây gọi là tổ chức tín dụng bị sáp nhập) sáp nhập vào một tổ chức tín dụng khác (sau đây gọi là tổ chức tín dụng nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang tổ chức tín dụng nhận sáp nhập đồng thời chấm dứt sự tồn tại của tổ chức tín dụng bị sáp nhập.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Hợp nhất tổ chức tín dụng là hình thức hai hoặc một số tổ chức tín dụng (sau đây gọi là tổ chức tín dụng bị hợp nhất) hợp nhất thành một tổ chức tín dụng mới (sau đây gọi là tổ chức tín dụng hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang tổ chức tín dụng hợp nhất, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của các tổ chức tín dụng bị hợp nhất. Mua lại tổ chức tín dụng là hình thức một tổ chức tín dụng (sau đây gọi là tổ chức tín dụng mua lại) mua toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của tổ chức tín dụng khác (tổ chức tín dụng bị mua lại). Sau khi mua lại, tổ chức tín dụng bị mua lại trở thành tổ chức trực thuộc của tổ chức tín dụng mua lại. Một số nội dung chính trong thông tư 04/2010/TT-NHNN ngày 11/02/2010 của Ngân hàng nhà nước bao gồm: - Về đối tượng được tham gia gồm có: NHTM; Công ty tài chính; công ty thuê tài chính; tổ chức tín dụng hợp tác.

- Về hình thức M&A: Thông tư 04/2010/TT-NHNN quy định các NHTM chỉ được tiến hành M&A theo một số hình thức nhất định như: (i) Ngân hàng được M&A với các tổ chức tín dụng khác; (ii) Một ngân hàng được M&A với một ngân hàng, công ty tài chính, tổ chức tín dụng hợp tác để thành một ngân hàng; (iii) Một ngân hàng được mua lại một công ty tài chính, một công ty cho thuê tài chính. Phân loại các hình thức M&A: 2. Phân theo phạm phi lãnh thổ :  M&A trong nước: Với hình thức này các ngân hàng sẽ thuận lợi và dễ dàng hơn trong việc tìm đối tác chung trong một lĩnh vực hoạt động để đàm phán và thỏa thuận. Mặt khác hạn chế được nhiều vấn đề phát sinh khi sáp nhập như việc hòa hợp phương châm kinh doanh, văn hóa ứng xử, chính sách thị trường, đối tác cạnh tranh, xây dựng thương hiệu.

Trong những trường hợp này, ngân hàng có khả năng tài chính tốt hơn, năng lực lãnh đạo điều hành khá hơn, sẽ dễ dàng thôn tính các ngân hàng nhỏ làm cho các ngân hàng này biến mất khỏi hệ thống ngân hàng thông qua hoạt động M&A tự nguyện. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8  M&A xuyên quốc gia: Là hình thức M&A xuyên biên giới giữa các quốc gia được thực hiện giữa ngân hàng trong nước và một số ngân hàng nước ngoài thuộc những quốc gia khác nhau, là một trong những hình thức đầu tư trực tiếp khá phổ biến hiện nay. Phân theo gới hạn mức đô liên kết:  M&A theo chiều ngang: M&A theo chiều ngang (gọi là hợp nhất chiều ngang) là sự hợp nhất giữa hai ngân hàng cùng cạnh tranh trực tiếp, chia sẻ cùng dòng sản phẩm, cùng thị trường.