Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cảnh báo sớm trong hoạt động thanh tra ngân hàng Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng cảnh báo sớm trong hoạt động thanh tra tại ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hà Nội Chương 4: Định hướng và một số giải pháp tăng cường cảnh báo sớm trong hoạt động thanh tra tại ngân hàng Nhà nước chi nhánh Hà Nội 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨUVÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẢNH BÁO SỚM TRONG HOẠT ĐỘNGTHANH TRA NGÂN HÀNG 1. Tổ ng quan tình hình nghiên cƣ́u 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về hoạt động thanh tra các ngân hàng thương mại - Lê Mạnh Dũng, 2013. Hoạt động thanh tra của ngân hàng trung ương đối với các ngân hàng thương mại quốc doanh.
Luận văn đã khái quát được tầm quan trọng của hoạt động thanh tra của cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng trung ương đối với các ngân hàng quốc doanh. Các ngân hàng đảm nhiệm vai trò đặc biệt trên thị trường tài chính nói riêng và trong toàn bộ nền kinh tế nói chung, nó là kênh chuyển giao vốn từ tiết kiệm đến đầu tư, là công cụ của Chính phủ trong việc tài trợ vốn cho các mục tiêu chiến lược; hoạt động của các trung gian tài chính, đặc biệt là các tổ chức nhận tiền gửi, có ảnh hưởng quyết định đến việc điều hành chính sách tiền tệ. Hoạt động của các ngân hàng liên quan đến hầu hết các chủ thể kinh tế trong xã hội nên sự sụp đổ của một ngân hàng sẽ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người gửi tiền đồng thời đến toàn hệ thống ngân hàng. Các ngân hàng có mối liên hệ và phụ thuộc với nhau chặt chẽ thông qua các luồng vốn tín dụng luân chuyển và thông qua hoạt động của hệ thống thanh toán.
Chỉ một trục trặc nhỏ trong quá trình thanh toán của một ngân hàng cũng sẽ gây nên vấn đề về tính thanh khoản của cả hệ thống. Mặt khác, sự sụp đổ của ngân hàng sẽ gây khó khăn về vốn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời ảnh hưởng tới quyền lợi của người gửi tiền. Chính vì lẽ đó mà hoạt động thanh tra ngân hàng rất quan trọng, góp phần đảm bảo an toàn cho hệ thống các ngân hàng thương mại, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, phục vụ việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Trong luận văn, tác giả cũng đưa ra một số nội dung đổi mới trong công tác thanh tra của ngân hàng nhà nước đối với các ngân hàng quốc doanh trong thời gian hiện nay.
Tuy nhiên, luận văn mới chỉ dừng lại tập trung nghiên cứu với đối tượng 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiên cứu là hoạt động thanh tra tại các ngân hàng thương mại quốc doanh mà chưa đề cập đến các loại hình ngân hàng khác trong hệ thống các ngân hàng thương mại. - Lê Hà Thanh, 2013. Tăng cường công tác thanh tra giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Luận văn đã làm rõ chức năng quản lý của thanh tra Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng thương mại.
Ngân hàng Nhà nước thực hiện hai chức năng cơ bản đó là ngân hàng của quốc gia và thực hiện chức năng quản lý vĩ mô các hoạt động tiền tệ, tín dụng và ngân hàng nhằm đảm bảo sự ổn định tiền tệ và an toàn cho cả hệ thống ngân hàng, qua đó mà thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô của nền kinh tế. Mục đích hoạt động của Ngân hàng Nhà nước không phải là mưu tìm doanh lợi mà là ổn định lưu thông tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng từ đó tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Với tư cách là ngân hàng của các ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước không chỉ cung ứng các dịch vụ ngân hàng thuần tuý cho các ngân hàng trung gian, mà thông qua các hoạt động đó, Ngân hàng Nhà nước còn thực hiện vai trò điều tiết, giám sát thường xuyên hoạt động của các ngân hàng trung gian nhằm đảm bảo sự ổn định trong hoạt động ngân hàng và bảo vệ lợi ích của các chủ thể trong nền kinh tế, đặc biệt là của những người gửi tiền, trong quan hệ với ngân hàng. Khác với các tổ chức kinh doanh khác, kinh doanh trong lĩnh vực tài chính tiền tệ cần thiết phải được kiểm soát và điều tiết chặt chẽ vì bản chất hoạt động của các ngân hàng là chứa đựng rủi ro.
Mức độ rủi ro sẽ tăng lên khi các ngân hàng có xu hướng chạy theo lợi nhuận làm phương hại đến quyền lợi của người gửi tiền. Nguyên tắc hoạt động của các ngân hàng là đi vay để cho vay. Bảng tổng kết tài sản của nó luôn chứa đựng mức rủi ro tiềm năng do chênh lệch về thời hạn giữa nguồn vốn và sử dụng vốn, giữa yêu cầu thanh khoản và mong muốn sinh lời tối đa. Vì thế sự điều tiết chặt chẽ và giám sát thường xuyên của ngân hàng trung ương sẽ ngăn cản xu hướng chạy theo lợi nhuận quá mức, đẩy ngân hàng vào tình trạng rủi ro và phá sản.
Sự tồn tại và phát triển của các trung gian tài chính nói chung và ngân hàng nói riêng phụ thuộc vào lòng tin của công chúng với tư cách là người gửi tiền. Một sai sót nhỏ trong quá trình kinh doanh và cung ứng dịch vụ ngân hàng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cũng có thể gây nên sự nghi ngờ có tính chất lan truyền. Điều này thật sự đe doạ sự tồn tại của các ngân hàng. Luận văn đã đánh giá khái quát những thành công và hạn chế trong công tác thanh tra giám sát của Ngân hàng Nhà nước, từ đó tìm ra nguyên nhân để đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu lực công tác thanh tra giám sát của Ngân hàng Nhà nước.
Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của đề tài khá bao quát, không phân rõ hoạt động thanh tra tại chỗ và hoạt động giám sát từ xa của một địa bàn cụ thể; Vì vậy, tác giả chưa đánh giá chi tiết những nguyên nhân cụ thể dẫn đến các hạn chế trong công tác thanh tra giám sát của Ngân hàng Nhà nước, dẫn đến các giải pháp đưa ra còn mang tính định hướng chung. - Ủy ban Basel đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo quốc tế đề cập đến tính cấp thiết của việc xây dựng hệ thống giám sát ngân hàng và việc áp dụng các tiêu chuẩn giám sát ngân hàng của Basel vào hoạt động giám sát ngân hàng của một quốc gia. Bên cạnh việc đưa ra các qui định cụ thể về an toàn vốn của ngân hàng, Basel còn là bộ tiêu chuẩn đảm bảo xử lý rủi ro hệ thống mang tính vĩ mô, tập trung vào việc xây dựng nguồn dự phòng cao hơn để xử lý rủi ro bắt nguồn từ hoạt động của các tập đoàn tài chính, tạo lập khuôn khổ để xử lý rủi ro phát sinh từ sự liên thông giữa các thị trường tài chính, xây dựng nguồn dự phòng rủi ro bắt nguồn từ những yếu tố vĩ mô trên đây. Đồng thời, ủy ban Basel đã đưa ra các phương pháp luận cho việc hình thành mô hình đo lường rủi ro hiệu quả hơn.
Kinh nghiệm quốc tế về nâng cao hiệu quả thanh tra, giám sát ngân hàng. Bài nghiên cứu nêu lên các mô hình giám sát đang được áp dụng trên thế giới: Đối với mô hình giám sát theo định chế, tư cách pháp nhân của định chế tài chính sẽ quyết định cơ quan giám sát, mô hình này được các quốc gia lựa chọn khi xây dựng cơ chế giám sát tài chính ở giai đoạn đầu, khi có sự phân định rõ ràng giữa các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán và giao cho các đơn vị chủ quản thực hiện quản lý và giám sát. Mô hình này được áp dụng tại Trung Quốc sau năm 1883, Hàn Quốc trước năm 1998, Latvia trước năm 2000. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối với mô hình giám sát theo chức năng, việc quản lý giám sát được quyết định bởi hoạt động kinh doanh của định chế tài chính.
Tuy nhiên, mô hình này gặp trở ngại do xu hướng hình thành các sản phẩm liên kết. Mô hình này được áp dụng tại Hungari trước năm 2000, và hiện nay tại Pháp, Italia, Brazil. Mô hình giám sát hợp nhất, có hai dạng hợp nhất là hợp nhất hoàn toàn và hợp nhất từng phần. Trong mô hình hợp nhất hoàn toàn, chỉ có một cơ quan duy nhất thực hiện chức năng quản lý, giám sát toàn bộ thị trường tài chính.
Trong mô hình hợp nhất từng phần, một cơ quan quản lý giám sát được hình thành thực hiện chức năng đối với 2 trong 3 lĩnh vực của thị trường tài chính (bảo hiểm và ngân hàng, hoặc bảo hiểm và chứng khoán, hoặc ngân hàng và chứng khoán). Mô hình này được áp dụng tại nhiều quốc gia như: Thụy Điển từ năm 1991, Vương quốc Anh và Ba Lan từ năm 1997, Hàn Quốc từ năm 1999, Hungari từ năm 2000, CHLB Đức từ năm 2002. Mô hình giám sát hai đỉnh tạo sự phân biệt trong cơ quan quản lý. Cụ thể là, một cơ quan chuyên giám sát mức độ an toàn và năng lực tài chính, một cơ quan giám sát hành vi kinh doanh và bảo vệ người tiêu dùng.
Mô hình này được áp dụng từ năm 1997 tại Australia và Hà Lan. Tuy nhiên, bài nghiên cứu chỉ mô tả các kinh nghiệm quốc tế về hiệu quả hoạt động thanh tra, chưa nêu được các nhóm biện pháp để áp dụng vào điều kiện kinh tế hiện nay của nước ta. - Bài báo cáo cuộc hội thảo khoa học về thanh tra, giám sát hoạt động ngân hàng của tác giả Nguyễn Ngọc Tuyền với chủ đề “Giải pháp tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, giám sát an toàn hoạt động ngân hàng” ngày 20/8/2013. Bản báo cáo đã tập trung nêu được những nội dung chính sau: Đánh giá thực trạng thanh tra giám sát ngân hàng thời gian qua; Kinh nghiệm quốc tế về các giải pháp tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác thanh tra giám sát ngân hàng; Định hướng và giải pháp hiện đại hóa cơ sở hạ tầng thông tin, hợp lý hóa cơ cấu tổ chức và hoàn thiện cơ chế pháp lý cho hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng tại Việt Nam.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.