Chương 1: Tài trợ xuất khẩu và hiệu quả hoạt động tài trợ xuất khẩu tại NHTM; Chương 2: Thực trạng hoạt động tài trợ xuất khẩu tại Sacombank – CN Hóc Môn; Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tài trợ xuất khẩu tại Sacombank - CN Hóc Môn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1 TÀI TRỢ XUẤT KHẨU VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT KHẨU TẠI NHTM 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT KHẨU 1. Khái niệm tài trợ xuất khẩu Tín dụng tài trợ xuất khẩu là một nghiệp vụ trong đó ngân hàng cấp cho nhà xuất khẩu một khoản tín dụng để thực hiện việc sản xuất, kinh doanh, chế biến hàng xuất khẩu.
Mục đích của tín dụng tài trợ xuất khẩu là đẩy mạnh sản xuất trong nước, khuyến khích xuất khẩu. Đây còn là một kênh tái tạo ngoai tệ để phục vụ hoạt động nhập khẩu của ngân hàng. Tài trợ XK của Ngân hàng là hình thức cho vay nhằm tài trợ cho hoạt động ngoại thương, kỳ hạn gắn liền với thời gian thực hiện hợp đồng kinh tế, đối tượng tài trợ là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp hoặc ủy thác, giá trị tài trợ thường ở mức vừa và lớn. Tài trợ XK là một bộ phận tài trợ ngoại thương của Ngân hàng.
[8] Đối tượng được tài trợ XK: Đối tương tài trợ XK là nhu cầu vốn tạm thời thiếu hụt của khách hàng trong quá trình kinh doanh XK, nhất là đối với những khách hàng lớn có những hợp đồng XK liên tục, thường có nhu cầu vốn ngay để có thể tiếp tục sản xuất kinh doanh bình thường. Và khách hàng để được nhận tài trợ phải thõa mãn những điều kiện như: DN được phép kinh doanh XNK (hoặc có hợp đồng ủy thác XK), dự án phải có hiệu quả kinh tế, xác định được nguồn trả nợ, kết quả kinh doanh của Ngân hàng phải không bị lỗ, không có nợ quá hạn của Ngân hàng. Tài trợ xuất khẩu là một mảng trong hoạt động tài trợ XNK của NHTM. Tài trợ XNK của NHTM bao hàm các hoạt động mang tính chất tài trợ của NHTM nhằm đáp ứng những nhu cầu đặc thù về tài chính và uy tín trong kinh doanh của các doanh nghiệp XNK trong quá trình giao dịch ngoại thương.
Quá trình giao dịch ngoại thương đối với nhà XK là toàn bộ diễn biến của thương vụ XK từ lúc tìm kiếm đối tác, chào hàng, ký kết hợp đồng, thu mua, chuẩn bị hàng hóa đến khi giao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 hàng, lập chứng từ để được thanh toán… và hoàn tất hợp đồng ngoại thương. Trong suốt quá trình này, nhà XK cần đến tài trợ của ngân hàng để cho hoạt động được liên tục, không bị gián đoạn trong thời gian chờ tiền thanh toán từ mỗi thương vụ. Sự ra đời của hoạt động tài trợ xuất khẩu Hoạt động XNK hàng hóa và dịch vụ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế quốc dân và ngày càng mở rộng và phát triển. Ngay từ xa xưa, hoạt động này đã cần đến sự hỗ trợ của Ngân hàng.
Trong các hội chợ thương mại diễn ra từ thế kỷ 12, các Ngân hàng đầu tiên thường giữ vai trò tổ chức trung gian trao đổi cần thiết, cho phép thực hiện các giao dịch giữa những người buôn bán với nhau từ khắp khu vực Châu Âu và bằng các đồng tiền khác nhau. Có thể nói, một thương vụ thành công, ngoài vấn đề về chất lượng, giá cả, thương hiệu của sản phẩm thì vấn đề tài chính được đặt ra không kém phần quan trọng. Hoạt động ngoại thương ngày càng được mở rộng về quy mô, với số lượng thành viên tham gia ngày càng lớn đã làm cho nhu cầu về hoạt động tài chính ngày càng trở nên cấp thiết, do đó việc tạo điều kiện thuận lợi về mặt tài chính đã là công cụ của hoạt động cạnh tranh bên cạnh các yếu tố khác. Hoạt động XNK ngày càng phát triển thì các hình thức thanh toán cũng đa dạng và tất yếu dẫn đến sự đa dạng của các hình thức tài chính tài trợ XNK.
Nhu cầu tài trợ xuất khẩu Trong điều kiện hội nhập quốc tế và thương mại như hiện nay, vấn đề giao thương quốc tế và hoạt động XNK ngày càng trở nên phổ biến và mở rộng không ngừng. Điều này tạo nên nhiều thách thức và cơ hội cho các nhà XK cũng như nhà NK của mỗi quốc gia. Việc tham gia thị trường quốc tế có rất nhiều lợi ích, đó là việc các nhà XK có được lợi nhuận cao hơn, có điều kiện tiếp cận nhiều khách hàng trên một thị trường rộng lớn hơn. Còn đối với chính phủ các nước, lĩnh vực XK thường được xem là một trong những mũi nhọn kinh tế then chốt trong chiến lược phát triển quốc gia, vì nó mang lại nguồn ngoại tệ lớn thông qua hoạt động XK, từ đó chính phủ có điều kiện phát triển các lĩnh vực khác của nền kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, cùng với những lợi ích mang lại, thì các nhà XK phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức từ sự cạnh tranh gay gắt trên một thị trường rộng lớn, vì vậy các nhà XK phải tìm kiếm một sự hỗ trợ rất lớn về mặt tài chính và kỹ thuật từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 các Ngân hàng thương mại để hạn chế rủi ro phát sinh và đảm bảo an toàn khi tiến hành một thương vụ quốc tế. Mặt khác, tuy nói rằng hoạt động tài trợ xuất khẩu là của Ngân hàng dành cho doanh nghiệp nhưng lợi ích không chỉ phát sinh cho các doanh nghiệp mà Ngân hàng cũng đã có một lợi ích rất lớn. Hoạt động tài trợ mang lại nguồn thu nhập: lãi và phí dịch vụ hấp dẫn cho Ngân hàng. Thực tế cho thấy, hầu hết tổ chức tài chính khắp các nước đều đặc biệt chú trọng việc cung ứng hệ thống dịch vụ Ngân hàng quốc tế, hoặc hẹp hơn nữa – chuyên doanh tài trợ ngoại thương.
Chính mối quan hệ gắn bó chặt chẽ về lợi ích giữa Ngân hàng và các doanh nghiệp XK là động lực thúc đẩy hoạt động tài trợ XK ngày càng phát triển. Các nguồn tài trợ cho hoạt động XK Hoạt động XK là một trong những hoạt động kinh tế cơ bản, cho nên nó cũng được tài trợ từ nhiều nguồn khác nhau. Trong đó, những nguồn tài trợ thường được sử dụng là: tín dụng thương mại, vốn tự có, phát hành cổ phiếu, trái phiếu công ty, tín dụng ngân hàng, và các nguồn tài trợ khác như đầu tư nước ngoài, vay nợ viện trợ của nước ngoài, hỗ trợ của chính phủ…Hiện nay các nguồn này thường được sử dụng thông qua Ngân hàng. Như vậy, các nguồn tài trợ xuất khẩu rất đa dạng nhưng trong đó, nguồn tài trợ từ tín dụng Ngân hàng có một ưu thế đặc biệt với những ưu điểm riêng cho hoạt động XK.
Các giai đoạn trong tài trợ xuất khẩu Bất kỳ một loại hàng hóa nào xuất khẩu cùng phải mất nhiều thời gian, với đặc thù của nó, thời gian xuất khẩu vẫn thường diễn ra trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Nhu cầu tài trợ thường nảy sinh trong những giai đoạn sau: - Phân tích, tìm kiếm thị trường, giới thiệu sản phẩm: Đây là một giai đoạn quan trọng, để thành công thì doanh nghiệp cần phải sản xuất ra những sản phẩm mà thị trường cần, phải có kế hoạch sản xuất, quảng bá cụ thể, và phải tìm kiếm được đối tác. Chi phí cho giai đoạn này là tương đối lớn. - Ký kết hợp đồng: Giai đoạn này, những nhà xuất khẩu nhỏ, hoặc chưa có quan hệ thường xuyên với khách hàng, thì khách hàng thường yêu cầu họ phải có những hợp đồng bảo lãnh như BL hoàn trả tiền ứng trước, BL thực LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 hiện hợp đồng,.với những hợp đồng có giá trị lớn thì chi phí BL là không nhỏ.
- Chuẩn bị sản xuất: Giai đoạn này thường phát sinh rất nhiều chi phí ngoài dự kiến đặc biệt là đối với những hợp đồng lớn. - Cung ứng sản phẩm: Tùy vào điều kiện gaio hàng theo thỏa thuận của hai bên mà nhà xuất khẩu trong giai đoạn này vẫn phải chịu những chi phí như chi phí vận chuyển, bảo hiểm. - Lắp ráp, chạy thử, bàn giao công trình: Ngoài những chi phí lắp đặt, chạy thử, nhà xuất khẩu còn phải đối mặt với chi phí thực hiện nghĩa vụ khi có BL chất lượng sản phẩm cho NNK. - Bảo hành: Trong giai đoạn này người mua có quyền yêu cầu được bảo hành ở ngân hàng của nhà xuất khẩu trước khi thanh toán.
- Thanh toán: Hiện nay, khi thanh toán NXK thường phải dành cho NNK một ưu đãi thanh toán về chiết khấu, hoặc cho NNK thanh toán chậm. Trong thời gian chờ được thanh toán NXK sẽ đề nghị NH tài trợ để đảm bảo vốn cho quá trình sản xuất. VAI TRÒ CỦA TÀI TRỢ XUẤT KHẨU Nghiệp vụ tín dụng tài trợ xuất khẩu của ngân hàng khi tiến hành thực hiện sẽ mang lại những lợi ích không chỉ cho ngân hàng tài trợ, đơn vị được tài trợ mà còn cho cả nền kinh tế. Đối với ngân hàng Đối với NHTM, tài trợ XK là hình thức cho vay mang lại hiệu quả cao, an toàn, đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích và thời gian thu hồi vốn nhanh bởi vì: - Thời gian tài trợ thường ngắn hạn do gắn liền với thời gian thực hiện thương vụ.
Kỳ hạn tài trợ ngắn phù hợp với kỳ hạn huy động vốn của các Ngân hàng thương mại, thường là dưới 01 năm. Điều này giúp Ngân hàng giảm được rủi ro về thanh khoản. - Tài trợ XK đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích. Nhiều trường hợp, vốn tài trợ được thanh toán trực tiếp cho bên thứ ba, việc làm này tránh được tình trạng người xin tài trợ sử dụng vốn sai mục đích, hạn chế được rủi ro tín dụng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 - Tài trợ xuất nhập khẩu nâng cao tính an toàn cho Ngân hàng thông qua việc quản lý các nguồn thanh toán, bằng việc chỉ định việc thanh toán tiền hàng phải thông qua tài khoản của người xuất khẩu mở tại Ngân hàng. - Hiệu quả của Ngân hàng trong tài trợ xuất nhập khẩu thể hiện qua nhiểu loại lãi suất như LS cho vay thanh toán, LS chiết khấu chứng từ,…Tiền lãi thu cao vì thông thường giá trị tài trợ ở mức lớn.