CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ XUẤT BẢN – THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIỆT NAM NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC HUẾ TÀI LIỆU TẬP HUẤN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 4 (BỘ SÁCH CÁNH DIỀU) HÀ NỘI – 2023 MANG CUỘC SỐNG VÀO BÀI HỌC – ĐƯA BÀI HỌC VÀO CUỘC SỐNG MỤC LỤC NỘI DUNG Trang PHẦN I. GIỚI THIỆU VỀ CHƯƠNG TRÌNH, SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ 3 VÀ ĐỊA LÍ 4 – BỘ SÁCH CÁNH DIỀU 1. Mục đích biên soạn sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4 3 2. Chương trình môn Lịch sử và Địa lí 4 3 3.
Giới thiệu về sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4 9 PHẦN II. TỔ CHỨC DẠY HỌC LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 4 – 19 BỘ SÁCH CÁNH DIỀU 1. Định hướng về phương pháp hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực 19 2. Một số phương pháp dạy học đặc thù môn học 20 3.
Hướng dẫn tổ chức dạy học một số dạng bài và kế hoạch bài dạy minh hoạ 30 4. Gợi ý phân phối chương trình Lịch sử và Địa lí 4 45 PHẦN III. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 4 – 47 BỘ SÁCH CÁNH DIỀU 1. Mục đích đánh giá 47 2.
Nội dung đánh giá 47 3. Phương pháp đánh giá 47 4. Công cụ kiểm tra đánh giá 48 5. Hình thức đánh giá 52 PHẦN IV.
GIỚI THIỆU VỀ HỆ THỐNG TÀI LIỆU THAM KHẢO, 61 HỖ TRỢ 1. Sách giáo viên 61 2. Sách bài tập 62 3. Nguồn tài nguyên sách và học liệu điện tử 63 PHẦN V.
KẾ HOẠCH BÀI DẠY THAM KHẢO 65 2 Tài liệu tập huấn sử dụng sách giáo khoa môn Lịch sử và Địa lí 4 (bộ sách Cánh Diều) MANG CUỘC SỐNG VÀO BÀI HỌC – ĐƯA BÀI HỌC VÀO CUỘC SỐNG PHẦN I. GIỚI THIỆU VỀ CHƯƠNG TRÌNH VÀ SÁCH GIÁO KHOA LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 4 – BỘ SÁCH CÁNH DIỀU 1. Mục đích biên soạn sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 4 Mục đích biên soạn sách giáo khoa (SGK) nhằm cung cấp cho học sinh tài liệu chính, thiết yếu với hệ thống kiến thức, kĩ năng cơ bản, khoa học, toàn diện để từ đó hình thành các phẩm chất, năng lực phù hợp. SGK còn là tài liệu quan trọng cho giáo viên khai thác để tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh.
Chương trình môn Lịch sử và Địa lí 4 SGK Lịch sử và Địa lí 4 được biên soạn trên cơ sở tuân thủ và cụ thể hoá Chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lí (cấp Tiểu học) theo Thông tư số 32/2018/TT– BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đặc điểm môn học Lịch sử và Địa lí ở cấp tiểu học là môn học bắt buộc, được tổ chức dạy và học ở lớp 4 và lớp 5. Môn học được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển từ môn Tự nhiên và Xã hội các lớp 1, 2, 3. Chương trình môn Lịch sử và Địa lí cấp tiểu học gồm các mạch kiến thức và kĩ năng cơ bản, thiết yếu về địa lí, lịch sử của địa phương, vùng miền, đất nước Việt Nam, các nước láng giềng và một số nét cơ bản về địa lí, lịch sử thế giới.
Quan điểm cốt lõi xây dựng chương trình – Chương trình môn Lịch sử và Địa lí tích hợp nội dung giáo dục lịch sử, địa lí và một số nội dung văn hoá, xã hội trong các kết nối về không gian và thời gian; tích hợp nội dung bảo vệ môi trường, giáo dục giá trị nhân văn. – Chương trình được thiết kế theo phạm vi mở rộng dần về không gian địa lí và không gian xã hội, từ địa lí, lịch sử của địa phương, vùng miền, đất nước Việt Nam đến địa lí, lịch sử của các nước láng giềng, khu vực và thế giới. – Chương trình môn Lịch sử và Địa lí chọn lọc những kiến thức cơ bản và sơ giản về tự nhiên, dân cư, một số hoạt động kinh tế, lịch sử, văn hoá của các vùng miền, đất nước Việt Nam và thế giới; các sự kiện, nhân vật lịch sử phản ánh những dấu mốc lớn của quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. 3 Tài liệu tập huấn sử dụng sách giáo khoa môn Lịch sử và Địa lí 4 (bộ sách Cánh Diều) MANG CUỘC SỐNG VÀO BÀI HỌC – ĐƯA BÀI HỌC VÀO CUỘC SỐNG – Chương trình lựa chọn những nội dung thiết thực đối với việc hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức các hoạt động học tập tích cực như: tìm hiểu các vấn đề lịch sử và địa lí, luyện tập và thực hành (ứng dụng những điều đã học để phát hiện và giải quyết những vấn đề có thực trong đời sống).
– Chương trình được thiết kế theo hướng mở, linh hoạt để có thể điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của các địa phương; phù hợp với khả năng của giáo viên, với các nhóm đối tượng học sinh khác nhau và thực tiễn dạy học ở nhà trường, song vẫn bảo đảm trình độ chung của giáo dục phổ thông trên cả nước, tiếp cận dần với trình độ khu vực và thế giới. Mục tiêu chương trình Môn Lịch sử và Địa lí ở cấp tiểu học hình thành, phát triển ở học sinh năng lực lịch sử và địa lí với các thành phần: nhận thức khoa học lịch sử và địa lí; tìm hiểu lịch sử và địa lí; vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học; đồng thời góp phần hình thành và phát triển các năng lực chung: tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Môn Lịch sử và Địa lí ở cấp tiểu học giúp học sinh khám phá thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh để bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước; ý thức bảo vệ thiên nhiên, giữ gìn và phát triển các giá trị văn hoá Việt Nam; tôn trọng sự khác biệt về văn hoá giữa các quốc gia và dân tộc, từ đó góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. Yêu cầu cần đạt của chương trình Yêu cầu cần đạt về các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung Môn Lịch sử và Địa lí cấp tiểu học góp phần hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã được quy định tại Chương trình tổng thể.
Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù Môn Lịch sử và Địa lí hình thành và phát triển ở học sinh năng lực lịch sử và địa lí, biểu hiện đặc thù của năng lực khoa học với các thành phần: nhận thức khoa học lịch sử và địa lí; tìm hiểu lịch sử và địa lí; vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học. Biểu hiện của các thành phần năng lực này được trình bày trong bảng sau: 4 Tài liệu tập huấn sử dụng sách giáo khoa môn Lịch sử và Địa lí 4 (bộ sách Cánh Diều) MANG CUỘC SỐNG VÀO BÀI HỌC – ĐƯA BÀI HỌC VÀO CUỘC SỐNG Bảng thể hiện biểu hiện của năng lịch sử và địa lí ở cấp Tiểu học Thành phần Biểu hiện năng lực Nhận thức – Kể, nêu, nhận biết được các hiện tượng địa lí, sự kiện lịch sử diễn khoa học ra trong cuộc sống theo mối quan hệ không gian – thời gian; một số lịch sử và giá trị, truyền thống kết nối con người Việt Nam; một số nền văn địa lí minh; một số vấn đề khó khăn mà nhân loại đang phải đối mặt. – Trình bày, mô tả được một số nét chính về lịch sử và địa lí của địa phương, vùng miền, đất nước, thế giới. – Nêu được cách thức con người khai thác, sử dụng và bảo vệ tự nhiên.
Tìm hiểu – Biết quan sát, tra cứu tài liệu để tìm thông tin hoặc thực hiện điều lịch sử và tra ở mức độ đơn giản để tìm hiểu về các sự kiện lịch sử và hiện tượng địa lí địa lí; biết đọc lược đồ, biểu đồ, bản đồ tự nhiên, dân cư,. –Từ những nguồn tư liệu, số liệu, biểu đồ, lược đồ, bản đồ,. nêu được nhận xét về đặc điểm và mối quan hệ giữa các sự kiện lịch sử và các đối tượng, hiện tượng địa lí. –Trình bày được ý kiến của mình về một số sự kiện, nhân vật lịch sử và hiện tượng địa lí,.
– So sánh, nhận xét, phân biệt được sự đa dạng về tự nhiên, dân cư, lịch sử, văn hoá ở một số vùng miền; nhận xét được tác động của thiên nhiên đến hoạt động sản xuất của con người và tác động của con người đến tự nhiên. Vận dụng – Xác định được vị trí của một địa điểm, một phạm vi không gian trên kiến thức, bản đồ; sử dụng được đường thời gian để biểu diễn tiến trình phát triển kĩ năng của sự kiện, quá trình lịch sử. đã học – Sử dụng được biểu đồ, số liệu,. để nhận xét về một số sự kiện lịch sử, hiện tượng địa lí.
5 Tài liệu tập huấn sử dụng sách giáo khoa môn Lịch sử và Địa lí 4 (bộ sách Cánh Diều) MANG CUỘC SỐNG VÀO BÀI HỌC – ĐƯA BÀI HỌC VÀO CUỘC SỐNG – Biết sưu tầm và sử dụng các nguồn tư liệu lịch sử và địa lí để thảo luận và trình bày quan điểm về một số vấn đề lịch sử, địa lí, xã hội đơn giản. –Vận dụng được kiến thức lịch sử và địa lí đã học để phân tích và nhận xét ở mức độ đơn giản tác động của một sự kiện, nhân vật lịch sử và hiện tượng địa lí,. đối với cuộc sống hiện tại. – Đề xuất được ý tưởng và thực hiện được một số hành động như: sử dụng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, bảo vệ di tích lịch sử, văn hoá,.
Nội dung chương trình Các bài học trong SGK Lịch sử và Địa lí 4 được lựa chọn, sắp xếp dựa trên các mạch nội dung, chủ đề và yêu cầu cần đạt đã được xác định trong chương trình.