UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH TIỀN GIANG SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH TIỀN GIANG Lớp 3 9 UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH TIỀN GIANG SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH TIỀN GIANG Lớp 3 1 LỜI NÓI ĐẦU Các em học sinh thân mến! Nhằm đáp ứng nội dung giáo dục địa phương của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tiếp nối Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Tiền Giang lớp 2, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tiền Giang tổ chức biên soạn Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Tiền Giang lớp 3. Tài liệu gồm 5 chủ đề: CHỦ ĐỀ 1. TIỀN GIANG – VÙNG ĐẤT, CON NGƯỜI CHỦ ĐỀ 2. GIÁO SƯ, TIẾN SĨ TRẦN VĂN KHÊ CHỦ ĐỀ 3.
LÀNG NGHỀ ĐÓNG TỦ THỜ GÒ CÔNG CHỦ ĐỀ 4. ĐẶC SẢN QUÊ EM CHỦ ĐỀ 5. DI TÍCH LỊCH SỬ CHIẾN THẮNG ẤP BẮC Mỗi chủ đề được thiết kế thành các hoạt động học tập gồm: Khởi động – Khám phá – Luyện tập – Vận dụng. Cấu trúc này có sự kết nối chặt chẽ với nội dung và hình thức của sách giáo khoa mới, đồng thời tạo điều kiện giúp các em tự tin, sáng tạo trong suốt quá trình học của mình.
Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Tiền Giang lớp 3 sẽ đồng hành cùng các em trong hoạt động trải nghiệm, lồng ghép, tích hợp trong các môn học, qua đó giúp cho các em có thêm những kiến thức về cảnh quan, môi trường; các giá trị về văn hoá, lịch sử, truyền thống và hiện đại của quê hương Tiền Giang. Chúc các em học sinh có những trải nghiệm thú vị và bổ ích cùng Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Tiền Giang lớp 3. CÁC TÁC GIẢ 2 HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG TÀI LIỆU Khởi động Học sinh huy động kiến thức, kinh Khởi nghiệm cá động nhân để tham gia hoạt động tạo hứng thú, tò mò vào Khám phá chủ đề mới. Khám phá HọcLuyện sinh tập thực hiện các hoạt động quan sát, thảo luận, tìm tòi, tìm kiếm thông tin nhằm phát hiện và chiếm lĩnh những điều mới, chưa biết của chủ đề.
Luyện tập Vận dụng Học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng được Vận dụng trang bị để giải quyết các vấn đề, tình huống, chủ đề luyện tập tương tự hay biến đổi,… nhằm khắc sâu kiến thức hình thành kĩ năng, kĩ xảo một cách chắc chắn. Vaän duïng Học sinh giải quyết các vấn đề của thực tế hoặc vấn đề có liên quan đến tri thức của chủ đề, từ đó phát huy tính mềm dẻo của tư duy, khả năng sáng tạo. 3 MỤC LỤC Lời nói đầu.2 Hướng dẫn sử dụng tài liệu .4 CHỦ ĐỀ 1: TIỀN GIANG – VÙNG ĐẤT, CON NGƯỜI .5 CHỦ ĐỀ 2: GIÁO SƯ, TIẾN SĨ TRẦN VĂN KHÊ. 19 CHỦ ĐỀ 3: LÀNG NGHỀ ĐÓNG TỦ THỜ GÒ CÔNG.
28 CHỦ ĐỀ 4: ĐẶC SẢN QUÊ EM. 37 CHỦ ĐỀ 5: DI TÍCH LỊCH SỬ CHIẾN THẮNG ẤP BẮC. 46 Giải thích thuật ngữ. 55 4 CHỦ ĐỀ 1 TIỀN GIANG – VÙNG ĐẤT, CON NGƯỜI Biển Tân Thành ở huyện Gò Công Đông (Nguồn: thanhnien.vn) 5 Khởi động Giáo viên cùng học sinh tham gia một trò chơi (ô chữ, lật mảnh ghép, đuổi hình bắt chữ,…) để tìm tên địa danh theo một số gợi ý sau: – Đây là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
– Vùng đất này được mệnh danh là “Vương quốc trái cây”. – Là nơi sản sinh ra nhiều nhân kiệt: Tứ kiệt (Nguyễn Thanh Long, Ngô Tấn Đước, LêKhởi Côngđộng Thận, Trương Văn Rộng), Trương Định, Nguyễn Hữu Huân. – Một số đặc sản nổi tiếng của vùng đất này: Hủ tiếu Mỹ Tho, mắm tôm chà Gò Công,… Khám phá Khám phá thời gian thành lập, tên gọi và các đặc điểm cơ bản Hoạt động 1 về thiên nhiên của tỉnh Tiền Giang TiềnLuyện Giangtập là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nằm trải dài trên bờ Bắc sông Tiền. Thời gian thành lập, tên gọi và các đơn vị hành chính của tỉnh Tiền Giang Vận dụng – Em hãy cho biết tỉnh Tiền Giang được thành lập ngày, tháng, năm nào.
Vì sao tỉnh có tên gọi như vậy? – Kể tên các đơn vị hành chính của tỉnh Tiền Giang. Từ đầu thế kỉ XVII, một số lưu dân người Việt từ miền Trung và miền Bắc đến khai hoang và định cư ở vùng đất Tiền Giang. Trải qua các giai đoạn phát triển, ngày 01 tháng 3 năm 1976, tỉnh Tiền Giang chính thức được thành lập. Tiền Giang là địa danh được đặt theo tên sông Tiền.
Tỉnh Tiền Giang có diện tích là 2 510,61 km2 (năm 2019), với 1 thành phố, 2 thị xã và 8 huyện. 6 CÁC ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CỦA TỈNH TIỀN GIANG THÀNH PHỐ HUYỆN Mỹ Tho Cái Bè Cai Lậy Tân Phước Châu Thành THỊ XÃ Chợ Gạo Cai Lậy Gò Công Tây Gò Công Gò Công Đông Tân Phú Đông 1 Cầu Rạch Miễu bắc ngang qua sông Tiền, nối hai tỉnh Tiền Giang và Bến Tre (Nguồn: Tấn Quân) b. Những đặc điểm cơ bản về thiên nhiên của tỉnh Tiền Giang – Tỉnh Tiền Giang giáp với các tỉnh, thành phố nào? – Nêu những đặc điểm cơ bản về thiên nhiên của tỉnh Tiền Giang. 7 Vị trí địa lí Tỉnh Tiền Giang có phía bắc và đông bắc giáp tỉnh Long An và Thành phố Hồ Chí Minh; phía nam giáp tỉnh Bến Tre; phía đông giáp Biển Đông; phía tây và tây nam giáp tỉnh Đồng Tháp và tỉnh Vĩnh Long.
2 Bản đồ hành chính tỉnh Tiền Giang (Nguồn: bandohanhchinh.com) Địa hình Tỉnh Tiền Giang có địa hình bằng phẳng, không có đồi núi, nhưng một số khu vực có địa hình thấp trũng (huyện Tân Phước) hoặc gò cao hơn so với địa hình chung của tỉnh (huyện Cai Lậy, Cái Bè). 3 4 Cánh đồng trồng lúa ở huyện Cai Lậy Vườn rau ở huyện Gò Công Đông (Nguồn: baotintuc.vn) (Nguồn: baotintuc.vn) 8 Khí hậu Trong năm có hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa thường diễn ra từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau. Tỉnh Tiền Giang có lượng mưa thấp nhất trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Mùa khô tình trạng thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn diễn ra rất gay gắt. Mùa mưa ngập úng ở một số nơi, gây ra nhiều khó khăn và thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp. 5 Mía bị chết khô do hạn hán ở huyện Tân Phú Đông, năm 2016 (Nguồn: baotintuc.vn) 6 Lũ lụt ở huyện Cái Bè, năm 2021 (Nguồn: Báo Ấp Bắc) 9 Sông ngòi Tỉnh Tiền Giang có mạng lưới sông ngòi, kênh, rạch dày đặc. Trong đó, con sông lớn là sông Tiền đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp và giao thông đường thuỷ.
7 Sông Tiền (Nguồn: plo.vn) Đất đai Tỉnh Tiền Giang có 4 nhóm đất chính: Nhóm đất phù sa có diện tích lớn nhất, thích hợp cho việc trồng lúa, cây ăn quả,… 8 Cánh đồng lúa ở huyện Gò Công Tây (Nguồn: Kiều Nguyên) 10 9 Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim ở huyện Châu Thành (Nguồn: Báo khoa học và phát triển) Nhóm đất mặn có diện tích lớn thứ hai sau nhóm đất phù sa. Nhóm đất này thích hợp cho việc nuôi trồng thuỷ sản, rừng ngập mặn,. 10 Khu vực nuôi tôm tập trung tại xã Phú Tân, huyện Tân Phú Đông nhìn từ trên cao (Nguồn: Trần Liêm) 11 Nhóm đất phèn có diện tích lớn thứ ba, thích hợp cho việc trồng khoai mỡ, khóm,… 11 Vườn khóm ở huyện Tân Phước (Nguồn: Báo Ấp Bắc) Nhóm đất cát giồng thích hợp cho việc trồng cây ăn quả, rau màu,… 12 Dưa hấu trồng trên đất cát giồng ở thị xã Gò Công (Nguồn: Báo Ấp Bắc) 12 Hoạt động 2 Khám phá những đặc điểm cơ bản về đời sống của cư dân ở vùng đất Tiền Giang – Kể tên các dân tộc cùng cư trú trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. – Nêu một số ví dụ cho thấy sự phong phú và đa dạng trong đời sống văn hoá của người dân ở tỉnh Tiền Giang.
Tỉnh Tiền Giang là địa bàn cư trú của các dân tộc: Kinh (Việt), Hoa, Khmer, Chăm,. Trong đó, đại đa số dân cư là người Kinh (chiếm 98% số dân). 13 Nhân dân Tiền Giang tổ chức lễ kỉ niệm ngày anh hùng dân tộc Trương Định tuẫn tiết (Nguồn: Báo Ấp Bắc) Đời sống văn hoá của cư dân trên vùng đất Tiền Giang rất phong phú, đa dạng vì mỗi dân tộc đều có những sắc thái riêng về phong tục tập quán, văn hoá,… 13 Ẩm thực Cơm gạo là thức ăn chính. Trong ngày lễ tết, người dân Tiền Giang còn chế biến những món ăn đặc trưng của Nam Bộ như thịt kho tàu, bánh tét, bánh ít, bánh chuối, bánh da lợn, bánh bò nướng,… Trong đời sống hằng ngày, người dân rất thích dùng khô và mắm.
Khô phổ biến là khô cá lóc, cá sặc, cá chạch,… Mắm có mắm cá lóc, cá sặc, cá linh, mắm tôm chà, mắm tôm chua,… 14 Các loại bánh phổ biến của Tiền Giang (Nguồn: Báo Ấp Bắc) 15 Mắm tôm chà Gò Công (Nguồn: Báo Ấp Bắc) 14 Trang phục Mỗi dân tộc đều có trang phục truyền thống riêng, thể hiện nét đặc sắc văn hoá của dân tộc mình. Trang phục truyền thống của người Kinh là áo bà ba, áo dài. 16 17 18 Trang phục truyền thống của người Kinh (Nguồn: Xuân Trường) 15 19 Trang phục truyền thống của người Hoa (Nguồn: Xuân Trường) 21 Trang phục truyền thống của người Khmer 20 (Nguồn: vov.vn) Trang phục truyền thống của người Chăm (Nguồn: baodantoc.vn) Nhà ở Người dân tỉnh Tiền Giang cư trú tập trung dọc theo các con sông, kênh, rạch, theo các giồng cát, các trục giao thông chính. Nhà cửa được xây dựng rộng rãi, phía sau thường là đồng ruộng hoặc vườn cây ăn trái.
Cư dân sử dụng các nguyên vật liệu như gỗ, vách tre, lá dừa nước, gạch ngói, sắt, thép, xi măng,… để xây 22 dựng nhà cửa. Nhà của cư dân ở huyện Cái Bè (Nguồn: Báo Ấp Bắc) 16 Lễ hội Hằng năm, người dân Tiền Giang tổ chức nhiều lễ hội như: Lễ giỗ anh hùng dân tộc Trương Định, Lễ hội Nghinh Ông, Lễ hội Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút, Lễ hội văn hoá – du lịch làng cổ Đông Hoà Hiệp (Cái Bè). 23 24 Lễ hội Nghinh Ông ở Vàm Láng Lễ hội Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút Hoàn thành bảng thể hiện những đặc trưng cơ bản về Hoạt động 1 thiên nhiên của tỉnh Tiền Giang. Những đặc trưng cơ bản về thiên nhiên của tỉnh Tiền Giang STT Yếu tố thiên nhiên Đặc trưng cơ bản 1 Vị trí địa lí ? 2 Địa hình ? 3 Khí hậu ? 4 Sông ngòi ? 5 Đất đai ?