CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về giáo dục thể chất và thể thao trong trường học Hiến pháp nước Việt nam Dân chủ Cộng hòa từ năm 1960 đã khẳng định: “Nhà nước chú trọng đặc biệt giáo dục thanh niên về đạo đức, trí tuệ và thể dục”. Hiến pháp năm 1980 nước Công hòa xã Hội Chủ nghĩa Việt Nam, Điều 41 nêu rõ: “Nền Thể dục thể thao Việt Nam có tính chất dân tộc, khoa học và nhân dân, được phát triển mạnh mẽ và cân đối, nhằm tăng cường sức khỏe và bồi dưỡng thể lực của nhân dân để xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc”. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng tháng 6 năm 1991, đây là Đại hội của trí tuệ - Đổi mới, Dân chủ - Kỷ cương - Đoàn kết của Đảng ta.
Báo cáo chính trị tại Đại hội nêu rõ: “…Công tác Thể dục thể thao càng coi trọng nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong trường học…” và “Xây dựng phong trào toàn dân rèn luyện thân thể, hoạt động Thể dục thể thao, nhất là trong thanh thiếu niên”. Hiến pháp năm 1992 nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam điều 41 ghi rõ: “Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển thể dục, thể thao; quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học; khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức thể dục, thể thao tự nguyện của nhân dân, tạo điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động thể dục, thể thao quần chúng, chú trọng hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao”[13]. Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/03/1994 của Ban Bí thư Trung ương Đảng(khóa VII) giao trách nhiệm cho Bộ Giáo dục- Đào tạo và Tổng cục TDTT thường xuyên phối hợp chỉ đạo tổng kết công tác GDTC, cải tiến chương trình giảng dạy, tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, đào tạo GV TDTT cho trường học các cấp, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết HS, SV, qua đó phát hiện và tuyển chọn được nhiều tài năng thể thao cho quốc gia. 8 Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VIII năm 1996 tiếp tục khẳng định: “Giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ phải thật sự trở thành quốc sách hàng đầu” và “Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh không những chỉ có con người cường tráng về thể chất, chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội và của tất cả các ngành, các đoàn thể”.
Đại hội lần thứ IX của Đảng tháng 4/2001 đã triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội IX của Đảng, Ban bí thư Trung ương Đảng đã ban hành chỉ thị số 17/CT- TW(23/10/2002) về phát triển thể dục- thể thao đến năm 2010, đã giao cho ngành Thể dục thể thao và giáo dục đào tạo đẩy mạnh hoạt động Thể dục thể thao ở các trườnghọc, đảm bảo mổi trường học đề có giáo viên thể dục chuyên trách…”, điều đó cho thấy Đảng ta rất quan tâm đến công tác TDTT trong trường học và đặc biệt là đội ngũ giáo viên thể dục chuyên trách. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Công sản Việt Nam vào tháng 4 năm 2006, Đại hội đã xác định: “xây dựng chiến lược quốc gia về nâng cao sức khỏe, tầm vóc con người Việt Nam, tăng tuổi thọ và cải thiện chất lượng giống nòi. Tăng cường thể lực của thanh niên. Phát triển mạnh thể dục thể thao, kết hợp tốt thể thao phong trào và thể thao thành tích cao, dân tộc và hiện đại.
Có chính sách và cơ chế phù hợp để phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tài năng, đưa thể thao nước ta đạt vị trí cao của khu vực, từng bước tiếp cận với châu lục và thế giới ở những môn Việt Nam có ưu thế…” Tại báo cáo chính trị trình bày tại Đại hội XI của Đảng, đã khẳng định phát triển, nang cao chất lượng nguồn lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là trong những yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững đất nước. Vì vậy, cần phải “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học”. Chính sách của Nhà nước về công tác giáo dục thể chất trong thời kỳ mới Trên cơ sở những quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước có những chính sách về công tác giáo dục thể chất cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ mới như sau: 9 Hiến pháp năm 1992 nêu rõ vị trí, trách nhiệm của công tác giáo dục thể chất. Điều 41 Hiến pháp (1992) quy định: “Nhà nước quản lí thống nhất công tác Thể dục thể thao, quy định các độ giáo dục thể chất bắt buộc trong trường học, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tập luyện Thể dục thể thao tự nguyện của nhân dân…” Luật TDTT được Quốc hội khóa XI chính thức thông qua tại kỳ họp thứ 10 ngày 29 tháng 11 năm 2006 là văn bản pháp lý quan trọng đối với công tác quản lý TDTT trong thời kỳ đổi mới, tạo cơ sở pháp lý cho TDTT Việt Nam phát triển đúng định hướng: vì sức khỏe và hạnh phúc và hạnh của nhân dân, vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trong điều 20 của Luật TDTT quy định; “GDTC là môn học chính khóa thuộc chương trình giáo dục, cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, hoạt động thể thao trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo phương thức ngoại khóa phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khỏe nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. Tháng 12/2010 Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển Thể dục thể thao Việt Nam đến năm 2020, trong Chiến lược đã dành riêng một phần quan trọng trong công tác Giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường. Khi đề cập đến những yếu kém, tồn tại của công tác Giáo dục thể chất, chiến lược nêu rõ: “Công tác Giáo dục thể chất trong nhà trường và các hoạt động thể thao ngoại khóa cho học sinh, sinh viên chưa được coi trọng, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì và nâng cao sứ khỏe cho học sinh, là một trong số các nguyên nhân khiến cho thể lực và tầm vóc người Việt Nam thua kém rõ rệt so với một số nước trong khu vực…” Ngày 28/04/2011 Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định số 641/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030. Mục tiêu tổng quát “Phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam trong 20 năm tới để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; từng bước nâng cao chất lượng giống nòi và tăng tuổi thọ khỏe mạnh của người Việt Nam”; Cụ thể: Đối với nam 18 tuổi: năm 2020 10 chiều cao trung bình 167 cm; năm 2030 chiều cao trung bình 168,5 cm.
Đối với nữ 18 tuổi: Năm 2020 chiều cao trung bình 156 cm; năm 2030 chiều cao trung bình 157,5 cm”, ngoài ra các tố chất thể lực đều phát triển theo định mức quy định cho các test bóp tay và chạy 5 phút tùy sức. Ngày 31/01/2015 Chính phủ ban hành Nghị định số 11/2015/NĐ-CP, Quy định về Giáo dục thể chất và hoạt động Thể thao trong nhà trường. Nghị định nêu bật vị trí của Giáo dục thể chất trong nhà trường là môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, học sinh, sinh viên các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện. Quyết định số 1076/QĐ-TTg ngày 17/6/2016 về phê duyệt đề án tổng thể phát triển GDTC và thể thao trường học giai đoạn 2016-2020, định hướng năm 2025 có nêu rõ mục tiêu: nâng cao chất lượng, hiệu quả GDTC và thể thao trường học nhằm tăng cường sức khỏe, phát triển thể lực toàn diện, trang bị kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản và hình thành thói quen tập luyện TDTT thường xuyên cho trẻ em, học sinh, sinh viên; gắn GDTC, thể thao trường học với giáo dục ý chí, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí, lành mạnh cho trẻ em, học sinh sinh viên, đồng thời góp phần phát hiện, đào tạo năng khiếu và tài năng thể thao cho đất nước.
Chủ trương về giáo dục thể chất cho học sinh phổ thông của Bộ Giáo dục và đào tạo Ngày 03 tháng 5 năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quyết định số 14/2001/QĐ-BGĐĐT về Quy chế GDTC và y tế trường học, quy định các hình thức hoạt động Giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường. Theo đó, giờ học nội khóa là giờ học môn thể dục, sức khỏe theo chương trình quy định của Bộ; còn hoạt động Thể dục thể thao ngoại khóa được thực hiện theo kế hoạch của nhà trường và các cấp quản lý giáo dục chương trình chính khóa. 11 Năm 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông trong đó môn thể dục chính khóa được tổ chức dạy và học trên tất cả các cấp học trong hệ thống giáo dục quốc dân. Chương trình học môn thể dục hàng năm, do đặc điểm dạy và học môn Thể dục phụ thuộc nhiều vào cơ sở vật chất và khí hậu thời tiết ở các vùng miền khác nhau, các Sở Giáo dục và đào tạo các tỉnh thành căn cứ vào khung chương trình để xây dựng phân phối chương trình cụ thể cho từng địa phương.
Với tổng số 70 tiết/ năm học, mật độ 2 tiết/ tuần cho học sinh trung học cơ sở, thời gian 45 phút/ tiết. Không dạy vào tiết 5 buổi sáng và tiết 1 buổi chiều, môn bơi do nhà trường quy định, đặc biệt chú ý an toàn. Ngày 18 tháng 9 năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT về việc quy định đánh giá, xếp loại thể lực HS, SV.