Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác dụng của dịch chiết hà thủ ô đỏ polygonum multiflorum lên khả năng sinh tổng hợp melanin ở mức độ in vitro và in vivo

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu tác dụng của dịch chiết hà thủ ô đỏ polygonum multiflorum lên khả năng sinh tổng hợp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Liên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Dụng Của Dịch Chiết Hà Thủ Ô Đỏ Lên Khả Năng Sinh Tổng Hợp Melanin Ở Mức Độ In Vitro Và In Vivo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Mô hình nghiên cứu
• 1.1. Mô hình nghiên cứu in vitro trong thử nghiệm trên tế bào
• 1.2. Mô hình nghiên cứu in vivo trong thử nghiệm trên cá ngựa vằn
• 1.3. Đặc điểm chung
• 1.4. Tác dụng hà thủ ô đỏ trong y học
• 1.5. Một số nghiên cứu trên thế giới
• 1.6. Giới thiệu về melanin
• 1.7. Cơ sở hóa sinh của quá trình tổng hợp melanin
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Dụng cụ và vật tư tiêu hao
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Tách chiết hà thủ ô
• 2.5. Khảo sát tác dụng của các dịch chiết lên khả năng sinh tổng hợp melanin ở mức độ in vitro
• 2.6. Khảo sát tác dụng của các dịch chiết lên khả năng sinh tổng hợp melanin ở mức độ in vivo
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tách chiết hà thủ ô đỏ
• 3.2. Kết quả nghiên cứu in vitro
• 3.3. Kết quả hoạt hóa và nhân nuôi tế bào
• 3.4. Độc tính của cao dịch chiết hà thủ ô đỏ đối với sự sinh trưởng của tế bào SK-MEL-28
• 3.5. Ảnh hưởng của cao dịch chiết lên sự tăng sinh tổng hợp melanin của các tế bào SK-MEL-28
• 3.6. Con đường tác dụng của cao dịch chiết HTO lên sự tổng hợp melanin
• 3.7. Kết quả in vivo
• 3.8. Thử độc tính của methanol lên sự phát triển của phôi cá ngựa vằn
• 3.9. Thử độc tính của dịch chiết của hà thủ ô đỏ trong methanol lên sự phát triển của phôi cá ngựa vằn
• 3.10. Đánh giá khả năng tăng sinh tổng hợp melanin của dịch chiết hà thủ ô trong methanol lên cá ngựa vằn ở mức độ phiên mã
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác dụng của hà thủ ô đỏ lên melanin

Hà thủ ô đỏ, hay còn gọi là Polygonum multiflorum, đã được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý, đặc biệt là trong việc làm đen tóc và tăng cường sức khỏe. Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng hà thủ ô đỏ có khả năng kích thích tổng hợp melanin, một sắc tố quan trọng trong việc xác định màu sắc của da và tóc. Melanin không chỉ có vai trò trong việc tạo màu sắc mà còn bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của tia UV. Việc hiểu rõ tác dụng của hà thủ ô đỏ lên melanin có thể mở ra hướng đi mới trong việc điều trị các vấn đề liên quan đến sắc tố da.

1.1. Hà thủ ô đỏ và vai trò của melanin trong cơ thể

Melanin là một sắc tố quan trọng, có mặt trong nhiều mô của cơ thể, bao gồm da, tóc và mắt. Nó giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của tia UV và có vai trò trong việc điều chỉnh màu sắc của da và tóc. Hà thủ ô đỏ đã được chứng minh có khả năng tăng cường tổng hợp melanin, từ đó giúp cải thiện tình trạng tóc bạc sớm và các vấn đề về sắc tố da.

1.2. Nghiên cứu về tác dụng của hà thủ ô đỏ lên melanin

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các thành phần trong hà thủ ô đỏ, như 2,3,5,4'-tetrahydroxystilbene-2-O-β-D-glucoside, có khả năng kích thích hoạt động của enzyme tyrosinase, enzyme chính trong quá trình tổng hợp melanin. Điều này cho thấy hà thủ ô đỏ có thể là một giải pháp tự nhiên hiệu quả cho các vấn đề liên quan đến sắc tố.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tác dụng của hà thủ ô đỏ

Mặc dù hà thủ ô đỏ đã được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc nghiên cứu và xác định cơ chế tác động của nó lên tổng hợp melanin. Các vấn đề như độ an toàn, hiệu quả và cơ chế sinh học của hà thủ ô đỏ cần được làm rõ hơn. Việc thiếu các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn cũng là một trở ngại trong việc khẳng định tác dụng của nó.

2.1. Những thách thức trong nghiên cứu lâm sàng

Nghiên cứu lâm sàng về hà thủ ô đỏ còn hạn chế, với nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở mức độ in vitro. Điều này làm cho việc xác định hiệu quả thực sự của hà thủ ô đỏ trong việc tăng cường tổng hợp melanin trở nên khó khăn. Cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng để khẳng định tác dụng của nó trên cơ thể người.

2.2. Đánh giá độ an toàn của hà thủ ô đỏ

Một trong những vấn đề quan trọng trong nghiên cứu hà thủ ô đỏ là đánh giá độ an toàn của nó. Mặc dù được sử dụng rộng rãi, nhưng vẫn cần có các nghiên cứu để xác định các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng hà thủ ô đỏ trong thời gian dài.

III. Phương pháp nghiên cứu tác dụng của hà thủ ô đỏ lên melanin

Để nghiên cứu tác dụng của hà thủ ô đỏ lên tổng hợp melanin, các phương pháp in vitro và in vivo đã được áp dụng. Mô hình in vitro cho phép nghiên cứu tác động của các dịch chiết hà thủ ô đỏ trên các dòng tế bào hắc tố, trong khi mô hình in vivo sử dụng phôi cá ngựa vằn để đánh giá tác dụng thực tế của hà thủ ô đỏ trong cơ thể sống.

3.1. Mô hình nghiên cứu in vitro

Mô hình in vitro cho phép nghiên cứu tác động của hà thủ ô đỏ trên các tế bào hắc tố một cách chi tiết. Các tế bào này được nuôi cấy trong môi trường kiểm soát, giúp xác định chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp melanin.

3.2. Mô hình nghiên cứu in vivo

Mô hình in vivo sử dụng phôi cá ngựa vằn để đánh giá tác dụng của hà thủ ô đỏ trong cơ thể sống. Phương pháp này giúp xác định tác động của hà thủ ô đỏ lên tổng hợp melanin trong điều kiện sinh lý thực tế, từ đó cung cấp thông tin quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác dụng của hà thủ ô đỏ lên melanin

Kết quả nghiên cứu cho thấy hà thủ ô đỏ có khả năng tăng cường tổng hợp melanin một cách rõ rệt. Các thí nghiệm in vitro cho thấy sự gia tăng hàm lượng melanin trong các tế bào hắc tố khi được điều trị bằng dịch chiết hà thủ ô đỏ. Kết quả in vivo cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể trong việc tăng cường sắc tố ở phôi cá ngựa vằn.

4.1. Kết quả nghiên cứu in vitro

Nghiên cứu in vitro cho thấy rằng dịch chiết hà thủ ô đỏ làm tăng hoạt động của enzyme tyrosinase, từ đó dẫn đến sự gia tăng tổng hợp melanin trong các tế bào hắc tố. Điều này cho thấy hà thủ ô đỏ có thể là một giải pháp tự nhiên hiệu quả cho việc điều trị các vấn đề về sắc tố.

4.2. Kết quả nghiên cứu in vivo

Kết quả nghiên cứu in vivo cho thấy phôi cá ngựa vằn được điều trị bằng dịch chiết hà thủ ô đỏ có sự gia tăng đáng kể về hàm lượng melanin. Điều này chứng tỏ rằng hà thủ ô đỏ không chỉ có tác dụng trong môi trường nuôi cấy mà còn có hiệu quả trong cơ thể sống.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hà thủ ô đỏ

Nghiên cứu về tác dụng của hà thủ ô đỏ lên tổng hợp melanin đã mở ra nhiều triển vọng trong việc điều trị các vấn đề liên quan đến sắc tố da và tóc. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định hiệu quả và độ an toàn của hà thủ ô đỏ. Tương lai của nghiên cứu này có thể dẫn đến việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp tự nhiên từ hà thủ ô đỏ.

5.1. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về hà thủ ô đỏ có thể mở ra hướng đi mới trong việc phát triển các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp tự nhiên. Việc hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của hà thủ ô đỏ lên tổng hợp melanin sẽ giúp các nhà khoa học phát triển các sản phẩm hiệu quả và an toàn hơn.

5.2. Cần có thêm nghiên cứu lâm sàng

Để khẳng định tác dụng của hà thủ ô đỏ, cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn. Điều này sẽ giúp xác định rõ hơn về hiệu quả và độ an toàn của hà thủ ô đỏ trong việc tăng cường tổng hợp melanin.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Melanin là sắc tố quan trọng quyết định màu da, tóc và bảo vệ da khỏi tác hại của tia tử ngoại (UV). Ở người, rối loạn tổng hợp melanin gây ra các hiện tượng như tóc bạc sớm, nám, tàn nhang và sạm da. Tuy nhiên, hiện chưa có số liệu thống kê cụ thể về tỷ lệ bệnh nhân mắc các rối loạn này cũng như chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế sinh tổng hợp melanin để phát triển phương pháp điều trị hiệu quả. Trong bối cảnh đó, các dược liệu tự nhiên được quan tâm do tính an toàn và hiệu quả tiềm năng. Hà thủ ô đỏ (Polygonum multiflorum) là một loại thảo dược truyền thống được sử dụng để chữa bạc tóc sớm và có ảnh hưởng đến quá trình sinh tổng hợp melanin.

Luận văn này tập trung nghiên cứu tác dụng của dịch chiết hà thủ ô đỏ lên khả năng sinh tổng hợp melanin ở mức độ in vitro trên dòng tế bào melanoma SK-MEL-28 và in vivo trên phôi cá ngựa vằn (Danio rerio). Nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội trong năm 2016. Mục tiêu chính là phân tích ảnh hưởng của các dịch chiết hà thủ ô đỏ lên khả năng tăng sinh tổng hợp melanin, đồng thời làm rõ cơ chế phân tử tác động thông qua các con đường tín hiệu điều hòa melanin. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm dược liệu hỗ trợ điều trị các rối loạn sắc tố da, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sinh học phân tử về quá trình tổng hợp melanin và cơ chế điều hòa sắc tố:

• Quá trình sinh tổng hợp melanin: Melanin được tổng hợp từ tyrosine qua các bước xúc tác bởi enzyme tyrosinase, tạo thành eumelanin và pheomelanin. Tyrosinase là enzyme không thể thiếu, xúc tác bước giới hạn tốc độ trong chuỗi phản ứng.
• Con đường tín hiệu điều hòa melanin: Ba con đường chính được nghiên cứu gồm:
  • Con đường α-MSH/MC1R/MITF: Kích hoạt thụ thể MC1R dẫn đến tăng cAMP, kích hoạt PKA và CREB, thúc đẩy biểu hiện MITF và các enzyme tổng hợp melanin.
  • Con đường Ras/ERK/MITF: Kích hoạt Ras dẫn đến chuỗi tín hiệu B-Raf, MEK, ERK, thúc đẩy phiên mã MITF và tăng tổng hợp melanin.
  • Con đường Wnt/β-catenin/MITF: Điều hòa biểu hiện MITF qua tín hiệu Wnt.
• Chỉ thị phân tử: MITF, tyrosinase và MC1R được sử dụng làm chỉ thị đánh giá mức độ biểu hiện melanin.
• Mô hình sinh học:
  • Mô hình in vitro: Dòng tế bào melanoma SK-MEL-28 được sử dụng để khảo sát tác động trực tiếp của dịch chiết lên tế bào sinh sắc tố.
  • Mô hình in vivo: Phôi cá ngựa vằn (Danio rerio) với đặc điểm phát triển nhanh, dễ quan sát và có hệ genome tương đồng cao với người, được dùng để đánh giá tác động toàn diện của dịch chiết trên sinh vật sống.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Rễ cây hà thủ ô đỏ được thu thập, nghiền bột và tách chiết bằng ba dung môi có độ phân cực tăng dần: n-hexan, ethyl acetate và methanol. Dịch chiết methanol được chọn để nghiên cứu do thu được lượng cao dịch lớn nhất (1,2864 g/5 g bột).
• Phân tích in vitro:
  • Nuôi cấy tế bào SK-MEL-28 trong môi trường DMEM có bổ sung 10% FBS.
  • Đánh giá độc tính của dịch chiết hà thủ ô đỏ ở các nồng độ từ 312,5 đến 5000 µg/ml bằng phương pháp nhuộm tím tinh thể và đo mật độ quang (OD) ở bước sóng 530 nm.
  • Đánh giá khả năng tăng sinh tổng hợp melanin bằng đo OD ở bước sóng 600 nm sau 48 giờ xử lý.
  • Phân tích biểu hiện gen MITF, tyrosinase, MC1R, Nras và ERK bằng kỹ thuật PCR với mồi đặc hiệu, kiểm tra sản phẩm bằng điện di gel agarose.
• Phân tích in vivo:
  • Nuôi cá ngựa vằn trưởng thành, thu phôi và xử lý phôi với dịch chiết hà thủ ô đỏ hòa tan trong methanol.
  • Thử độc tính methanol và dịch chiết trên phôi cá qua đánh giá tỷ lệ chết và dị dạng trong 4 ngày.
  • Tách ARN tổng số từ phôi, tổng hợp cDNA và phân tích biểu hiện gen ef1α, mitf và tyrosinase bằng PCR.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2016, bao gồm các giai đoạn chuẩn bị mẫu, tách chiết, thí nghiệm in vitro và in vivo, phân tích dữ liệu và báo cáo kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu suất tách chiết dịch chiết: Dịch chiết methanol thu được với khối lượng cao nhất là 1,2864 g/5 g bột, gấp 44 lần ethyl acetate và 24 lần n-hexan, cho thấy hà thủ ô đỏ chứa nhiều hợp chất phân cực có hoạt tính sinh học.

2. Độc tính dịch chiết trên tế bào SK-MEL-28: Ở nồng độ 312,5; 625 và 1250 µg/ml, dịch chiết không gây độc tế bào. Ở nồng độ 2500 và 5000 µg/ml, tỷ lệ tế bào chết tăng lên 16,6% so với đối chứng (p<0,05), cho thấy nồng độ dưới 1250 µg/ml an toàn cho tế bào.

3. Tác động lên sinh tổng hợp melanin in vitro: Dịch chiết hà thủ ô đỏ làm tăng hàm lượng melanin tổng số trong tế bào SK-MEL-28 lên lần lượt 2,14; 3,64 và 4,02 lần ở các nồng độ 312,5; 625 và 2500 µg/ml so với đối chứng (p<0,01). Hình ảnh kính hiển vi cho thấy tăng melanin nội bào và ngoại bào rõ rệt.

4. Cơ chế phân tử tác động:

   • Dịch chiết không kích hoạt lại biểu hiện MC1R khi bị ức chế bởi ASP (chất ức chế MC1R).
   • Tuy nhiên, dịch chiết làm tăng biểu hiện MITF và tyrosinase ngay cả khi MC1R bị ức chế, cho thấy tác động trực tiếp hoặc qua con đường khác.
   • Biểu hiện gen Nras và ERK được tăng lên khi xử lý dịch chiết, đặc biệt Nras có sự tái hoạt hóa sau khi bị ức chế bởi ASP.
   • Kết quả cho thấy dịch chiết hà thủ ô đỏ kích thích sinh tổng hợp melanin qua con đường Ras/ERK/MITF/tyrosinase, không phụ thuộc MC1R.

5. Thử độc tính in vivo trên phôi cá ngựa vằn:

   • Methanol gây độc với LC50 và EC50 trong khoảng 0,75-3,0% (v/v), gây các dị dạng như phù màng noãn hoàng, phù màng bao tim, tổn thương mạch máu và hoại tử.
   • Dịch chiết hà thủ ô đỏ trong methanol không gây độc vượt mức methanol đơn thuần ở nồng độ thử nghiệm.
   • Phôi cá ngựa vằn xử lý dịch chiết có biểu hiện gen mitf và tyrosinase tăng lên so với đối chứng, chứng minh khả năng kích thích sinh tổng hợp melanin in vivo.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy dịch chiết hà thủ ô đỏ có khả năng kích thích sinh tổng hợp melanin hiệu quả trên cả mô hình tế bào và mô hình phôi cá ngựa vằn. Việc dịch chiết không tác động lên MC1R nhưng làm tăng biểu hiện MITF và tyrosinase cho thấy cơ chế tác động có thể thông qua con đường Ras/ERK, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về điều hòa melanogenesis. Sự tăng sinh melanin ngoại bào cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển melanin đến các tế bào keratinocytes, ảnh hưởng đến màu sắc da và tóc.

Phương pháp sử dụng mô hình cá ngựa vằn giúp quan sát trực tiếp quá trình phát triển sắc tố và đánh giá độc tính toàn diện, đồng thời mô hình tế bào SK-MEL-28 cho phép phân tích chi tiết cơ chế phân tử. Kết quả này mở ra hướng phát triển các sản phẩm dược liệu từ hà thủ ô đỏ hỗ trợ điều trị các rối loạn sắc tố da an toàn và hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển sản phẩm dược liệu: Khuyến nghị nghiên cứu sâu hơn để chiết tách và tinh chế các hợp chất hoạt tính trong dịch chiết methanol của hà thủ ô đỏ, nhằm phát triển sản phẩm hỗ trợ điều trị rối loạn sắc tố da như bạc tóc sớm, nám, tàn nhang.

2. Nghiên cứu cơ chế phân tử chi tiết: Tiếp tục khảo sát các phân tử tín hiệu liên quan trong con đường Ras/ERK/MITF để làm rõ cơ chế tác động của dịch chiết, từ đó tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

3. Mở rộng thử nghiệm in vivo: Thực hiện các nghiên cứu trên động vật có vú để đánh giá hiệu quả và độ an toàn của dịch chiết trong điều kiện sinh học phức tạp hơn, chuẩn bị cho các thử nghiệm lâm sàng.

4. Ứng dụng trong công nghiệp mỹ phẩm: Khuyến khích hợp tác với các doanh nghiệp mỹ phẩm để ứng dụng dịch chiết hà thủ ô đỏ trong các sản phẩm làm đẹp, chống lão hóa và bảo vệ da khỏi tác hại tia UV.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu sinh học phân tử và dược liệu: Có thể sử dụng kết quả để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của các hợp chất tự nhiên lên quá trình sinh tổng hợp melanin.

2. Chuyên gia phát triển sản phẩm dược mỹ phẩm: Tham khảo để ứng dụng dịch chiết hà thủ ô đỏ trong sản phẩm chăm sóc da, hỗ trợ điều trị các vấn đề về sắc tố.

3. Bác sĩ da liễu và chuyên gia y học cổ truyền: Áp dụng kiến thức về tác dụng của hà thủ ô đỏ trong điều trị các bệnh lý liên quan đến rối loạn sắc tố da, kết hợp y học hiện đại và truyền thống.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành sinh học thực nghiệm, dược học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật phân tích và mô hình thử nghiệm để phát triển kỹ năng nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Dịch chiết hà thủ ô đỏ có an toàn cho tế bào không?
   Ở nồng độ dưới 1250 µg/ml, dịch chiết không gây độc tế bào SK-MEL-28, đảm bảo an toàn cho các ứng dụng nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

2. Cơ chế tác động của dịch chiết lên quá trình tổng hợp melanin là gì?
   Dịch chiết kích thích biểu hiện MITF và tyrosinase qua con đường Ras/ERK, không phụ thuộc vào thụ thể MC1R, mở ra hướng điều trị mới cho các rối loạn sắc tố.

3. Tại sao chọn cá ngựa vằn làm mô hình in vivo?
   Cá ngựa vằn có phôi phát triển nhanh, dễ quan sát, genome tương đồng cao với người, thuận tiện cho đánh giá tác động sinh học và độc tính của các hợp chất.

4. Dịch chiết methanol có ưu điểm gì so với các dung môi khác?
   Methanol có độ phân cực cao, chiết tách được nhiều hợp chất hoạt tính phân cực trong hà thủ ô đỏ, thu được lượng cao dịch lớn nhất, phù hợp cho nghiên cứu sinh học.

5. Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào thực tế như thế nào?
   Kết quả hỗ trợ phát triển các sản phẩm dược liệu và mỹ phẩm tự nhiên giúp điều trị và phòng ngừa các rối loạn sắc tố da, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho y học cổ truyền.

Kết luận

• Dịch chiết hà thủ ô đỏ trong methanol có khả năng kích thích sinh tổng hợp melanin hiệu quả trên tế bào melanoma SK-MEL-28 và phôi cá ngựa vằn.
• Dịch chiết không tác động lên MC1R nhưng làm tăng biểu hiện MITF và tyrosinase qua con đường Ras/ERK, cho thấy cơ chế tác động độc lập với MC1R.
• Nồng độ dưới 1250 µg/ml dịch chiết an toàn cho tế bào, không gây độc tính đáng kể.
• Mô hình cá ngựa vằn là công cụ hữu ích để đánh giá tác động sinh học và độc tính của dịch chiết trong nghiên cứu sắc tố.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp tục mở rộng cơ chế phân tử và ứng dụng thực tiễn trong phát triển dược liệu và mỹ phẩm.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hợp tác để phát triển sản phẩm từ hà thủ ô đỏ, đồng thời tiến hành các thử nghiệm lâm sàng để đánh giá hiệu quả và an toàn trên người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Melanin là một loại sắc tố màu nâu hoặc đen, được tìm thấy trong rất nhiều các sinh vật sống, từ nấm, thực vật đến động vật có vú. Nó có chức năng khác nhau trong tất cả các sinh vật [13]. Ở người, melanin là yếu tố quyết định chính của màu da, màu tóc. Melanin cũng được tìm thấy trong các mô sắc tố nằm bên dưới tròng đen của mắt, tế bào thần kinh và sắc tố mang trong các khu vực của não, chẳng hạn như các locus coeruleus và chất đen [43].

Rối loạn tổng hợp hoặc con đường truyền dẫn melanin được xem là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng tóc bị nhạt màu, nám, tàn nhang, đốm nâu và sạm da. Sự rối loạn sắc tố melanin được gây ra bởi rất nhiều nguyên nhân, bao gồm: yếu tố nội sinh (do di truyền) và yếu tố ngoại sinh (chế độ dinh dưỡng không hợp lý, thường xuyên thức khuya, hút thuốc lá, bị stress, sốc tâm lý, tia UV. Ở thời điểm hiện tại, chưa có một số liệu thống kê cụ thể nào về tỷ lệ bệnh nhân bị bạc tóc sớm, nákm, tàn nhang, sạm da và cũng chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về melanin và cơ chế sinh tổng hợp melanin từ đó tìm ra các phương pháp điều trị [52]. Ngày nay, việc chữa bệnh bằng các dược liệu có nguồn gốc tự nhiên đang được các nhà khoa học quan tâm và nghiên cứu.

Từ lâu, nguồn dược liệu có sẵn trong tự nhiên này được dân gian sử dụng làm thuốc điều trị nhiều loại bệnh, chẳng hạn như bệnh tim, hen suyễn, ho, thấp khớp, tiểu đường,. và cho thấy có những kết quả khả quan [3]. Bên cạnh đó, nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, các loại thuốc có nguồn gốc thảo dược ít có tác hại đối với sức khỏe con người, trong khi đó thuốc tổng hợp hóa học lại rất dễ gây các tác dụng phụ không mong muốn [3]. Các nước phương Đông, đặc biệt là Việt Nam, nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa nóng ẩm quanh năm, do vậy mà hệ thống thực vật tương đối đa dạng và phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển thuốc chữa bệnh từ các loại thảo dược.

Theo kinh nghiệm dân gian, ông cha ta đã biết dùng hà thủ ô để chữa bạc tóc sớm. Hà thủ ô có ảnh hưởng đến quá trình sinh tổng hợp melanin. Để trả lời câu hỏi này, chúng tôi chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tác dụng của dịch chiết hà thủ ô đỏ (Polygonum multiflorum) lên khả năng psinh tổng hợp melanin ở mức độ in vitro và in vivo” với mục đích: Phân tích ảnh hưởng của các dịch chiết hà thủ ô đỏ lên khả năng tăng sinh tổng hợp của melanin trên mô hình tế bào và mô hình phôi cá ngựa vằn. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Lê Thị Liên CHƢƠNG 1.

Mô hình nghiên cứu 1. Mô hình nghiên cứu in vitro trong thử nghiệm trên tế bào. Phương pháp nghiên cứu trong sinh học thực nghiệm cho phép người nghiên cứu sử dụng thành phần, hay bộ phận của một sinh vật (thường ở quy mô tế bào hay vi khuẩn) dưới dạng cô lập được khỏi môi trường thông thường của nó, để có thể nghiên cứu và phân tích chi tiết hơn trước khi thực hiện trên sinh vật sống. Nói cách khác, đây là thử nghiệm thường được gọi là "thí nghiệm trong ống nghiệm" [54].

Viê ̣c các tế bào đô ̣ng vâ ̣t có thể nuôi cấ y , duy trì sự tăng sinh trong các chai , điã ngày càng dễ dàng hơn trong các phòng thí nghiê ̣m đã mở ra hướng đi mới quan trọng trong công cuô ̣c tìm kiế m các hoa ̣t chấ t có vai trò quan tr ọng trong lĩnh vực y học. Có thể thấy được các ưu điểm của mô hình nghiên c ứu này là khả năng tự đô ̣ng hóa cao , rút ngắn được thời gian nghiên cứu và cho phép quan sát tr ực tiếp diễn biế n tra ̣ng thái bê ̣nh lí của tế bào. Đồng thời, nhà nghiên cứu có thể thao tác cùng lúc trên nhiều dòng tế bào khác nhau , nhiề u hơ ̣p chấ t khác nhau với dải nồ ng đô ̣ rô ̣ng. Tuy nhiên, mô hình này có nhươ ̣c điể m là tương tác giữa các tế bào với hợp chấ t chỉ theo mô ̣t chiề u , thiế u đi sự tương tác giữa các tế bào với hê ̣ miễn dich ̣ cũng như của hê ̣ miễn dich ̣ với chấ t thử nghiê ̣m ; điề u kiê ̣n làm viê ̣c phải hoàn toàn vô trùng đòi hỏi ki ̃ thuâ ̣t và kinh nghiê ̣m cao của người làm thí nghiê ̣m , chi phí cho thí nghiê ̣m đắ t tiề n.

Mô hình nghiên cứu in vivo trong thử nghiệm trên cá ngựa vằn. Phương pháp in vivo được dùng để chỉ những thí nghiệm dùng các mô sống hay toàn bộ cơ thể còn sống làm đối tượng thử nghiệm. Các phương pháp in vivo khác với in vitro (thí nghiệm ngoài cơ thể sống, thử nghiệm trong ống nghiệm) và các thí nghiệm trên các mô hay cơ thể đã chết. Thông thường, khi nói đến in vivo, người ta thường nghĩ đến các thí nghiệm, thử nghiệm trên đối tượng là sinh vật sống.

Các thí nghiệm sử dụng động vật hay các thử nghiệm lâm sàng trên người là ví dụ của nghiên cứu in vivo [55]. Mô hiǹ h in vivo có ưu điểm nổi bật là đánh giá được chính xác tác động của thuố c lên có thể sinh vâ ̣t do có đầ y đủ sự tương tác của yế u tố : chấ t thử nghiê ̣m và hê ̣ miễn dich ̣ của đối tượng thử nghiệm. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Lê Thị Liên Có nhiều loại động vật được sử dụng để xây dựng mô hình in vivo như thỏ , cá, chuô ̣t, gà,. Tuy nhiên, viê ̣c thử nghiê ̣m trên đô ̣ng vâ ̣t vấ p phải vấ n đề về đa ̣o đức sinh ho ̣c, hàng năm có hàng nghìn độn g vâ ̣t bi ̣giế t để phu ̣c vu ̣ cho mu ̣c đić h thí nghiê ̣m của con người.

Thử nghiê ̣m đô ̣c tính trên mô hình in vivo thường tố n nhiề u thời gian và cầ n theo dõi chă ̣t chẽ , thường xuyên của người làm thí nghiê ̣m , cầ n có khu vực thí nghiê ̣m rô ̣ng raĩ , có đầy đủ điều kiện phù hợp với động vật thí nghiệm. Như vâ ̣y , viê ̣c sử du ̣ng bấ t thể kì mô hin ̀ h nào cũng có ưu điể m và nhươ ̣c điể m riêng. Nế u như mô hiǹ h in vitro thể hiê ̣n rõ ưu điể m trong quá trin ̀ h sàng lo ̣ c nhanh với thời gian ngắ n , khả năng tự động hóa cao , sàng lo ̣c đươ ̣c nhiề u chấ t trên quy mô lớn thì mô hiǹ h in vivo lại cho phép đánh giá chính xác tác động của thuốc lên khố i u của cơ thể. Tùy vào mục đích thí nghiệm , người nghiên cứu phải lựa chọn mô hình nuôi cấy phù hợp , tránh lãng phí , đă ̣c biê ̣t là vấ n đề đ ạo đức trong sinh ho ̣c.

Dựa trên mục đích nghiên cứu của đề tài, chúng tôi xây dựng mô hình thử nghiệm trên phôi cá ngựa vằn. Đặc điểm chung Hà thủ ô đỏ tên khoa học là Fallopia multiflora (hay còn gọi là Polygonum multiflorum), thuộc họ Rau răm – Polygonaceae [1, 2]. Cây và củ hà thủ ô đỏ. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Lê Thị Liên Đặc điểm thực vật: Dây leo nhỏ, sống dai, có rễ phình thành củ.

Thân quấn mọc xoắn vào nhau, màu xanh tía. Lá mọc so le, hình tim, có mũi nhọn ở đỉnh, dài 4 – 8 cm, rộng 2,5 – 5 cm. Cuống lá có phủ lông, bẹ chìa mỏng, màu nâu nhạt. Hoa hợp thành chùy ở nách lá hay ở ngọn, có nhiều nhánh.

Hoa nhiều, nhỏ, đường kính 2 mm mọc ở nách các lá bắc ngắn. Bao hoa màu trắng ngà, nhị 8 trong đó có 3 nhị hơi dài. Quả 3 góc nhẵn bóng nằm trong bao hoa mà 3 mảnh ngoài còn lại phát triển thành cánh rộng [2]. Phân bố: Cây mọc hoang ở vùng núi cao các tỉnh phía Bắc như Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, Yên Bái.

Bộ phận dùng: Rễ củ tròn hoặc hình thoi, thường có những sống lồi dọc theo củ. Củ dài 6 – 16 cm, chỗ phình thường có đường kính 4 – 8 cm. Có thể gặp những củ dài đến 40 cm, đường kính trên 10 cm. Mặt ngoài màu nâu đỏ, mặt cắt màu hồng, có bột.

Vị hơi đắng chát. Thu hoạch vào mùa thu, đào lấy củ, rửa sạch, cắt bỏ rễ con, cắt nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô [2]. Thành phần hóa học: Thành phần tan trong nước của hà thủ ô có các dẫn chất stilben glycosid như rhaponticosid; 2,3,5,4’-tetrahydroxystilben-2-O- β-D-glucosid. Ngoài ra, hà thủ ô đỏ có nhiều tanin như: 3,3’-diOgalloylprocyanidin- B-2, 3-O-gallyol-l-catechin, 3-O-galloyl-l-epicatechin, 3-O-galloyl-procyanidin-B- 1, d-catechin, d-epicatechin và acid gallic.

Trong củ hà thủ ô đỏ có các dẫn chất anthranoid với hàm lượng thấp: acid chrysophanic, emodin, physcion, chrysophanol anthron, emodin-8-O-β Dglucosid. Từ phần tan trong ethyl acetate, một dẫn chất naphtalen với nhóm chức amid cũng được phân lập và xác định cấu trúc với tên là polygonimitin A. Trong thân hà thủ ô đỏ còn có chứa polygoacetophenoside, acid chrysophanic anthron, chrysophanol [2]. Tác dụng hà thủ ô đỏ trong y học Hà thủ ô có rất nhiều công dụng, chẳng hạn như chống oxy hóa, bảo vệ cơ tim ex vivo, giảm xơ cứng động mạch, tăng tạo hồng cầu,.

mà nổi bật trong số đó là hoạt tính chống oxy hóa. Cao dịch chiết hà thủ ô ở phân đoạn ethyl acetate có tác dụng chống oxy hóa mạnh, trong đó có các thành phần như anthraquinon, emodin, 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luận văn Thạc sĩ Lê Thị Liên 2,3,5,4’-tetrahydroxystilben-2- O-β-D-glucosid, acid gallic và catechin được xem là một trong những chất có tác dụng chính. Hà thủ ô chưa chế biến có tác dụng nhuận tràng. Y học cổ truyền dùng hà thủ ô đỏ làm thuốc bổ gan thận, bổ máu, thuốc dùng cho những người có râu tóc bạc sớm, lưng gối đau mỏi, đại tiện huyết, ung nhọt, tràng nhạc, thần kinh suy nhược, sốt rét lâu ngày.

Ngoài ra, hà thủ ô cũng được sử dụng làm thuốc an thần, thuốc cầm mồ hôi, dùng ngoài trị lở ngứa [1, 2]. Một số nghiên cứu trên thế giới về hà thủ ô đỏ.