Luận văn thạc sĩ tác động đối xứng của sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động đối xứng của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Đối Xứng Của Sự Thay Đổi Trong Tỷ Giá Hối Đoái Đến Chỉ Số Giá Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: Động cơ nghiên cứu
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Bố cục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG PHÂN TÍCH CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VÀ CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN
• 2.1. Chỉ số giá chứng khoán
• 2.2. Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động tỷ giá hối đoái đến chỉ số chứng khoán Việt Nam

Tỷ giá hối đoái là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số chứng khoán Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá có thể tác động đến lợi nhuận của các doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán, nhằm làm rõ tác động của chúng trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

1.1. Tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán Khái niệm cơ bản

Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ giữa hai đồng tiền, phản ánh giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác. Chỉ số chứng khoán là chỉ số phản ánh tình hình thị trường chứng khoán, thường được tính toán từ giá trị của các cổ phiếu niêm yết. Sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến sự thay đổi trong giá trị của chỉ số chứng khoán.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tác động tỷ giá hối đoái

Nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số chứng khoán là cần thiết để giúp các nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ. Điều này cũng giúp các nhà làm chính sách có cơ sở để đưa ra các quyết định hợp lý nhằm ổn định thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phân tích tác động tỷ giá hối đoái

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số chứng khoán, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức trong việc xác định mối quan hệ này. Các yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô và tâm lý thị trường đều có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ tỷ giá và chỉ số chứng khoán

Các yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế toàn cầu có thể tác động đến tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán. Sự biến động của các yếu tố này có thể làm thay đổi mối quan hệ giữa tỷ giá và chỉ số chứng khoán.

2.2. Thách thức trong việc thu thập và phân tích dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một thách thức lớn trong nghiên cứu này. Các nhà nghiên cứu cần phải đảm bảo rằng dữ liệu được sử dụng là đáng tin cậy và phản ánh đúng tình hình thực tế của thị trường.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động tỷ giá hối đoái đến chỉ số chứng khoán

Nghiên cứu này sử dụng mô hình ARDL để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của các yếu tố vĩ mô đến chỉ số chứng khoán trong ngắn hạn và dài hạn.

3.1. Mô hình ARDL và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag) là một phương pháp phân tích định lượng cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến trong thời gian dài. Phương pháp này được sử dụng để xác định tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số chứng khoán Việt Nam.

3.2. Dữ liệu và biến số trong nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2016, bao gồm tỷ giá hối đoái, chỉ số giá tiêu dùng, chỉ số sản xuất công nghiệp và cung tiền M2. Các biến số này sẽ được sử dụng để ước lượng mô hình ARDL.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến sự thay đổi trong giá cổ phiếu, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư.

4.1. Phân tích kết quả ước lượng mô hình ARDL

Kết quả ước lượng mô hình ARDL cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động tích cực đến chỉ số chứng khoán trong ngắn hạn. Điều này cho thấy rằng khi tỷ giá hối đoái tăng, giá cổ phiếu cũng có xu hướng tăng theo.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn. Đồng thời, các nhà làm chính sách cũng có thể sử dụng thông tin này để điều chỉnh chính sách tiền tệ nhằm ổn định thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến chỉ số chứng khoán Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà đầu tư và nhà làm chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán, cho thấy rằng sự biến động của tỷ giá có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trong ngắn hạn và dài hạn.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao gồm các yếu tố khác như chính sách tài khóa và tình hình kinh tế toàn cầu, nhằm làm rõ hơn mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số chứng khoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động đáng kể trong giai đoạn 2008-2016, với chỉ số VN-Index dao động từ mức thấp 316,32 điểm năm 2008 đến mức cao 688,89 điểm năm 2016. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa tài chính, thị trường chứng khoán ngày càng trở thành kênh đầu tư hấp dẫn đối với cả nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, sự biến động của tỷ giá hối đoái được xem là một trong những nhân tố vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán, đặc biệt trong điều kiện kinh tế Việt Nam có nhiều biến động về tỷ giá và lạm phát trong giai đoạn này.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ tác động của sự thay đổi tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng (NEER) đến chỉ số giá chứng khoán VN-Index, tập trung vào việc đánh giá tính đối xứng hay bất đối xứng của tác động này. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng từ 01/2008 đến 12/2016, phân tích trên thị trường chứng khoán Việt Nam, với các biến bổ sung gồm chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và cung tiền M2. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa tỷ giá và thị trường chứng khoán, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm ổn định thị trường tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán. Hai mô hình chính được áp dụng là mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) và mô hình phân phối trễ tự hồi quy phi tuyến (NARDL).

• Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag): Cho phép phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến kinh tế có mức tích hợp khác nhau (I(0) hoặc I(1)). Mô hình này phù hợp với dữ liệu chuỗi thời gian có số quan sát hạn chế và có thể kiểm định đồng liên kết giữa các biến.

• Mô hình NARDL (Nonlinear Autoregressive Distributed Lag): Mở rộng mô hình ARDL để kiểm tra tác động bất đối xứng của biến độc lập (ở đây là tỷ giá hối đoái) lên biến phụ thuộc (chỉ số giá chứng khoán). Mô hình này phân tách biến tỷ giá thành các thành phần tăng và giảm để đánh giá sự khác biệt trong tác động.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng (NEER): Chỉ số phản ánh giá trị tương đối của đồng Việt Nam so với rổ các đồng tiền chủ chốt trên thế giới, được tính theo phương pháp yết giá gián tiếp.

• Chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI): Thước đo tốc độ phát triển sản xuất công nghiệp, phản ánh tình hình hoạt động kinh tế.

• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Thước đo mức độ biến động giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, đại diện cho lạm phát.

• Cung tiền M2: Tổng lượng tiền trong lưu thông bao gồm tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kỳ hạn, phản ánh chính sách tiền tệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ Datastream và các nguồn thống kê tài chính quốc tế, với tần suất tháng từ 01/2008 đến 12/2016. Cỡ mẫu gồm 108 quan sát tháng. Các biến số chính gồm: chỉ số VN-Index (LNVNI), tỷ giá danh nghĩa hiệu dụng (LNNEER), chỉ số sản xuất công nghiệp (LNIPI), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và cung tiền M2 (LNM2).

Phương pháp phân tích chính là mô hình ARDL và NARDL, được thực hiện qua các bước:

1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF), xác định mức tích hợp của các biến.

2. Loại bỏ yếu tố mùa vụ trong chuỗi dữ liệu bằng công cụ Census 12 trên phần mềm Eviews.

3. Xác định độ trễ tối ưu cho mô hình ARDL dựa trên tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

4. Kiểm định sự tự tương quan của phần dư để đảm bảo tính hợp lệ của mô hình.

5. Thực hiện kiểm định Bound Test để xác định mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến.

6. Ước lượng các hệ số trong mô hình ARDL và NARDL để phân tích tác động dài hạn và ngắn hạn, đồng thời kiểm tra tính đối xứng hay bất đối xứng của tác động tỷ giá lên chỉ số giá chứng khoán.

Phương pháp này cho phép đánh giá toàn diện mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán: Kết quả kiểm định Bound Test cho thấy tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến trong mô hình với mức ý nghĩa 1%. Hệ số ước lượng dài hạn của biến tỷ giá danh nghĩa hiệu dụng (LNNEER) là 0,5014 (p < 0,01), cho thấy tỷ giá tăng (đồng nội tệ tăng giá) có tác động tích cực và đáng kể đến chỉ số VN-Index.

2. Ảnh hưởng của các biến vĩ mô khác: Cung tiền M2 cũng có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% với hệ số 0,2354, trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có tác động tiêu cực với hệ số -0,0170 (p < 0,01). Chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI) không có tác động đáng kể trong dài hạn.

3. Tác động ngắn hạn và tính đối xứng: Phân tích mô hình NARDL cho thấy tác động của sự biến động tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá chứng khoán là đối xứng trong cả ngắn hạn và dài hạn. Các biến tăng và giảm của tỷ giá không có sự khác biệt đáng kể về mức độ ảnh hưởng.

4. Diễn biến thị trường và tỷ giá: Giai đoạn 2008-2011 chứng kiến sự mất giá của đồng Việt Nam và chỉ số VN-Index giảm mạnh, trong khi giai đoạn 2012-2016 tỷ giá ổn định hơn và chỉ số VN-Index có xu hướng phục hồi, phản ánh mối quan hệ cùng chiều giữa tỷ giá và thị trường chứng khoán.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng có tác động tích cực đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam, phù hợp với lý thuyết "flow-oriented" khi đồng nội tệ tăng giá làm tăng lợi nhuận kỳ vọng của các doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy giá cổ phiếu tăng. Tác động tích cực của cung tiền M2 cũng phản ánh chính sách tiền tệ mở rộng kích thích đầu tư vào thị trường chứng khoán.

Mối quan hệ tiêu cực giữa CPI và chỉ số chứng khoán cho thấy lạm phát cao làm giảm sức mua và tăng chi phí đầu vào, gây áp lực lên lợi nhuận doanh nghiệp và giá cổ phiếu. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về tác động của lạm phát đến thị trường tài chính.

Việc không tìm thấy tác động đáng kể của chỉ số sản xuất công nghiệp có thể do tính chất đặc thù của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu, khi các yếu tố vĩ mô khác như tỷ giá và lạm phát đóng vai trò chủ đạo hơn.

Mô hình NARDL cho thấy sự tác động đối xứng của tỷ giá lên chỉ số chứng khoán, khác với một số nghiên cứu quốc tế ghi nhận tác động bất đối xứng. Điều này có thể do đặc điểm thị trường Việt Nam và chính sách điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước đã góp phần ổn định tâm lý nhà đầu tư.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến VN-Index và NEER giai đoạn 2008-2016, bảng thống kê mô tả và ma trận tương quan các biến, cũng như bảng ước lượng mô hình ARDL và NARDL để minh họa rõ ràng các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định chính sách tỷ giá: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá ổn định, hạn chế biến động mạnh để tạo môi trường đầu tư an toàn, giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường chứng khoán. Thời gian thực hiện: liên tục và dài hạn.

2. Kiểm soát lạm phát hiệu quả: Chính phủ và các cơ quan quản lý cần phối hợp thực hiện các biện pháp kiểm soát lạm phát, nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào và duy trì sức mua của người dân, từ đó hỗ trợ thị trường chứng khoán phát triển bền vững. Thời gian thực hiện: trung hạn (1-3 năm).

3. Tăng cường cung tiền hợp lý: Ngân hàng Nhà nước nên điều chỉnh cung tiền M2 phù hợp với diễn biến kinh tế, tránh tình trạng thắt chặt quá mức làm giảm thanh khoản trên thị trường chứng khoán, đồng thời ngăn ngừa rủi ro lạm phát. Thời gian thực hiện: linh hoạt theo diễn biến kinh tế.

4. Nâng cao nhận thức và công cụ phân tích cho nhà đầu tư: Cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính cần cung cấp các công cụ phân tích và thông tin minh bạch về tác động của tỷ giá và các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán, giúp nhà đầu tư cá nhân và tổ chức có quyết định đầu tư chính xác hơn. Thời gian thực hiện: ngắn hạn và liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ hơn về tác động của tỷ giá hối đoái và các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư hiệu quả, giảm thiểu rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách tỷ giá, tiền tệ và kiểm soát lạm phát nhằm ổn định thị trường tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, đặc biệt về mối quan hệ giữa tỷ giá và thị trường chứng khoán tại các nền kinh tế đang phát triển.

4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Hỗ trợ trong việc xây dựng các sản phẩm tài chính, quản lý rủi ro tỷ giá và phát triển các dịch vụ tư vấn đầu tư dựa trên phân tích vĩ mô.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng như thế nào đến thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng có tác động tích cực đến chỉ số VN-Index, khi đồng nội tệ tăng giá giúp nâng cao lợi nhuận doanh nghiệp và thu hút đầu tư, từ đó làm tăng giá cổ phiếu.

2. Tác động của lạm phát đến chỉ số giá chứng khoán ra sao?
   Lạm phát cao làm giảm sức mua và tăng chi phí đầu vào, gây áp lực lên lợi nhuận doanh nghiệp, dẫn đến tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu và chỉ số chứng khoán.

3. Mô hình ARDL và NARDL khác nhau thế nào trong nghiên cứu này?
   Mô hình ARDL phân tích tác động đối xứng của các biến, trong khi NARDL cho phép kiểm tra tác động bất đối xứng của tỷ giá lên chỉ số chứng khoán, giúp hiểu rõ hơn về bản chất mối quan hệ.

4. Tại sao chỉ số sản xuất công nghiệp không có tác động đáng kể đến VN-Index?
   Có thể do trong giai đoạn nghiên cứu, các yếu tố như tỷ giá và lạm phát có ảnh hưởng mạnh hơn, hoặc đặc thù thị trường Việt Nam khiến chỉ số sản xuất công nghiệp chưa phản ánh rõ ràng tác động lên thị trường chứng khoán.

5. Làm thế nào nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để ra quyết định?
   Nhà đầu tư có thể theo dõi biến động tỷ giá và các chỉ số vĩ mô như CPI, cung tiền để dự báo xu hướng thị trường chứng khoán, từ đó điều chỉnh danh mục đầu tư phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng và chỉ số giá chứng khoán VN-Index trong giai đoạn 2008-2016.
• Tác động của tỷ giá lên chỉ số chứng khoán là đối xứng trong cả ngắn hạn và dài hạn, với tỷ giá tăng làm tăng giá cổ phiếu.
• Cung tiền M2 có tác động tích cực, trong khi lạm phát (CPI) có tác động tiêu cực đến chỉ số chứng khoán.
• Chỉ số sản xuất công nghiệp không có ảnh hưởng đáng kể trong dài hạn đến VN-Index trong giai đoạn nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh chiến lược đầu tư và chính sách tiền tệ, tỷ giá nhằm ổn định và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tiếp theo, cần mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật hơn và xem xét các yếu tố khác như biến động chính trị, dòng vốn FDI để có cái nhìn toàn diện hơn. Các nhà đầu tư và cơ quan quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý rủi ro.

Hãy tiếp tục theo dõi và phân tích các biến vĩ mô để đưa ra quyết định đầu tư thông minh và chính sách phù hợp nhằm phát triển bền vững thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 giới thiệu sơ lược về đề tài nghiên cứu, chương 2 trình bày khung phân tích chỉ số giá chứng khoán và các nhân tố vĩ mô khác ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán, chương 3 trình bày về phương pháp nghiên cứu, chương 4 sẽ phân tích kết quả ước lượng và chương 5 tác giả sẽ kết luận và đưa ra các hàm ý từ kết quả nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƯƠNG 2. KHUNG PHÂN TÍCH CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VÀ CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN 2. Chỉ số giá chứng khoán Chỉ số thị trường chứng khoán là một giá trị thống kê phản ánh tình hình của thị trường cổ phiếu.

Nó được tổng hợp từ danh mục các cố phiếu theo phương pháp tính nhất định. Thông thường, danh mục sẽ bao gồm các cổ phiếu cùng ngành hay có cùng mức vốn hóa thị trường và chúng cùng được niêm yết tại một sở giao dịch chứng khoán. Chỉ số giá chứng khoán hiển thị tình trạng và tính năng động của chứng khoán, là thông tin rất quan trọng đối với hoạt động của thị trường, đối với nhà đầu tư và các nhà phân tích kinh tế. Thông qua giá trị của các chỉ số giá chứng khoán mới và cũ có thể đánh giá được diễn biến của thị trường, phản ứng của thị trường sau các thông tin mới về kinh tế, chính trị, xã hội và từ đó có thể nhận định được trào lưu và xu thế của thị trường trong tương lai.

Các chỉ số giá chứng khoán có thể do sở giao dịch chứng khoán định ra (ví dụ như VN-Index của Việt Nam), cũng có thể do hãng thông tin (ví dụ Nikkei 225 của Nhật) hay một thể chế tài chính nào đó định ra (ví dụ Hang Seng Index của Hồng Kông),…. Tất cả các thị trường chứng khoán đều xây dựng hệ thống chỉ số giá cổ phiếu cho riêng mình, có thể là chỉ số cho từng cổ phiếu và có thông báo trên báo chí, có thể là chỉ số cho tất cả các cổ phiếu thuộc thị trường của một quốc gia như chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp của Hàn Quốc (KOSPI), có thể là chỉ số cho từng ngành, nhóm ngành, như chỉ số giá cổ phiếu ngành công nghiệp của Mỹ (DJIA); có thể là chỉ số cho thị trường quốc tế như chỉ số Hangseng Châu Á (HSAI), chỉ số Dow Joness quốc tế (DJWSI),… (Nguyễn Minh Kiều và Bùi Kim Yến, 2009). Chỉ số giá chứng khoán là thông tin thể hiện giá chứng khoán bình quân hiện tại so với giá bình quân thời kì gốc đã chọn. Giá bình quân thời kì gốc thường được lấy là 100 hoặc 1000.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Hiện nay các nước trên thế giới dùng 5 phương pháp để tính chỉ số giá chứng khoán: phương pháp Passcher, phương pháp Laspeyres, chỉ số giá bình quân Fisher, phương pháp số bình quân giản đơn, phương pháp bình quân nhân giản đơn. Tại Việt Nam, có hai trung tâm giao dịch chứng khoán lớn đặt tại TP.HCM (HOSE) và Hà Nội (HNX) hiện đang sử dụng hai bộ chỉ số tổng hợp là: VN-Index, HNX-Index. Bên cạnh đó còn có thêm nhiều bộ chỉ số khác ra đời sau này và cũng đang được sử dụng rộng rãi trên thị trường như: VN30-Index, HNX30-Index, Upcom-Index,… Trong bài nghiên cứu tác giả sử dụng bộ chỉ số VN-Index, chỉ số này thể hiện biến động giá tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM, so sánh giá trị thị trường hiện tại với giá trị thị trường cơ sở vào ngày gốc 28/7/2000, khi thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động. VN-Index được xây dựng căn cứ vào giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết.

Thông qua chỉ số này nhà đầu tư có thể đánh giá và phân tích thị trường một cách tổng quát. Công thức tính chỉ số VN-Index như sau: Tổng giá trị thị trường của cổ phiếu niêm yết hiện tại (CMW) VN-Index = x 100 Tổng giá trị thị trường của cổ phiếu niêm yết cơ sở (BMW) Trong đó: n CMW=  pit x qit i 1 n BMW=  pi0 x qi0 i 1 pit : Giá của cổ phiếu i tại thời điểm tính toán. qit : Khối lượng niêm yết của cổ phiếu i tại thời điểm tính toán. pi0 : Giá của cổ phiếu i tại thời điểm cơ sở.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 qit : Khối lượng niêm yết của cổ phiếu i tại thời điểm cơ sở. Chỉ số được tính toán và công bố sau mỗi phiên giao dịch, sự biến động về giá cổ phiếu sẽ làm thay đổi giá trị chỉ số. Giá trị vốn hóa thị trường cơ sở (Tổng giá trị của các cổ phiếu niêm yết cơ sở) được điều chỉnh trong các trường hợp như niêm yết mới, hủy niêm yết và các trường hợp có thể thay đổi về vốn niêm yết, nhằm duy trì tính liên tục cần có của chỉ số. Công thức tính như sau: Số chia mới (d) = Tổng giá trị thị trường các cổ phiếu sau khi thay đổi/ Tổng giá trị thị trường các cổ phiếu trước khi thay đổi x Số chia cũ.

Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán Tỷ giá hối đoái là một nhân tố hết sức quan trọng trong nền kinh tế nói chung và đối với giá chứng khoán nói riêng. Tỷ giá hối đoái là tỷ giá giữa hai đồng tiền thể hiện một đồng tiền này sẽ đổi thành đồng tiền khác bằng một tỷ lệ nhất định (Thân Thị Thu Thủy và Võ Thị Thùy Dương, 2015). Có hai cách yết giá là yết giá trực tiếp và yết giá gián tiếp, hiện nay đa số các quốc gia sử dụng phương pháp yết giá gián tiếp. Tùy theo các phân loại mà có nhiều loại tỷ giá hối đoái khác nhau như tỷ giá hối đoái danh nghĩa, tỷ giá hối đoái thực, tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương, tỷ giá hối đoái thực đa phương, … Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá được sử dụng hàng ngày trong giao dịch trên thị trường ngoại hối, nó bao gồm tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương (NER) và tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER).

Tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương (NER) là giá cả của một đồng tiền được biểu hiện bằng một đồng tiền khác mà chưa đề cập đến chênh lệch lạm phát giữa hai nước. Theo cách yết giá trực tiếp, khi tỷ giá hối đoái tăng tức ngoại tệ tăng giá so với nội tệ hay nội tệ giảm giá so với ngoại tệ và ngược lại. Tuy nhiên NER chỉ phản ánh được sự tăng hay giảm giá của đồng nội tệ giữa hai quốc gia. Để khắc phục tình trạng này tỷ giá danh nghĩa đa phương được sử dụng.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Trong thực tế, một đồng tiền có thể tăng giá so với đồng tiền này nhưng đồng thời lại giảm giá so với đồng tiền khác, vậy để biết được mặt bằng giá của đồng tiền này ta sử dụng tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER) hay còn gọi là tỷ giá danh nghĩa hiệu dụng. NEER là chỉ số được tính bằng cách chọn ra một số ngoại tệ đặc trưng (rổ tiền tệ) và tính giá trung bình các tỷ giá danh nghĩa của các động tiền có tham gia vào rổ tiền tệ với tỷ trọng tỷ giá tương ứng. Như vậy NEER chính là đại diện cho giá trị tương đối của đồng tiền nội địa so với một rổ những đồng tiền của các nước có giá trị giao thương lớn nhất với quốc gia đó. NEER dùng trong nghiên cứu được tính theo các yết giá gián tiếp tức nếu NEER tăng có nghĩa là giá trị đồng tiền trong nước tăng lên so với các đồng tiền các nước khác trong rổ tiền tệ và ngược lại.

Công thức tính NEER như sau: n NEERi =  eij × wj j 1 Trong đó: NEER là tỷ gia danh nghĩa đa phương. e là chỉ số tỷ giá danh nghĩa song phương của đồng nội tệ với đồng ngoại tệ thứ n trong rổ tiền tệ. w là tỷ trọng của tỷ giá song phương. j là số thứ tự của các tỷ giá song phương i là kỳ tính toán.

Theo hướng tiếp cận “flow-oriented” thì thay đổi tỷ giá hối đoái tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo hai hướng. Khi đồng nội tệ mất giá, lúc này giá cả hàng hóa trong nước sẽ rẻ hơn so với các nước khác, điều này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước trên thị trường quốc tế, do đó sẽ khuyến khích việc xuất khẩu dẫn đến lợi nhuận dự kiến của các công ty tăng, giá cổ phiếu cũng sẽ tăng. Ngược lại đối với các doanh nghiệp nội địa có hoạt động nhập khẩu nhiều hơn là xuất khẩu thì sẽ phải đối mặt TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 với việc tăng chi phí nhập khẩu các nguyên liệu, sản phẩm đầu vào, lợi nhuận giảm dẫn đến giá chứng khoán sẽ giảm (Nguyễn Thị Liên Hoa và Lương Thị Thúy Hường, 2014). Tuy nhiên theo một khía cạnh khác, khi đồng nội tệ giảm giá cộng thêm môi trường đầu tư ổn định sẽ thu hút được nhiều lượng vốn đầu tư từ nước ngoài vào để tìm kiếm lợi nhuận và hưởng chênh lệch giá.

Họ sẽ tích cực mua cổ phiếu khi đồng nội tệ giảm giá do kỳ vọng rằng hiệu quả đầu tư tăng lên sẽ sẽ được hưởng lợi, khiến cho giá chứng khoán tăng lên. Nhưng nếu đồng nội tệ liên tục giảm giá sẽ khiến các nhà đầu tư nước ngoài lo ngại nhiều hơn về bất ổn kinh tế vĩ mô, bởi vì họ phải tính đến thời điểm rút vốn về nước để hoàn tất chu kỳ đầu tư, theo đó nếu đồng nội tệ giảm thì các nhà đầu tư nước ngoài là người chịu thiệt hại, từ đó khiến cho giá chứng khoán giảm xuống. Bahmani-Oskooee và Saha (2016) cho thấy thay đổi tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng bất đối xứng lên giá chứng khoán, mặc dù tác động này là chỉ là trong ngắn hạn. Một bài nghiên cứu khác của tác giả Wong và Tsen (2017) tại các nước Malaysia, Singapore, Hàn Quốc và Mỹ cho thấy rằng tỷ giá hối đoái thực và giá chứng khoán thực có mối tương quan nghịch chiều trong khi không tìm thấy mối quan hệ đáng kể này tại các nước Philippines, Nhật Bản, Đức.

Tsai (2012) sử dụng dữ liệu của sáu nước châu Á để ước tính mối quan hệ giữa chỉ số giá cổ phiếu và tỷ giá hối đoái cũng cho thấy mối quan hệ nghịch chiều giữa thị trường chứng khoán và thị trường ngoại hối, mối quan hệ này thể hiện rõ ràng hơn khi tỷ giá hối đoái cực kỳ cao hoặc cực kỳ thấp.