Nghiên cứu tác động của sở hữu nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản chứng khoán tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động sở hữu nhà đầu tư tổ chức đối với thanh khoản chứng khoán bằng chứng thực nghiệm ở các, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Phương Vy
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Sở Hữu Nhà Đầu Tư Tổ Chức Đối Với Thanh Khoản Chứng Khoán
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: KHUÔN KHỔ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết
• 2.1.1. Lý thuyết thông tin bất cân xứng
• 2.1.2. Giả thuyết lựa chọn bất lợi
• 2.1.3. Giả thuyết giao dịch
• 2.1.4. Bằng chứng thực nghiệm
• 2.1.5. Tóm tắt tổng quan các bài nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đo lường tính thanh khoản
• 3.2. Đo lường sở hữu NĐT tổ chức
• 3.3. Đo lường các biến kiểm soát (Control Variables)
• 3.4. Mô hình nghiên cứu
• 3.5. Các phương pháp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Ma trận tương quan
• 4.3. Kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động sở hữu nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản chứng khoán

Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nơi diễn ra sự luân chuyển dòng vốn từ các chủ thể thặng dư đến thiếu hụt. Sở hữu nhà đầu tư tổ chức có thể ảnh hưởng đến thanh khoản chứng khoán, một yếu tố quan trọng giúp các nhà đầu tư dễ dàng chuyển đổi giữa tiền mặt và tài sản tài chính. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa sở hữu nhà đầu tư tổ chức và thanh khoản chứng khoán tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM.

1.1. Khái niệm về thanh khoản chứng khoán và vai trò của nhà đầu tư tổ chức

Thanh khoản chứng khoán được hiểu là khả năng chuyển đổi giữa tiền mặt và tài sản tài chính. Nhà đầu tư tổ chức, với quy mô vốn lớn và trình độ chuyên môn cao, có thể tác động mạnh mẽ đến thanh khoản thị trường. Họ thường có chiến lược đầu tư dài hạn, dẫn đến sự tập trung cao trong sở hữu cổ phiếu.

1.2. Tại sao nghiên cứu tác động của nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản

Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu mối quan hệ giữa sở hữu nhà đầu tư tổ chức và thanh khoản chứng khoán, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao thanh khoản cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc hiểu rõ tác động này sẽ giúp cải thiện môi trường đầu tư và thu hút thêm vốn từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nghiên cứu tác động của nhà đầu tư tổ chức

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản chứng khoán, nhưng kết quả không đồng nhất. Một số nghiên cứu cho thấy tác động tích cực, trong khi một số khác lại chỉ ra tác động tiêu cực. Điều này đặt ra thách thức trong việc xác định chính xác mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến thanh khoản chứng khoán

Các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, thông tin bất cân xứng và chiến lược đầu tư của nhà đầu tư tổ chức có thể ảnh hưởng đến thanh khoản chứng khoán. Sự tập trung cao trong sở hữu cổ phiếu có thể làm giảm lượng cổ phiếu trôi nổi, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản.

2.2. Thách thức trong việc thu thập dữ liệu và phân tích

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ về sở hữu nhà đầu tư tổ chức và thanh khoản chứng khoán là một thách thức lớn. Các số liệu cần phải được phân tích một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản chứng khoán

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu OLS, FEM và REM để phân tích mối quan hệ giữa sở hữu nhà đầu tư tổ chức và thanh khoản chứng khoán. Dữ liệu được thu thập từ 279 doanh nghiệp niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM trong giai đoạn từ 2013 đến 2018.

3.1. Đo lường tính thanh khoản của cổ phiếu

Tính thanh khoản được đo lường thông qua tỷ lệ vòng quay giao dịch, phản ánh khả năng chuyển đổi cổ phiếu thành tiền mặt. Tỷ lệ này cho thấy mức độ hoạt động của cổ phiếu trên thị trường.

3.2. Đo lường sở hữu nhà đầu tư tổ chức

Sở hữu nhà đầu tư tổ chức được tính toán dựa trên tổng số cổ phần mà các nhà đầu tư tổ chức nắm giữ từ 5% trở lên. Điều này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của nhóm nhà đầu tư này đến thanh khoản chứng khoán.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của nhà đầu tư tổ chức đến thanh khoản chứng khoán

Kết quả nghiên cứu cho thấy sở hữu nhà đầu tư tổ chức có tác động tiêu cực đến thanh khoản chứng khoán. Sự tập trung cao trong sở hữu cổ phiếu làm giảm lượng cổ phiếu trôi nổi trên thị trường, từ đó làm giảm thanh khoản. Điều này cũng phù hợp với các nghiên cứu trước đó.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy mối tương quan tiêu cực giữa tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư tổ chức và thanh khoản chứng khoán. Điều này cho thấy rằng khi tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư tổ chức tăng lên, thanh khoản chứng khoán có xu hướng giảm.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu này cũng tương đồng với các nghiên cứu của Võ Xuân Vinh (2017), cho thấy rằng sở hữu nhà đầu tư tổ chức có thể làm giảm thanh khoản trên thị trường chứng khoán.

V. Giải pháp nâng cao thanh khoản chứng khoán trong bối cảnh sở hữu nhà đầu tư tổ chức

Để nâng cao thanh khoản chứng khoán, cần có các giải pháp nhằm giảm thiểu thông tin bất cân xứng và khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân. Các chính sách cần được thiết lập để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao dịch chứng khoán.

5.1. Tăng cường công bố thông tin minh bạch

Việc công bố thông tin đầy đủ và minh bạch sẽ giúp giảm thiểu thông tin bất cân xứng, từ đó nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản thị trường.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân

Cần có các chính sách khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia vào thị trường chứng khoán, như giảm phí giao dịch hoặc cung cấp các sản phẩm đầu tư hấp dẫn.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng sở hữu nhà đầu tư tổ chức có tác động tiêu cực đến thanh khoản chứng khoán. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này và tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sở hữu nhà đầu tư tổ chức có thể làm giảm thanh khoản chứng khoán, điều này cần được xem xét trong các chính sách quản lý thị trường.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố khác như quy mô doanh nghiệp và thông tin bất cân xứng đến thanh khoản chứng khoán, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn và phân bổ nguồn lực tài chính cho nền kinh tế. Tại Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) là trung tâm giao dịch chính của các doanh nghiệp niêm yết, trong đó thanh khoản chứng khoán là một chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe và hiệu quả của thị trường. Giai đoạn từ 2013 đến 2018, với 279 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE, thanh khoản được đo lường bằng tỉ lệ vòng quay giao dịch (turnover ratio) cho thấy sự biến động đáng kể. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích tác động của sở hữu nhà đầu tư tổ chức (NĐT tổ chức) đến thanh khoản chứng khoán, xác định chiều hướng tác động và đưa ra các giải pháp nâng cao thanh khoản, góp phần giảm thiểu thông tin bất cân xứng trên thị trường. Nghiên cứu có phạm vi dữ liệu từ năm 2013 đến 2018, tập trung tại HOSE, với ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao chất lượng thị trường tài chính Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang hướng tới nâng hạng từ cận biên lên mới nổi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và giả thuyết nền tảng sau:

• Lý thuyết thông tin bất cân xứng: Mô tả trạng thái khi một số nhà đầu tư có thông tin vượt trội so với phần còn lại, dẫn đến sự chênh lệch trong định giá và giao dịch cổ phiếu, ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản.
• Giả thuyết lựa chọn bất lợi: Phân biệt giữa cổ đông nội bộ và bên ngoài, cho rằng sự bất cân xứng thông tin làm tăng rủi ro lựa chọn bất lợi, làm giảm thanh khoản.
• Giả thuyết giao dịch: Nhấn mạnh vai trò của tần suất giao dịch và quy mô giao dịch lớn trong việc giảm chi phí giao dịch và cải thiện thanh khoản.
• Lý thuyết tín hiệu: Sự tham gia của NĐT tổ chức như một tín hiệu tích cực về triển vọng doanh nghiệp, ảnh hưởng đến niềm tin và hành vi đầu tư của các nhà đầu tư khác.

Các khái niệm chính bao gồm: sở hữu nhà đầu tư tổ chức, thanh khoản chứng khoán, thông tin bất cân xứng, tỉ lệ vòng quay giao dịch, và các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp, giá cổ phiếu, tỉ lệ giá trên giá sổ sách (P/B), biến động giá.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu bảng của 279 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE từ 2013 đến 2018, bao gồm số liệu giao dịch hàng ngày, báo cáo tài chính, và tỷ lệ sở hữu của NĐT tổ chức lớn (>=5%).
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để tổng quan dữ liệu; hồi quy đa biến với các phương pháp OLS, Fixed Effects Model (FEM), và Random Effects Model (REM) để phân tích mối quan hệ giữa sở hữu NĐT tổ chức và thanh khoản chứng khoán.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu từ năm 2013 đến 2018; phân tích hồi quy và kiểm định mô hình trong giai đoạn nghiên cứu; lựa chọn mô hình FEM dựa trên kiểm định Hausman và F-test cho kết quả tối ưu nhất.

Các biến kiểm soát bao gồm quy mô doanh nghiệp (SIZE), giá cổ phiếu (PRICE), tỉ lệ P/B (MTB), và biến động lợi nhuận cổ phiếu (VOL).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tiêu cực của sở hữu NĐT tổ chức đến thanh khoản: Hệ số hồi quy của biến sở hữu NĐT tổ chức (INST) đối với thanh khoản (LIQ) là âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy khi tỉ lệ sở hữu NĐT tổ chức tăng 1%, thanh khoản giảm tương ứng.
2. Tập trung sở hữu cao: Giá trị trung bình sở hữu NĐT tổ chức là khoảng 46%, với nhiều doanh nghiệp có tỉ lệ sở hữu trên 50%, dẫn đến giảm lượng cổ phiếu trôi nổi trên thị trường, làm giảm thanh khoản.
3. Tương quan tích cực giữa quy mô doanh nghiệp và thanh khoản: Doanh nghiệp có quy mô lớn hơn (SIZE) có thanh khoản cao hơn, phù hợp với giả thuyết rằng doanh nghiệp lớn có chi phí giao dịch thấp và thông tin minh bạch hơn.
4. Biến động giá cổ phiếu có tác động tích cực đến thanh khoản: Biến động lợi nhuận (VOL) và giá cổ phiếu (PRICE) có mối quan hệ cùng chiều với thanh khoản, phản ánh sự quan tâm và giao dịch sôi động hơn khi giá biến động.
5. Tỉ lệ P/B không có ý nghĩa thống kê rõ ràng: Ảnh hưởng của tỉ lệ giá trên giá sổ sách (MTB) đến thanh khoản không đáng kể trong mô hình hồi quy.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sở hữu NĐT tổ chức có tác động tiêu cực đến thanh khoản chứng khoán tại HOSE, phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và một số thị trường mới nổi. Nguyên nhân chính là chiến lược đầu tư dài hạn của các NĐT tổ chức, họ giữ cổ phiếu với tỉ lệ lớn, giảm lượng cổ phiếu lưu hành tự do, từ đó làm giảm khả năng giao dịch và thanh khoản. Ngoài ra, NĐT tổ chức thường tham gia ban quản trị doanh nghiệp, tập trung vào phát triển giá trị dài hạn hơn là tạo thanh khoản ngắn hạn. Kết quả này cũng phản ánh mức độ bất cân xứng thông tin cao trên thị trường cận biên như Việt Nam, khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ khó tiếp cận thông tin đầy đủ và kịp thời. Biểu đồ phân phối thanh khoản cho thấy nhiều cổ phiếu có thanh khoản rất thấp, trong khi một số ít cổ phiếu có thanh khoản cao, tạo sự lệch phân phối rõ rệt. So sánh với các nghiên cứu tại thị trường phát triển như Mỹ hay Pháp, nơi sở hữu tổ chức có thể cải thiện thanh khoản, cho thấy sự khác biệt về cấu trúc thị trường và mức độ minh bạch thông tin. Các biến kiểm soát như quy mô doanh nghiệp và biến động giá cổ phiếu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích sự biến động thanh khoản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin và công bố báo cáo tài chính: Các doanh nghiệp niêm yết cần nâng cao chất lượng công bố thông tin, đảm bảo tính chính xác, kịp thời và minh bạch để giảm thiểu bất cân xứng thông tin, từ đó thu hút nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

2. Phát triển cơ chế giám sát và bảo vệ nhà đầu tư thiểu số: Cơ quan quản lý cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát hoạt động của các NĐT tổ chức và doanh nghiệp để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư nhỏ lẻ, giảm thiểu rủi ro thông tin và hành vi thao túng thị trường. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

3. Khuyến khích đa dạng hóa cấu trúc sở hữu: Doanh nghiệp nên cân nhắc giảm sự tập trung sở hữu của NĐT tổ chức, khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức khác nhằm tăng lượng cổ phiếu lưu hành tự do, nâng cao thanh khoản. Thời gian thực hiện: 3 năm; Chủ thể: Ban quản trị doanh nghiệp, cổ đông lớn.

4. Phát triển các sản phẩm tài chính và thị trường phái sinh: Mở rộng và đa dạng hóa các sản phẩm giao dịch như hợp đồng tương lai, quyền chọn để tăng tính thanh khoản và hấp dẫn nhà đầu tư, đồng thời giảm thiểu rủi ro thị trường. Thời gian thực hiện: 2-4 năm; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các công ty chứng khoán.

5. Nâng cao năng lực và vai trò của nhà tạo lập thị trường: Xây dựng và phát triển đội ngũ nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp nhằm duy trì thanh khoản ổn định cho các cổ phiếu, đặc biệt là các cổ phiếu có thanh khoản thấp. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các công ty chứng khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và cơ quan hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ tác động của sở hữu NĐT tổ chức đến thanh khoản, từ đó xây dựng chính sách phù hợp nhằm phát triển thị trường chứng khoán bền vững.

2. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Cung cấp góc nhìn về vai trò của cấu trúc sở hữu trong việc ảnh hưởng đến thanh khoản và giá trị doanh nghiệp, hỗ trợ trong việc xây dựng chiến lược quản trị cổ đông.

3. Nhà đầu tư tổ chức và cá nhân: Giúp nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến thanh khoản cổ phiếu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn, phù hợp với khẩu vị rủi ro và chiến lược đầu tư.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học có hệ thống về mối quan hệ giữa sở hữu tổ chức và thanh khoản chứng khoán tại thị trường Việt Nam, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về các chủ đề liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nhà đầu tư tổ chức ảnh hưởng như thế nào đến thanh khoản chứng khoán?
   Nghiên cứu cho thấy sở hữu NĐT tổ chức có tác động tiêu cực đến thanh khoản tại HOSE, do chiến lược đầu tư dài hạn và sự tập trung sở hữu cao làm giảm lượng cổ phiếu lưu hành tự do, hạn chế giao dịch.

2. Tại sao quy mô doanh nghiệp lại ảnh hưởng tích cực đến thanh khoản?
   Doanh nghiệp lớn thường có thông tin minh bạch hơn, chi phí giao dịch thấp hơn và thu hút nhiều nhà đầu tư, từ đó tăng tính thanh khoản cổ phiếu.

3. Có phải tất cả các nhóm nhà đầu tư tổ chức đều ảnh hưởng giống nhau đến thanh khoản?
   Không, các nhóm NĐT tổ chức khác nhau như quỹ đầu tư, ngân hàng, công ty bảo hiểm có thể có tác động khác nhau. Tuy nhiên, do giới hạn dữ liệu, nghiên cứu này chỉ xem xét tổng thể nhóm NĐT tổ chức lớn.

4. Tại sao tỉ lệ P/B không có ảnh hưởng rõ ràng đến thanh khoản?
   Tỉ lệ P/B phản ánh định giá doanh nghiệp nhưng không phải lúc nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao dịch cổ phiếu, đặc biệt trong thị trường có nhiều yếu tố khác chi phối như thông tin bất cân xứng và cấu trúc sở hữu.

5. Làm thế nào để cải thiện thanh khoản trên thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Cần tăng cường minh bạch thông tin, hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ nhà đầu tư, đa dạng hóa cấu trúc sở hữu, phát triển sản phẩm tài chính mới và nâng cao vai trò nhà tạo lập thị trường.

Kết luận

• Sở hữu nhà đầu tư tổ chức có tác động tiêu cực đến thanh khoản chứng khoán tại HOSE trong giai đoạn 2013-2018.
• Chiến lược đầu tư dài hạn và sự tập trung sở hữu cao của NĐT tổ chức làm giảm lượng cổ phiếu lưu hành tự do, ảnh hưởng đến khả năng giao dịch.
• Quy mô doanh nghiệp và biến động giá cổ phiếu có mối quan hệ tích cực với thanh khoản, trong khi tỉ lệ P/B không có ý nghĩa thống kê rõ ràng.
• Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết về thông tin bất cân xứng và giả thuyết lựa chọn bất lợi trong thị trường cận biên.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao minh bạch thông tin, hoàn thiện pháp luật, đa dạng hóa cấu trúc sở hữu và phát triển thị trường phái sinh nhằm cải thiện thanh khoản.

Next steps: Tiếp tục cập nhật dữ liệu mới, phân tích chi tiết các nhóm NĐT tổ chức riêng biệt và áp dụng thêm các thước đo thanh khoản đa chiều để có cái nhìn toàn diện hơn về tác động sở hữu tổ chức đến thanh khoản chứng khoán.

Call-to-action: Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư nên phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất để nâng cao chất lượng và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu Chương 2: Khuôn khổ lý thuyết và tổng quan tài liệu nghiên cứu trước đây Chương 3: Phương pháp và mô hình nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực nghiệm Chương 5: Kết luận, kiến nghị, hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu trong tương lai. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: KHUÔN KHỔ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Khung lý thuyết Khi xem xét mối quan hệ giữa các nhà đầu tư đối với tính thanh khoản cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Nhiều nhà nghiên cứu chủ yếu dựa theo các giả thuyết, lý thuyết cơ sở là: lý thuyết bất cân xứng thông tin, lý thuyết tín hiệu, giả thuyết lựa chọn bất lợi, giả thuyết giao dịch.

Các bài báo khoa học của Rubin (2007), Jiang (2011) Ajina (2015), Syamala (2014), Ali (2018), Vo Xuan Vinh (2016) được trình bày trong phần kế tiếp, đều dựa trên các cở sở khung lý thuyết này để tìm lời giải cho các câu hỏi bài nghiên cứu đề ra. Lý thuyết thông tin bất cân xứng Lý thuyết thông tin bất cân xứng (Asymmetric Information): Lý thuyết này cùng được công bố đầu tiên năm 1970 bởi ba nhà nghiên cứu khoa học “George Akerlof, Michael Spence và Joseph Stiglitz”. Sự bất cân xứng thông tin trên thị trường cổ phiếu là trạng thái khi trong tất cả các nhà đầu tư tham gia trên thị trường thì có một số cá nhân, tổ chức tham gia giao dịch mà cố tình không công bố các thông tin hoặc có thông tin mà nhà đầu tư khác không có. Lúc này, việc định giá cổ phiếu trong ngắn hạn tạm thời có sự chênh lệch tương đối rộng và việc giao dịch khớp lệnh có sự chệch cân bằng cung và cầu.

Ví dụ khi có một thông tin rất tích cực đến từ kết quả vượt trội từ doanh nghiệp hay một số chính sách hỗ trợ cho nhóm ngành doanh nghiệp, tổ chức quốc tế mà có ảnh hưởng lớn. Trong ngắn hạn chỉ có một thành phần nhà đầu tư xác nhận được thông tin này và họ định giá cũng như kỳ vọng giá trị doanh nghiệp cao hơn trong tương lai. Lúc này trên sàn giao dịch chứng khoán, nhóm đầu tư này sẽ ưu tiên mua vào với tỉ trọng nhiều hơn so với trung bình các phiên giao dịch trước đó. Một sự tăng lên vượt trội của cầu bên mua cũng giúp giá cổ phiếu tăng lên nhanh chóng và nếu như trong thành phần các nhà đầu tư có thông tin trước đó, cũng có sự cạnh tranh để mua được cổ phiếu với giá tốt nhất thì quá trình đẩy giá này càng diễn ra nhanh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Trong khi đó, thành phần các nhà đầu tư còn lại vốn không có thông tin họ có thể có sự nghi ngờ vì khi chưa có thông tin hỗ trợ tích cực kia nên việc định giá cổ phiếu vẫn chưa có sự thay đổi. Kết quả là giá cổ phiếu có sự biến động nhưng việc giao dịch có thể giảm thiểu từ sự thiếu thông tin của thành phần đầu tư còn lại. Sự việc sẽ đem lại sử tổn thất rõ rệt hơn nếu các thông tin tiêu cực về một doanh nghiệp niêm yết nào đó được rò rỉ đối với những nhóm nhà đầu tư có tỉ lệ sở hữu cổ phiếu cao. Lúc này một lượng lớn lượng cổ phiếu cung (muốn bán) ra thị trường có thể làm chênh lệch giá giao dịch giảm với biên độ rất rộng một cách nhanh chóng và có hiện tượng “trắng bên mua” (các lệnh đặt mua không xuất hiện trên bảng điện tử hiển thị giá giao dịch dẫn đến các lệnh bán không thể khớp lệnh).

Lúc này chỉ số thanh khoản của cổ phiếu đó trở về không. Thông tin bất cân xứng tại các thị trường chứng khoán mới nổi, cận biên thường xuất hiện nhiều và bởi nhiều nguyên nhân. Đó có thể xảy ra khi doanh nghiệp không sẵn lòng công bố thông tin chính xác hoặc cố tình công bố thông tin không đúng so với thực tế doanh nghiệp của họ; hoặc có sự rò rỉ sớm các thông tin nội bộ doanh nghiệp mà những cổ đông lớn thường biết trước, họ không tuân thủ quy định; các sự việc cố tình tung tin đồn sai lệch, lừa đảo, sự méo mó, thiếu chân thực của thông tin từ các phương tiện truyền thông cũng làm cho sự bất cân xứng thông tin thêm trầm trọng. Các doanh nghiệp cổ phần khi niêm yết cổ phiếu trên sàn giao dịch chứng khoán luôn phải tuân thủ các quy định theo luật định từng quốc gia.

Việc các nhà đầu tư tổ chức trong nước và ngoài nước muốn nắm giữ tỉ lệ sở hữu cao tại một doanh nghiệp niêm yếu cũng được quy định rõ ràng. Tại Việt Nam khi nhà đầu tư sở hữu lượng cổ phần từ 5% trở lên thì được gọi là cổ đông lớn. Lúc này họ đã có thể có “tiếng nói” nhất định đối với ban lãnh đạo doanh nghiệp. Việc các nhà đầu tư tổ chức này khi sở hữu tỉ lệ cổ phần lớn hơn họ có thể cắt cử đại diện tham gia vào ban quản trị doanh nghiệp, hoạch định mục tiêu kinh doanh.

Cùng với đó, các kết quả kinh doanh, tiến độ các dự án đầu tư, mở rộng hoạt động kinh doanh nhóm nhà đầu tư tổ chức thường có thông tin trước theo một vài cách nào đó. Trong khi đó, nhóm nhà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 đầu tư nhỏ lẻ không có các thông tin này dẫn đến hiện tượng thông tin bất cân xứng. Điều này sẽ càng trầm trọng hơn khi ban quan trị cố tình che dấu các thông tin mà đáng lẽ ra họ cần phải công bố theo luật định. Từ đó, việc đánh giá cổ phiếu từ các nhà đầu tư tổ chức khác, các chuyên viên phân tích, các nhà đầu tư nhỏ lẻ đều có sự chênh lệch, thậm chí việc tham gia nắm giữ một cổ phiếu mà việc công bố thông tin của doanh nghiệp đó lại thiếu minh bạch cũng như tính trung thực thì các khuyến nghị quan tâm và đầu tư cổ phiếu doanh nghiệp đó sẽ giảm thiểu đáng kể.

Trong trường hợp này thanh khoản cổ phiếu sẽ rất thấp do không nhiều nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức tham gia mua bán, thông tin bất cân xứng làm thanh khoản cổ phiếu trở nên tiêu cực. Giả thuyết lựa chọn bất lợi Giả thuyết lựa chọn bất lợi cho rằng sẽ có sự bất cân xứng thông tin giữa nhóm các cổ đông nội bộ sở hữu cổ phần bên trong doanh nghiệp và nhóm các cổ đông bên ngoài doanh nghiệp (Grullon& Albert Wang, 2001). Khi xuất hiện trạng thái bất cân xứng thông tin thì các nhà đầu tư có sự đánh giá khách nhau về giá trị hiện tại của doanh nghiệp và triển vọng trong tương lai. Theo đó các nhà đầu tư nhận định thị giá chứng khoán có thể là dưới giá trị thật hoặc ngược lại.

Thêm nữa, cộng với khẩu vị đầu tư, chiến lược đầu tư của từng nhà đầu tư cá nhân và tổ chức khác nhau dẫn đến họ có hành động giá là mua vào hay bán ra cổ phiếu đó. Kết quả là thanh khoản của cổ phiếu có sự thay đổi tương đối đáng kể.akerlof (1970) phát hiện ra rằng sự lựa chọn đối nghịch xảy ra khi có sự bất cân xứng thông tin ở bất cứ thị trường nào. Trong khi đó thông tin bất cân xứng lại làm tăng xác suất lựa chọn bất lợi tới nhà đầu tư (Agarwal, 2007). Ngay cả đối với các cổ đông là tổ chức cũng có sự cạnh tranh và thường thì đem lại hiệu ứng hiệu quả thông tin (Agarwal, 2007).

Cổ đông tổ chức khi nằm trong ban quản trị một doanh nghiệp cụ thể, họ sẽ có những sự giám sát ban điều hành công ty để đạt được các mục tiêu trong kỳ kinh doanh của mình cũng như của đại hội cổ đông đề ra. Sự giám sát của họ đem lại cho doanh nghiệp sự minh bạch, thông tin có TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 sự kịp thời, chính xác hơn khi xuất hiện ngoài thị trường. Như vậy, khi có sự tăng cạnh tranh giữ các nhà đầu tư tổ chức sẽ đem lại hiệu quả thông tin, giúp thông tin được giá cả chứng khoán phản ánh nhanh hơn. Sự bất cân xứng thông tin gây ra vấn đề lựa chọn bất lợi còn thể hiện rõ đối với sự tác động đến các nhà tạo lập thị trường.

Nhà tạo lập luôn là đối tượng với vai trò tạo lập thanh khoản. Một sự gia tăng bất cân xứng trong thông tin sẽ làm thị trường có những phản ứng không giống nhau và dẫn đến hành động mua hoặc bán khác nhau. Sự chênh lệch giá mua - giá bán tăng lên (spread ask- bid) làm các nhà tạo lập thanh khoản có thể bị mất nhiều chi phí hơn để đảm bảo hoạt động mua bán liên tục, duy trì thanh khoản cho chứng khoán. Tại thị trường chứng khoán nước ta hiện nay chưa có các nhà tạo lập thanh khoản trên các SGDCK.

Sự bất cân xứng thông tin khi xảy ra sẽ ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn tới thanh khoản chứng khoán so với các thị trường phát triển trên thế giới như ở Mỹ, Anh. Giả thuyết giao dịch Giả thuyết giao dịch được giải thích là: Khi các nhà đầu tư quay vòng hoạt động giao dịch đối với danh mục đầu tư của họ nhiều hơn thì chi phí giao dịch sẽ được giảm thiểu (Merton, 1987; Schwartz and Shapiro, 1992; Fu, 2009). Việc giao dịch với giá trị giao dịch lớn thì chi phí giao dịch sẽ giảm. Hoạt động giao dịch khớp lệnh gia tăng tạo thanh khoản cao sẽ càng kéo theo các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức khác cùng tham gia mua bán chứng khoán.

Các nhà đầu tư muốn thay đổi vị thế hiện tại là nắm giữ chứng khoán hay tiền mặt một cách dễ dàng hơn và sự chênh lệch giữa các mức giá giao dịch khớp lệnh sẽ hẹp hơn trung binh các phiên giao dịch trước đó. Khi thông tin trên thị trường có sự đầy đủ và chính xác, kịp thời hơn thì càng làm hoạt động giao dịch trao đổi vị thế càng nhộn nhịp. Các NĐT tổ chức cùng với dòng tiền lớn của mình càng kích thích cải thiện thanh khoản cho chứng khoán và thị trường. Khi giá chứng khoán và giá trị giao dịch càng tăng, ở góc nhìn phân tích kỹ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 thuật sẽ cho điểm mua bán, lúc này các chuyên viên phân tích đầu tư chứng khoán có thể đưa ra lời khuyên cho các nhà đầu tư khác nhau tiếp tục tham gia vào các vị thế nhiều hơn.