Luận văn thạc sĩ tác động của biến động lãi suất và tỷ giá lên tỷ suất sinh lợi và biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu bằng chứng tại các ngân hàng thương mại việt nam

Nghiên cứu tác động của lãi suất và tỷ giá lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu tại ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nhan Đặng Hải Phương
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Lãi Suất Và Tỷ Giá Lên Tỷ Suất Sinh Lợi Và Biến Động Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu: Bằng Chứng Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn Công trình nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa công trình nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TRÌNH BÀY DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Phân tích thống kê mô tả
• 3.3. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian
• 3.4. Phân tích tương quan
• 3.5. Mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển OLS
• 3.6. Mô hình ARCH/ GARCH để dự báo sự biến động rủi ro theo thời gian
• 3.7. Mô hình nghiên cứu thực nghiệm ở Việt Nam
• 3.8. Mô hình 1: Hồi quy OLS cơ bản
• 3.9. Mô hình 2: Sử dụng mô hình GARCH(1, 1) phân tích biến động của tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu hoặc danh mục cổ phiếu
• 3.10. Mô hình 3: Tác động của biến động lãi suất và tỷ giá đối với biến động tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu ngân hàng riêng lẻ hoặc danh mục cổ phiếu
• 3.11. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.12. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.13. Xử lý dữ liệu
• 3.14. Biến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng và danh mục cổ phiếu
• 3.15. Tỷ suất sinh lợi của chỉ số thị trường (MRK)
• 3.16. Biến động của lãi suất phi rủi ro hay chỉ số trái phiếu (INT)
• 3.17. Biến động của tỷ giá hối đoái (FX)
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu
• 4.4. Phân tích kết quả hồi quy
• 4.5. Kết quả hồi quy mô hình 1: Hồi quy OLS cơ bản
• 4.6. Kết quả hồi quy mô hình 2: Sử dụng mô hình GARCH(1, 1) phân tích biến động của tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu và danh mục cổ phiếu
• 4.7. Mô hình 3: Tác động của biến động lãi suất và tỷ giá đối với biến động tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu ngân hàng riêng lẻ và danh mục cổ phiếu ngân hàng
• 4.8. Kết luận Chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Tóm tắt và trình bày kết quả nghiên cứu
• 5.2. Kiến nghị chính sách
• 5.3. Giới hạn của đề tài. Kiến nghị hướng nghiên cứu trong tương lai
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động lãi suất và tỷ giá lên cổ phiếu ngân hàng

Trong nền kinh tế hiện đại, lãi suất ngân hàng và tỷ giá hối đoái đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Sự biến động của hai yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ thị trường chứng khoán. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá với cổ phiếu ngân hàng, từ đó đưa ra những nhận định và dự báo cho tương lai.

1.1. Lãi suất ngân hàng và ảnh hưởng đến cổ phiếu

Lãi suất ngân hàng là yếu tố quyết định đến chi phí vay mượn và lợi nhuận của ngân hàng. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mượn cũng tăng theo, dẫn đến giảm lợi nhuận và ảnh hưởng tiêu cực đến cổ phiếu ngân hàng. Ngược lại, khi lãi suất giảm, lợi nhuận có thể tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cổ phiếu ngân hàng.

1.2. Tỷ giá hối đoái và tác động đến cổ phiếu ngân hàng

Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu và lợi nhuận của ngân hàng. Biến động tỷ giá có thể làm tăng hoặc giảm giá trị tài sản của ngân hàng, từ đó tác động đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Nghiên cứu sẽ chỉ ra mối liên hệ giữa tỷ giá và cổ phiếu ngân hàng trong bối cảnh hiện tại.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phân tích tác động lãi suất và tỷ giá

Phân tích tác động của lãi suất và tỷ giá lên cổ phiếu ngân hàng không phải là điều đơn giản. Có nhiều yếu tố tác động khác nhau, từ chính sách tiền tệ đến tình hình kinh tế vĩ mô. Việc xác định mối quan hệ giữa các yếu tố này đòi hỏi phải có phương pháp nghiên cứu chặt chẽ và dữ liệu đáng tin cậy.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác về lãi suất và tỷ giá là một thách thức lớn. Nhiều ngân hàng không công bố thông tin đầy đủ, dẫn đến khó khăn trong việc phân tích. Hơn nữa, dữ liệu cần phải được cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng tình hình thị trường.

2.2. Tác động của các yếu tố bên ngoài

Ngoài lãi suất và tỷ giá, còn nhiều yếu tố khác như chính sách tài chính, tình hình kinh tế toàn cầu cũng ảnh hưởng đến cổ phiếu ngân hàng. Việc phân tích cần phải xem xét các yếu tố này để có cái nhìn toàn diện hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động lãi suất và tỷ giá lên cổ phiếu ngân hàng

Để nghiên cứu tác động của lãi suất và tỷ giá lên cổ phiếu ngân hàng, các phương pháp định lượng như OLS và GARCH sẽ được áp dụng. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các biến và dự đoán xu hướng trong tương lai.

3.1. Mô hình OLS trong phân tích

Mô hình OLS (Ordinary Least Squares) sẽ được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa lãi suất, tỷ giá và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Phương pháp này giúp đưa ra các ước lượng chính xác về tác động của các yếu tố này.

3.2. Mô hình GARCH để dự đoán biến động

Mô hình GARCH (Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity) sẽ được áp dụng để phân tích biến động của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Mô hình này cho phép dự đoán sự biến động theo thời gian, từ đó giúp các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về rủi ro.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cổ phiếu ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy lãi suất và tỷ giá có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Sự biến động của hai yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn tác động đến tâm lý nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

4.1. Tác động của lãi suất đến lợi nhuận ngân hàng

Khi lãi suất tăng, lợi nhuận của ngân hàng thường giảm, dẫn đến sự sụt giảm trong cổ phiếu ngân hàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự nhạy cảm của cổ phiếu ngân hàng với lãi suất là rất cao, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

4.2. Tác động của tỷ giá đến giá trị cổ phiếu

Sự biến động của tỷ giá hối đoái cũng có tác động lớn đến giá trị cổ phiếu ngân hàng. Khi tỷ giá tăng, giá trị tài sản của ngân hàng có thể giảm, ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các ngân hàng có hoạt động xuất nhập khẩu nhiều sẽ chịu ảnh hưởng lớn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về cổ phiếu ngân hàng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lãi suất và tỷ giá có tác động mạnh mẽ đến cổ phiếu ngân hàng. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cổ phiếu ngân hàng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lãi suất và tỷ giá có tác động đáng kể đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Sự biến động của hai yếu tố này cần được theo dõi chặt chẽ để đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn về mối quan hệ giữa lãi suất, tỷ giá và cổ phiếu ngân hàng. Các nghiên cứu này sẽ giúp cung cấp thông tin quý giá cho các nhà đầu tư và nhà quản lý ngân hàng trong việc ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng đóng vai trò như mạch máu của nền kinh tế, đảm bảo sự luân chuyển và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính. Từ ngày 03/09/2009 đến 30/09/2013, tác động của biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái lên tỷ suất sinh lợi và biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam được nghiên cứu nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư. Mẫu nghiên cứu gồm 8 cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên HOSE và HNX, sử dụng mô hình OLS và GARCH để phân tích mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi cổ phiếu với biến động lãi suất phi rủi ro, tỷ giá hối đoái và tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường. Nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi về mức độ và chiều hướng tác động của biến động lãi suất và tỷ giá lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, ảnh hưởng của các cú sốc trong quá khứ đến biến động tỷ suất sinh lợi, cũng như tác động của các biến này lên biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả, đồng thời hỗ trợ nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc ra quyết định đầu tư và xây dựng chính sách tài chính phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình tài chính hiện đại, trong đó có:

• Mô hình hồi quy tuyến tính cổ điển (OLS): Giúp xác định mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi cổ phiếu và các biến độc lập như tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường, biến động lãi suất phi rủi ro và biến động tỷ giá hối đoái.
• Mô hình ARCH/GARCH: Được sử dụng để mô hình hóa và dự báo sự biến động của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu theo thời gian, phản ánh tính chất phương sai thay đổi có điều kiện và sự tồn tại của các cú sốc trong quá khứ.
• Các khái niệm chính: Tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, biến động lãi suất phi rủi ro, biến động tỷ giá hối đoái, phương sai có điều kiện, cú sốc thị trường, và độ nhạy tỷ suất sinh lợi.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là chuỗi thời gian giá đóng cửa hàng ngày của 8 cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên HOSE và HNX trong giai đoạn từ 03/09/2009 đến 30/09/2013, cùng với dữ liệu về VNIndex, lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 1 năm và tỷ giá USD/VND thị trường tự do. Cỡ mẫu gồm khoảng 1.063 quan sát cho mỗi cổ phiếu.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả để tổng quan đặc điểm dữ liệu.
• Kiểm định tính dừng chuỗi thời gian bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) nhằm đảm bảo tính ổn định của dữ liệu.
• Phân tích tương quan để đánh giá mối quan hệ ban đầu giữa các biến.
• Hồi quy OLS để xác định mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.
• Mô hình GARCH (1,1) để phân tích biến động tỷ suất sinh lợi và tác động của biến động lãi suất, tỷ giá lên biến động này.
• Kiểm định các giả thiết mô hình như kiểm định phương sai sai số thay đổi (White test), kiểm định tự tương quan (Breusch-Godfrey), và kiểm định phân phối chuẩn của phần dư (Jarque-Bera).

Phần mềm Eviews 6.0 được sử dụng để thực hiện các phân tích hồi quy và kiểm định thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của biến động lãi suất và tỷ giá lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu: Kết quả hồi quy OLS cho thấy biến động lãi suất phi rủi ro và tỷ giá hối đoái có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu các ngân hàng. Ví dụ, hệ số hồi quy của biến tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường (MRK) đối với cổ phiếu ACB là dương và có ý nghĩa ở mức 1%, trong khi biến động lãi suất và tỷ giá có hệ số âm với ý nghĩa thống kê 1%. Hệ số xác định hiệu chỉnh (Adjusted R²) của mô hình ACB đạt khoảng 34,83%, cho thấy mô hình giải thích được phần lớn biến động tỷ suất sinh lợi.

2. Độ nhạy tỷ suất sinh lợi cổ phiếu với chỉ số thị trường cao hơn so với biến động lãi suất và tỷ giá: Tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng có mối tương quan thuận mức trung bình đến cao với tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường, trong khi mối tương quan với biến động lãi suất và tỷ giá chỉ ở mức thấp. Ví dụ, cổ phiếu VCB có hệ số tương quan với MRK là +0.4 (mức cao), trong khi với INT và FX chỉ khoảng +0.05.

3. Biến động tỷ suất sinh lợi chịu ảnh hưởng bởi các cú sốc trong quá khứ: Mô hình GARCH (1,1) cho thấy hệ số α1 (ảnh hưởng của cú sốc quá khứ) và β (ảnh hưởng của biến động quá khứ) đều có giá trị dương và có ý nghĩa thống kê, chứng tỏ biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng bị ảnh hưởng bởi các cú sốc trong quá khứ và có tính bầy đàn.

4. Biến động lãi suất và tỷ giá không chỉ tác động lên tỷ suất sinh lợi mà còn ảnh hưởng đến biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu: Trong mô hình GARCH mở rộng, các hệ số θ1 (biến động lãi suất) và θ2 (biến động tỷ giá) đều khác 0 và có ý nghĩa thống kê, cho thấy sự tác động tức thời của hai nhân tố này lên biến động có điều kiện của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích bởi đặc thù ngành ngân hàng, vốn chịu ảnh hưởng mạnh từ chính sách tiền tệ và biến động tỷ giá do hoạt động tín dụng và ngoại hối. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây, khẳng định vai trò quan trọng của chỉ số thị trường trong việc quyết định biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Sự ảnh hưởng của biến động lãi suất và tỷ giá lên biến động tỷ suất sinh lợi cũng phản ánh tính nhạy cảm của ngành ngân hàng trước các cú sốc vĩ mô. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động tỷ suất sinh lợi theo thời gian và bảng hệ số hồi quy chi tiết cho từng cổ phiếu, giúp minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng của từng biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro lãi suất và tỷ giá tại các ngân hàng thương mại: Các ngân hàng cần áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng tương lai, quyền chọn và hoán đổi lãi suất để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động lãi suất và tỷ giá lên lợi nhuận. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban quản trị và phòng quản lý rủi ro ngân hàng.

2. Phát triển hệ thống cảnh báo sớm biến động thị trường tài chính: Xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu thời gian thực để dự báo biến động tỷ suất sinh lợi và rủi ro liên quan, giúp ngân hàng và nhà đầu tư có quyết định kịp thời. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Bộ phận công nghệ thông tin và phân tích tài chính.

3. Chính sách ổn định vĩ mô từ cơ quan quản lý nhà nước: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần phối hợp điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá nhằm giảm thiểu biến động quá mức, tạo môi trường ổn định cho hoạt động ngân hàng. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Cơ quan quản lý nhà nước.

4. Tăng cường minh bạch thông tin và đào tạo nhà đầu tư: Cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời về các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng, đồng thời tổ chức các khóa đào tạo nâng cao nhận thức về rủi ro tài chính cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các tổ chức tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của biến động lãi suất và tỷ giá đến lợi nhuận cổ phiếu, từ đó xây dựng chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá rủi ro và tiềm năng sinh lợi khi đầu tư vào cổ phiếu ngân hàng, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Làm căn cứ xây dựng chính sách tiền tệ, tỷ giá và các quy định nhằm ổn định thị trường tài chính và phát triển hệ thống ngân hàng.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính - ngân hàng: Cung cấp mô hình phân tích và dữ liệu thực nghiệm quý giá để phát triển nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến động lãi suất ảnh hưởng như thế nào đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng?
   Biến động lãi suất phi rủi ro có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng, làm giảm lợi nhuận kỳ vọng khi lãi suất tăng. Ví dụ, cổ phiếu ACB có hệ số hồi quy âm với biến động lãi suất ở mức ý nghĩa 1%.

2. Tỷ giá hối đoái tác động ra sao đến biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu?
   Biến động tỷ giá hối đoái không chỉ ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi mà còn làm tăng biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, thể hiện qua hệ số θ2 trong mô hình GARCH có ý nghĩa thống kê.

3. Tại sao tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường có ảnh hưởng lớn hơn so với lãi suất và tỷ giá?
   Chỉ số thị trường phản ánh xu hướng chung của nền kinh tế và thị trường chứng khoán, do đó có ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng hơn các biến vĩ mô riêng lẻ.

4. Mô hình GARCH giúp gì trong việc phân tích biến động tỷ suất sinh lợi?
   Mô hình GARCH cho phép dự báo và mô hình hóa sự biến động có điều kiện của tỷ suất sinh lợi theo thời gian, đồng thời phát hiện ảnh hưởng của các cú sốc trong quá khứ và biến động lãi suất, tỷ giá lên biến động hiện tại.

5. Làm thế nào các ngân hàng có thể giảm thiểu rủi ro từ biến động lãi suất và tỷ giá?
   Ngân hàng có thể sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính như hợp đồng tương lai, quyền chọn, hoán đổi lãi suất và tỷ giá, đồng thời cân đối kỳ hạn tài sản và nợ phải trả để giảm thiểu rủi ro.

Kết luận

• Biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2013.
• Tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng nhạy cảm hơn với tỷ suất sinh lợi chỉ số thị trường so với biến động lãi suất và tỷ giá.
• Biến động tỷ suất sinh lợi chịu ảnh hưởng rõ rệt từ các cú sốc trong quá khứ, thể hiện qua mô hình GARCH (1,1).
• Biến động lãi suất và tỷ giá không chỉ ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi mà còn tác động đến biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách và chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả.

Hành động tiếp theo: Các ngân hàng và cơ quan quản lý nên áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về tác động của các yếu tố vĩ mô khác đến thị trường chứng khoán ngân hàng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu chung về lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của đề tài và cấu trúc của đề tài. Chương 2: Tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây Chương 3: Trình bày dữ liệu nghiên cứu, mô hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận tóm tắt các kết quả nghiên cứu đạt được và nêu ra những hạn chế tồn tại của nghiên cứu, từ đó đề xuất hướng mở cho những nghiên cứu sau này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Hầu hết các nghiên cứu hiện tại tập trung vào độ nhạy lãi suất và tỷ giá hối đoái của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng thông qua việc sử dụng phương pháp khác nhau. Các phương pháp khác nhau này lần lượt cho kết quả thực nghiệm khác nhau.

Các nghiên cứu ở nước ngoài Trước tiên, Stone (1974) đã nghiên cứu độ nhạy của lãi suất hệ thống với mô hình hai nhân tố tỷ suất sinh lợi. Tác giả sử dụng Mô hình hai nhân tố với nhân tố thứ nhất là tỷ suất sinh lợi trên chỉ số vốn chủ sở hữu và nhân tố thứ hai là tỷ suất sinh lợi trên chỉ số trái phiếu. Mô hình hai nhân tố đã giúp giải thích tốt hơn quá trình ngẫn nhiên tạo ra tỷ suất sinh lợi chứng khoán thay vì mô hình một nhân tố. Lloyd và Shick (1977) tiếp tục mở rộng nghiên cứu mô hình hai nhân tố tỷ suất sinh lợi của Stone.

Tác giả đã sử dụng GARCH-M để kiểm định tác động của lãi suất và biến động của chính nó lên quá trình tạo ra tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Tác giả sử dụng mô hình ARCH, GARCH và kết quả thu được cho thấy thứ nhất là hiệu ứng biến động phản hồi được tìm thấy có ý nghĩa. Thứ hai, lãi suất và biến động lãi suất có tác động trực tiếp đến phân phối tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Thứ ba, mức độ vững trong những cú sốc là đáng kể cho tất cả danh mục ngân hàng, chế độ chính sách tiền tệ hiện hành.

Staikouras (1998) nghiên cứu tác động của sự thay đổi lãi suất hiện tại và không mong đợi lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu phổ thông của danh mục các định chế tài chính ở Anh. Tác giả sử dụng mô hình hai nhân tố với nhân tố thứ nhất là tỷ suất sinh lợi cổ phiếu phổ thông, nhân tố thứ hai là biến động lãi suất. Và kết quả cho thấy có mối quan hệ ngược chiều giữa tỷ suất sinh lợi cổ phiếu phổ thông và biến động lãi suất; tỷ suất sinh lợi cổ phiếu phổ thông và biến động lãi suất có mối quan hệ tương quan ngược chiều đáng kể. Wolff (2000) nghiên cứu thực nghiệm độ nhạy lãi suất của tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của hai mươi ngân hàng lớn nhất tại Mỹ với việc sử dụng mô hình ARIMA.

Kết quả cho thấy độ nhạy lãi suất có mối quan hệ nghịch biến TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng Mỹ trong giai đoạn cuối thập niên 1980 đến đầu thập niên 1990, kết quả có ý nghĩa thống kê. Konstantinos Drakos (2001) sử dụng mô hình GARCH-M để nghiên cứu ảnh hưởng của biến động lãi suất dài hạn lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu các Ngân hàng niêm yết trên Athens Stock Exchange trong giai đoạn ngày 14 tháng 11 năm 1997 đến ngày 16 tháng 11 năm 2000. Với dữ liệu nghiên cứu bao gồm giá cổ phiếu phổ thông đóng cửa hàng ngày của chín ngân hàng được niêm yết tại Athens Stock Exchange trong giai đoạn ngày 14 tháng 11 năm 1997 đến ngày 16 tháng 11 năm 2000, cung cấp 785 quan sát cho mỗi cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu thấy rằng các biến tương quan với độ nhạy lãi suất, vốn lưu động và có ý nghĩa thống kê.

Choi và cộng sự (1992) áp dụng mô hình ba nhân tố nghiên cứu tác động đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu Ngân hàng Mỹ đồng thời ước lượng tác động của thị trường, tỷ giá hối đoái và các yếu tố lãi suất với giả định điều kiện sai số thay đổi. Việc phân tích một cách chung chung tác động của hoặc lãi suất hoặc tỷ giá trên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng, tác giả cung cấp bằng chứng về độ nhạy lãi suất hơn là độ nhạy tỷ giá hối đoái ngụ ý rằng biến động tỷ giá dẫn đến sự gia tăng trong biến động tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Do biến động phân nhóm, đòn bẩy và ảnh hưởng mô hình ARCH của các dữ liệu tần số cao, phương pháp ước lượng tuyến tính (OLS) tạo ra kết quả sai lệch và mâu thuẫn. Dựa trên giả định phương sai có điều kiện phụ thuộc thời gian, một vài nghiên cứu đã sử dụng mô hình ARCH/ GARRCH để nắm bắt tính chất rủi ro thay đổi theo thời gian trong những dữ liệu này.

Mansur và Elyasiani (1995) sử dụng mô hình ước lượng ARCH để nghiên cứu tác động của mức độ và biến động lãi suất trên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Kết quả nghiên cứu thấy rằng lãi suất và biến động kỳ vọng của chúng ảnh hưởng mạnh đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Flannery et al. (1997), lại sử dụng mô hình GARCH hai nhân tố để nghiên cứu mối quan hệ giữa định giá tài sản, rủi ro thay đổi theo thời gian và rủi ro lãi suất.

Kết quả cho thấy ảnh hưởng của lãi suất ít mạnh mẽ trong danh mục đầu tư cổ phiếu ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Năm 1998, Elyasiani và Mansur tiếp tục sử dụng mô hình GARCH-M để nghiên cứu mức độ biến động của lãi suất lên độ nhạy của sự phân phối tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Kết quả cho thấy sự thay đổi lãi suất có tác động ngược chiều ngay từ lần đầu trong khi sự biến động liên quan lại ảnh hưởng sau đó đến phân phối tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng. Đến năm 2003, Elyasiani và Mansur tiếp tục nghiên cứu hiệu ứng lan tỏa quốc tế của rủi ro và tỷ suất sinh lợi giữa các định chế tài chính: sử dụng mô hình GARCH 2 biến.

Trong khuôn khổ nghiên cứu, các ngân hàng được tìm thấy có độ nhạy cao với cú sốc vĩ mô như tỷ giá hối đoái, lãi suất, với sự tác động trễ tại mức độ biến động. Hướng và độ lớn của hiệu ứng từ biến động lãi suất và các cú sốc phi hệ thống ở một nước rất nhạy với các nước khác trong đó Mỹ đóng vai trò lãnh đạo. Những phát hiện này giúp ổn định tài chính quốc tế, đa dạng hóa danh mục đầu tư quốc tế, xây dựng chính sách của ngân hàng trung ương và các cơ quan tài chính. Hooy et al.

(2004) sử dụng mô hình GARCH-M để nghiên cứu độ nhạy lãi suất và rủi ro tỷ giá của các cổ phiếu ngân hàng ở Malaysia trong suốt cuộc khủng hoảng tài chính gần đây. Kết quả cho thấy rằng giai đoạn trước và trong khi cuộc khủng hoảng, việc định giá cổ phiếu ngân hàng ít nhạy với rủi ro lãi suất và tỷ giá mặc dù rủi ro của các ngân hàng Malaysia tăng sau chính sách kiểm soát vốn và chương trình hợp nhất ngân hàng. Susan Ryan và Andrew C. Worthington (2002) dùng mô hình GARCH - M, để xem xét độ nhạy theo thời gian lên tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng Úc do tác động của rủi ro thị trường, lãi suất và tỷ giá hối đoái.

Với việc thu thập dữ liệu để mô hình hóa các rủi ro trong giai đoạn 1996-2001 là tỷ suất sinh lợi danh mục ngân hàng hàng ngày, chỉ số tích lũy thị trường rộng, lãi suất ngắn hạn, trung và dài hạn, và tỷ giá hối đoái được sử dụng. Kết quả cho thấy rủi ro thị trường là yếu tố quan trọng quyết định tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng, cùng với mức lãi suất kỳ hạn ngắn, trung hạn và biến động của chúng. Tuy nhiên, lãi suất dài hạn và tỷ giá hối đoái đã không xuất hiện đáng kể cho quá trình tạo ra tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng trong giai đoạn xem xét. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Đồng thuận với nghiên cứu của Elyasiani và Mansur (2003), S.

Kasman và các cộng sự (2011), đã sử dụng mô hình OLS, GARCH để nghiên cứu tác động của lãi suất và biến động tỷ giá hối đoái lên biến động và tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu ngân hàng, bằng chứng tại Thổ Nhĩ Kỳ. Bằng việc thu thập dữ liệu chuỗi thời gian với mẫu bao gồm 13 cổ phiếu ngân hàng thương mại Thổ Nhĩ Kỳ được liệt kê trên Istanbul Stock Exchange (ISE) trong giai đoạn từ ngày 27 tháng 07 năm 1999 đến ngày 9 tháng 4 năm 2009. Kết quả nghiên cứu cho thấy biến động lãi suất và tỷ giá hối đoái có tác động ngược chiều và đáng kể vào tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng có điều kiện và độ nhạy tỷ suất sinh lợi cổ phiếu ngân hàng được xác định là mạnh đối với tỷ suất sinh lợi nhân tố thị trường hơn lãi suất và tỷ giá hối đoái.2 Các nghiên cứu tại Việt Nam Huỳnh Thế Nguyễn và Nguyễn Quyết (2013) lại nghiên cứu mối liên hệ giữa tỷ giá hối đoái, lãi suất và giá cổ phiếu trên thị trường Tp. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tháng 10 năm 2007 đến tháng 10 năm 2012.

Các biến trong mô hình phân tích bao gồm tỷ giá USD, lãi suất thị trường liên ngân hàng, chỉ số giá cổ phiếu được lấy logarit tự nhiên trước khi tiến hành phân tích. Tác giả sử dụng số liệu chuỗi thời gian theo tháng và phương pháp phân tích số liệu dựa trên kiểm định nghiệm đơn vị, kiểm định nhân quả Granger, mô hình Var để ước lượng các hàm phản ứng với ba biến số ở dạng logarit và hàm phân rã phương sai. Kết quả phân tích cho thấy có mối liên hệ giữa giá cổ phiếu với tỷ giá hối đoái tại bậc trễ hai và lãi suất tại bậc trễ một. Đồng thời giá cổ phiếu còn bị tác động bởi chính nó tại bậc trễ một và hai.

Bài nghiên cứu nhằm cung cấp đẩy đủ bức tranh về nguyên nhân gây cú "sốc" giá cổ phiếu ở nước ta và Tp. Hồ Chí Minh, cung cấp các luận cứ khoa học giúp các nhà làm chính sách xây dựng các chính sách thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế quốc dân nói chung.