Luận văn thạc sĩ tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc nhằm nâng cao kết quả công việc của các nhà quản trị doanh nghiệp tại việt nam

Nghiên cứu tác động của tham gia dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí đến chia sẻ thông tin và kết quả công việc tại Việt Nam.

• Tác giả: Mai Thị Lệ Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Phong Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tác Động Dự Toán Ngân Sách Đến Kết Quả Công Việc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các khái niệm liên quan đến mô hình nghiên cứu
• 2.2. Dự toán ngân sách
• 2.3. Các mô hình dự toán ngân sách
• 2.4. Sự tham gia vào dự toán ngân sách
• 2.5. Kiến thức quản trị chi phí
• 2.6. Chia sẻ thông tin theo chiều dọc
• 2.7. Kết quả công việc
• 2.8. Lý thuyết nền tảng
• 2.8.1. Lý thuyết đại diện (Agent theory)
• 2.8.2. Lý thuyết về hiệu suất công việc
• 2.8.3. Lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal - setting theory)
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 3.2. Sự tham gia vào dự toán ngân sách và sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc
• 3.3. Kiến thức quản trị chi phí và sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc
• 3.4. Sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc và kết quả công việc
• 3.5. Mẫu nghiên cứu
• 3.6. Xây dựng thang đo
• 3.6.1. Quá trình xây dựng thang đo
• 3.6.2. Thang đo sự tham gia vào dự toán ngân sách
• 3.6.3. Thang đo kiến thức quản trị chi phí
• 3.6.4. Thang đo sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc
• 3.6.5. Thang đo kết quả công việc
• 3.7. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.8. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Đo lường thang đo và độ tin cậy
• 4.3. Kết quả kiểm định các giả thuyết
• 4.4. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.5. So sánh kết quả nghiên cứu với đề tài trong nước
• 4.6. So sánh kết quả nghiên cứu với đề tài nước ngoài
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Kết luận về đề tài
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động dự toán ngân sách đến kết quả công việc

Dự toán ngân sách là một công cụ quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Nó không chỉ giúp xác định các nguồn lực cần thiết mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả công việc của các nhà quản trị. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa sự tham gia vào dự toán ngân sách và kết quả công việc, đồng thời chỉ ra tầm quan trọng của việc chia sẻ thông tin trong quá trình này.

1.1. Khái niệm dự toán ngân sách và vai trò của nó

Dự toán ngân sách là một kế hoạch tài chính chi tiết cho một khoảng thời gian nhất định. Nó giúp doanh nghiệp xác định các mục tiêu tài chính và phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả. Sự tham gia của các nhà quản trị vào quá trình lập dự toán ngân sách có thể tạo ra động lực và nâng cao hiệu quả công việc.

1.2. Tác động của dự toán ngân sách đến hiệu quả công việc

Nghiên cứu cho thấy rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách có tác động tích cực đến hiệu quả công việc. Khi các nhà quản trị cảm thấy mình có tiếng nói trong quá trình lập kế hoạch, họ có xu hướng làm việc chăm chỉ hơn và đạt được kết quả tốt hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong dự toán ngân sách tại Việt Nam

Mặc dù dự toán ngân sách có vai trò quan trọng, nhưng nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn gặp phải những thách thức trong việc thực hiện. Các vấn đề như thiếu thông tin, sự không minh bạch trong quy trình và sự thiếu hụt kiến thức quản trị chi phí là những yếu tố cản trở hiệu quả của dự toán ngân sách.

2.1. Thiếu thông tin và minh bạch trong quy trình

Nhiều doanh nghiệp không có hệ thống thông tin hiệu quả để hỗ trợ quá trình lập dự toán ngân sách. Điều này dẫn đến việc các nhà quản trị không thể đưa ra quyết định chính xác, ảnh hưởng đến kết quả công việc.

2.2. Thiếu hụt kiến thức quản trị chi phí

Kiến thức quản trị chi phí là yếu tố quan trọng giúp các nhà quản trị hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của doanh nghiệp. Thiếu hụt kiến thức này có thể dẫn đến việc lập dự toán ngân sách không chính xác và không hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả dự toán ngân sách

Để nâng cao hiệu quả của dự toán ngân sách, các doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp như tăng cường sự tham gia của nhân viên, cải thiện quy trình chia sẻ thông tin và đào tạo kiến thức quản trị chi phí cho các nhà quản trị.

3.1. Tăng cường sự tham gia của nhân viên

Việc khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình lập dự toán ngân sách không chỉ giúp họ cảm thấy có trách nhiệm mà còn tạo ra những ý tưởng sáng tạo và cải tiến quy trình làm việc.

3.2. Cải thiện quy trình chia sẻ thông tin

Một quy trình chia sẻ thông tin hiệu quả sẽ giúp các nhà quản trị có được thông tin cần thiết để đưa ra quyết định chính xác. Doanh nghiệp cần xây dựng các kênh thông tin rõ ràng và minh bạch.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí có tác động tích cực đến sự chia sẻ thông tin và kết quả công việc. Các doanh nghiệp có thể áp dụng những kết quả này để cải thiện quy trình quản lý tài chính của mình.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng các doanh nghiệp có sự tham gia cao của nhân viên vào dự toán ngân sách thường đạt được kết quả công việc tốt hơn. Điều này chứng tỏ rằng sự tham gia không chỉ là một yếu tố cần thiết mà còn là một yếu tố quyết định.

4.2. Ứng dụng kiến thức quản trị chi phí

Việc đào tạo kiến thức quản trị chi phí cho các nhà quản trị sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về cách thức lập dự toán ngân sách và từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

V. Kết luận và tương lai của dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách là một công cụ quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Để nâng cao hiệu quả công việc, các doanh nghiệp cần chú trọng đến sự tham gia của nhân viên và cải thiện quy trình chia sẻ thông tin. Tương lai của dự toán ngân sách tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và nâng cao kiến thức cho các nhà quản trị.

5.1. Tầm quan trọng của dự toán ngân sách trong tương lai

Dự toán ngân sách sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh để duy trì hiệu quả.

5.2. Hướng đi mới cho dự toán ngân sách

Các doanh nghiệp cần tìm kiếm những phương pháp mới để cải thiện quy trình lập dự toán ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và đạt được mục tiêu kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, kết quả công việc của các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở trong dự toán ngân sách vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Theo báo cáo của KPMG và Hiệp hội kế toán công chứng Anh (ACCA) năm 2015, bộ công cụ quản trị doanh nghiệp của Việt Nam xếp thứ 22/25 thị trường, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Thái Lan (thứ 11). Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao kết quả công việc của nhà quản trị thông qua các cơ chế quản lý hiệu quả hơn.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc, từ đó nâng cao kết quả công việc của các nhà quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện trên 270 mẫu khảo sát từ các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp trong nước năm 2018. Mục tiêu chính là đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố trên đến sự chia sẻ thông tin và kết quả công việc, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp cải thiện hiệu quả quản trị.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung cơ sở lý luận về dự toán ngân sách tại Việt Nam, đồng thời cung cấp các hàm ý quản lý thiết thực giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả công việc của nhà quản trị thông qua việc tăng cường sự tham gia và kiến thức chuyên môn, cũng như thúc đẩy cơ chế chia sẻ thông tin hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng bốn lý thuyết nền tảng để xây dựng mô hình nghiên cứu:

• Lý thuyết đại diện (Agent theory): Giải thích mối quan hệ giữa nhà quản trị cấp cao và cấp dưới, nhấn mạnh vai trò của sự bất cân xứng thông tin và tầm quan trọng của việc chia sẻ thông tin trong quá trình lập dự toán ngân sách nhằm giảm thiểu xung đột và nâng cao hiệu quả công việc.

• Lý thuyết hiệu suất công việc: Mô hình hiệu suất công việc được xây dựng dựa trên ba yếu tố: năng lực, sự sẵn sàng làm việc và cơ hội làm việc. Trong đó, năng lực được thể hiện qua kiến thức quản trị chi phí của nhà quản trị, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

• Lý thuyết thiết lập mục tiêu (Goal-setting theory): Nhấn mạnh vai trò của việc thiết lập mục tiêu rõ ràng, có sự tham gia của cá nhân và phản hồi liên tục trong quá trình thực hiện, giúp tăng động lực và kết quả công việc.

• Lý thuyết tâm lý: Tập trung vào yếu tố tâm lý và xã hội ảnh hưởng đến hành vi cá nhân trong tổ chức, đặc biệt là sự thỏa mãn nhu cầu tâm lý và sự gắn kết của nhà quản trị khi tham gia vào quá trình lập dự toán ngân sách.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: sự tham gia vào dự toán ngân sách, kiến thức quản trị chi phí, sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc và kết quả công việc của nhà quản trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng theo trường phái thực chứng, với mẫu khảo sát gồm 270 nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp Việt Nam, có ít nhất 2 năm kinh nghiệm tham gia lập dự toán ngân sách. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích nhằm đảm bảo đối tượng khảo sát có đủ kiến thức và kinh nghiệm.

Dữ liệu được thu thập qua bảng câu hỏi dựa trên thang đo Likert 7 điểm, kế thừa từ các nghiên cứu uy tín quốc tế về các biến nghiên cứu. Quá trình xây dựng thang đo bao gồm dịch thuật, thử nghiệm ngữ nghĩa và điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết được thực hiện bằng phần mềm SmartPLS 3.0 sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM). Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm 2018, từ thiết kế bảng hỏi, thu thập dữ liệu đến phân tích và báo cáo kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự tham gia vào dự toán ngân sách có tác động dương đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc. Kết quả kiểm định cho thấy hệ số tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê, với mức độ ảnh hưởng khoảng 0.45, cho thấy khi nhà quản trị tham gia nhiều hơn vào quá trình lập dự toán, họ càng tích cực trao đổi và chia sẻ thông tin với cấp trên và cấp dưới.

2. Kiến thức quản trị chi phí có tác động dương đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc. Hệ số tác động khoảng 0.38, cho thấy nhà quản trị có kiến thức chuyên sâu về quản trị chi phí sẽ chủ động hơn trong việc chia sẻ thông tin liên quan đến chi phí và ngân sách, góp phần nâng cao chất lượng dự toán.

3. Sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc có tác động dương đến kết quả công việc của nhà quản trị. Hệ số tác động đạt khoảng 0.52, cho thấy việc trao đổi thông tin hiệu quả giữa các cấp quản lý giúp cải thiện khả năng lập kế hoạch, giám sát và phối hợp công việc, từ đó nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

4. Mức độ tham gia và kiến thức quản trị chi phí gián tiếp ảnh hưởng tích cực đến kết quả công việc thông qua sự chia sẻ thông tin. Điều này được minh chứng qua mô hình PLS với các chỉ số phù hợp, cho thấy vai trò trung gian quan trọng của cơ chế chia sẻ thông tin.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết đại diện khi sự tham gia vào dự toán ngân sách giúp giảm bất cân xứng thông tin giữa cấp trên và cấp dưới, tạo điều kiện cho việc chia sẻ thông tin hiệu quả hơn. Đồng thời, kiến thức quản trị chi phí nâng cao năng lực nhận thức và khả năng phân tích của nhà quản trị, thúc đẩy họ chủ động trao đổi thông tin.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này củng cố quan điểm rằng sự tham gia và kiến thức chuyên môn là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự chia sẻ thông tin, từ đó nâng cao kết quả công việc. Biểu đồ mô tả mối quan hệ giữa các biến có thể minh họa rõ ràng sự tác động tích cực của từng yếu tố, giúp nhà quản trị dễ dàng nhận diện các điểm cần cải thiện.

Ý nghĩa thực tiễn của kết quả là các doanh nghiệp cần chú trọng tạo điều kiện cho nhà quản trị tham gia vào quá trình lập dự toán ngân sách và nâng cao kiến thức quản trị chi phí để thúc đẩy cơ chế chia sẻ thông tin, qua đó nâng cao hiệu quả công việc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường sự tham gia của nhà quản trị vào quá trình lập dự toán ngân sách. Doanh nghiệp nên thiết lập các cuộc họp định kỳ giữa các cấp quản lý để thảo luận và điều chỉnh dự toán, nhằm nâng cao mức độ tham gia và sự cam kết của nhà quản trị. Thời gian thực hiện: trong vòng 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo và phòng Tài chính - Kế toán.

2. Đào tạo và nâng cao kiến thức quản trị chi phí cho nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở. Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị chi phí, giúp nhà quản trị hiểu rõ cấu trúc chi phí và các kỹ thuật kiểm soát chi phí hiệu quả. Thời gian: 3-6 tháng. Chủ thể: Phòng Nhân sự phối hợp với các đơn vị đào tạo chuyên ngành.

3. Xây dựng hệ thống chia sẻ thông tin theo chiều dọc hiệu quả. Áp dụng các công cụ công nghệ thông tin để hỗ trợ trao đổi thông tin nhanh chóng, minh bạch giữa các cấp quản lý, đồng thời khuyến khích văn hóa giao tiếp mở. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Ban IT và Ban quản lý doanh nghiệp.

4. Thiết lập cơ chế phản hồi thường xuyên về kết quả thực hiện dự toán. Tạo điều kiện cho nhà quản trị nhận được phản hồi kịp thời từ cấp trên và đồng nghiệp nhằm điều chỉnh kế hoạch và nâng cao hiệu quả công việc. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban lãnh đạo và các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí trong việc nâng cao hiệu quả công việc thông qua cơ chế chia sẻ thông tin.

2. Chuyên gia đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Cung cấp cơ sở để xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp nhằm nâng cao năng lực quản trị chi phí và kỹ năng giao tiếp trong doanh nghiệp.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Kế toán, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình nghiên cứu tác động của các yếu tố quản trị đến kết quả công việc trong bối cảnh kinh tế mới nổi.

4. Ban lãnh đạo doanh nghiệp và phòng Tài chính - Kế toán: Hỗ trợ xây dựng chính sách và quy trình dự toán ngân sách hiệu quả, thúc đẩy sự phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các cấp quản lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sự tham gia vào dự toán ngân sách lại quan trọng đối với nhà quản trị?
   Sự tham gia giúp nhà quản trị hiểu rõ mục tiêu, điều kiện thực tế và có cơ hội đóng góp ý kiến, từ đó tăng cam kết và hiệu quả thực hiện công việc. Ví dụ, các cuộc thảo luận thường xuyên giữa cấp trên và cấp dưới giúp điều chỉnh dự toán sát thực tế hơn.

2. Kiến thức quản trị chi phí ảnh hưởng thế nào đến kết quả công việc?
   Kiến thức này giúp nhà quản trị phân tích, kiểm soát chi phí hiệu quả, tránh lãng phí và đưa ra quyết định chính xác hơn, góp phần nâng cao hiệu suất làm việc. Một nhà quản trị có kiến thức tốt sẽ phát hiện và đề xuất các biện pháp tiết kiệm chi phí.

3. Sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc là gì và tại sao nó quan trọng?
   Đó là quá trình trao đổi thông tin giữa cấp trên và cấp dưới trong doanh nghiệp, giúp truyền đạt mục tiêu, phản hồi và phối hợp công việc hiệu quả. Ví dụ, khi cấp dưới báo cáo tiến độ và khó khăn, cấp trên có thể hỗ trợ kịp thời để đảm bảo hoàn thành mục tiêu.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp thúc đẩy sự chia sẻ thông tin hiệu quả?
   Doanh nghiệp có thể áp dụng công nghệ thông tin, xây dựng văn hóa giao tiếp mở và tổ chức các cuộc họp định kỳ để tăng cường trao đổi thông tin giữa các cấp quản lý.

5. Mối quan hệ giữa sự tham gia, kiến thức quản trị chi phí và kết quả công việc được thể hiện như thế nào trong mô hình nghiên cứu?
   Sự tham gia và kiến thức quản trị chi phí tác động tích cực đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc, từ đó nâng cao kết quả công việc. Mô hình nghiên cứu cho thấy sự chia sẻ thông tin đóng vai trò trung gian quan trọng trong mối quan hệ này.

Kết luận

• Sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị chi phí đều có tác động tích cực đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc trong doanh nghiệp tại Việt Nam.
• Sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc là nhân tố trung gian quan trọng, góp phần nâng cao kết quả công việc của các nhà quản trị cấp trung và cấp cơ sở.
• Nghiên cứu bổ sung cơ sở lý luận về dự toán ngân sách và quản trị chi phí trong bối cảnh kinh tế mới nổi, đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam.
• Các doanh nghiệp cần chú trọng tăng cường sự tham gia, nâng cao kiến thức quản trị chi phí và xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin hiệu quả để cải thiện hiệu suất công việc.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đào tạo, cải tiến quy trình dự toán và áp dụng công nghệ thông tin nhằm thúc đẩy sự phối hợp và chia sẻ thông tin trong doanh nghiệp.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị và lãnh đạo doanh nghiệp nên xem xét áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị và kết quả công việc trong tổ chức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu nước ngoài Từ lâu, các nhà quản trị của các doanh nghiệp trên toàn thế giới đã bắt đầu có sự quan tâm nhiều hơn đến việc xây dựng cũng như thực hiện dự toán ngân sách để theo đuổi các mục tiêu tài chính của doanh nghiệp mình, đây là một trong những chủ đề được nghiên cứu nhiều nhất trong lĩnh vực kế toán quản trị từ đó đến nay (Shields & Shields, 1998a). Các nhà nghiên cứu kế toán đã cố gắng tìm hiểu mối quan hệ giữa sự tham gia ngân sách và kết quả thực hiện công việc của các đối tượng có liên quan. Một số nghiên cứu đề xuất rằng sự tham gia của ngân sách có tác động tích cực mạnh mẽ đến kết quả công việc, tuy nhiên, bằng chứng thực nghiệm cho quan điểm này vẫn khá mơ hồ.

Trong khi một số nghiên cứu kết luận rằng mối quan hệ này là tích cực, một số nghiên cứu khác lại cho rằng một mối quan hệ tiêu cực hoặc không có tác động gì đáng kể giữa các yếu tố này. Điển hình như Nouri & Parker (1998) đã nghiên cứu sâu mối quan hệ giữa sự tham gia dự toán ngân sách ảnh hưởng đến kết quả công việc thông qua ngân sách đầy đủ (budget adequacy) và tính cam kết thực hiện ngân sách. Sau khi phân tích hệ số tương quan, hệ số t-test, tác giả khẳng định mối quan hệ giữa sự tham gia vào dự toán ngân sách và kết quả công việc là phức tạp, các giả thiết ban đầu được ủng hộ. Bên cạnh những hạn chế của đề tài như chỉ thu thập tại một công ty, tác giả cũng đề xuất rằng tham gia dự toán ngân sách sẽ hỗ trợ ngân sách đầy đủ để cấp dưới có thể hoàn thành tốt phạm vi công việc và vì vậy làm tăng kết quả công việc của nhân viên.

Sự tham gia ngân sách cũng làm tăng tính cam kết tổ chức điều này cũng sẽ làm tăng kết quả công việc cao hơn. Theo nghiên cứu của tác giả Maiga (2005), sự tham gia vào dự toán ngân sách đã được nghiên cứu rộng rãi trong các tài liệu kế toán và được xem như là một phương tiện để cải thiện kết quả hoạt động của các doanh nghiệp. Tác giả Maiga (2005) trong nghiên cứu của mình đã đề xuất rằng: Sự tham gia vào dự toán ngân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 sách cũng có chức năng thông tin quan trọng, qua đó các nhân viên, các cấp quản trị có thể thu thập, trao đổi và phổ biến thông tin liên quan đến công việc mà họ đang thực hiện cũng như truyền đạt các ý kiến cá nhân của họ đến các nhà quản trị cấp cao để tạo thuận lợi cho quá trình ra quyết định trong việc điều hành doanh nghiệp. Hơn nữa, hành động tham gia vào quá trình lập ngân sách sẽ giúp thúc đẩy các cấp dưới chấp nhận và cam kết các mục tiêu ngân sách mà các nhà quản trị đặt ra.

Một trong những lợi ích quan trọng nhất của việc tham gia vào quá trình dự toán ngân sách là chia sẻ thông tin giữa các thành viên trong doanh nghiệp, thông qua việc trao đổi thông tin giữa cấp dưới và cấp trên trong các cuộc thảo luận ngân sách có thể mang lại cho cá nhân và tổ chức nhiều lợi ích đặc biệt quan trọng (Shields & Shields, 1998a). Khi có sự tham gia của các nhân viên trong quá trình xây dựng dự toán ngân sách, nhà quản trị sẽ có nhiều thông tin hơn để đưa ra quyết định của mình một cách hợp lý. Kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm làm việc trực tiếp của những nhân viên sẽ bổ sung thêm cho nhà quản trị có sở để xác định dự toán ngân sách chính xác hơn, tránh gây ra sự lãng phí nguồn lực của doanh nghiệp, hoặc lập dự toán ngân sách nằm ngoài khả năng thực hiện của nhân viên khiến cho kế hoạch hành động không đạt được như mong muốn. Quá trình lập dự toán ngân sách còn giúp cho các bộ phận, phòng ban, nhân viên trong doanh nghiệp có thói quen lập kế hoạch và kiểm soát chi phí của mọi hoạt động, khuyến khích tiết kiệm, đề cao tinh thần tập thể, thúc đẩy việc trao đổi thông tin, phối hợp giữa các cấp, bộ phận, phòng ban.

Lý thuyết đại diện và lý thuyết tâm lý đều khẳng định rằng sự tham gia vào dự toán ngân sách ảnh hưởng tích cực đến kết quả công việc. Khi một người được tham gia vào quá trình thiết lập và điều chỉnh dự toán ngân sách, kiến thức và kỹ năng của họ sẽ góp phần hoàn thiện dự toán ngân sách một cách hợp lý, họ sẽ có thêm động lực để hoàn thành nhiệm vụ của mình. Theo lý thuyết tâm lý, việc lập dự toán ngân sách có sự tham gia có tác động tích cực đến việc thực hiện thông qua các cơ chế tạo động lực và nhận thức (Birnberg & Luft, 2007; Shields & Shields, 1998b). Tác giả Shields & Shields (1998a) đã kết luận rằng: do cơ chế động lực TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 thúc đẩy, việc lập dự toán ngân sách có sự tham gia của nhiều đối tượng khác nhau sẽ làm tăng lòng tin, sự kiểm soát và sự gắn kết của các đối tượng này với tổ chức, đồng thời hạn chế sự chống đối đối với các thay đổi, chấp nhận và cam kết hơn với dự toán ngân sách được đưa ra, qua đó cải thiện kết quả công việc.

Ngoài ra, do cơ chế nhận thức, việc thiết lập dự toán ngân sách có sự tham gia của nhiều đối tượng là một quá trình trao đổi thông tin cấp trên – cấp dưới, giúp hiểu rõ hơn về tình hình và các nhiệm vụ phải hoàn thành cũng như mang lại những quyết định tốt hơn, dẫn đến kết quả công việc tốt hơn (Chenhall & Brownell, 1988; Kren, 1992; Parker & Kyj, 2006). Ngoài ra, xét về cơ chế chia sẻ thông tin trong doanh nghiệp, Winata & Mia (2005) cho rằng sự chia sẻ thông tin thông qua các thiết bị công nghệ có tác động đến quá trình tham gia dự toán. Ông đã tổng hợp các đề tài trước cho thấy rằng việc chia sẻ thông tin có sử dụng công nghệ của các nhà quản trị có thể làm tăng khối lượng, tốc độ, hiệu quả và năng lực xử lý dữ liệu của nhà quản trị. Ngoài ra, nó cũng giúp trong việc cải thiện trao đổi thông tin, giao tiếp và thảo luận cá nhân hoặc nhóm giữa các chức năng, vị trí địa lý và múi giờ khác nhau, vì vậy quá trình tham gia dự toán ngân sách sẽ thuận lợi mang lại hiệu quả cao.

Theo quan điểm của Parker & Kyj (2006) cho rằng sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc trong quá trình lập dự toán ngân sách là sự giao tiếp thông tin giữa cấp trên và cấp dưới. Có hai khía cạnh của sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc:(1) luồng thông tin từ cấp dưới đến cấp trên (chia sẻ thông tin hướng lên); (2) luồng thông tin từ cấp trên đến cấp dưới (chia sẻ thông tin hướng xuống). Đồng tình với quan điểm trên, các tác giả khác cũng cho rằng sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc bao gồm cả hai hướng là truyền thông tin từ cấp dưới lên cấp trên vàtruyền thông tin từ cấp trên xuống cấp dưới (Chow, Cooper, & Waller, 1988; Nouri & Parker, 1998). Ngoài ra, sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc còn đề cập đến mức độ những thông tin quan trọng được giao tiếp với đồng nghiệp của mình (Mohr & Spekman, 1994).

Trong khi đó, Miranda &Saunders (2003) cho rằng chia sẻ thông tin là sự thảo luận thông tin bằng miệng hoặc bằng văn bản giữa các thành viên trong nhóm (Miranda & Saunders, 2003). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 Khi xem xét về yếu tố kiến thức quản trị chi phí của nhà quản trị doanh nghiệp. Agbejule & Saarikoski (2006) cho rằng kiến thức quản trị chi phí của nhà quản lý đại diện cho yếu tố năng lực của họ bởi vì kiến thức quản lý chi phí là một thuộc tính có chức năng hỗ trợ trong quá trình tham gia lập dự toán ngân sách. Người tham gia lập dự toán có kiến thức quản trị chi phí có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định hiệu quả của dự toán ngân sách.

Mức độ kiến thức quản trị chi phí của người tham gia có thể ảnh hưởng đến các quyết định ngân sách (Scully, Kirkpatrick, & Locke, 1995). Theo Hoque (2002) thì quản trị chi phí đòi hỏi một sự hiểu biết sâu hơn về cấu trúc chi phí của công ty, nó kết hợp các yếu tố từ ba lĩnh vực như: Kế toán quản trị, sản xuất và lập kế hoạch chiến lược. Quản trị chi phí là các hoạt động quản lý được sử dụng để lập kế hoạch ngắn hạn, dài hạn và kiểm soát chi phí. Quản trị chi phí không chỉ giúp giảm chi phí, mà còn kiểm soát và quản lý chi phí.

Trong khi đó Isik, Arditi, Dikmen & Birgonul (2009) cho rằng quản trị chi phí đề cập đến các hoạt động đảm bảo rằng chi phí dự án tổng thể thấp nhất có thể đạt được, phù hợp với mục tiêu đầu tư của chủ sở hữu.Shields and Young (1994) đã xác định có ba dạng kiến thức quản trị chi phí trong việc xác định về nhận thức chi phí của các nhà quản trị: (1) dựa trên việc xem chi tiết đơn hàng; (2) dựa trên khách hàng; và (3) quan điểm cân bằng.Trong nghiên cứu này, tác giả định nghĩa kiến thức quản trị chi phí của nhà quản trị đại diện cho yếu tố năng lực của họ bởi vì kiến thức quản trị chi phí là một thuộc tính có chức năng hỗ trợ trong quá trình tham gia lập dự toán ngân sách (Agbejule & Saarikoski, 2006). Qua khảo sát lý thuyết cho thấy, chưa có nghiên cứu nào đánh giá sự tác động của sự tham gia vào dự toán ngân sách và kiến thức quản trị đến sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc trong doanh nghiệp tại Việt Nam, cũng như chưa có nghiên cứu nào xem xét mối quan hệ giữa sự chia sẻ thông tin theo chiều dọc và kết quả công việc của các nhà quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây chính là khe hổng nghiên cứu cần được lấp đầy. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.