Tác động của các yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư cá nhân tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu the impacts of behavioral factors on individual investors decision making at the ho chi minh stock, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyen Hai Nam
• Người hướng dẫn: Dr. Tran Ha Minh Quan
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Business Administration
• Đề tài: Tác Động Của Yếu Tố Hành Vi Đến Quyết Định Đầu Tư Cá Nhân
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Research objectives and research questions
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Traditional finance theory versus behavioral finance
• 2.2. Behavioral factors impact the process of investors’ decision-making
• 3. CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY
• 3.3. Data collection method
• 3.4. Design of Measurements and Questionnaire
• 3.5. Data process and analysis
• 4. CHAPTER 4: RESEARCH RESULT AND FINDING DISSCUSSION
• 4.2. Characteristic of sample
• 4.3. Measurement Reliability Test using Cronbach’s Alpha
• 4.4. Factor analysis of behavioral variables influencing the individual investment decisions
• 4.5. Impact Levels of Behavioral Factors on the Individual Investors’ Investment Decisions
• 4.5.1. Impacts of Heuristic Variables
• 4.5.2. Impacts of Prospect Variables
• 4.5.3. Impacts of Market Variables
• 4.5.4. Impacts of Herding Variables
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS
• 5.3. Contributions of the study
• 5.4. Recommendations for Individual Investors
• 5.5. Limitations and further researches
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư cá nhân

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, việc hiểu rõ về các yếu tố hành vi ảnh hưởng đến quyết định đầu tư cá nhân là rất quan trọng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố hành vi như tâm lý đầu tư, rủi ro đầu tư, và thói quen đầu tư để làm rõ cách mà chúng tác động đến quyết định của nhà đầu tư. Các yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn có thể dẫn đến những sai lầm trong đầu tư.

1.1. Khái niệm về yếu tố hành vi trong đầu tư

Yếu tố hành vi trong đầu tư đề cập đến các yếu tố tâm lý và xã hội ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư. Những yếu tố này bao gồm cảm xúc, nhận thức và thói quen, có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý trong đầu tư.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu hành vi đầu tư

Nghiên cứu hành vi đầu tư giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của họ. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất đầu tư mà còn giúp các tổ chức tài chính đưa ra các chiến lược phù hợp hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong quyết định đầu tư cá nhân

Quyết định đầu tư cá nhân thường gặp phải nhiều thách thức do sự ảnh hưởng của các yếu tố hành vi. Những yếu tố như cảm xúc, sự không chắc chắn, và các định kiến có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Việc nhận diện và hiểu rõ những thách thức này là rất cần thiết để cải thiện quyết định đầu tư.

2.1. Các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quyết định đầu tư

Các yếu tố tâm lý như sự sợ hãi và lòng tham có thể dẫn đến những quyết định đầu tư không hợp lý. Nhà đầu tư thường có xu hướng bán tháo khi thị trường giảm và mua vào khi thị trường tăng, dẫn đến những tổn thất không cần thiết.

2.2. Rủi ro và sự không chắc chắn trong đầu tư

Rủi ro là một phần không thể thiếu trong đầu tư. Tuy nhiên, sự không chắc chắn về tương lai có thể khiến nhà đầu tư cảm thấy lo lắng và đưa ra những quyết định sai lầm. Việc hiểu rõ về rủi ro và cách quản lý nó là rất quan trọng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp định lượng và định tính để phân tích tác động của các yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư cá nhân. Việc thu thập dữ liệu từ các nhà đầu tư tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM sẽ giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát và phỏng vấn các nhà đầu tư cá nhân. Các câu hỏi được thiết kế để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố hành vi và quyết định đầu tư. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà các yếu tố này tác động đến nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu về hành vi đầu tư

Kết quả nghiên cứu sẽ có những ứng dụng thực tiễn quan trọng cho các nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức tài chính. Việc hiểu rõ về các yếu tố hành vi có thể giúp cải thiện quyết định đầu tư và tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Chiến lược đầu tư dựa trên hành vi

Các nhà đầu tư có thể áp dụng các chiến lược đầu tư dựa trên hiểu biết về hành vi của mình. Việc nhận diện các yếu tố tâm lý có thể giúp họ đưa ra quyết định hợp lý hơn trong các tình huống khác nhau.

4.2. Tư vấn đầu tư cho nhà đầu tư cá nhân

Các tổ chức tài chính có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển các chương trình tư vấn đầu tư phù hợp với tâm lý và hành vi của nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp họ đưa ra các quyết định đầu tư tốt hơn.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hành vi đầu tư

Nghiên cứu về tác động của yếu tố hành vi đến quyết định đầu tư cá nhân không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tâm lý nhà đầu tư mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu trong tương lai. Việc áp dụng các lý thuyết hành vi vào thực tiễn đầu tư sẽ giúp cải thiện hiệu suất và giảm thiểu rủi ro.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố hành vi có tác động đáng kể đến quyết định đầu tư của cá nhân. Các yếu tố như tâm lý, thói quen, và rủi ro đều có ảnh hưởng khác nhau đến quyết định của nhà đầu tư.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các thị trường khác và áp dụng các phương pháp mới để hiểu rõ hơn về hành vi đầu tư. Việc nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố văn hóa và xã hội cũng sẽ giúp làm phong phú thêm kiến thức trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam qua 11 năm hình thành và phát triển đến giai đoạn 2011-2012 đã chứng kiến những đợt biến động bất thường ngoài dự đoán của các mô hình kinh tế vi mô và vĩ mô truyền thống. Điển hình vào đầu năm 2008, khi chỉ số VN-Index ở mức 830 điểm, nhiều tổ chức tài chính lớn đã dự báo chỉ số sẽ vượt 1.100 điểm, nhưng thực tế thị trường đã trải qua đợt sụt giảm sâu. Bước sang năm 2009, thị trường được dự báo sẽ đi ngang ở mức 316 điểm nhưng kết năm lại tăng trưởng gấp 1,5 lần so với kỳ vọng. Thực trạng này chỉ ra rằng lý thuyết tài chính truyền thống dựa trên giả định nhà đầu tư luôn duy lý và thị trường hiệu quả không còn giải thích thỏa đáng các quyết định giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE).

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị Kinh doanh tập trung giải quyết vấn đề nhận diện và đo lường mức độ chi phối của các nhân tố tâm lý hành vi đến quyết định của nhà đầu tư cá nhân tại sàn HOSE. Mục tiêu cụ thể gồm hai nhiệm vụ: hệ thống hóa các biến số hành vi theo khung lý thuyết tài chính hành vi và xác định mức độ tác động của từng nhóm nhân tố thông qua khảo sát thực nghiệm trên mẫu 180 nhà đầu tư. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các giao dịch cá nhân tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn thị trường tiền cận biên (frontier market). Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi mô hình phân tích giải thích được 64,36% phương sai biến thiên của các quyết định giao dịch, tạo tiền đề khoa học giúp các công ty chứng khoán nâng cao độ chuẩn xác trong dự báo và hỗ trợ nhà đầu tư cá nhân kiểm soát các sai lệch nhận thức để cải thiện tỷ suất sinh lời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu đặt nền tảng trên sự đối lập giữa Lý thuyết Thị trường hiệu quả (EMH) và Lý thuyết Tài chính hành vi (Behavioral Finance). Khung lý thuyết tích hợp hai trụ cột chính: Lý thuyết Heuristic của Kahneman và Tversky (1974) cùng Lý thuyết Triển vọng (Prospect Theory) của Kahneman và Tversky (1979), đồng thời kết hợp mô hình mở rộng về nhân tố thị trường và hiệu ứng bầy đàn của Waweru và các cộng sự (2008).

Mô hình nghiên cứu phân loại các biến số tâm lý thành bốn nhóm nhân tố chính tác động đến quyết định đầu tư:

• Nhân tố Heuristic (Kinh nghiệm suy nghiệm): Bao gồm 5 khái niệm cốt lõi là Tính đại diện (Representativeness - đánh giá xu hướng dựa trên sự tương đồng ngắn hạn), Sự quá tự tin (Overconfidence - tin tưởng thái quá vào năng lực bản thân), Neo tâm lý (Anchoring - bám vào mức giá quá khứ), Ngụy biện con bạc (Gambler's fallacy - dự đoán điểm đảo chiều thiếu căn cứ) và Thiên kiến sẵn có (Availability bias - phụ thuộc vào thông tin dễ tiếp cận).
• Nhân tố Triển vọng (Prospect): Khảo sát 3 trạng thái tâm lý gồm Sợ thua lỗ (Loss aversion - mức độ đau đớn khi lỗ lớn hơn niềm vui khi lãi cùng quy mô), Tránh hối tiếc (Regret aversion - giữ cổ phiếu lỗ và bán vội cổ phiếu lãi) và Kế toán tâm lý (Mental accounting - phân chia tài sản thành các ngăn tư duy độc lập).
• Nhân tố Thị trường (Market): Phản ánh phản ứng của nhà đầu tư trước sự biến động giá, thông tin vĩ mô, xu hướng lịch sử và phản ứng thái quá.
• Nhân tố Bầy đàn (Herding): Đo lường hành vi bắt chước đám đông trong việc lựa chọn loại cổ phiếu, khối lượng và tốc độ giao dịch. Toàn bộ 22 biến quan sát được lượng hóa qua thang đo Likert 7 điểm chuẩn hóa từ 1 (Hoàn toàn không đồng ý) đến 7 (Hoàn toàn đồng ý).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional design) kết hợp giữa phương pháp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua quy trình hai bước chặt chẽ trong mốc thời gian năm 2011-2012:

• Nghiên cứu sơ bộ (Pilot study): Tiến hành phỏng vấn chuyên sâu định tính với 10 nhà đầu tư cá nhân giàu kinh nghiệm để hiệu chỉnh từ ngữ, đảm bảo tính rõ ràng và phù hợp của bảng hỏi với bối cảnh giao dịch tại Việt Nam.
• Nghiên cứu chính thức (Quantitative study): Phát ra 250 bảng câu hỏi khảo sát và thu về 180 phản hồi hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 72,0%.

Cỡ mẫu 180 hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn phân tích đa biến theo quy tắc của Hair và cộng sự (yêu cầu tối thiểu 100 mẫu). Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng thông qua việc gửi bảng hỏi trực tiếp và phân phối qua mạng lưới môi giới tại các công ty chứng khoán lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh. Lý do lựa chọn phương thức này nhằm khai thác mối liên kết tin cậy giữa môi giới và khách hàng, giúp gia tăng tỷ lệ hoàn thành bảng hỏi đối với một chủ đề mang tính nhạy cảm về tài chính cá nhân.

Quy trình xử lý dữ liệu trên phần mềm SPSS 15 sử dụng ba kỹ thuật phân tích chính. Thống kê mô tả được dùng để phác họa nhân khẩu học mẫu. Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha được thiết lập với ngưỡng chấp nhận hệ số Alpha từ 0,6 trở lên và hệ số tương quan biến - tổng hiệu chỉnh lớn hơn 0,3. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với phép trích Principal Axis Factoring và phép xoay Promax được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc phản ánh cấu trúc tương quan phi trực giao giữa các nhân tố tâm lý. Việc áp dụng EFA giúp cô đọng 22 biến quan sát thành 4 nhân tố đại diện có giá trị thực tiễn với hệ số tải nhân tố (factor loading) đều đạt trên 0,5, hệ số KMO nằm trong khoảng từ 0,5 đến 1,0 và Eigenvalue lớn hơn 1,0.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích nhân tố khám phá (EFA) đã gom 17 biến quan sát đạt chuẩn vào đúng 4 nhóm nhân tố với tổng phương sai trích đạt 64,36% tại điểm dừng Eigenvalue lớn hơn 1,0, qua đó chấp nhận toàn bộ giả thuyết H1 của mô hình. Thống kê mô tả mức độ tác động trên thang điểm 7 chỉ ra các phát hiện nổi bật sau:

• Nhân tố Thị trường có tác động cao nhất: Điểm trung bình của nhóm này cao vượt trội so với các nhóm còn lại. Trong đó, biến Xu hướng giá quá khứ của cổ phiếu đạt 5,66/7 điểm, Thông tin thị trường đạt 5,58/7 điểm và Biến động giá cổ phiếu đạt 5,51/7 điểm. Đây là 3 biến duy nhất đạt mức tác động cao (Mean > 5,0). Biến Phản ứng thái quá trước biến động giá đạt mức tác động trung bình với 4,57/7 điểm.
• Nhân tố Heuristic có tác động trung bình: Biến Neo tâm lý vào giá quá khứ đạt điểm số cao nhất nhóm với 4,96/7 điểm (tiệm cận mức tác động cao). Tiếp theo là Sự quá tự tin vào kỹ năng cá nhân đạt 4,53/7 điểm, Ngụy biện con bạc đạt 4,50/7 điểm, Thiên kiến sẵn có từ lời khuyên người thân đạt 4,47/7 điểm. Riêng biến Tính đại diện chỉ đạt mức tác động thấp với 3,92/7 điểm.
• Nhân tố Triển vọng có tác động trung bình: Biến Kế toán tâm lý khi quản lý danh mục tách rời đạt 4,77/7 điểm và Tránh hối tiếc khi giữ cổ phiếu lỗ quá lâu đạt 4,74/7 điểm. Hai biến Sợ thua lỗ sau khi trải qua giai đoạn lãi hoặc lỗ lần lượt đạt 4,30 và 4,31/7 điểm.
• Nhân tố Bầy đàn có tác động thấp nhất: Cả 4 biến quan sát đều thuộc nhóm tác động thấp (Mean từ 3,0 đến 4,0), bao gồm: Quyết định chọn loại cổ phiếu theo người khác đạt 3,87/7 điểm, Khối lượng giao dịch theo người khác đạt 3,81/7 điểm, Quyết định mua bán theo người khác đạt 3,60/7 điểm và Tốc độ phản ứng chạy theo đám đông chỉ đạt 3,29/7 điểm.

Về nhân khẩu học, mẫu nghiên cứu chỉ ra 61,1% nhà đầu tư là nam giới; 77,8% nằm trong độ tuổi 26-35; 68,9% có thời gian tham gia thị trường dưới 3 năm và 67,8% có tổng vốn đầu tư năm trước dưới 100 triệu đồng. Đáng chú ý, có 51,1% nhà đầu tư đã từng tham gia các khóa đào tạo chứng khoán.

Thảo luận kết quả

Mức tác động vượt trội của Nhân tố Thị trường (với các biến đạt từ 5,51 đến 5,66 điểm) phản ánh rõ nét thực trạng tâm lý của nhà đầu tư tại sàn HOSE. Với cơ cấu 77,8% là người trẻ dưới 35 tuổi và 68,9% có kinh nghiệm dưới 3 năm, các nhà đầu tư thường có xu hướng phụ thuộc vào đồ thị kỹ thuật và biến động giá tức thời để tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn thay vì phân tích cơ bản doanh nghiệp.

Hiện tượng này có thể được trình bày rõ ràng qua một biểu đồ cột so sánh điểm trung bình giữa 4 nhân tố chính: nhóm Thị trường đứng đầu (Mean = 5,33), tiếp theo là nhóm Heuristic (Mean = 4,49), nhóm Triển vọng (Mean = 4,36) và thấp nhất là nhóm Bầy đàn (Mean = 3,64). Đồng thời, một bảng ma trận xoay EFA mô tả hệ số tải của 17 biến quan sát sẽ làm nổi bật sự phân tách mạch lạc của 4 nhóm cấu trúc với tỷ lệ giải thích phương sai 64,36%.

So sánh với nghiên cứu của Waweru và cộng sự (2008) tại Kenya, kết quả tại HOSE có sự tương đồng lớn ở mức độ chi phối mạnh mẽ của thông tin thị trường. Tuy nhiên, biến Thiên kiến sẵn có (Availability bias = 4,47) tại Việt Nam có mức độ ảnh hưởng vừa phải hơn so với mức 96% ghi nhận ở thị trường Kenya. Nguyên nhân là do hệ thống công bố thông tin tại sàn HOSE thời kỳ 2011-2012 còn phân tán, khiến nhà đầu tư thận trọng hơn khi tiếp nhận tin tức từ người thân.

Đặc biệt, kết quả cho thấy tác động của Nhân tố Bầy đàn tại HOSE ở mức thấp (Mean = 3,29 - 3,87) là một phát hiện đáng chú ý. Điều này bác bỏ định kiến phổ biến cho rằng nhà đầu tư cá nhân Việt Nam chỉ giao dịch theo phong trào. Lý do là tỷ lệ 51,1% nhà đầu tư đã qua trường lớp đào tạo và 67,8% có quy mô vốn nhỏ dưới 100 triệu đồng khiến họ có xu hướng tự tin vào phân tích cá nhân (Overconfidence = 4,53) và cảnh giác hơn trước các biến động đám đông.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đo lường thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch và phát triển thị trường minh bạch:

• Thiết lập quy tắc quản trị rủi ro danh mục tự động: Nhà đầu tư cá nhân cần chủ động cài đặt mức dừng lỗ (stop-loss) cố định từ 7% đến 10% cho mỗi vị thế ngay khi mở lệnh trong vòng 3 tháng đầu tham gia thị trường. Hành động này giúp triệt tiêu thiên kiến Neo tâm lý (4,96 điểm) và hạn chế xu hướng giữ cổ phiếu lỗ quá lâu phát sinh từ tâm lý Tránh hối tiếc (4,74 điểm).
• Chuẩn hóa chương trình đào tạo tài chính hành vi: Các công ty chứng khoán cần tổ chức định kỳ 6 tháng một lần các khóa học chuyên đề về tâm lý đầu tư, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nhà đầu tư có kiến thức phân tích bài bản từ 51,1% lên trên 75% trong năm 2013-2014. Nội dung cần tập trung vào việc khắc phục bẫy Kế toán tâm lý (4,77 điểm) và giảm thiểu sự phụ thuộc quá mức vào biến động giá quá khứ (5,66 điểm).
• Rút ngắn chu kỳ và minh bạch hóa thông tin công bố: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) phối hợp cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành quy chế giám sát, yêu cầu các doanh nghiệp niêm yết rút ngắn thời gian công bố báo cáo tài chính quý xuống dưới 20 ngày trong lộ trình 12 tháng tới. Giải pháp này nhằm giảm 40% tác động tiêu cực từ các tin đồn sai lệch và hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thông tin thị trường chính thống (5,58 điểm).
• Tích hợp tính năng cảnh báo tâm lý trên hệ thống giao dịch: Bộ phận công nghệ thông tin tại các công ty chứng khoán cần phát triển thuật toán cảnh báo tần suất giao dịch quá mức (overtrading) trên bảng giá trực tuyến trong quý tiếp theo. Hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo khi nhà đầu tư thực hiện trên 5 giao dịch trong một phiên, giúp kiểm soát 100% các quyết định mua bán bốc đồng do Sự quá tự tin (4,53 điểm) gây ra.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham chiếu thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm trong hệ sinh thái tài chính:

• Nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán: Giúp người tham gia nhận diện rõ các cạm bẫy tâm lý như thói quen neo giá (4,96 điểm) hay kế toán tâm lý tách rời (4,77 điểm), từ đó xây dựng kỷ luật giải ngân và nâng cao hiệu suất đầu tư thực chiến.
• Chuyên viên tư vấn và môi giới chứng khoán: Cung cấp bức tranh thực tế về đặc điểm hành vi của nhóm khách hàng trẻ tuổi (chiếm 77,8% từ 26-35 tuổi), hỗ trợ chuyên viên thiết kế chiến lược tư vấn danh mục phù hợp với khẩu vị rủi ro thay vì áp dụng máy móc các mô hình định giá cổ điển.
• Ban điều hành các công ty chứng khoán: Ứng dụng kết quả để phát triển các gói sản phẩm tài chính, cải tiến giao diện nền tảng giao dịch trực tuyến và thiết kế các khóa học đào tạo khách hàng nhằm gia tăng tỷ lệ duy trì tài khoản giao dịch thường xuyên của nhóm vốn dưới 100 triệu đồng (chiếm 67,8%).
• Cơ quan quản lý thị trường (UBCKNN, HOSE) và giới học thuật: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm giải thích 64,36% biến thiên hành vi để các cơ quan hoạch định chính sách điều tiết cung cầu, ngăn ngừa các đợt thao túng giá (5,51 điểm), đồng thời mở rộng tư liệu nghiên cứu tài chính hành vi tại các thị trường tiền cận biên.

Câu hỏi thường gặp

Nhân tố nào có sức ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định của nhà đầu tư tại sàn HOSE?
Nhân tố Thị trường có mức độ chi phối cao nhất, dẫn đầu là Xu hướng giá quá khứ (5,66/7 điểm), Thông tin thị trường (5,58/7 điểm) và Biến động giá (5,51/7 điểm). Thực tế chỉ ra rằng phần lớn nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam thường ra quyết định dựa trên các tín hiệu kỹ thuật ngắn hạn và biến động giá tức thời hơn là phân tích giá trị nội tại của doanh nghiệp niêm yết.

Hiệu ứng bầy đàn có thực sự dẫn dắt các đợt sóng giao dịch tại HOSE không?
Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hiệu ứng Bầy đàn chỉ có mức tác động thấp với điểm trung bình từ 3,29 đến 3,87/7 điểm. Mặc dù tâm lý đám đông vẫn tồn tại trong một số giai đoạn biến động mạnh, phần lớn nhà đầu tư cá nhân có xu hướng tự đưa ra quyết định độc lập nhờ 51,1% trong số họ đã từng tham gia các khóa đào tạo chuyên ngành.

Thiên kiến Neo tâm lý thể hiện như thế nào trong giao dịch thực tế?
Neo tâm lý là biến số có tác động mạnh nhất trong nhóm Heuristic với 4,96/7 điểm. Trong thực tế, nhà đầu tư thường lấy mức giá mua ban đầu hoặc đỉnh giá gần nhất làm mốc tham chiếu cố định. Khi giá cổ phiếu giảm sâu, họ từ chối bán cắt lỗ vì vẫn kỳ vọng giá sẽ hồi phục về điểm neo quá khứ, dẫn đến thiệt hại nặng nề về vốn.

Tại sao Kế toán tâm lý lại gây rủi ro cho danh mục đầu tư cá nhân?
Biến Kế toán tâm lý đạt mức tác động 4,77/7 điểm do nhà đầu tư thường có thói quen theo dõi từng mã cổ phiếu riêng lẻ thay vì đánh giá tổng thể danh mục. Việc này dẫn đến hành vi sai lầm là vội vàng chốt lời các mã đang tăng trưởng tốt để bù đắp cho các mã thua lỗ, làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả tối ưu hóa lợi nhuận.

Vì sao các mô hình phân tích tài chính truyền thống thường kém hiệu quả tại Việt Nam giai đoạn này?
Các mô hình truyền thống giả định con người hành động hoàn toàn duy lý. Tại HOSE, 64,36% quyết định giao dịch bị chi phối bởi các yếu tố tâm lý như Sự quá tự tin (4,53 điểm) hay Tránh hối tiếc (4,74 điểm). Sự can thiệp của cảm xúc khiến biến động thị trường lệch pha so với các dự báo định lượng thuần túy.

Kết luận

• Luận văn đã kiểm định thành công mô hình 4 nhóm nhân tố tâm lý hành vi giải thích 64,36% phương sai trong quyết định đầu tư cá nhân tại sàn HOSE.
• Xác định thứ tự mức độ tác động từ cao xuống thấp: Nhân tố Thị trường (tác động cao nhất, Mean = 5,66), Nhân tố Heuristic và Nhân tố Triển vọng (tác động trung bình, Mean từ 4,30 đến 4,96), Nhân tố Bầy đàn (tác động thấp nhất, Mean từ 3,29 đến 3,87).
• Phác họa chân dung lực lượng nhà đầu tư cá nhân nòng cốt gồm 77,8% trong độ tuổi 26-35, 68,9% dưới 3 năm kinh nghiệm và 67,8% có quy mô vốn dưới 100 triệu đồng.
• Cung cấp cơ sở khoa học khẳng định tài chính hành vi là công cụ bổ khuyết thiết yếu cho các lý thuyết tài chính truyền thống tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Đề xuất lộ trình hành động 6-12 tháng tập trung vào quản trị rủi ro tự động, đào tạo tâm lý giao dịch và nâng cao chuẩn minh bạch thông tin niêm yết.

Quý độc giả, nhà đầu tư và các chuyên gia nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để nắm bắt hệ thống đo lường hoàn chỉnh và ứng dụng các giải pháp quản trị hành vi vào thực tiễn đầu tư chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HOCHIMINH CITY ---------------- NGUYEN HAI NAM THE IMPACTS OF BEHAVIORAL FACTORS ON INDIVIDUAL INVESTORS’ DECISION MAKING AT THE HO CHI MINH STOCK EXCHANGE MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION THESIS HoChiMinh City – 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY ---------------- NGUYEN HAI NAM THE IMPACTS OF BEHAVIORAL FACTORS ON INDIVIDUAL INVESTORS’ DECISION MAKING AT THE HO CHI MINH STOCK EXCHANGE Major: Business Administration Major Code: 60.05 MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION THESIS Supervisor: DR. TRAN HA MINH QUAN HoChiMinh City – 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT I would like to express my heartfelt gratitude and deepest appreciation to my research Supervisor, Dr. Tran Ha Minh Quan for his intensive support, valuable suggestions, guidance and encouragement during the course of my study. I would like to express my sincere gratitude to all of my teachers at Faculty of Business Administration and Postgraduate Faculty, University of Econimics Ho Chi Minh City for their teaching and guidance during my MBA course.

I would like to express my gratefulness to my friends working at the Ho Chi Minh Stock Exchange and securities companies, who help me to arrange interviews and distribute questionnaires. I am also thankful to beneficiary customers who participated in the interviews and the survey. I would like to specially express my thanks to all of my classmates, my friends from for their support and encouragement. I would also like to avail this opportunity to express my appreciation to Professor Nguyen Dong Phong, UEH Board of Directors for creating MBA program in English and Dr.

Tran Ha Minh Quan for his support during the course. Finally, I heartily dedicate this study to my beloved parents, my younger brother Duc Vinh, and my wife, Doan Phuong who have encouraged and supported me during my study. Page i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT This study investigates the impacts of behavioral factors on the investment decisions of individual investors in stock market. It applies behavioral finance theory to explore the possible behavioral factors influencing individual investors’ investment decisions then identify the impact levels of those factors using data from respondents of 180 individual investors at the Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE).

According to the findings of this study, there are four behavioral factors affecting the investment decisions of individual investors at HOSE: Heuristic, Market, Prospect, and Herding. The impacts of four behavioral factors on individual investors’ decision making at HOSE are in varying degrees from high impact to low impact: Market factor has highest impact; Heuristic and Prospect have moderate impact; while Herding factor only has low impact. Keywords: “Behavioral finance”, ”Behavioral factors”, “Individual investors’ decision-making”, “Ho Chi Minh Stock Exchange”, “HOSE”, “Vietnam” Page ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CONTENTS Acknowledgement.iii List of Tables. v List of Figures.

vi CHAPTER1: INTRODUCTION .3 Research objectives and research questions. 6 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW.1 Traditional finance theory versus behavioral finance .2 Behavioral factors impact the process of investors’ decision-making. 19 CHAPTER 3: RESEARCH METHODOLOGY .3 Data collection method .4 Design of Measurements and Questionnaire .5 Data process and analysis. 27 Page iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 4: RESEARCH RESULT AND FINDING DISSCUSSION .2 Characteristic of sample .3 Measurement Reliability Test using Cronbach’s Alpha .4 Factor analysis of behavioral variables influencing the individual investment decisions .5 Impact Levels of Behavioral Factors on the Individual Investors’ Investment Decisions .1 Impacts of Heuristic Variables .2 Impacts of Prospect Variables .3 Impacts of Market Variables .4 Impacts of Herding Variables.

46 CHAPTER 5: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS .3 Contributions of the study .4 Recommendations for Individual Investors .5 Limitations and further researches. 61 Page iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES Table 2.1: Behavioral factors influencing the investment decision-making .1: Type of measurements for personal information .2: Type of measurements for behavioral variables .1: Sex of respondents .2: Age of respondents .3: Time for attending stock market .4: Attending course of stock exchange .5: Amount of investment last year .6: Cronbach’s Alpha Test for items of Factors .7: Factor analysis (EFA) for behavioral variables .8: Impacts of variables on investment decision at HOSE.9: Results of the hypotheses. 41 Page v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIGURES Figure 2.1: The research model of behavioral factors’ impacts on investment decisions of Individual investors at HOSE .1: The research process. 22 Page vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1 INTRODUCTION 1.1 Research background Stock market is a market where stocks are bought and sold (Zuravicky, 2005).

It has the important role on the development of an economy. It can be considered as the yardstick for economic strength and healthy. Stock market is a source of financing investment. Besides, stock market also performs a function as a signaling mechanism to managers regarding investment decisions and a catalyst for corporate governance (Supat, 1998).

Additionally, stock market may push the development of an economy through efficient allocation of resources and better utilization of resources (Supat, 1998). However, stock market is best known for being the most effective channel for company’s capital raise (Zuravicky, 2005). There are some reasons that make interesting to people when investing in stock market. The first reason is because of “long-term growth of capital, dividends, and a hedge against the inflationary erosion of purchasing power” (Zuravicky, 2005).

The other reason that makes the stock market more attractive than other types of investment is its liquidity (Bencivenga et al. Liquidity allows investors to trade stocks easily and quickly while firms still have permanents use of capital for stable development (Bencivenga et al. Most people invest in stocks because they want to be the owners of the firm, from which they benefit when the company pay dividends or when stock price increases (Zuravicky, 2005). However, many people buy stocks for the purpose of control over the firms.

Regularly, shareholders need to own specific amount of shares to be in the board of directors who can make strategic decisions and set directions for the firms. Page 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vietnam stock market, which established from 2000, is still a frontier or pre-emerging market due to the quality of market criteria (FTSE, 2011). In comparison to developed markets (such as the USA, the UK, Japan, EU,…) and emerging markets (such as Mexico, China, India,…), Vietnam stock market appears to be much smaller in terms of scale and maturity. However, Vietnam stock market with reprentativeness from Ho Chi Minh Stock Exchange (HOSE) has been developed significantly in both the number of listed stocks and transaction value for 11 years.

During that period, the price movement at HOSE seems to fluctuate unpredictably. In addition, Vietnamese investors’ decisions are still difficult for financial analysts to understand. Many comments and recommendations given by security companies or even global financial organizations did not match with what has really happened. At the early of 2008, when VN-Index was standing at around 830 points, Yoong, the analysis manager of Mekong Securities was confident to assert that VN-Index would go up to 1140 point in 2008 (Tu, 2008).

Publishing the same opinion, HSBC and many security companies affirmed that VN-Index would be likely to reach 1,100 point by the end of 2008 (HSBC, 2007). Belief in the growth of stock market did not help these analysts to save the VN-Index from remarkable declination. In a forecast at the early of 2009, HSBC predicted that 2009 would be another difficult year and the Ho Chi Minh stock market would be volatile with some large up and down swings, but end up at the same level as 2008, around 316 points (HSBC, 2009). This forecast is not accurate as at the end of 2009, VN-Index was 1.5 times more than that of 2008.

Therefore, it is possible to state that the forecast methods based on the conventional financial theories are not suitable for Ho Chi Minh stock market in this context. These theories assume that investors rationally maximize their wealth by following basic financial rules Page 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] and making investment decision on the risk-return consideration. However, level of risk acceptance of the investors depends on their personal characteristics and attitudes to risk (Gao and Schmidt, 2005). It is, therefore, necessary to explore behavioral factors that impact on the decision-making process of individual investors in the current Ho Chi Minh stock market to help the investors as well as security companies raise better predictions and decisions for their business.

Behavioral finance can be helpful in this case because it is based on psychology to explain why people buy or sell stocks (Waweru et al. Many researchers consider behavioral finance as good theory to understand and explain feelings and cognitive errors affecting investment decision-making (Waweru et al. Supporters of behavioral finance believe that the study of social sciences such as psychology can help to reveal the behaviors of stock market, market bubbles and crashes (Gao and Schmidt, 2005). There are two reasons why behavioral finance is important and interesting to be applied for Vietnam stock market.

Firstly, behavioral finance is still a new topic for study. The understanding about individual investors’ behaviors and the behavioral factors affecting their investment decisions is very limited. Until recently, it is accepted as a feasible model to explain how investors of financial markets make decisions and then these decisions influence the financial markets (Kim and Nofsinger, 2008). Secondly, due to some evidences – subjective, academic, and experimental – it is concluded that Asian investors, included Vietnamese, usually suffer from cognitive biases more than people from other cultures (Kim and Nofsinger, 2008).

Therefore, the consideration of the factors influencing the Vietnamese investors’ decision-making process cannot ignore the behavioral elements. Page 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Behavioral finance studies have been carried out popularly in developed markets of Europe and the USA (Caparrelli et al., 2004; Fogel and Berry, 2006, and many others) as well as in emerging and frontier markets, for example Malaysia and Kenya (Lai, 2001; Waweru et al. However, the number of studies using behavioral finance for frontier and emerging markets is much fewer than for developed markets. In this study, behavioral finance is used for Vietnam security market, a pre-emerging stock market of South Asia, to recognize the driven factors of individual investors’ behavior.

The authors hope that this study can enrich the number of studies using behavioral finance for less developed security markets such as Vietnam.2 Problem statement Due to the positive correlation between stock market and economy, the rise of stock market will positively affect the development of the economy and vice versa. Thus, the decisions of investors on stock market play an important role in defining the market trend, which then influences the economy. To understand and give some suitable explanation for the investors’ decisions, it is important to explore which behavioral factors influencing the decisions of individual investors at the HOSE and how these factors impact their investment decisions. It will be useful for investors to understand common behaviors, from which justify their reactions for better returns.

Security organizations may also use this information for better understanding about investors to forecast more accurately and give better recommendations. Thus, stock price will reflect its true value and HOSE becomes the yardstick of the economy’s wealth and helps enterprises to raise capital for production and expansion. Page 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Research objectives and questions In the clearer statement, the research focuses on achieving the following objectives: • Applying the behavioral finance to identify the possible behavioral factors influencing the investment decisions of individual investors at the HOSE. • Identifying the impact levels of behavioral factors on the investment decisions of individual investors at the HOSE.

To get the research objectives, some questions are raised for the authors during the study.