Tác động của vốn xã hội đến sức khỏe người già tại Đồng bằng sông Cửu Long

Khám phá mối liên hệ giữa vốn xã hội và sức khỏe người già tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu sâu yếu tố cộng đồng ảnh hưởng chất lượng sống.

• Tác giả: Phạm Quang Anh Thư
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Quang Anh Thư
• Trường học: Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế & Luật
• Đề tài: Tác động của vốn xã hội đến sức khỏe người già tại vùng đồng bằng sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài khoa học và công nghệ cấp trường
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Bí quyết sống khỏe cho người già ĐBSCL Vốn xã hội là gì

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có chỉ số già hóa dân số cao thứ tư cả nước, đặt ra nhiều thách thức trong việc chăm sóc sức khỏe. Nghiên cứu khoa học đã chứng minh vốn xã hội đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần. Vốn xã hội không phải là tài sản hữu hình, mà là nguồn lực tiềm ẩn trong các mối quan hệ xã hội, bao gồm mạng lưới, sự tin tưởng và các chuẩn mực hợp tác. Đối với người cao tuổi, việc duy trì và phát triển nguồn vốn này có tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống người cao tuổi. Bài viết này, dựa trên nghiên cứu "Tác động của vốn xã hội đến sức khỏe người già tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long" của ThS. Phạm Quang Anh Thu, sẽ phân tích sâu hơn về mối liên hệ này và đề xuất các giải pháp thiết thực. Hiểu rõ bản chất của vốn xã hội là bước đầu tiên để xây dựng các chiến lược hiệu quả, giúp người già tại miền Tây sống vui, sống khỏe và sống có ích.

1.1. Khái niệm về vốn xã hội và người cao tuổi ở ĐBSCL

Theo các nhà xã hội học như Bourdieu (1983) và Coleman (1988), vốn xã hội và người cao tuổi có mối liên hệ mật thiết. Vốn xã hội được xem như một "ngân hàng" các mối quan hệ, nơi mỗi cá nhân có thể tiếp cận các nguồn lực như thông tin, sự hỗ trợ và kiến thức. Ở cấp độ cá nhân, vốn xã hội được hình thành từ mạng lưới quan hệ bền vững, được củng cố bởi niềm tin xã hội. Đối với người già ở ĐBSCL, những người thường đã nghỉ hưu và ít bị ràng buộc bởi công việc, các mối quan hệ gia đình, hàng xóm và các tổ chức đoàn thể trở thành nguồn vốn xã hội chính. Nguồn vốn này giúp họ vượt qua những khó khăn về sức khỏe, tài chính và tinh thần, đồng thời tạo ra cảm giác được kết nối và thuộc về cộng đồng.

1.2. Sức khỏe người cao tuổi miền Tây dưới góc nhìn đa chiều

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 1948) định nghĩa sức khỏe là "trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không phải là không có bệnh hay thương tật". Định nghĩa này đặc biệt phù hợp khi xem xét việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi miền Tây. Sức khỏe của họ không chỉ được đo lường bằng sự vắng mặt của bệnh tật, mà còn qua "sức khỏe cảm nhận" – tức là sự tự đánh giá của cá nhân về tình trạng sức khỏe tổng thể. Yếu tố này bao gồm cả sức khỏe tinh thần người già, khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày và mức độ hài lòng với cuộc sống. Do đó, các giải pháp cải thiện sức khỏe cần tác động đồng bộ lên cả ba phương diện: thể chất, tinh thần và xã hội.

1.3. Tầm quan trọng của mối quan hệ xã hội và sức khỏe tổng thể

Nhiều nghiên cứu thực chứng đã khẳng định mối quan hệ xã hội và sức khỏe có tương quan dương. Durkheim (1897) là một trong những người tiên phong khi chứng minh hội nhập xã hội giúp giảm tỷ lệ tự tử. Các nghiên cứu gần đây hơn của Kawachi et al. (1997) và Rocco & Suhrcke (2012) cho thấy những người có mạng lưới xã hội mạnh thường có hành vi sức khỏe tốt hơn, như ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và ít có các thói quen xấu. Các mối quan hệ này cung cấp sự hỗ trợ về mặt cảm xúc, thông tin và vật chất, giúp giảm căng thẳng và tăng cường khả năng chống chọi với bệnh tật. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người cao tuổi, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương bởi các vấn đề sức khỏe.

II. Giải mã thách thức Sự cô đơn và sức khỏe người già ĐBSCL

Một trong những thách thức lớn nhất đối với người cao tuổi tại ĐBSCL là sự cô đơn ở người già. Khi bước vào giai đoạn hưu trí, các mối quan hệ xã hội từ môi trường làm việc giảm sút, con cái trưởng thành và có cuộc sống riêng. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ dẫn đến những hệ lụy tiêu cực cho sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe tinh thần người già. Sự cô đơn không chỉ là cảm giác trống trải, mà còn là yếu tố nguy cơ dẫn đến trầm cảm, suy giảm nhận thức và các bệnh lý tim mạch. Việc thiếu tương tác xã hội và bệnh tật có mối liên hệ hai chiều: sức khỏe yếu khiến người già ngại giao tiếp, và việc thiếu giao tiếp lại làm sức khỏe suy giảm nhanh hơn. Nhận diện và giải quyết vấn đề này là nhiệm vụ cấp bách để cải thiện chất lượng sống cho người cao tuổi trong khu vực.

2.1. Thực trạng suy giảm mạng lưới xã hội của người lớn tuổi

Khi về già, mạng lưới xã hội của người lớn tuổi có xu hướng thu hẹp lại một cách tự nhiên. Bạn bè, người thân cùng trang lứa có thể qua đời hoặc chuyển đi nơi khác. Các rào cản về thể chất như đi lại khó khăn, suy giảm thính lực, thị lực cũng làm hạn chế khả năng tham gia các hoạt động cộng đồng. Tại khu vực nông thôn ĐBSCL, nơi phương tiện công cộng chưa phát triển, rào cản này càng trở nên rõ rệt. Sự suy giảm mạng lưới xã hội trực tiếp làm giảm nguồn vốn xã hội, khiến người già mất đi các kênh hỗ trợ quan trọng khi cần thiết. Tình trạng này tạo ra một vòng luẩn quẩn, nơi sự cô lập xã hội làm gia tăng các vấn đề sức khỏe.

2.2. Mối liên hệ mật thiết giữa tương tác xã hội và bệnh tật

Nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, việc thiếu tương tác xã hội và bệnh tật có mối liên hệ nhân quả. Sự cô lập xã hội làm tăng mức độ căng thẳng mãn tính, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm. Theo Fratiglioni et al. (2000), người già có ít mối quan hệ xã hội có nguy cơ suy giảm trí nhớ cao hơn. Tương tự, Kim et al. (2008) cũng tìm thấy mối liên hệ giữa vốn xã hội thấp và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Ngược lại, những người duy trì hoạt động xã hội thường xuyên có xu hướng sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn. Do đó, khuyến khích tương tác xã hội không chỉ là một giải pháp tinh thần mà còn là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

2.3. Rào cản trong việc cung cấp hỗ trợ xã hội cho người già

Mặc dù tầm quan trọng của vốn xã hội đã được công nhận, việc cung cấp hỗ trợ xã hội cho người già vẫn gặp nhiều rào cản. Một trong số đó là quan niệm cho rằng việc chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm duy nhất của gia đình, làm giảm vai trò của cộng đồng. Thêm vào đó, các chương trình, câu lạc bộ người cao tuổi ĐBSCL đôi khi còn mang tính hình thức, nội dung hoạt động chưa thực sự hấp dẫn và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tham gia. Thiếu hụt nguồn lực, cơ sở vật chất và nhận thức đúng đắn về vai trò của hoạt động cộng đồng cũng là những thách thức cần vượt qua để xây dựng một hệ thống hỗ trợ xã hội toàn diện và hiệu quả cho người cao tuổi.

III. Phương pháp tăng cường vốn xã hội qua mạng lưới cộng đồng

Để cải thiện sức khỏe người già tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, việc chủ động xây dựng và mở rộng vốn xã hội là một giải pháp chiến lược. Thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp y tế thuần túy, cần kết hợp các hoạt động mang tính kết nối cộng đồng. Tăng cường sự tham gia cộng đồng của người hưu trí không chỉ giúp họ có thêm niềm vui, mà còn mở ra các cơ hội tiếp cận thông tin, học hỏi kỹ năng mới và nhận được sự hỗ trợ kịp thời. Các mô hình như câu lạc bộ, hội nhóm, hoạt động tình nguyện là những công cụ hữu hiệu để tái tạo và làm giàu thêm nguồn vốn xã hội. Nghiên cứu của Veenstra (2000) đã chỉ ra rằng, ngay cả khi không tìm thấy mối liên hệ giữa vốn xã hội nói chung và sức khỏe, thì việc tham gia vào các câu lạc bộ, hội nhóm lại có tác động tích cực rõ rệt đến sức khỏe người già.

3.1. Thúc đẩy sự tham gia cộng đồng của người hưu trí

Hoạt động cộng đồng là cách hiệu quả nhất để người hưu trí duy trì sự năng động và kết nối. Sự tham gia cộng đồng của người hưu trí có thể đa dạng về hình thức, từ tham gia sinh hoạt tổ dân phố, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh đến các lớp học kỹ năng (tin học, ngoại ngữ), thể dục dưỡng sinh. Chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội cần tạo điều kiện thuận lợi bằng cách xây dựng các không gian sinh hoạt chung, tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao phù hợp với lứa tuổi. Khi tham gia, người cao tuổi không chỉ là người hưởng lợi mà còn có thể đóng góp kinh nghiệm, trí tuệ của mình cho xã hội, từ đó cảm thấy bản thân vẫn còn giá trị.

3.2. Vai trò của câu lạc bộ người cao tuổi tại ĐBSCL

Các câu lạc bộ người cao tuổi ĐBSCL là hạt nhân quan trọng trong việc xây dựng vốn xã hội. Đây là nơi họ có thể gặp gỡ, giao lưu với những người cùng hoàn cảnh, sở thích. Hoạt động của các câu lạc bộ nên được đa dạng hóa, không chỉ dừng lại ở việc đọc báo, chơi cờ mà có thể mở rộng ra các buổi nói chuyện chuyên đề về sức khỏe, du lịch dã ngoại, hoạt động từ thiện. Một câu lạc bộ hoạt động hiệu quả sẽ tạo ra một môi trường thân thiện, cởi mở, nơi các thành viên cảm thấy được tôn trọng và sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau, qua đó củng cố niềm tin xã hội và xây dựng các mối quan hệ bền chặt.

3.3. Tận dụng sức mạnh của mối quan hệ lỏng lẻo weak ties

Bên cạnh các mối quan hệ thân thiết (strong ties) như gia đình, bạn bè thân, nghiên cứu của ThS. Phạm Quang Anh Thu còn nhấn mạnh vai trò của "sức mạnh của các mối quan hệ lỏng lẻo" (weak ties). Đây là những mối quan hệ xã giao, không thường xuyên, chẳng hạn như người quen trong các câu lạc bộ, hàng xóm ít khi trò chuyện. Những mối quan hệ này thường là cầu nối đến các mạng lưới xã hội khác, mang lại thông tin mới và các cơ hội bất ngờ. Việc khuyến khích người già tham gia các hoạt động cộng đồng đa dạng giúp họ thiết lập và duy trì các mối quan hệ này, từ đó mở rộng nguồn vốn xã hội và tăng khả năng tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.

IV. Nâng cao sức khỏe người già qua chất lượng mối quan hệ

Số lượng các mối quan hệ là quan trọng, nhưng chất lượng của chúng mới là yếu tố quyết định đến tác động của vốn xã hội. Một mạng lưới rộng nhưng hời hợt, thiếu tin tưởng sẽ không mang lại lợi ích bằng một vài mối quan hệ sâu sắc, chân thành. Do đó, để cải thiện chất lượng cuộc sống người cao tuổi, cần tập trung vào việc vun đắp niềm tin xã hội và tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Vai trò của gia đình và cộng đồng là không thể thay thế trong việc tạo ra một môi trường an toàn, yêu thương, nơi người già cảm thấy được quan tâm và trân trọng. Chất lượng của các mối quan hệ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần người già, giúp họ cảm thấy lạc quan, giảm thiểu lo âu và có thêm động lực để duy trì một lối sống lành mạnh.

4.1. Vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc sức khỏe

Gia đình là đơn vị cốt lõi cung cấp sự hỗ trợ về cả vật chất lẫn tinh thần. Sự quan tâm, chăm sóc của con cháu là liều thuốc quý giá nhất đối với người cao tuổi. Tuy nhiên, vai trò của gia đình và cộng đồng cần được kết hợp hài hòa. Cộng đồng, thông qua các tổ chức như hội người cao tuổi, trạm y tế xã, và tình làng nghĩa xóm, đóng vai trò hỗ trợ, san sẻ gánh nặng với gia đình. Các chương trình thăm hỏi, khám sức khỏe định kỳ tại nhà, hay các mô hình chăm sóc ban ngày có thể giúp giảm bớt áp lực cho người thân, đồng thời đảm bảo người già luôn nhận được sự chăm sóc cần thiết.

4.2. Xây dựng niềm tin xã hội Nền tảng sức khỏe tinh thần

Coleman (1990) và Fukuyama (1995) đều nhấn mạnh niềm tin là điều kiện tiên quyết để hình thành vốn xã hội. Niềm tin xã hội là sự tin tưởng vào sự hợp tác và thiện chí của người khác, từ hàng xóm, bạn bè đến các thể chế xã hội. Một xã hội có mức độ tin cậy cao sẽ thúc đẩy sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau. Đối với người cao tuổi, niềm tin này giúp họ cảm thấy an toàn, bớt lo lắng về các rủi ro như lừa đảo hay bị bỏ rơi. Xây dựng niềm tin đòi hỏi sự minh bạch, công bằng từ các thiết chế và sự chân thành trong các mối quan hệ cá nhân, là nền tảng vững chắc cho một sức khỏe tinh thần ổn định.

4.3. Đánh giá chất lượng hỗ trợ xã hội cho người già hiện nay

Để nâng cao hiệu quả, cần đánh giá lại chất lượng của hệ thống hỗ trợ xã hội cho người già hiện có. Sự hỗ trợ không chỉ nên dừng lại ở việc trợ cấp vật chất, mà cần chú trọng đến các yếu tố tâm lý, xã hội. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế dựa trên nhu cầu thực tế của người cao tuổi, thay vì áp đặt một cách máy móc. Cần có các kênh thu thập phản hồi, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của họ. Việc đo lường mức độ hài lòng, sự cải thiện về sức khỏe cảm nhận và chất lượng cuộc sống sẽ là thước đo chính xác nhất về hiệu quả của các chính sách và hoạt động hỗ trợ.

V. Phân tích tác động của vốn xã hội đến sức khỏe người già

Nghiên cứu của ThS. Phạm Quang Anh Thu, thực hiện trên 290 người cao tuổi tại 3 tỉnh ĐBSCL, đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng về tác động của vốn xã hội. Kết quả cho thấy cả số lượng (sự tham gia mạng lưới) và chất lượng (niềm tin, sự tương hỗ) của vốn xã hội đều có vai trò quan trọng như nhau đối với sức khỏe người già. Đặc biệt, nghiên cứu này đã làm rõ mối tương quan giữa các yếu tố nhân khẩu học như giới tính, tình trạng hôn nhân với sức khỏe cảm nhận. Dữ liệu chỉ ra rằng nam giới và những người đang sống cùng vợ/chồng có xu hướng tự đánh giá sức khỏe của mình tốt hơn. Những phát hiện này là cơ sở khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp, nhắm đúng đối tượng và vấn đề cốt lõi.

5.1. Bằng chứng từ khảo sát tại 3 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long

Cuộc khảo sát được tiến hành tại 3 tỉnh thuộc vùng ĐBSCL, một khu vực có đặc thù về văn hóa và xã hội. Dữ liệu thu thập được cho phép phân tích đa chiều về vốn xã hội và sức khỏe người già. Các phát hiện chính bao gồm: việc tham gia vào các tổ chức chính thức (hội đoàn) và không chính thức (giao tiếp xã hội) đều có tác động tích cực. Điều này khẳng định rằng, để có sức khỏe tốt, người cao tuổi cần duy trì sự kết nối xã hội ở nhiều cấp độ khác nhau. Kết quả nghiên cứu là một tài liệu tham khảo giá trị cho các địa phương khác có điều kiện kinh tế - xã hội tương tự.

5.2. Yếu tố nhân khẩu học ảnh hưởng sức khỏe người cao tuổi

Bên cạnh vốn xã hội, các yếu tố nhân khẩu học cũng có ảnh hưởng đáng kể. Phân tích số liệu cho thấy điểm sức khỏe trung bình của nam giới cao hơn nữ giới (với mức ý nghĩa thống kê 3%). Tương tự, nhóm người cao tuổi đang sống cùng vợ/chồng có điểm sức khỏe cao hơn hẳn các nhóm còn lại (góa, ly dị, độc thân). Kết quả này tương đồng với nhiều nghiên cứu quốc tế, cho thấy người bạn đời đóng vai trò là người hỗ trợ tinh thần và người chăm sóc chính, góp phần quan trọng vào việc duy trì chất lượng cuộc sống người cao tuổi.

5.3. Mối tương quan giữa tham gia mạng lưới và sức khỏe cảm nhận

Nghiên cứu đã chứng minh một mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê giữa mức độ tham gia mạng lưới xã hội và chỉ số sức khỏe cảm nhận. Những người thường xuyên tham gia các hoạt động của câu lạc bộ người cao tuổi, hội nhóm tôn giáo, hoặc đơn giản là hay trò chuyện với hàng xóm có xu hướng báo cáo tình trạng sức khỏe tốt hơn. Sự tương tác này không chỉ mang lại niềm vui, giảm cảm giác cô đơn mà còn là kênh chia sẻ thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi miền Tây, giúp họ tiếp cận các dịch vụ y tế và áp dụng các phương pháp sống khỏe hiệu quả hơn.

VI. Hướng đi tương lai Chính sách an sinh xã hội cho người già

Từ những kết quả nghiên cứu thực tiễn, việc xây dựng và hoàn thiện chính sách cho người cao tuổi dựa trên nền tảng vốn xã hội là một hướng đi chiến lược và bền vững. Các chính sách không nên chỉ tập trung vào trợ cấp kinh tế mà cần đầu tư vào việc tạo ra một môi trường xã hội thuận lợi, khuyến khích sự kết nối và tham gia. Cần lồng ghép yếu tố vốn xã hội vào các chương trình an sinh xã hội cho người già, biến gánh nặng dân số già hóa thành "phần thưởng nhân khẩu học". Một hệ thống chính sách toàn diện sẽ giúp người cao tuổi tại ĐBSCL không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe mạnh, hạnh phúc và tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của cộng đồng.

6.1. Đề xuất chính sách cho người cao tuổi dựa trên vốn xã hội

Các đề xuất chính sách cho người cao tuổi cần tập trung vào hai nhóm chính. Thứ nhất, tạo điều kiện và khuyến khích sự tham gia: hỗ trợ kinh phí và cơ sở vật chất cho các câu lạc bộ, hội nhóm; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch phù hợp. Thứ hai, nâng cao chất lượng mạng lưới: đẩy mạnh vai trò của hệ thống y tế cơ sở trong tư vấn sức khỏe tinh thần; phát triển các mô hình tình nguyện viên, chăm sóc viên cộng đồng để hỗ trợ các trường hợp neo đơn. Chính sách cần linh hoạt, phù hợp với đặc thù văn hóa của vùng ĐBSCL.

6.2. Cải thiện hệ thống an sinh xã hội cho người già ở nông thôn

Hệ thống an sinh xã hội cho người già, đặc biệt ở khu vực nông thôn, cần được quan tâm đặc biệt. Cần mở rộng độ bao phủ của bảo hiểm y tế, cải thiện chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại các trạm y tế xã. Bên cạnh đó, cần xây dựng các mô hình "trung tâm dịch vụ xã hội" cấp xã hoặc liên xã, nơi cung cấp các dịch vụ chăm sóc ban ngày, tư vấn tâm lý, phục hồi chức năng và tổ chức sinh hoạt cộng đồng. Mô hình này sẽ giúp giảm tải cho gia đình và tạo ra một điểm tựa vững chắc cho người cao tuổi ngay tại nơi họ sinh sống.

6.3. Tương lai nghiên cứu về vốn xã hội và chất lượng cuộc sống

Nghiên cứu về vốn xã hội và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi cần được tiếp tục và mở rộng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể đi sâu vào việc phân tích tác động của từng loại hình vốn xã hội (ví dụ: vốn xã hội gắn kết trong gia đình so với vốn xã hội bắc cầu qua các hội nhóm). Đồng thời, cần có các nghiên cứu dọc (theo dõi một nhóm đối tượng trong thời gian dài) để xác định rõ hơn mối quan hệ nhân quả giữa vốn xã hội và sức khỏe. Những kết quả này sẽ cung cấp bằng chứng khoa học ngày càng vững chắc để hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả can thiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

B() GIAO DVC VA DAO T�O TRU'ONG D�I HQC MO TP. HO CHI MINH BAo cAo TONG KET DE TAI KHOA HQC VA CONG NGH� CA.P TRU'ONG r \ TAc D(>NG CUA VON XA·H(>I.DEN s( c KHOj NGUOI GIA T�I VUNG DONG B.ANG SONG CUU LONG Ma s6: T2012-10-139 Chu nhi�m d€ tai: ThS. Ph�m Quang Anh Thu �z. HCM, 12/2013 DANH SA.CH THANH VIEN THAM GIA DE TAI VA DON VJ PHOIHQ'P CHiNH 1.

Chu nhi�m: ThS. Ph<;1m Quang Anh Thu 2. Thanh vien tham gia th\l·c hi�n d� tai: ThS. Nguy�n Le Hoang Th\IY T6 Quyen - "" �- ·� .3 Thong tin v& v6n xa h9i 30 3.3 Phan tich s6 Ii�u 32 3.

I Nhan khfiu h9c, thu nhi;ip va sue khoe 33 3.2 V6n xa h(>i va sue kh6e 38 CHUONG 4 KET LUAN VA KIEN NGHJ 49 TAI LI}$U THAM KHAO 51 PHl) Ll)C: PHIEU PHONG VAN 59 BAN SAO THUYET MINH BE TAI BA DUQC PHE DUYJ;T 64. lV Mt;C Ll)C Trang MVC LVC DANH MVC cAc BANG BIEU DANH MVC cAc CHO" CAI VIET TAT THONG TIN KET QUA NGHIEN cou �- ·!':_ INFORMATION ON RESEARCH RESULTS CHlldNG 1 TONG QUAN DE TAI 1 1.1 B6i canh nghien CU'U 1 1.2 Mvc tieu, cau hoi, d6i tugng va ph�m vi nghien cuu 3 1.1 Mvc tieu nghien cuu 3 1.2 Cau hoi nghien CU'U 3 1.3 D6i tugng nghieii cuu 3 1.4 Ph�m vi nghien ct'.ru 3 L3 Phuong phap nghien cuu' 4 1.4 Y rlghia nghien CU'U 4 1.2 Y nghia thtJc ti�n 4 1.5 Bf> Cl,lC bai nghien ct'.ru 4 l CHl dNG 2 TONG QUAN LY THUYET 6 2.1 Casa ly thuy�t 6 2.1 Cac djnh nghia v� nguoi gia va dan s6 gia 6 2.2 Dinh nghia va do luong st'.3 Dinh nghia va do luong v6n xa h(>i 9 2.2 V6n xa h(>i va st'.rc khoe 23 CHlldNG 3 TAc DQNG CUA VON XA HQI DEN SUC KHOE 27 NGVOI GIA TAI KHU Vl/C DONG BANG SONG CVU LONG 3 .1 Quy trinh thu th�p dfr li�u 27 3.2 Mo ta dfr li�u 28 3.1 Thong tin chung 29 3.2 Thong tin v� SU'C khoe 30 Ill BC) GIAO Dl)C VA.0 CC)NC1 HOA XA I-H)l CHU �Cil-l!A Vll�T \:AM TRU.ONG D�l HQC MO TP.HCM D9c l�p - T\r do - JI,,mh phuc THONG TIN KET QUA NGHIEN Cl. Thong tin chung:. ··: Ten de tai: Tac d(mg cua von xa h(>i den sue khoe nguofgia te;1i vimg dong bang ' , , '1i'-.

song Cuu Long Ma s6: T2012-10-139 Chu nhi�m d� tai: Phe;1m Quang Anh Thu Dan vi cua chu nhi�m d� tai: Khoa Kinh t� & Lu�t Thai gian thµc hi�n: 18 thang 2. Ml}c tieu: Nghien cuu nay nh5m phan tich tac d(>ng da chi�u cua v6n xa h(>i d�n sue khoe nguai gia te;1i vimg d6ngj>�ng song Ct'ru Long, C{.ang tac d(>ng cua vi�c tham gia cac me;1ng lu6i xa h(>i khac nhau d�n sue khoe nguai gia 6 d6ng b�ng song Ci'ru Long Do luang tac d(>ng cua chftt luqng me;1ng lu&i xa h(>i d�n sue khoe nguai gia 6 d6ng b5ng song Ci'ru Long D� xuftt chinh sach cai thi�n sue khoe nguai gia te;1i khu vµc d6ng b�ng song Ciru Long 3. Tinh m6·i va sang t�o: Rftt nhi�u nghien cuu da chung minh r�ng v6n xa h(>i da giup cai thi�n dang ke sue khoe con nguai. Tuy nhien, cac nghien cuu nay khong phan tich ky tac d(>ng da khia ce;1nh va hinh thuc cua v6n xa h(>i d�n sue khoe.

Ngoai ra, phfin Ian cac nghien cuu la 6 cac rfu6c phat trien. D6i v6'i m6i hoan canh va d6i tuqng khac nhau, tac d(>ng cua v6n xa h(>i la khac nhau. Vi v�y, nghien cuu v� v6n xa h(>i va sue kh6e nguai gia Vi�t Nam g6p phfin giai quy�t nhfrng he;1n ch� nay. K�t qua nghien cfru: Vlll JNFORMATIOX ON RESEARCH RESliL TS 1.

General information: Project title: Impact of social capital on health of older Vietnameses in the Mekong delta. Code numher: T2012-10-13 9 Coordinatc5r: Pham Quang Anh Thu ·.� i,- Implementing institution: Faculty of Economics & Law · Duration: 18 months 2. Objective: The research aims at analyzing multifacet impact of social capital on health of the older Vietnameses, particularly; Measure the impact of networks' participation on health of the older Vietnamese in.the Mekong delta. Measure the impact of networks' quality on health of the older Vietnamese in the Mekong delta.

recommendation to improve health of the older Vietnamese in the Mekong delta. Creativeness and innovativeness: Many researches prove that social capital contributes significantly to the improvement of human health. However, the researches ignore multifacet impact of social capital on health. Moreover, most of the researches are conducted in developed countries while different impacts of social capital -on health in different contexts and objects.

Therefore, this research contributes to enrich the literature. Research results: The author has surveyed 290 the alders at 03 provinces in the Mekong delta and descriptive statistics method is applied to analyze the multifact on social capital on health of the aged people. The research finds equal important roles of both networks' quality and quantity. It's interesting to prove the strength of weak ties in enhancing health of the older Vietnameses.

The findings serve as a guideline for social capital investment made by the aged people to reach the target of good health. Moreover, an implication of public X Khu vp-c dlmg bring song Ci'ru Long ci'ia Vi¢1 ?\am la no·i c6 chi s6 gia h6a kha cao (34,2%) x�p lwng 4 ca nu6·c (T6ng q1c th6ng kc.1p cho c{1c nhi1 ho�1ch djnh chinh such d� ra cac giai phap thi�t th�rc nh�m cai thi�n sfrc kh6e nguoi gia, bi�n ganh n�ng dan s6 dang gia thanh phfin tlm&ng nhan khfru hQC, d6 tai nghien Cll'U "tac d(mg cua vf>n Xa h<)i d�n Sll'C kh�e nguai gia t';li vimg d6n�g b�ng song Cuu Long" dugc d� xuclt.2 Mvc tieu, cau hoi, dBi tm}'ng va ph�m vi nghien CU'U 1.1 Ml}C tieu nghien CU'U Nghien ct'ru nay nh�m phan tich tac d<)ng da chi�u cua v6n xa h<)i d�n st'rc kh6e nguoi gia t';li Vi�t Nam. M\lc tieu C\l th�: I. Bo luong tac d<)ng cua vi�c tham gia cac ITIC;lng lu6i xa h<)i khac nhau d�n st'rc khoe ngmri gia 6 d6ng b�ng song Ctru Long 2.

f)o Juong tac d<)ng CUa chfit }ugng ITIC;lng }tr6i Xa h<)i d�n SU'C khoe ngtr_Oi gia a d6ng b�ng song C� Long. £>� xuclt chinh sach cai thi�n st'rc kh6e nguoi gia t';li khu vgc d6ng b�ng C song Cuu Long dµa vao k�t qua nghien Cll'U cua d� tai.2 Cau hoi nghien CU'U I. Vi�c tham gia cac mC;1ng lu6i xa h<)i chinh tht'rc nhu t6 cht'rc ton giao, h<)i doan c6 tac d<)ng d�n st'rc kh6e nguoi gia kh6ng? 2. Vi�c tham gia vao cac nwng lu6i xa h<)i khong chinh tht'rc nhu giao ti�p xa h<)i c6 tac d<)ng d�n st'rc kh6e nguoi gia hay kh6ng? 3.

Vai tro cua chclt lugng m6i quan h� d�i v&i sue khoe? 4. Cfin c6 nhfrng chinh sach gi d� phat huy hi�u qua cua v6n xa h<)i trong vi�c cai thi�n st'rc kh6e nguoi gia? 1.3 DBi tu-Q·ng nghien cfru Tac gia se t�p trung nghien cuu sue khoe cua nguai gia, la m<)t chi s6 st'rc kh6e t6ng hgp, bao g6m sue khoe th� chclt va tinh thfin.4 Ph�m vi nghien cfru Khu vvc d6ng b�ng song Cuu Long la khu vµc dan s6 t�p trung chu y�u a vimg nong th6n (76,7%), c6 chi s6 gia h6a dung hang tht'r 4 ca nu6c. Ben 3 ----··-·-" ---- ---- ----- tc\ng mfrc dun sc\ Chi s6 gi,1 h6a la chi s6 th0 hi�n t)' 1� nguc>'i gi,1 trcn l 00 trc cm. trc cm du\1·c hi�u la nhfrng nguo·i du6'i 15 tu6i (T6ng q1c th6ng kc.2 f>jnh nghia V3 do Juimg SU'C khoe Sl'rc k/10e Sfrc khob la mc)t khai ni�m kha rc)ng, khong th� trµc ti�p lµgng h6a ngay nhu "" 'll.- chi�u dai, chi�u r(mg ma phai do luang gian ti�p thong qua nhi�u bmS'c (McDowell, 2006).

D� lam dugc di�u nay, dn phai th6ng nhJt v� djnh nghia sfrc khoe. Sue khoe thuang dugc d� C?P d�n a hai dp de): i)vI mo: sfrc khoe dan s6 (population health) ii) vi mo: sue khoe ca nhan (individual health). D� phvc Vl,l cho ml,IC dich CUa nghien CtrU nay, tac gia SC t?p trung Vad djnh nghfa Va do luang sue khoe ea nhan. Cung v6·i sv· phat tri�n cua xa hc)i, quan di�m v� sue khoe cung c6 nhfrng buck nhay v9t.

Tru6'c day, strc khoe dugc hi�u la "kha nang s6ng con" (McDowell, 2006). €hinh vi V?Y, chi s6 v� ty I� ch�t dugc si'r dt,mg d� do luang sue khoe. Ti�p d6, SUC· khoe c6 nghia la "khong bj b�nh t?t" va duqc do luang thong qua chi s6 v� ty I� b�nh t?t. Ngay nay, sue khoe la "tn_mg thai thoai mai toan di�n v� th� ch�t, tinh thfrn va xa h(>i chu khong phai la khong c6 b�nh hay thuang t?t" (WHO, 1948).

Dinh nghia nay da t6n t;;ii khong thay d6i tir nam 1948 d�n nay. Day la m(>t djnh nghia kha bao quat, bao g6m ca 3 phuang di�n: th� ch�t, tinh thfrn va xa h(>i. Do ltdJ'ng su:c kfliie ngu·o'i giii Phfrn 16'n cac nghien cuu v� m6i quan h� gifra sue khoe va v6n xa h(>i dµa tren each do luang SU'C khoe do tung Ca nhan tµ danh gia theo cam nh?n tf>ng quat v� sue khoc, g9i tit la sfrc khoe cam nh?n (Miller et al, 2006; Fujiwara va Kawachi, 2008; Takahashi et al, 2011 ). Chi s6 do luang nay c6 uu di�m la phan anh dugc ca nhfrng b�nh moi phat l�n b�nh n�ng.

Ngoai ra, tinh tr;;ing sfrc khoe th� ch�t, tam ly, tinh thfrn cung duqc bao g6m trong chi s6 nay. Day la nhfrng thong tin ma n�u chi dµa tren vi�c kham b�nh thong thuo·ng hay cac kJt qua xct nghi�m thi khong th6 c6 duqc. Chinh vi V?Y, cac nha djch t� h9c 7 sRn C(). Ca nh,1n co ti�p c�n duqc ngu6n l\l'C hay kh6ng C()l1 tuy vao S\I' c.h1u tu cua m6i ca nhan cho cac m6i quan h� do.

cung gi6ng nlm cac loz1i v6n khac. se bi suy ki�t n�u kh6ng co sv dfiu tu (Fukuyama. Bourdieu ( I 983) da b6 sung r�ng cac m6i quan h� quen bi�L du mang tinh t6 chuc hay phi t6 cht'.rc, phai "b€n vfrng0 thi m6-i t�o ra v6!1 xa h<)i duqc. • Coleman (1988) da d6ng nhfit v6n xa h<)i v6-i long tin.

Qng cho rfing long 'll,- tin la di€u ki�n tien quy€t de m6i ca nhan c6 dugc v6n xa h(>i (Coleman, 1990). Chi c6 long tin m6-i giup cho m9i ca nhan trong m::ing lu6-i sfin sang h6 trq, giup da nhau vi khong phai luc nao cung c6 hgp d6ng rang bu(>c trach nhi�m l§n nhau (Rocco va Suhrcke, 2012). D6 la y€u t6 thuc dfiy ca nhan hqp tac v6-i nhau trong vi�c hinh thanh nen cac nh6m, h<)i doan. Quan diem nay cung dugc Fukuyama (1995) ·chia se.

Thvc V?Y, v6n xa h(>i se khong t6n t?i n€u tinh tr?ng ca h<)i, lgi dt_mg l§n nhau xay ra gi5ng nhu ly thuy€t tro chai da phan tich: chi d::it duqc diem can bfing hgp tac khi m6i nguoi chai tin tuang fao S\.f hgp tac cua b::in cung chai v6-i minh. (Rocco va · Suhrcke, 2012) Putnam (1995) da djnh nghi'a long tin la tin tuang vao nguoi khac. Di�u nay xay ra khi m6i ca nhan cam thfiy ban than minh dang tin C?