Tác động đối xứng của sự thay đổi tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh tác động đối xứng của sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Đối Xứng Của Sự Thay Đổi Trong Tỷ Giá Hối Đoái Đến Chỉ Số Giá Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỘNG CƠ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Bố cục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG PHÂN TÍCH CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VÀ CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN
• 2.1. Chỉ số giá chứng khoán
• 2.2. Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam

Tỷ giá hối đoái là một yếu tố quan trọng trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số giá chứng khoán tại Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến lợi nhuận của các doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ làm rõ mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán, giúp các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sâu sắc hơn về thị trường.

1.1. Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán Khái niệm cơ bản

Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ giữa hai đồng tiền, ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa và dịch vụ. Chỉ số giá chứng khoán phản ánh tình hình thị trường cổ phiếu. Sự thay đổi trong tỷ giá có thể dẫn đến sự thay đổi trong giá cổ phiếu, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu mối quan hệ này

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Nó cũng cung cấp thông tin cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh tỷ giá nhằm ổn định thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phân tích tác động của tỷ giá hối đoái

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định chiều hướng và mức độ ảnh hưởng. Các yếu tố như chính sách tiền tệ, lạm phát và tình hình kinh tế toàn cầu cũng cần được xem xét.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này

Ngoài tỷ giá hối đoái, các yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế toàn cầu cũng có thể ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán. Việc phân tích các yếu tố này là cần thiết để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa chúng.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ về tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán là một thách thức lớn. Các nhà nghiên cứu cần phải sử dụng các phương pháp phân tích phù hợp để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán

Nghiên cứu sử dụng mô hình ARDL để phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán. Mô hình này cho phép đánh giá tác động trong ngắn hạn và dài hạn, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.1. Mô hình ARDL và ứng dụng trong nghiên cứu

Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag) là một phương pháp phân tích định lượng hiệu quả, cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến trong thời gian dài. Nghiên cứu này áp dụng mô hình ARDL để phân tích tác động của tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán.

3.2. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như Datastream, bao gồm tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán trong giai đoạn từ 2008 đến 2016. Phương pháp phân tích định lượng sẽ được áp dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ đối xứng giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, đặc biệt là trong ngắn hạn.

4.1. Phân tích kết quả ước lượng mô hình

Kết quả ước lượng mô hình ARDL cho thấy tỷ giá hối đoái có tác động tích cực đến chỉ số giá chứng khoán trong ngắn hạn. Điều này cho thấy rằng khi tỷ giá hối đoái tăng, giá cổ phiếu cũng có xu hướng tăng theo.

4.2. Ứng dụng kết quả vào thực tiễn đầu tư

Các nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Việc theo dõi tỷ giá hối đoái sẽ giúp các nhà đầu tư dự đoán được xu hướng của chỉ số giá chứng khoán.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách có những quyết định đúng đắn hơn trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được mối quan hệ đối xứng giữa tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, đặc biệt là trong ngắn hạn.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để xem xét tác động của các yếu tố khác như lạm phát và chính sách tiền tệ đến chỉ số giá chứng khoán. Điều này sẽ giúp cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều biến động đáng kể trong giai đoạn 2008-2016, với chỉ số VN-Index dao động từ mức thấp 316,32 điểm vào cuối năm 2008 đến mức cao 688,89 điểm vào năm 2016. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa tài chính, thị trường chứng khoán ngày càng trở thành kênh đầu tư hấp dẫn đối với cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên, sự biến động của tỷ giá hối đoái được xem là một trong những nhân tố vĩ mô quan trọng ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán, do tác động trực tiếp đến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tâm lý nhà đầu tư.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ tính đối xứng hay bất đối xứng trong tác động của sự thay đổi tỷ giá hối đoái đến chỉ số giá chứng khoán Việt Nam (VN-Index) trong giai đoạn từ tháng 01/2008 đến tháng 12/2016. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng và áp dụng các mô hình phân tích định lượng hiện đại để đánh giá mối quan hệ này, đồng thời xem xét các yếu tố vĩ mô khác như chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng và cung tiền M2. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp nhằm ổn định thị trường và tối ưu hóa lợi nhuận đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và thị trường chứng khoán. Hai mô hình chính được áp dụng là:

• Mô hình ARDL (Autoregressive Distributed Lag): Phương pháp này cho phép ước lượng mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến số có mức tích hợp khác nhau (I(0) và I(1)). ARDL phù hợp với dữ liệu chuỗi thời gian có số quan sát hạn chế và cho phép xác định đồng liên kết giữa các biến.

• Mô hình NARDL (Nonlinear Autoregressive Distributed Lag): Mô hình phi tuyến này được sử dụng để kiểm tra tính đối xứng hay bất đối xứng trong tác động của biến độc lập (tỷ giá hối đoái) lên biến phụ thuộc (chỉ số giá chứng khoán). NARDL phân tách tác động của các biến tăng và giảm để đánh giá sự khác biệt trong ảnh hưởng.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng (NEER): Chỉ số phản ánh giá trị tương đối của đồng Việt Nam so với rổ các đồng tiền chủ chốt trên thế giới, được tính theo phương pháp yết giá gián tiếp.

• Chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI): Thước đo tốc độ phát triển sản xuất công nghiệp, phản ánh sức khỏe kinh tế và khả năng sinh lời của doanh nghiệp.

• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Thước đo lạm phát, ảnh hưởng đến sức mua và chi phí vốn của doanh nghiệp.

• Cung tiền M2: Đại diện cho lượng tiền trong lưu thông, ảnh hưởng đến chi phí vay vốn và nhu cầu đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ Datastream và các báo cáo tài chính quốc tế, với tần suất tháng từ 01/2008 đến 12/2016. Cỡ mẫu gồm 108 quan sát tháng, đủ để phân tích chuỗi thời gian.

Phương pháp phân tích chính là mô hình ARDL và NARDL, được thực hiện qua các bước:

1. Kiểm định tính dừng của dữ liệu bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF), xác định mức tích hợp của các biến.

2. Loại bỏ yếu tố mùa vụ bằng công cụ Census 12 trong phần mềm Eviews để tránh hồi quy giả mạo.

3. Xác định độ trễ tối ưu cho mô hình ARDL dựa trên tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

4. Kiểm định sự tự tương quan phần dư và kiểm định Bound Test để xác định mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến.

5. Ước lượng các hệ số trong mô hình ARDL và NARDL để phân tích tác động dài hạn và ngắn hạn, đồng thời kiểm tra tính đối xứng hay bất đối xứng của tác động tỷ giá hối đoái lên chỉ số giá chứng khoán.

Phương pháp này cho phép đánh giá toàn diện và chính xác mối quan hệ phức tạp giữa các biến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động dài hạn của tỷ giá hối đoái lên chỉ số VN-Index là tích cực và có ý nghĩa thống kê cao: Hệ số ước lượng của biến tỷ giá danh nghĩa hiệu dụng (LNNEER_SA) là 0,501 với mức ý nghĩa 1%, cho thấy khi đồng Việt Nam tăng giá so với rổ ngoại tệ, chỉ số VN-Index có xu hướng tăng theo.

2. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI) không có tác động đáng kể đến VN-Index trong dài hạn: Hệ số ước lượng âm (-0,208) nhưng không có ý nghĩa thống kê, cho thấy yếu tố này chưa phản ánh rõ ràng tác động lên thị trường chứng khoán trong giai đoạn nghiên cứu.

3. Lạm phát (CPI) có tác động tiêu cực và có ý nghĩa thống kê cao đến chỉ số chứng khoán: Hệ số -0,017 cho thấy lạm phát tăng làm giảm giá trị chỉ số VN-Index, phản ánh chi phí vốn tăng và tâm lý nhà đầu tư thận trọng hơn.

4. Cung tiền M2 có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến VN-Index: Hệ số 0,235 cho thấy khi lượng tiền trong lưu thông tăng, nhu cầu đầu tư vào chứng khoán tăng, kéo theo giá cổ phiếu và chỉ số thị trường tăng.

5. Kiểm định Bound Test cho thấy tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa các biến: Giá trị thống kê F là 4,67 vượt ngưỡng cận trên ở mức ý nghĩa 1%, khẳng định mối quan hệ bền vững giữa tỷ giá, lạm phát, cung tiền và chỉ số chứng khoán.

6. Phân tích mô hình NARDL cho thấy tác động của tỷ giá hối đoái lên chỉ số chứng khoán là đối xứng trong dài hạn: Không có bằng chứng rõ ràng về sự bất đối xứng trong tác động của tăng hay giảm tỷ giá lên VN-Index, phù hợp với một số nghiên cứu trong khu vực.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tỷ giá hối đoái đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là trong dài hạn. Sự tăng giá của đồng Việt Nam so với các đồng tiền chủ chốt làm tăng kỳ vọng lợi nhuận của doanh nghiệp và thu hút nhà đầu tư, từ đó nâng cao chỉ số VN-Index. Ngược lại, lạm phát cao làm giảm sức mua và tăng chi phí vốn, gây áp lực giảm giá cổ phiếu.

Việc chỉ số sản xuất công nghiệp không có tác động rõ ràng có thể do tính chất đặc thù của thị trường Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu, khi các yếu tố khác như chính sách tiền tệ và tỷ giá có ảnh hưởng mạnh hơn. Cung tiền M2 tăng làm giảm chi phí vay vốn, kích thích đầu tư vào chứng khoán, phù hợp với lý thuyết kinh tế.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả đối xứng trong tác động của tỷ giá hối đoái phù hợp với một số nghiên cứu tại các thị trường mới nổi, trong khi các thị trường phát triển có thể có tác động bất đối xứng do cơ chế bảo hiểm rủi ro và cấu trúc thị trường khác biệt. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến VN-Index và NEER, bảng hệ số tương quan và bảng ước lượng mô hình ARDL/NARDL để minh họa rõ ràng các mối quan hệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ổn định chính sách tỷ giá hối đoái: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì chính sách tỷ giá ổn định, tránh biến động mạnh để tạo môi trường đầu tư an toàn, giúp chỉ số chứng khoán phát triển bền vững. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

2. Kiểm soát lạm phát hiệu quả: Chính phủ và các cơ quan quản lý cần phối hợp thực hiện các biện pháp kiểm soát lạm phát ở mức vừa phải nhằm giảm áp lực lên chi phí vốn và duy trì niềm tin của nhà đầu tư. Thời gian thực hiện: trung hạn (1-3 năm), chủ thể: Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

3. Tăng cường cung tiền hợp lý: Chính sách tiền tệ nên đảm bảo cung tiền M2 tăng trưởng ổn định, hỗ trợ nhu cầu vốn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Ngân hàng Nhà nước.

4. Nâng cao nhận thức và công cụ phân tích cho nhà đầu tư: Cung cấp các công cụ phân tích về tác động của tỷ giá và các yếu tố vĩ mô đến thị trường chứng khoán nhằm giúp nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Thời gian thực hiện: ngắn hạn đến trung hạn, chủ thể: Sở Giao dịch Chứng khoán, các tổ chức tài chính.

5. Phát triển nghiên cứu sâu hơn về tác động ngắn hạn và bất đối xứng: Khuyến khích các nghiên cứu tiếp theo sử dụng dữ liệu cập nhật và mô hình phân tích phi tuyến để đánh giá tác động ngắn hạn và các yếu tố bất đối xứng nhằm hoàn thiện chính sách và chiến lược đầu tư. Thời gian thực hiện: trung hạn, chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tỷ giá, tiền tệ và kiểm soát lạm phát nhằm ổn định thị trường chứng khoán và nền kinh tế vĩ mô.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ tác động của biến động tỷ giá và các yếu tố vĩ mô đến giá cổ phiếu, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, giảm thiểu rủi ro.

3. Các chuyên gia phân tích tài chính và kinh tế: Cung cấp mô hình phân tích ARDL và NARDL ứng dụng trong đánh giá mối quan hệ giữa tỷ giá và thị trường chứng khoán, hỗ trợ công tác dự báo và tư vấn đầu tư.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu chuỗi thời gian, mô hình phân tích tác động đối xứng và bất đối xứng trong lĩnh vực tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ giá hối đoái lại ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán?
   Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, chi phí vốn và tâm lý nhà đầu tư. Ví dụ, khi đồng nội tệ mất giá, doanh nghiệp xuất khẩu có lợi thế cạnh tranh, giá cổ phiếu có thể tăng.

2. Mô hình ARDL và NARDL khác nhau như thế nào?
   ARDL giả định tác động đối xứng của biến độc lập lên biến phụ thuộc, trong khi NARDL cho phép phân tích tác động bất đối xứng, tách riêng ảnh hưởng của biến tăng và biến giảm.

3. Tại sao chỉ số sản xuất công nghiệp không có tác động rõ ràng đến VN-Index?
   Có thể do trong giai đoạn nghiên cứu, các yếu tố khác như tỷ giá và chính sách tiền tệ có ảnh hưởng mạnh hơn, hoặc do đặc thù ngành công nghiệp chưa phản ánh đầy đủ trên thị trường chứng khoán.

4. Làm thế nào để nhà đầu tư sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Nhà đầu tư có thể theo dõi biến động tỷ giá và các chỉ số vĩ mô để dự báo xu hướng thị trường, từ đó điều chỉnh danh mục đầu tư phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

5. Nghiên cứu có áp dụng được cho giai đoạn sau 2016 không?
   Mặc dù dữ liệu nghiên cứu đến năm 2016, phương pháp và kết quả có thể áp dụng để phân tích các giai đoạn sau, tuy nhiên cần cập nhật dữ liệu mới và xem xét các yếu tố kinh tế vĩ mô hiện hành để đảm bảo tính chính xác.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định tác động tích cực và có ý nghĩa của tỷ giá hối đoái danh nghĩa hiệu dụng lên chỉ số giá chứng khoán VN-Index trong dài hạn.
• Lạm phát có tác động tiêu cực rõ ràng đến thị trường chứng khoán, trong khi cung tiền M2 hỗ trợ sự tăng trưởng của chỉ số này.
• Chỉ số sản xuất công nghiệp không có tác động đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy cần xem xét thêm các yếu tố khác.
• Mô hình NARDL cho thấy tác động của tỷ giá hối đoái lên chỉ số chứng khoán là đối xứng trong dài hạn tại Việt Nam.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và phát triển thị trường chứng khoán bền vững.

Next steps: Cập nhật dữ liệu mới, mở rộng nghiên cứu về tác động ngắn hạn và bất đối xứng, đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ nhà đầu tư.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 giới thiệu sơ lược về đề tài nghiên cứu, chương 2 trình bày khung phân tích chỉ số giá chứng khoán và các nhân tố vĩ mô khác ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán, chương 3 trình bày về phương pháp nghiên cứu, chương 4 sẽ phân tích kết quả ước lượng và chương 5 tác giả sẽ kết luận và đưa ra các hàm ý từ kết quả nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƯƠNG 2. KHUNG PHÂN TÍCH CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN VÀ CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ GIÁ CHỨNG KHOÁN 2. Chỉ số giá chứng khoán Chỉ số thị trường chứng khoán là một giá trị thống kê phản ánh tình hình của thị trường cổ phiếu.

Nó được tổng hợp từ danh mục các cố phiếu theo phương pháp tính nhất định. Thông thường, danh mục sẽ bao gồm các cổ phiếu cùng ngành hay có cùng mức vốn hóa thị trường và chúng cùng được niêm yết tại một sở giao dịch chứng khoán. Chỉ số giá chứng khoán hiển thị tình trạng và tính năng động của chứng khoán, là thông tin rất quan trọng đối với hoạt động của thị trường, đối với nhà đầu tư và các nhà phân tích kinh tế. Thông qua giá trị của các chỉ số giá chứng khoán mới và cũ có thể đánh giá được diễn biến của thị trường, phản ứng của thị trường sau các thông tin mới về kinh tế, chính trị, xã hội và từ đó có thể nhận định được trào lưu và xu thế của thị trường trong tương lai.

Các chỉ số giá chứng khoán có thể do sở giao dịch chứng khoán định ra (ví dụ như VN-Index của Việt Nam), cũng có thể do hãng thông tin (ví dụ Nikkei 225 của Nhật) hay một thể chế tài chính nào đó định ra (ví dụ Hang Seng Index của Hồng Kông),…. Tất cả các thị trường chứng khoán đều xây dựng hệ thống chỉ số giá cổ phiếu cho riêng mình, có thể là chỉ số cho từng cổ phiếu và có thông báo trên báo chí, có thể là chỉ số cho tất cả các cổ phiếu thuộc thị trường của một quốc gia như chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp của Hàn Quốc (KOSPI), có thể là chỉ số cho từng ngành, nhóm ngành, như chỉ số giá cổ phiếu ngành công nghiệp của Mỹ (DJIA); có thể là chỉ số cho thị trường quốc tế như chỉ số Hangseng Châu Á (HSAI), chỉ số Dow Joness quốc tế (DJWSI),… (Nguyễn Minh Kiều và Bùi Kim Yến, 2009). Chỉ số giá chứng khoán là thông tin thể hiện giá chứng khoán bình quân hiện tại so với giá bình quân thời kì gốc đã chọn. Giá bình quân thời kì gốc thường được lấy là 100 hoặc 1000.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Hiện nay các nước trên thế giới dùng 5 phương pháp để tính chỉ số giá chứng khoán: phương pháp Passcher, phương pháp Laspeyres, chỉ số giá bình quân Fisher, phương pháp số bình quân giản đơn, phương pháp bình quân nhân giản đơn. Tại Việt Nam, có hai trung tâm giao dịch chứng khoán lớn đặt tại TP.HCM (HOSE) và Hà Nội (HNX) hiện đang sử dụng hai bộ chỉ số tổng hợp là: VN-Index, HNX-Index. Bên cạnh đó còn có thêm nhiều bộ chỉ số khác ra đời sau này và cũng đang được sử dụng rộng rãi trên thị trường như: VN30-Index, HNX30-Index, Upcom-Index,… Trong bài nghiên cứu tác giả sử dụng bộ chỉ số VN-Index, chỉ số này thể hiện biến động giá tại Sở giao dịch chứng khoán TP.HCM, so sánh giá trị thị trường hiện tại với giá trị thị trường cơ sở vào ngày gốc 28/7/2000, khi thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động. VN-Index được xây dựng căn cứ vào giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết.

Thông qua chỉ số này nhà đầu tư có thể đánh giá và phân tích thị trường một cách tổng quát. Công thức tính chỉ số VN-Index như sau: Tổng giá trị thị trường của cổ phiếu niêm yết hiện tại (CMW) VN-Index = x 100 Tổng giá trị thị trường của cổ phiếu niêm yết cơ sở (BMW) Trong đó: n CMW=  pit x qit i 1 n BMW=  pi0 x qi0 i 1 pit : Giá của cổ phiếu i tại thời điểm tính toán. qit : Khối lượng niêm yết của cổ phiếu i tại thời điểm tính toán. pi0 : Giá của cổ phiếu i tại thời điểm cơ sở.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 qit : Khối lượng niêm yết của cổ phiếu i tại thời điểm cơ sở. Chỉ số được tính toán và công bố sau mỗi phiên giao dịch, sự biến động về giá cổ phiếu sẽ làm thay đổi giá trị chỉ số. Giá trị vốn hóa thị trường cơ sở (Tổng giá trị của các cổ phiếu niêm yết cơ sở) được điều chỉnh trong các trường hợp như niêm yết mới, hủy niêm yết và các trường hợp có thể thay đổi về vốn niêm yết, nhằm duy trì tính liên tục cần có của chỉ số. Công thức tính như sau: Số chia mới (d) = Tổng giá trị thị trường các cổ phiếu sau khi thay đổi/ Tổng giá trị thị trường các cổ phiếu trước khi thay đổi x Số chia cũ.

Tỷ giá hối đoái và chỉ số giá chứng khoán Tỷ giá hối đoái là một nhân tố hết sức quan trọng trong nền kinh tế nói chung và đối với giá chứng khoán nói riêng. Tỷ giá hối đoái là tỷ giá giữa hai đồng tiền thể hiện một đồng tiền này sẽ đổi thành đồng tiền khác bằng một tỷ lệ nhất định (Thân Thị Thu Thủy và Võ Thị Thùy Dương, 2015). Có hai cách yết giá là yết giá trực tiếp và yết giá gián tiếp, hiện nay đa số các quốc gia sử dụng phương pháp yết giá gián tiếp. Tùy theo các phân loại mà có nhiều loại tỷ giá hối đoái khác nhau như tỷ giá hối đoái danh nghĩa, tỷ giá hối đoái thực, tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương, tỷ giá hối đoái thực đa phương, … Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá được sử dụng hàng ngày trong giao dịch trên thị trường ngoại hối, nó bao gồm tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương (NER) và tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER).

Tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương (NER) là giá cả của một đồng tiền được biểu hiện bằng một đồng tiền khác mà chưa đề cập đến chênh lệch lạm phát giữa hai nước. Theo cách yết giá trực tiếp, khi tỷ giá hối đoái tăng tức ngoại tệ tăng giá so với nội tệ hay nội tệ giảm giá so với ngoại tệ và ngược lại. Tuy nhiên NER chỉ phản ánh được sự tăng hay giảm giá của đồng nội tệ giữa hai quốc gia. Để khắc phục tình trạng này tỷ giá danh nghĩa đa phương được sử dụng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Trong thực tế, một đồng tiền có thể tăng giá so với đồng tiền này nhưng đồng thời lại giảm giá so với đồng tiền khác, vậy để biết được mặt bằng giá của đồng tiền này ta sử dụng tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương (NEER) hay còn gọi là tỷ giá danh nghĩa hiệu dụng. NEER là chỉ số được tính bằng cách chọn ra một số ngoại tệ đặc trưng (rổ tiền tệ) và tính giá trung bình các tỷ giá danh nghĩa của các động tiền có tham gia vào rổ tiền tệ với tỷ trọng tỷ giá tương ứng. Như vậy NEER chính là đại diện cho giá trị tương đối của đồng tiền nội địa so với một rổ những đồng tiền của các nước có giá trị giao thương lớn nhất với quốc gia đó. NEER dùng trong nghiên cứu được tính theo các yết giá gián tiếp tức nếu NEER tăng có nghĩa là giá trị đồng tiền trong nước tăng lên so với các đồng tiền các nước khác trong rổ tiền tệ và ngược lại.

Công thức tính NEER như sau: n NEERi =  eij × wj j 1 Trong đó: NEER là tỷ gia danh nghĩa đa phương. e là chỉ số tỷ giá danh nghĩa song phương của đồng nội tệ với đồng ngoại tệ thứ n trong rổ tiền tệ. w là tỷ trọng của tỷ giá song phương. j là số thứ tự của các tỷ giá song phương i là kỳ tính toán.

Theo hướng tiếp cận “flow-oriented” thì thay đổi tỷ giá hối đoái tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo hai hướng. Khi đồng nội tệ mất giá, lúc này giá cả hàng hóa trong nước sẽ rẻ hơn so với các nước khác, điều này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước trên thị trường quốc tế, do đó sẽ khuyến khích việc xuất khẩu dẫn đến lợi nhuận dự kiến của các công ty tăng, giá cổ phiếu cũng sẽ tăng. Ngược lại đối với các doanh nghiệp nội địa có hoạt động nhập khẩu nhiều hơn là xuất khẩu thì sẽ phải đối mặt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 với việc tăng chi phí nhập khẩu các nguyên liệu, sản phẩm đầu vào, lợi nhuận giảm dẫn đến giá chứng khoán sẽ giảm (Nguyễn Thị Liên Hoa và Lương Thị Thúy Hường, 2014). Tuy nhiên theo một khía cạnh khác, khi đồng nội tệ giảm giá cộng thêm môi trường đầu tư ổn định sẽ thu hút được nhiều lượng vốn đầu tư từ nước ngoài vào để tìm kiếm lợi nhuận và hưởng chênh lệch giá.

Họ sẽ tích cực mua cổ phiếu khi đồng nội tệ giảm giá do kỳ vọng rằng hiệu quả đầu tư tăng lên sẽ sẽ được hưởng lợi, khiến cho giá chứng khoán tăng lên. Nhưng nếu đồng nội tệ liên tục giảm giá sẽ khiến các nhà đầu tư nước ngoài lo ngại nhiều hơn về bất ổn kinh tế vĩ mô, bởi vì họ phải tính đến thời điểm rút vốn về nước để hoàn tất chu kỳ đầu tư, theo đó nếu đồng nội tệ giảm thì các nhà đầu tư nước ngoài là người chịu thiệt hại, từ đó khiến cho giá chứng khoán giảm xuống. Bahmani-Oskooee và Saha (2016) cho thấy thay đổi tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng bất đối xứng lên giá chứng khoán, mặc dù tác động này là chỉ là trong ngắn hạn. Một bài nghiên cứu khác của tác giả Wong và Tsen (2017) tại các nước Malaysia, Singapore, Hàn Quốc và Mỹ cho thấy rằng tỷ giá hối đoái thực và giá chứng khoán thực có mối tương quan nghịch chiều trong khi không tìm thấy mối quan hệ đáng kể này tại các nước Philippines, Nhật Bản, Đức.

Tsai (2012) sử dụng dữ liệu của sáu nước châu Á để ước tính mối quan hệ giữa chỉ số giá cổ phiếu và tỷ giá hối đoái cũng cho thấy mối quan hệ nghịch chiều giữa thị trường chứng khoán và thị trường ngoại hối, mối quan hệ này thể hiện rõ ràng hơn khi tỷ giá hối đoái cực kỳ cao hoặc cực kỳ thấp.