Luận văn thạc sĩ tác động của trách nhiệm xã hội đến kết quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại việt nam

Nghiên cứu tác động của trách nhiệm xã hội đến kết quả tài chính của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Như
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hồ Viết Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tác Động Của Trách Nhiệm Xã Hội Đến Kết Quả Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu chung
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp định tính
• 1.6.2. Phương pháp định lượng
• 1.7. Nguồn số liệu
• 1.8. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.9. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI ĐỐI VỚI KẾT QUẢ TÀI CHÍNH
• 2.1. Các khái niệm và lý thuyết có liên quan
• 2.2. Định nghĩa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) và kết quả tài chính (CFP)
• 2.3. Nền tảng lý thuyết về trách nhiệm xã hội
• 2.4. Giới thiệu một số nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và kết quả tài chính
• 2.4.1. Các nghiên cứu quốc tế
• 2.4.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2.5. Lựa chọn mô hình, các biến và kỳ vọng dấu
• 2.5.1. Lựa chọn mô hình nghiên cứu và các biến
• 2.5.2. Kỳ vọng dấu
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP, QUY TRÌNH VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp ước lượng mô hình
• 3.2. Quy trình nghiên cứu theo phương pháp lựa chọn
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.1. Mô tả cách chọn mẫu và dữ liệu nghiên cứu
• 3.3.2. Tính toán dữ liệu
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích tương quan một số tỷ số tài chính liên quan đến trách nhiệm xã hội và kết quả tài chính của doanh nghiệp
• 4.2. Kết quả tài chính trung bình của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.3. Mức độ công bố trách nhiệm xã hội trung bình của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.4. Mức độ công bố trung bình của các khía trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.5. Quy mô trung bình của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.6. Đòn bẩy tài chính trung bình của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.7. Tác động của mức công bố trách nhiệm xã hội đối với kết quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam
• 4.8. Thống kê mô tả các biến
• 4.9. Kiểm định các biến
• 4.10. Ma trận hệ số tương quan
• 4.11. Kiểm tra đa cộng tuyến
• 4.12. Kiểm định mô hình hồi quy
• 4.13. Kiểm định kỳ vọng dấu, bình luận kết quả và so sánh với các nghiên cứu trước
• 4.14. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và kết quả tài chính theo Mô hình 1
• 4.15. Mối quan hệ giữa các khía cạnh trách nhiệm xã hội và kết quả tài chính theo Mô hình 2
• 4.16. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Tóm lược các kết quả nghiên cứu làm cơ sở đưa ra các hàm ý quản trị
• 5.2. Các hàm ý quản trị đối với các yếu tố làm tăng kết quả tài chính của doanh nghiệp
• 5.2.1. Hoàn thiện và nâng cao trách nhiệm kinh tế
• 5.2.2. Hoàn thiện và nâng cao trách nhiệm đối với xã hội
• 5.3. Các hàm ý quản trị cho doanh nghiệp đối với khía cạnh trách nhiệm với môi trường trong mối quan hệ với kết quả tài chính
• 5.4. Những hạn chế của đề tài và đề xuất các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của trách nhiệm xã hội đến kết quả tài chính

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh hiện đại. Nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện CSR không chỉ giúp cải thiện hình ảnh thương hiệu mà còn có thể tác động tích cực đến kết quả tài chính của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đang ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của CSR trong việc thu hút đầu tư và nâng cao lợi nhuận.

1.1. Định nghĩa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp CSR

Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) được hiểu là cam kết của doanh nghiệp trong việc thực hiện các hoạt động có lợi cho xã hội và môi trường. Điều này bao gồm việc bảo vệ môi trường, hỗ trợ cộng đồng và đảm bảo quyền lợi cho nhân viên.

1.2. Tác động của CSR đến lợi nhuận doanh nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp thực hiện tốt CSR thường có lợi nhuận cao hơn. Điều này có thể được giải thích bởi sự tăng cường lòng tin của khách hàng và sự trung thành của nhân viên.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện CSR tại Việt Nam

Mặc dù CSR mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện nó tại Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường thiếu nguồn lực và kiến thức để triển khai các hoạt động CSR hiệu quả. Hơn nữa, sự hiểu biết về CSR trong cộng đồng doanh nghiệp còn hạn chế.

2.1. Thiếu nguồn lực và kiến thức về CSR

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không có đủ nguồn lực tài chính và nhân lực để thực hiện các hoạt động CSR. Điều này dẫn đến việc họ không thể phát huy hết tiềm năng của CSR.

2.2. Sự hiểu biết hạn chế về CSR trong cộng đồng doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vẫn coi CSR là một hoạt động từ thiện đơn thuần, mà không nhận thức được rằng CSR có thể mang lại lợi ích kinh tế lâu dài.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của CSR đến kết quả tài chính

Để nghiên cứu tác động của CSR đến kết quả tài chính, các phương pháp định tính và định lượng đã được áp dụng. Nghiên cứu sử dụng các chỉ số tài chính như ROA và Tobin’Q để đo lường hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu CSR

Phương pháp định tính giúp hiểu rõ hơn về cách thức các doanh nghiệp thực hiện CSR và những thách thức mà họ gặp phải. Phỏng vấn sâu và khảo sát là những công cụ hữu ích trong phương pháp này.

3.2. Phương pháp định lượng và các chỉ số tài chính

Phương pháp định lượng sử dụng các chỉ số tài chính như ROA và Tobin’Q để đánh giá tác động của CSR đến kết quả tài chính. Các dữ liệu này được thu thập từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của CSR đến kết quả tài chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có mối quan hệ tích cực giữa CSR và kết quả tài chính của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Các doanh nghiệp thực hiện tốt CSR thường có lợi nhuận cao hơn và giá trị thương hiệu được nâng cao.

4.1. Mối quan hệ giữa CSR và lợi nhuận

Nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp có mức độ công bố CSR cao thường có lợi nhuận cao hơn so với các doanh nghiệp khác. Điều này cho thấy rằng CSR không chỉ là một hoạt động xã hội mà còn là một chiến lược kinh doanh hiệu quả.

4.2. Tác động của CSR đến giá trị thương hiệu

Việc thực hiện CSR giúp nâng cao giá trị thương hiệu của doanh nghiệp. Khách hàng có xu hướng ủng hộ các thương hiệu có trách nhiệm xã hội cao, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của CSR tại Việt Nam

CSR đang ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Để đạt được kết quả tài chính tốt hơn, các doanh nghiệp cần chú trọng hơn đến việc thực hiện CSR một cách hiệu quả.

5.1. Tương lai của CSR trong doanh nghiệp Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế và sự gia tăng nhận thức về trách nhiệm xã hội, CSR sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của các doanh nghiệp tại Việt Nam.

5.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc thực hiện CSR

Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch thực hiện CSR rõ ràng và cụ thể, đồng thời tăng cường công tác truyền thông để nâng cao nhận thức về CSR trong cộng đồng và các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đã trở thành một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kết quả tài chính (CFP) của các doanh nghiệp. Tại Việt Nam, từ năm 2012 đến 2017, các công ty niêm yết bắt đầu manh nha thực hiện công bố thông tin CSR theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và tiêu chuẩn quốc tế GRI. Tuy nhiên, mức độ công bố và tác động của CSR đến kết quả tài chính vẫn còn nhiều tranh cãi và chưa được nghiên cứu sâu rộng. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích thực trạng công bố CSR của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2017, đồng thời kiểm tra mối quan hệ một chiều từ CSR đến kết quả tài chính dựa trên các chỉ số ROA và Tobin’s Q. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khoảng 480 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của CSR đến hiệu quả tài chính, từ đó hỗ trợ các nhà quản lý doanh nghiệp xây dựng chiến lược CSR phù hợp nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính để giải thích mối quan hệ giữa CSR và kết quả tài chính: lý thuyết hợp pháp và lý thuyết các bên liên quan. Lý thuyết hợp pháp cho rằng doanh nghiệp thực hiện CSR nhằm duy trì tính hợp pháp và hình ảnh tích cực trong xã hội, chịu áp lực từ cộng đồng và các bên liên quan. Lý thuyết các bên liên quan nhấn mạnh vai trò của các nhóm liên quan trong việc thúc đẩy doanh nghiệp công bố thông tin CSR để đáp ứng kỳ vọng và duy trì mối quan hệ bền vững. Ba khía cạnh CSR được nghiên cứu gồm trách nhiệm kinh tế, trách nhiệm môi trường và trách nhiệm xã hội, dựa trên chuẩn mực GRI và Thông tư 155/2015/TT-BTC. Kết quả tài chính được đo lường bằng hai chỉ số: ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản) phản ánh hiệu quả kế toán và Tobin’s Q phản ánh giá trị thị trường và tiềm năng tăng trưởng tương lai.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phương pháp định tính bao gồm tổng quan tài liệu, phân tích các lý thuyết và nghiên cứu trước đây để làm rõ thực trạng công bố CSR và các khía cạnh liên quan. Phương pháp định lượng sử dụng dữ liệu bảng thu thập từ khoảng 480 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2012-2017. Dữ liệu CSR được phân tích nội dung từ báo cáo thường niên và báo cáo bền vững, đánh giá theo 33 tiêu chuẩn thuộc ba khía cạnh CSR. Dữ liệu tài chính lấy từ cơ sở Thomson Reuters. Mô hình hồi quy dữ liệu bảng động được ước lượng bằng phương pháp System GMM nhằm kiểm soát nội sinh, đa cộng tuyến và tự tương quan. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô doanh nghiệp (log tổng tài sản), độ tuổi doanh nghiệp (log số năm niêm yết), đòn bẩy tài chính (tỷ lệ nợ trên tổng tài sản), ngành kinh doanh (sản xuất hoặc phi sản xuất) và năm công bố thông tin (trước và sau Thông tư 155). Timeline nghiên cứu kéo dài 6 năm, đảm bảo tính ổn định và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ công bố CSR: Trung bình mức độ công bố CSR của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong giai đoạn 2012-2017 đạt khoảng 0.45 trên thang điểm 1, trong đó trách nhiệm kinh tế và xã hội được công bố nhiều hơn trách nhiệm môi trường. Các doanh nghiệp lớn và thuộc ngành sản xuất có mức công bố CSR cao hơn lần lượt 20% và 15% so với doanh nghiệp nhỏ và ngành phi sản xuất.

2. Mối quan hệ giữa CSR và kết quả tài chính: Kết quả hồi quy System GMM cho thấy CSR có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến Tobin’s Q với hệ số 0.12 (p<0.05), ngụ ý CSR giúp nâng cao giá trị thị trường và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp. Ngược lại, CSR có tác động tiêu cực nhẹ đến ROA với hệ số -0.05 (p<0.1), cho thấy chi phí đầu tư CSR có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận kế toán ngắn hạn.

3. Tác động của từng khía cạnh CSR: Trách nhiệm kinh tế và xã hội có mối quan hệ tích cực với cả Tobin’s Q và ROA, với hệ số lần lượt 0.10 và 0.08 (p<0.05). Trong khi đó, trách nhiệm môi trường có tác động tiêu cực đến ROA (-0.07, p<0.05) và không có ảnh hưởng đáng kể đến Tobin’s Q. Điều này phản ánh thực tế các doanh nghiệp Việt Nam chú trọng hơn đến các hoạt động kinh tế và xã hội so với môi trường.

4. Ảnh hưởng của biến kiểm soát: Quy mô doanh nghiệp và độ tuổi có tác động tích cực đến cả hai chỉ số tài chính, trong khi đòn bẩy tài chính có tác động tiêu cực đến ROA. Ngành sản xuất có mức Tobin’s Q cao hơn ngành phi sản xuất khoảng 10%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết các bên liên quan và hợp pháp, cho thấy doanh nghiệp thực hiện CSR để duy trì uy tín và đáp ứng kỳ vọng xã hội, từ đó nâng cao giá trị thị trường. Mối quan hệ tích cực giữa CSR và Tobin’s Q phản ánh sự đánh giá tích cực của nhà đầu tư đối với các hoạt động bền vững của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tác động tiêu cực đến ROA cho thấy chi phí CSR có thể làm giảm lợi nhuận kế toán ngắn hạn, nhất là trong bối cảnh các doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế về nguồn lực. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại các nước đang phát triển, đồng thời khác biệt với các nghiên cứu tại các nước phát triển nơi CSR được thực hiện đồng bộ hơn. Việc trách nhiệm môi trường có tác động tiêu cực có thể do các doanh nghiệp chưa đầu tư hiệu quả hoặc chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài của bảo vệ môi trường. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ công bố CSR theo từng khía cạnh và bảng hệ số hồi quy chi tiết các biến trong mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công bố thông tin CSR: Doanh nghiệp cần chủ động công khai các hoạt động CSR trên báo cáo thường niên và báo cáo bền vững nhằm nâng cao minh bạch và uy tín, đặc biệt là các khía cạnh môi trường còn hạn chế. Mục tiêu tăng mức độ công bố CSR trung bình lên 0.6 trong vòng 3 năm tới, do bộ phận truyền thông và quản trị doanh nghiệp thực hiện.

2. Lập kế hoạch CSR chiến lược: Các doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch CSR bài bản, cân đối giữa các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường để tối ưu hóa hiệu quả tài chính dài hạn. Thời gian triển khai kế hoạch trong 1 năm, do ban lãnh đạo và phòng phát triển bền vững phối hợp thực hiện.

3. Đào tạo nâng cao nhận thức CSR: Tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ quản lý và nhân viên về lợi ích và cách thức thực hiện CSR hiệu quả, nhằm thay đổi nhận thức và hành vi. Mục tiêu đào tạo 80% cán bộ quản lý trong 2 năm, do phòng nhân sự và đối ngoại phối hợp tổ chức.

4. Hợp tác với các bên liên quan: Doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác với chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội để phát triển các dự án CSR có tác động tích cực và bền vững. Thời gian thực hiện các dự án hợp tác trong 2-3 năm, do phòng quan hệ công chúng và phát triển bền vững chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của CSR đến hiệu quả tài chính, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững phù hợp với đặc thù doanh nghiệp Việt Nam.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về vai trò của CSR trong việc nâng cao giá trị thị trường và tiềm năng tăng trưởng, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Làm cơ sở để hoàn thiện các quy định về công bố thông tin CSR, thúc đẩy thực hành CSR rộng rãi và hiệu quả trong cộng đồng doanh nghiệp.

4. Nhà nghiên cứu và học viên: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình nghiên cứu về mối quan hệ CSR và kết quả tài chính trong bối cảnh Việt Nam, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. CSR là gì và tại sao doanh nghiệp cần thực hiện?
   CSR là cam kết tự nguyện của doanh nghiệp trong việc thực hiện các trách nhiệm kinh tế, xã hội và môi trường nhằm phát triển bền vững. Doanh nghiệp thực hiện CSR để nâng cao uy tín, thu hút đầu tư và tăng giá trị thị trường.

2. Các chỉ số tài chính nào được sử dụng để đo lường kết quả tài chính?
   Nghiên cứu sử dụng ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản) và Tobin’s Q (tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách) để đánh giá hiệu quả tài chính ngắn hạn và tiềm năng tăng trưởng dài hạn.

3. Tác động của CSR đến kết quả tài chính như thế nào?
   CSR có tác động tích cực đến giá trị thị trường (Tobin’s Q) nhưng có thể ảnh hưởng tiêu cực nhẹ đến lợi nhuận kế toán (ROA) do chi phí đầu tư CSR ban đầu.

4. Tại sao trách nhiệm môi trường lại có tác động tiêu cực đến ROA?
   Doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế về nguồn lực và nhận thức, nên đầu tư vào môi trường có thể làm tăng chi phí mà chưa mang lại lợi ích tài chính ngay lập tức.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả CSR?
   Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch CSR chiến lược, tăng cường công bố thông tin minh bạch, đào tạo nhân sự và hợp tác với các bên liên quan để phát huy tối đa lợi ích của CSR.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận CSR có tác động tích cực đến giá trị thị trường và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2017.
• Trách nhiệm kinh tế và xã hội đóng vai trò chủ đạo trong việc nâng cao kết quả tài chính, trong khi trách nhiệm môi trường còn hạn chế và có tác động tiêu cực đến lợi nhuận kế toán.
• Quy mô, độ tuổi và ngành nghề doanh nghiệp là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến mức độ công bố CSR và kết quả tài chính.
• Doanh nghiệp cần tăng cường công bố thông tin CSR, xây dựng kế hoạch thực hiện bài bản và nâng cao nhận thức để phát huy hiệu quả CSR.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá tác động CSR định kỳ, đồng thời mở rộng nghiên cứu với các ngành và thời kỳ khác.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao giá trị doanh nghiệp thông qua trách nhiệm xã hội!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương này nêu vấn đề nghiên cứu, lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa của nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các mô hình nghiên cứu thực nghiệm về tác động của trách nhiệm xã hội đối với kết quả tài chính. Cụ thể bao gồm các nội dung xem xét các tài liệu về CSR và kết quả tài chính bắt đầu với một cuộc thảo luận về nền tảng lý thuyết liên quan đến việc công bố CSR, sau đó xem xét các mô hình về mối quan hệ giữa công bố CSR và kết quả tài chính từ các tác giả nước ngoài và Việt Nam, cuối cùng chương này nêu việc lựa chọn biến, mô hình và kỳ vọng dấu các biến. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 19 Chương 3: Phương pháp, quy trình nghiên cứu và dữ liệu với nội dung bao gồm dữ liệu và phương pháp nghiên cứu liên quan đến lựa chọn mẫu nghiên cứu, quy trình thực hiện và các kiểm tra kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương này sẽ tiến hành phân tích định tính thực trạng trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp và giải thích các kết quả nghiên cứu định lượng. Chương này cũng thảo luận các kỹ thuật phân tích được đề cập trong Chương 3 dựa trên các kỳ vọng dấu các biến trong chương 2. Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách sẽ tóm tắt lại kết quả nghiên cứu, đưa ra một vài hàm ý chính sách, những hạn chế và đề xuất cho các hướng nghiên cứu tương lai.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 20 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI ĐỐI VỚI KẾT QUẢ TÀI CHÍNH Mục đích của chương này là trình bày tổng quan tài liệu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) bao gồm các nghiên cứu liên quan đến lý thuyết nền tảng về công bố CSR ở Việt Nam và các quốc gia khác và mối quan hệ giữa công bố CSR và kết quả tài chính. Chương này được trình bày như sau: mục 2.1 gồm nội dung định nghĩa về CSR, kết quả tài chính và cung cấp các tài liệu về lý thuyết nền tảng của việc công bố CSR trong đó lý thuyết hợp pháp và lý thuyết các bên liên quan được thảo luận trong phần này.2, một số mô hình nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến công bố CSR và kết quả tài chính trong bối cảnh quốc tế và Việt Nam.3 sẽ trình bày việc lựa chọn mô hình và đo lường các biến của nghiên cứu, các kỳ vọng dấu của tác giả dựa trên các nghiên cứu trước. Các khái niệm và lý thuyết có liên quan 2. Định nghĩa trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) và kết quả tài chính (CFP) 2.

Trách nhiệm xã hội Hiện nay vẫn còn tồn tại một số tranh cãi liên quan đến một định nghĩa rõ ràng và thống nhất về CSR do bản thân khái niệm này là một thuật ngữ không rõ ràng và rắc rối với nhiều tầng ý nghĩa (Nasrullah và Rahim, 2014). Bên cạnh đó, mỗi học giả trên thế giới lại có những cái nhìn khác nhau về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và sử dụng những thuật ngữ khác nhau để giải thích về vấn đề này như là đạo đức doanh nghiệp, doanh nghiệp bền vững, đầu tư trách nhiệm xã hội và trách nhiệm doanh nghiệp… Một lý do khác là do sự không ngừng thay đổi và vận động của bản thân khái niệm CSR để phù hợp với nhu cầu phát triển của xã hội. Kotler và Lee (2005) đã xác định trách nhiệm xã hội của công ty là “cam kết cải thiện hạnh phúc cộng đồng thông qua các hoạt động kinh doanh và đóng góp cho các nguồn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 21 lực doanh nghiệp” và “các sáng kiến xã hội của doanh nghiệp là các hoạt động chính được công ty thực hiện để hỗ trợ xã hội và thực hiện cam kết trách nhiệm xã hội của công ty” (tr. Để định nghĩa trách nhiệm xã hội một cách đầy đủ các phạm vi nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với xã hội, Carroll (1979) thể hiện CSR bao gồm các phạm trù kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện.

Bốn kỳ vọng cơ bản này phản ánh quan điểm về trách nhiệm xã hội có liên quan đến một số định nghĩa được đưa ra trước đó nhưng phân loại trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp một cách toàn diện hơn. Mặc dù tất cả các khía cạnh này luôn tồn tại đồng thời cho các tổ chức kinh doanh, lịch sử kinh doanh cho thấy sự nhấn mạnh sớm vào các khía cạnh kinh tế và pháp lý và sau đó là mối quan tâm về các khía cạnh đạo đức và từ thiện. Hơn nữa, bất kỳ trách nhiệm hoặc hành động nhất định của doanh nghiệp có thể có động cơ kinh tế, pháp lý, đạo đức hoặc từ thiện thể hiện trong đó. Ngoài ra, có hai quan điểm về CSR được xem như là toàn diện và bao phủ toàn bộ các đặc điểm CSR, đó là khái niệm của Ủy ban Cộng đồng Châu Âu (EC) và Hội đồng doanh nghiệp thế giới về phát triển bền vững (WBCSD) + Theo Hội đồng Doanh nghiệp Thế giới về phát triển bền vững: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là sự cam kết của doanh nghiệp nhằm đóng góp cho sự phát triển kinh tế bền vững thông qua những hoạt động nhằm nâng cao chất lượng đời sống của người lao động và các thành viên gia đình họ, cho cộng đồng và cho toàn xã hội theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như sự phát triển chung của xã hội”.

+ Theo Ủy ban Cộng đồng Châu Âu: “Trách nhiệm xã hội là trách nhiệm của doanh nghiệp về tác động của họ đối với xã hội. CSR nên là công ty dẫn đầu. Các cơ quan công quyền có thể đóng vai trò hỗ trợ thông qua việc kết hợp thông minh các biện pháp chính sách tự nguyện và khi cần thiết, bổ sung quy định. Các công ty có thể trở nên có trách nhiệm với xã hội bởi các yếu tố: theo luật, tích hợp các mối quan tâm về xã hội, môi trường, đạo đức, người tiêu dùng và nhân quyền vào chiến lược và hoạt động kinh doanh của họ”.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 22 Như đã nêu ở trên, mục tiêu chính của nghiên cứu này là để điều tra mối quan hệ giữa công bố CSR và kết quả tài chính của các công ty niêm yết ở Việt Nam. Các hoạt động CSR ở Việt Nam vẫn còn trên cơ sở tự nguyện nhằm đáp ứng mong đợi của tất cả các bên liên quan. Vì vậy, có một kỳ vọng rằng thông qua đầu tư vào các hoạt động CSR, các công ty Việt Nam có thể cải thiện kết quả tài chính của họ. Nói cách khác, các bên liên quan mong muốn có được một cái gì đó nhiều hơn, khác hơn là các sản phẩm hoặc dịch vụ đơn giản.

Do đó, CSR dự kiến sẽ mang lại lợi ích bổ sung cho các công ty. Trong khuôn khổ nghiên cứu này tác giả sử dụng khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp theo cách tiếp cận của lý thuyết hợp pháp, lý thuyết các bên liên quan kết hợp với tiêu chuẩn GRI Standard (GRI- GSSB), Thông tư 155 và cách tiếp cận CSR của Carroll là nền tảng: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là sự tự nguyện của doanh nghiệp cam kết thực hiện tốt các vấn đề về kinh tế, môi trường và xã hội trên cơ sở tuân thủ các luật pháp quốc gia, thông lệ quốc tế và đảm bảo hài hòa lợi ích các bên đồng thời góp phần phát triển kinh tế xã hội quốc gia một cách bền vững”. Kết quả tài chính Trong chiến lược kinh doanh và quản lý ngày nay, người ta tin rằng hiệu quả tài chính là một trong những khái niệm quan trọng nhất. Hơn nữa, kết quả tài chính là mục tiêu mà tất cả các công ty phải cải thiện để tồn tại hay để thỏa mãn các bên liên quan của nó.

Mặc dù có một số lượng lớn các tài liệu và nghiên cứu xem xét kết quả tài chính như là biến phụ thuộc chính, nhưng những định nghĩa chính xác và phổ biến của kết quả tài chính vẫn không tồn tại (Richard và cộng sự, 2009). Các nghiên cứu liên quan đến kết quả tài chính cho kết quả khác nhau do thiếu sự đồng thuận, do cách đo lường khác nhau về kết quả tài chính của công ty. Glick và cộng sự (2005) cho rằng các nhà nghiên cứu có xu hướng sử dụng chỉ có một hoặc một số chỉ số để đại diện cho kết quả tài chính. Theo lời của Frich Kohlar, kết quả tài chính đề cập đến hành động thực hiện hoạt động tài chính.

Theo nghĩa rộng hơn, kết quả tài chính đề cập đến mức độ mà các mục tiêu tài chính đang hoặc đã hoàn thành. Đây là quá trình đo lường kết quả TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 23 của các chính sách và hoạt động của một công ty về mặt tiền tệ. Nó được sử dụng để đo lường sức khỏe tài chính tổng thể của công ty trong một khoảng thời gian nhất định và cũng có thể được sử dụng để so sánh các công ty tương tự trong cùng ngành hoặc để so sánh các ngành hoặc lĩnh vực tổng hợp. Kết quả tài chính của một công ty có thể được đánh giá bởi một số chỉ tiêu dựa trên kế toán hoặc tài chính của công ty đó.

Các chỉ số này có xu hướng đo lường lợi nhuận công ty bằng cách quan sát tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của công ty. Có rất nhiều các chỉ tiêu đo lường kết quả tài chính DN, song các chỉ tiêu thường được sử dụng nhất trong các nghiên cứu có thể chia thành hai nhóm chính: Nhóm chỉ tiêu thứ nhất, sử dụng công cụ kế toán được nhiều tác giả sử dụng trong các công trình nghiên cứu trước đây, đó là tỷ suất giữa kết quả đạt được (thu nhập thuần, lợi nhuận ròng) và các yếu tố đầu vào (tài sản, nguồn vốn, vốn đầu tư, vốn chủ sở hữu); Nhóm chỉ tiêu thứ hai, gồm các mô hình kinh tế dựa trên giá trị thị trường. - Về nhóm chỉ tiêu thứ nhất: Để đo lường kết quả tài chính DN, chỉ tiêu lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) hiện là hai hệ số được sử dụng phổ biến nhất. Chỉ tiêu ROA được tính bằng cách lấy chỉ tiêu “Lợi nhuận” chia cho chỉ tiêu “Tổng tài sản”, chỉ tiêu ROE được tính bằng cách lấy chỉ tiêu “Lợi nhuận” chia cho chỉ tiêu “Vốn chủ sở hữu”.