Sự bất thường dồn tích ở thị trường cổ phiếu Việt Nam: Tác động của tăng trưởng và bóp méo kế toán

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích sự bất thường dồn tích trên thị trường cổ phiếu Việt Nam và tác động của tăng trưởng cùng bóp méo kế toán.

• Tác giả: Phan Ngọc Chi
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Việt Quảng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng
• Đề tài: Sự Bất Thường Dồn Tích Ở Thị Trường Cổ Phiếu Việt Nam: Những Tác Động Của Tăng Trưởng Và Sự Bóp Méo Kế Toán
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Sự bất thường dồn tích
• 2.2. Nguồn gốc của sự bất thường dồn tích
• 2.3. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu và phát triển giả thuyết
• 3.2. Thước đo dồn tích
• 3.3. Phân tích thành phần tăng trưởng và thành phần hiệu quả
• 3.4. Dữ liệu, mẫu và cách đo lường các biến
• 3.4.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu
• 3.4.2. Đo lường các biến kế toán
• 3.4.3. Đo lường tỷ suất sinh lợi cổ phiếu
• 3.5. Mô hình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả và đồ thị các biến
• 4.1.1. Thống kê mô tả
• 4.1.2. Sự bất thường dồn tích ở Việt Nam
• 4.1.3. Các yếu tố tác động đến tính bền vững thấp của lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trong tương lai
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của nghiên cứu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sự bất thường dồn tích đến thị trường cổ phiếu Việt Nam

Sự bất thường dồn tích là một hiện tượng quan trọng trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là trong thị trường cổ phiếu. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích tác động của sự bất thường dồn tích đến thị trường cổ phiếu Việt Nam, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa các yếu tố kế toán và hiệu suất cổ phiếu. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng sự dồn tích có thể ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu, tuy nhiên, việc áp dụng các lý thuyết này vào thị trường Việt Nam vẫn còn hạn chế.

1.1. Khái niệm về sự bất thường dồn tích trong kế toán

Sự bất thường dồn tích đề cập đến tình trạng mà các công ty báo cáo lợi nhuận không phản ánh chính xác tình hình tài chính thực tế của họ. Điều này có thể dẫn đến những quyết định đầu tư sai lầm từ phía nhà đầu tư. Nghiên cứu của Sloan (1996) đã chỉ ra rằng các công ty có sự dồn tích cao thường có tỷ suất sinh lợi thấp hơn trong tương lai.

1.2. Tình hình thị trường cổ phiếu Việt Nam hiện nay

Thị trường cổ phiếu Việt Nam đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây. Sự phát triển nhanh chóng của các công ty niêm yết đã tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Việc hiểu rõ về sự bất thường dồn tích sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn trong bối cảnh này.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến sự bất thường dồn tích

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về sự bất thường dồn tích, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Một trong những thách thức lớn nhất là việc xác định các yếu tố nào thực sự ảnh hưởng đến sự dồn tích và cách mà chúng tác động đến hiệu suất cổ phiếu. Các yếu tố như bóp méo kế toán và tăng trưởng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích hiện tượng này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích

Các yếu tố như chất lượng thông tin tài chính, sự minh bạch trong báo cáo tài chính và các quy định kế toán có thể ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích. Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty có sự minh bạch cao hơn thường có tỷ suất sinh lợi tốt hơn.

2.2. Thách thức trong việc đo lường sự bất thường dồn tích

Việc đo lường sự bất thường dồn tích không phải là điều đơn giản. Các nhà nghiên cứu cần phải sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp để xác định chính xác mức độ dồn tích và tác động của nó đến hiệu suất cổ phiếu.

III. Phương pháp nghiên cứu sự bất thường dồn tích

Để nghiên cứu sự bất thường dồn tích, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp phân tích định lượng. Các mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu chéo là những công cụ phổ biến để xác định mối quan hệ giữa sự dồn tích và hiệu suất cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ áp dụng các phương pháp này để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sẽ thu thập dữ liệu từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2010 đến 2014. Dữ liệu sẽ được phân tích để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích.

3.2. Phân tích hồi quy và kết quả

Phân tích hồi quy sẽ được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa sự dồn tích và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Kết quả sẽ giúp làm rõ hơn về tác động của sự bất thường dồn tích đến hiệu suất cổ phiếu tại thị trường Việt Nam.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu về sự bất thường dồn tích

Nghiên cứu về sự bất thường dồn tích không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn quan trọng. Các nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin từ nghiên cứu này để đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Ngoài ra, các công ty cũng có thể cải thiện chất lượng báo cáo tài chính của mình để thu hút nhà đầu tư.

4.1. Lợi ích cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin về sự bất thường dồn tích để đánh giá chất lượng báo cáo tài chính của các công ty. Điều này giúp họ đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn và giảm thiểu rủi ro.

4.2. Cải thiện chất lượng báo cáo tài chính

Các công ty có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện chất lượng báo cáo tài chính của mình. Việc này không chỉ giúp tăng cường sự minh bạch mà còn thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về sự bất thường dồn tích

Nghiên cứu về sự bất thường dồn tích ở thị trường cổ phiếu Việt Nam đã chỉ ra rằng có mối quan hệ phức tạp giữa sự dồn tích và hiệu suất cổ phiếu. Các nhà nghiên cứu cần tiếp tục khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích để có cái nhìn sâu sắc hơn về hiện tượng này. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích, cũng như tác động của nó đến các thị trường khác nhau.

5.2. Tầm quan trọng của sự bất thường dồn tích trong đầu tư

Sự bất thường dồn tích sẽ tiếp tục là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về hiện tượng này để đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH --------------------------- PHAN NGỌC CHI SỰ BẤT THƯỜNG DỒN TÍCH Ở THỊ TRƯỜNG CỔ PHIẾU VIỆT NAM: NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ SỰ BÓP MÉO KẾ TOÁN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh, năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHAN NGỌC CHI SỰ BẤT THƯỜNG DỒN TÍCH Ở THỊ TRƯỜNG CỔ PHIẾU VIỆT NAM:NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ SỰ BÓP MÉO KẾ TOÁN Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ VIỆT QUẢNG Tp. Hồ Chí Minh, năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN  Tôi cam đoan luận văn: “Sự bất thường dồn tích ở thị trường cổ phiếu Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, với sự hướng dẫn và góp ý từ thầy Vũ Việt Quảng. Các kết quả trong nghiên cứu là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Các tài liệu tham khảo và trích dẫn cũng như dữ liệu thu thập và xử lý đều có ghi rõ nguồn gốc.Hồ Chí Minh, năm 2015 PHAN NGỌC CHI LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU, ĐỒ THỊ TÓM TẮT . 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu.6 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn .7 Kết cấu của luận văn . 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY7 2.1 Sự bất thường dồn tích .2 Nguồn gốc của sự bất thường dồn tích .2 Các nghiên cứu trong nước . 16 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu và phát triển giả thuyết . 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Thước đo dồn tích .2 Phân tích thành phần tăng trưởng và thành phần hiệu quả .2 Dữ liệu, mẫu và cách đo lường các biến .1 Dữ liệu và mẫu nghiên cứu .2 Đo lường các biến kế toán .3 Đo lường tỷ suất sinh lợi cổ phiếu .3 Mô hình nghiên cứu . 27 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Thống kê mô tả và đồ thị các biến .1 Thống kê mô tả .2 Sự bất thường dồn tích ở Việt Nam .3 Các yếu tố tác động đến tính bền vững thấp của lợi nhuận và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trong tương lai . 40 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN .2 Hạn chế của nghiên cứu . 56 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU, ĐỒ THỊ  DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1 Tóm tắt các biến trong mô hình và kỳ vọng dấu .1 Thống kê mô tả .2 Đặc tính của danh mục dựa trên tổng dồn tích .3 Ma trận tương quan cặp đôi giữa tổng dồn tích, thành phần dồn tích và sự thay đổi của lợi nhuận .4 Kết quả hồi quy dữ liệu chéo của lợi nhuận hoạt động và tỷ suất sinh lợi trong tương lai .5 Sự thay đổi lợi nhuận hoạt động trong tương lai, tỷ suất sinh lợi thô và tỷ suất sinh lợi điều chỉnh dựa trên tổng dồn tích .6: Kết quả hồi quy của lợi nhuận với thành phần tăng trưởng và bóp méo kế toán .7 Kết quả hồi quy của tỷ suất sinh lợi tương lai với thành phần tăng trưởng và bóp méo kế toán .8 Kết quả những thay đổi lợi nhuận hoạt động và tỷ suất sinh lợi tương lai của danh mục dựa trên thành phần tăng trưởng của dồn tích .9 Kết quả những thay đổi lợi nhuận hoạt động và tỷ suất sinh lợi tương lai của danh mục dựa trên thành phần hiệu quả của dồn tích .10 Kết quả những thay đổi tỷ suất sinh lợi của danh mục dựa trên thành phần tăng trưởng của dồn tích, với điều kiện thành phần hiệu quả của dồn tích 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.11 Kết quả những thay đổi của tỷ suất sinh lợi tương lai dựa trên thành phần hiệu quả với điều kiện theo thành phần tăng trưởng của dồn tích .12 Kết quả hồi quy của lợi nhuận trong tương lai với thành phần tăng trưởng và sự bóp méo kế toán ở sàn HOSE .13 Kết quả hồi quy của lợi nhuận trong tương lai với thành phần tăng trưởng và sự bóp méo kế toán ở sàn HNX . 54 DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 4. 35 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT  Trên cơ sở phân tích sự dồn tích bao gồm thành phần tăng trưởng sản lượng đầu ra và sự bóp méo kế toán, bài nghiên cứu phân tích tác động của các nguyên tắc dồn tích trong kế toán đến thành quả trong tương lai của các công ty trên thị trường cổ phiếu Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ ngược chiều giữa nguyên tắc dồn tích với thành quả trong tương lai. Các tác động của dồn tích đến hiệu quả thu nhập trong tương lai là do sự bóp méo kế toán, chưa thể giải thích được tác động của dồn tích đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu là do sự tăng trưởng hay sự bóp méo kế toán hoặc cả hai thành phần này. Từ khóa: Sự dồn tích, tăng trưởng, Sự bóp méo kế toán, lợi nhuận, tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Các nghiên cứu kế toán tài chính trước đây đã cung cấp tài liệu về mối tương quan ngược chiều của nguyên tắc dồn tích trong kế toán với thu nhập và thành quả giá cổ phiếu trong tương lai. Mối quan hệ này được chứng minh đầu tiên ở thị trường vốn của Mỹ bởi Sloan (1996) và nó được gọi là sự bất thường dồn tích. Ông cho thấy rằng các công ty có báo cáo dồn tích cao sẽ có tỷ suất sinh lợi cổ phiếu thấp, ngược lại các công ty có báo cáo dồn tích thấp sẽ có tỷ suất sinh lợi cổ phiếu cao. Tuy nhiên, bản chất của sự bất thường này vẫn luôn thách thức các lý thuyết hiện đại và mở ra một con đường đầy hứa hẹn cho các nghiên cứu thực nghiệm. Các bất thường dồn tích trực tiếp kiểm tra hiệu quả thị trường vốn đối với thông tin kế toán được công bố công khai. Khả năng khái quát và nguyên nhân của các bất thường trong kế toán, cũng như tác động của chúng đến hiệu quả thị trường tiếp tục thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Phần lớn các tài liệu đã khám phá ra các khía cạnh khác nhau của sự bất thường dồn tích như tính bền vững của thu nhập, khả năng dự báo tỷ suất sinh lợi, khai thác nền kinh tế… ở thị trường cổ phiếu Mỹ. Trong bài nghiên cứu này, chúng tôi muốn tìm kiếm bằng chứng để có cái nhìn sâu hơn về sự bất thường dồn tích, bằng cách phân tích một mẫu công ty được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán ở Việt Nam. Trong khi các nhà nghiên cứu đồng ý về sự tồn tại của bất thường dồn tích nhưng vẫn chưa có sự nhất trí về cách giải thích của nó. Nghiên cứu được chia thành hai hướng chính: hướng nghiên cứu sự bất thường liên quan đến bóp méo kế toán (Dechow và Dichev, 2002; Richardson, 2005; Xie, 2001) và hướng nghiên cứu sự bất thường liên quan đến các yếu tố tăng trưởng (Fairfield và cộng sự, 2003a, b; Zhang, 2007; Wu và cộng sự, 2010). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Trong các tài liệu nghiên cứu quốc tế đầu tiên cho thấy mối quan hệ ngược chiều của kế toán dồn tích với thu nhập và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trong tương lai có thể được tổng quát cho các thị trường vốn khác và cho thấy có xảy ra sự bất thường dồn tích ở Anh (Pincus và cộng sự, 2007). Sàn giao dịch chứng khoán ở Anh là sàn chứng khoán lâu đời nhất thế giới và là một trong ba sàn giao dịch hàng đầu trong tổng số vốn. Tuy nhiên, các nghiên cứu bổ sung trong thị trường vốn ở Anh lại cho thấy kết quả có sự mâu thuẫn về tác động của dồn tích đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu. Lafond (2005) và Chan và cộng sự (2006) cho thấy rằng sự dồn tích có thể dự đoán tỷ suất sinh lợi bất thường. Soares và Stark (2009, 2011) cung cấp một phần bằng chứng liên quan với khả năng dự đoán tỷ suất sinh lợi và khai thác thu nhập của sự bất thường dồn tích. Leippold và Lohre (2012) báo cáo tác động của chiến lược kinh doanh dồn tích đến tỷ suất sinh lợi thô có ý nghĩa thống kê, nhưng tỷ suất sinh lợi bất thường lại không có ý nghĩa thống kê. Vì vậy, mối quan hệ ngược chiều giữa sự dồn tích với tỷ suất sinh lợi trong tương lai ở thị trường cổ phiếu Anh vẫn còn đang được tranh luận. Đồng thời, không có nghiên cứu xem xét các tác động của dồn tích đến hiệu quả thu nhập. Quan trọng hơn, vai trò đóng góp của các yếu tố kế toán và tăng trưởng đến thu nhập và tỷ suất sinh lợi do sự dồn tích chưa được giải quyết. Mặc dù có nhiều điểm tương đồng giữa các thị trường cổ phiếu của Mỹ và Anh (chẳng hạn như truyền thống luật, sử dụng rộng rãi các dồn tích, tập trung quyền sở hữu thấp hơn, v.v), nhưng một số khác biệt tồn tại có khả năng ảnh hưởng đến sự tồn tại hoặc cường độ của sự bất thường dồn tích ở Anh. Sự khác biệt trong chuẩn mực kế toán, quan trọng là sự khác biệt của thị trường cổ phiếu về thông tin kế toán có giá trị liên quan, nền giáo dục và đào tạo của những người tham gia thị trường, điều kiện thể chế và tập quán quản lý thu nhập có thể ảnh hưởng đến sự bất thường dồn tích ở Anh so với Mỹ. Như vậy có thể thấy tuy đã được chuẩn hóa nhưng giữa các thị trường vốn lớn như Anh và Mỹ vẫn luôn có sự khác biệt, vậy còn ở một thị trường cổ phiếu mới phát triển trong vài năm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 trở lại đây như Việt Nam thì có sự bất thường dồn tích không và do yếu tố nào ảnh hưởng đến. Điều này đã tạo động lực cho tác giả nghiên cứu sâu thêm vào sự bất thường dồn tích ở Việt Nam.