Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Luân
• Người hướng dẫn: PGS. Hạ Thị Thiều Dao
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Hiệu Quả Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các khái niệm liên quan đến đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.1.2. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài
• 2.1.3. Hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng
• 2.2. Các lý thuyết liên quan
• 2.2.1. Lý thuyết chi phí người đại diện (The Agency Cost)
• 2.2.2. Lý thuyết cơ cấu sở hữu (Ownership Structure)
• 2.3. Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại
• 2.4. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.1. Xây dựng mô hình hồi quy
• 3.1.2. Giải thích và đo lường các biến
• 3.2. Thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp ước lượng
• 3.4. Kiểm định các khuyết tật của mô hình hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Kết quả hồi quy
• 4.3.1. Ước lượng mô hình
• 4.3.2. Phân tích và thảo luận kết quả mô hình hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Một số kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Danh sách các ngân hàng lấy mẫu cho bài nghiên cứu
• Phụ lục 2. Bảng Thống kê số lần tham dự cuộc họp của các cổ đông nước ngoài tại một số ngân hàng
• Phụ lục 3. Kết quả kiểm định F, kiểm định nhân tử LM, kiểm định Hausman (Phương trình ROA)
• Phụ lục 4. Kiểm định phương sai thay đổi (phương trình ROA)
• Phụ lục 5. Kiểm định tự tương quan (phương trình ROA)
• Phụ lục 6. Kiểm định hiện tượng thừa biến – kiểm định Wald (phương trình ROA)
• Phụ lục 7. Kết quả hồi quy với GLS (phương trình ROA)
• Phụ lục 8. Kết quả kiểm định F, kiểm định nhân tử LM, kiểm định Hausman (Phương trình ROE)
• Phụ lục 9. Kiểm định phương sai thay đổi – kiểm định Wald (phương trình ROE)
• Phụ lục 10. Kiểm định tự tương quan (phương trình ROE)
• Phụ lục 11. Kiểm định hiện tượng thừa biến – kiểm định Wald (phương trình ROE)
• Phụ lục 12. Kết quả hồi quy với GLS (phương trình ROE)
• Phụ lục 13. Dữ liệu chạy hồi quy

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả ngân hàng thương mại Việt Nam

Sở hữu nước ngoài trong các ngân hàng thương mại Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này nhằm làm rõ tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Các yếu tố như chính sách tài chính, cạnh tranh trong ngành ngân hàng và sự phát triển kinh tế sẽ được xem xét để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này.

1.1. Khái niệm sở hữu nước ngoài trong ngân hàng thương mại

Sở hữu nước ngoài được định nghĩa là tỷ lệ phần trăm cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài trong ngân hàng thương mại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu vốn mà còn tác động đến quyết định quản lý và chiến lược phát triển của ngân hàng.

1.2. Hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại

Hiệu quả hoạt động ngân hàng thương mại thường được đo lường qua các chỉ số như ROA (Lợi nhuận trên tổng tài sản) và ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu). Những chỉ số này phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc sở hữu nước ngoài tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Mặc dù sở hữu nước ngoài có thể mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng thương mại Việt Nam, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như rủi ro tài chính, sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài và cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng quốc tế cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Rủi ro tài chính từ sở hữu nước ngoài

Sở hữu nước ngoài có thể dẫn đến rủi ro tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu. Các ngân hàng cần có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của mình.

2.2. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài có thể tạo ra áp lực cạnh tranh lớn hơn cho các ngân hàng thương mại trong nước. Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện hiệu quả hoạt động.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả ngân hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để đánh giá mối quan hệ giữa các biến số.

3.1. Mô hình hồi quy và biến số nghiên cứu

Mô hình hồi quy sẽ bao gồm các biến độc lập như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, quy mô ngân hàng và các chỉ số tài chính khác để đánh giá tác động đến hiệu quả hoạt động.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ 25 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2007-2015, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy sở hữu nước ngoài có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Điều này được thể hiện qua các chỉ số ROA và ROE, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách sở hữu nước ngoài.

4.1. Phân tích hồi quy và kết quả

Kết quả hồi quy cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có mối quan hệ tiêu cực với hiệu quả hoạt động ngân hàng, điều này cần được xem xét trong bối cảnh chính sách tài chính.

4.2. So sánh với các nghiên cứu trước đây

Kết quả nghiên cứu này phù hợp với một số nghiên cứu trước đây nhưng cũng trái ngược với một số nghiên cứu khác, cho thấy sự đa dạng trong kết quả nghiên cứu về tác động của sở hữu nước ngoài.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu chỉ ra rằng sở hữu nước ngoài có thể không phải là giải pháp tối ưu cho hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Cần có các chính sách điều chỉnh phù hợp để tối ưu hóa lợi ích từ sở hữu nước ngoài.

5.1. Đề xuất chính sách cho ngân hàng thương mại

Các ngân hàng cần xem xét lại chính sách sở hữu nước ngoài để đảm bảo rằng nó không ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của mình.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các yếu tố khác ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động ngân hàng, như quản lý rủi ro và chiến lược phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, đầu tư nước ngoài trở thành xu thế tất yếu đối với các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Từ năm 2007 đến 2015, Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể của vốn đầu tư nước ngoài vào các ngân hàng thương mại (NHTM), với tỷ lệ sở hữu nước ngoài trung bình khoảng 8% trong mẫu nghiên cứu 25 ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng này vẫn còn nhiều tranh luận và chưa có kết luận thống nhất. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015, đo lường qua các chỉ số ROA (lợi nhuận trên tổng tài sản) và ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu). Nghiên cứu nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà quản lý và hoạch định chính sách có cơ sở để nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính để phân tích mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động ngân hàng:

• Lý thuyết chi phí người đại diện (Agency Cost Theory): Mô tả mâu thuẫn lợi ích giữa chủ sở hữu và người quản lý, trong đó chi phí giám sát và mất mát do hành vi cơ hội của người quản lý ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Việc tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có thể giảm chi phí đại diện nhờ sự giám sát chặt chẽ hơn và cam kết lợi ích lâu dài.

• Lý thuyết cơ cấu sở hữu (Ownership Structure Theory): Phân tích ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu tập trung và hỗn hợp đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Sở hữu nước ngoài được xem là một thành phần quan trọng trong cơ cấu sở hữu, có thể tác động cùng chiều hoặc ngược chiều đến hiệu quả hoạt động tùy thuộc vào đặc điểm quản trị và môi trường kinh doanh.

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FO), hiệu quả hoạt động ngân hàng (đo bằng ROA và ROE), và các biến kiểm soát như quy mô ngân hàng (LNTA), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA), tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản (LATA), tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ (NPL).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 25 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015, tổng cộng 220 quan sát. Dữ liệu được lấy từ báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo thường niên công khai của các ngân hàng.

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên mô hình của Hamada (2013), với hai biến phụ thuộc là ROA và ROE, biến độc lập chính là tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FO) cùng các biến kiểm soát. Phương pháp ước lượng sử dụng là bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) nhằm khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan trong mô hình hồi quy dữ liệu bảng.

Quy trình nghiên cứu bao gồm kiểm định đa cộng tuyến, kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp giữa OLS, FEM và REM qua các kiểm định F, Breusch-Pagan và Hausman, đồng thời kiểm định các khuyết tật của mô hình như phương sai thay đổi và tự tương quan để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của kết quả hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động ngược chiều của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng: Kết quả hồi quy cho thấy tỷ lệ sở hữu nước ngoài có ảnh hưởng ngược chiều đến ROA và ROE của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015. Cụ thể, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng 1%, ROA giảm khoảng 0.02% và ROE giảm khoảng 0.05%, cho thấy sự gia tăng sở hữu nước ngoài không đồng nghĩa với việc nâng cao hiệu quả sinh lời.

2. Quy mô ngân hàng có tác động tích cực đến hiệu quả: Quy mô ngân hàng (LNTA) được đo bằng logarit tổng tài sản có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với ROA và ROE. Ngân hàng có quy mô lớn hơn thường đạt hiệu quả hoạt động cao hơn, với mức tăng trung bình ROA khoảng 0.03% và ROE khoảng 0.07% khi quy mô tăng 1 đơn vị logarit.

3. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA) và tỷ lệ an toàn vốn (CAR) cũng tác động tích cực: Các biến này có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả hoạt động, thể hiện rằng ngân hàng có vốn tự có cao và đảm bảo an toàn vốn sẽ có khả năng sinh lời tốt hơn. Ví dụ, tăng 1% ETA làm tăng ROA khoảng 0.01% và ROE khoảng 0.02%.

4. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả: Tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm hiệu quả hoạt động ngân hàng, với tác động ngược chiều rõ rệt đến ROA và ROE. Mức tăng 1% NPL làm giảm ROA khoảng 0.04% và ROE khoảng 0.09%, phản ánh rủi ro tín dụng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sở hữu nước ngoài không trực tiếp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam mà còn có tác động ngược chiều. Nguyên nhân có thể do các nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường pháp lý, văn hóa và quản trị tại Việt Nam, cũng như các rào cản về quản lý và thông tin. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại các quốc gia đang phát triển, nơi sở hữu nước ngoài đôi khi làm tăng chi phí quản lý và giảm hiệu quả hoạt động.

Ngược lại, quy mô ngân hàng và các chỉ số vốn chủ sở hữu, an toàn vốn có tác động tích cực, cho thấy các ngân hàng lớn và có nền tảng tài chính vững chắc sẽ tận dụng tốt hơn các nguồn lực để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Tỷ lệ nợ xấu là yếu tố rủi ro quan trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận, phản ánh sự cần thiết của việc nâng cao chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh ROA và ROE theo tỷ lệ sở hữu nước ngoài, cũng như bảng phân tích hồi quy chi tiết các biến độc lập và hệ số tương ứng để minh họa rõ ràng các mối quan hệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản trị và giám sát đối với vốn sở hữu nước ngoài: Các ngân hàng cần thiết lập cơ chế quản trị minh bạch, tăng cường giám sát để giảm chi phí đại diện và hạn chế rủi ro do sự khác biệt văn hóa và quản lý. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước.

2. Khuyến khích mở rộng quy mô ngân hàng: Chính sách hỗ trợ các ngân hàng tăng quy mô thông qua sáp nhập, hợp tác hoặc tăng vốn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại.

3. Nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu và an toàn vốn: Các ngân hàng cần duy trì tỷ lệ vốn tự có phù hợp, đảm bảo an toàn vốn theo quy định để tăng khả năng sinh lời và giảm rủi ro tài chính. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ban quản trị ngân hàng.

4. Cải thiện chất lượng tín dụng và quản lý nợ xấu: Tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng, áp dụng các công nghệ quản lý hiện đại để giảm tỷ lệ nợ xấu, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Phòng quản lý rủi ro ngân hàng và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của sở hữu nước ngoài và các yếu tố tài chính đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách về sở hữu nước ngoài, quản lý rủi ro và phát triển hệ thống ngân hàng.

3. Các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước: Hiểu rõ tác động của cơ cấu sở hữu đến hiệu quả kinh doanh, hỗ trợ quyết định đầu tư và quản lý vốn hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về cơ cấu sở hữu và hiệu quả hoạt động ngân hàng trong bối cảnh hội nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nước ngoài ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả hoạt động ngân hàng Việt Nam?
   Nghiên cứu cho thấy sở hữu nước ngoài có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động, làm giảm ROA và ROE do các rào cản quản trị và môi trường kinh doanh khác biệt.

2. Tại sao quy mô ngân hàng lại quan trọng đối với hiệu quả hoạt động?
   Ngân hàng có quy mô lớn hơn thường có nguồn lực tài chính và quản trị tốt hơn, giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời.

3. Các chỉ số vốn chủ sở hữu và an toàn vốn ảnh hưởng thế nào đến ngân hàng?
   Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao và đảm bảo an toàn vốn giúp ngân hàng giảm rủi ro tài chính, tăng khả năng sinh lời và ổn định hoạt động.

4. Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng ra sao đến hiệu quả hoạt động?
   Nợ xấu cao làm giảm lợi nhuận và hiệu quả hoạt động do tăng chi phí dự phòng và rủi ro tín dụng, ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín và khả năng tài chính của ngân hàng.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của sở hữu nước ngoài?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát (GLS) trên dữ liệu 25 ngân hàng trong giai đoạn 2007-2015 để phân tích tác động.

Kết luận

• Sở hữu nước ngoài có tác động ngược chiều đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam, làm giảm ROA và ROE.
• Quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và an toàn vốn có ảnh hưởng tích cực, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Tỷ lệ nợ xấu là yếu tố rủi ro quan trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận ngân hàng.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng 220 quan sát từ 25 ngân hàng trong 9 năm, áp dụng phương pháp hồi quy GLS để đảm bảo kết quả chính xác.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản trị vốn nước ngoài, mở rộng quy mô, nâng cao vốn tự có và kiểm soát nợ xấu nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động ngân hàng.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và cơ quan chức năng cần phối hợp thực hiện các khuyến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ THANH LUÂN TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH TRẦN THỊ THANH LUÂN TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƢỚC NGOÀI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. HẠ THỊ THIỀU DAO TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i TÓM TẮT Thông qua đề tài “Tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” tác giả nghiên cứu sở hữu nƣớc ngoài có tác động đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thƣơng mại Việt Nam không và mức độ tác động nhƣ thế nào? Sử dụng bộ dữ liệu gồm 25 ngân hàng thƣơng mại với thời gian nghiên cứu từ năm 2007 đến 2015.

Phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng tối thiểu tổng quát (GLS) đƣợc sử dụng để xem xét tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong điều kiện đã xử lý các vấn đề phƣơng sai thay đổi, tự tƣơng quan trong mô hình. Sau khi tiến hành phân tích thống kê mô tả, phân tích hồi quy kết hợp với phân tích sự kiện và tình hình thực tế của mối quan hệ sở hữu vốn nƣớc ngoài với hiệu quả hoạt động các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, tác giả kết luận rằng sở hữu nƣớc ngoài tác động ngƣợc chiều đến hiệu quả hoạt động ngân hàng Việt Nam (đo lƣờng bằng ROA, ROE). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CAM ĐOAN Luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn.

Hồ Chí Minh, năm 2017 Học viên Trần Thị Thanh Luân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii LỜI CẢM ƠN Luận văn này không thể hoàn thành nếu không có sự giúp đỡ, hỗ trợ từ phía gia đình, giảng viên hƣớng dẫn và những ngƣời bạn thân tình của tôi. Tôi vô cùng biết ơn mọi ngƣời đã đồng hành cùng tôi cho đến ngày hôm nay. Lời đầu tiên, tôi xin gửi tới Ba Mẹ và Anh Em trong gia đình tôi. Mặc dù Ba Mẹ không ở bên cạnh tôi trong mọi hoàn cảnh nhƣng luôn là ngƣời động viên, khích lệ tôi trong những lúc khó khăn nhất.

Cảm ơn Anh trai và Em gái của tôi đã luôn động viên và tạo điều kiện hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập tại Trƣờng Đại học Ngân hàng TPHCM. Và tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến giảng viên hƣớng dẫn của tôi, PGS. Hạ Thị Thiều Dao. Cô đã tận tâm, nhiệt tình hƣớng dẫn và đốc thúc tôi hoàn thành luận văn này.

Mặc dù, luận văn của tôi có rất nhiều sai sót nhƣng Cô đã đọc từng câu, từng chữ giúp tôi hoàn thành luận văn với bố cục mạch lạc, rõ ràng, dễ hiểu hơn. Và dù rất bận nhƣng Cô vẫn luôn dành thời gian và tạo điều kiện để hỗ trợ giải đáp những vấn đề khó trong luận văn này. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo, các Thầy Cô – Giảng viên Khoa Đào tạo Sau Đại học – Trƣờng Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi về thời gian và truyền đạt kiến thức chuyên ngành để tôi hoàn thành luận văn.

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn nhóm bạn thân của tôi là Bùi Thị Thu Thủy, Trƣơng Thị Anh Thƣ, Phan Thị Linh Giang đã luôn song hành động viên và giúp tôi đứng dậy sau những khó khăn làm tôi bỏ cuộc trong quá trình thực hiện luận văn này. Tôi cũng cảm ơn các bạn cùng lớp Cao học 16A trƣờng Đại học Ngân hàng TPHCM đã hỗ trợ động viên tôi hoàn thành chƣơng trình Cao học. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv MỤC LỤC TÓM TẮT .i LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN.

iii MỤC LỤC .iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU. viii DANH MỤC HÌNH .ix CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu .7 Kết cấu của đề tài. 4 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Các khái niệm liên quan đến đối tƣợng nghiên cứu.1 Hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam .2 Tỷ lệ sở hữu nƣớc ngoài.3 Hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng .2 Các lý thuyết liên quan.1 Lý thuyết chi phí ngƣời đại diện (The Agency Cost) .2 Lý thuyết cơ cấu sở hữu (Ownership Structure).

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Tác động của sở hữu nƣớc ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng thƣơng mại .4 Tổng quan các công trình nghiên cứu trƣớc đây. 14 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU .1 Mô hình nghiên cứu .1 Xây dựng mô hình hồi quy .2 Giải thích và đo lƣờng các biến .2 Thu thập dữ liệu .3 Phƣơng pháp ƣớc lƣợng .4 Kiểm định các khuyết tật của mô hình hồi quy. 34 CHƢƠNG 4 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Phân tích thống kê mô tả .2 Phân tích tƣơng quan.3 Kết quả hồi quy .1 Ƣớc lƣợng mô hình .2 Phân tích và thảo luận kết quả mô hình hồi quy. 44 CHƢƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ .2 Một số kiến nghị.

57 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 60 PHỤ LỤC Phụ lục 1: Danh sách các ngân hàng lấy mẫu cho bài nghiên cứu. 66 Phụ lục 2: Bảng Thống kê số lần tham dự cuộc họp của các cổ đông nƣớc ngoài tại một số ngân hàng. 69 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi Phụ lục 3: Kết quả kiểm định F, kiểm định nhân tử LM, kiểm định Hausman (Phƣơng trình ROA).

74 Phục lục 4: Kiểm định phƣơng sai thay đổi (phƣơng trình ROA). 75 Phụ lục 5: Kiểm định tự tƣơng quan (phƣơng trình ROA). 75 Phụ lục 6: Kiểm định hiện tƣợng thừa biến – kiểm định Wald (phƣơng trình ROA). 75 Phụ lục 7: Kết quả hồi quy với GLS (phƣơng trình ROA).

75 Phụ lục 8: Kết quả kiểm định F, kiểm định nhân tử LM, kiểm định Hausman (Phƣơng trình ROE). 77 Phụ lục 9: Kiểm định phƣơng sai thay đổi – kiểm định Wald (phƣơng trình ROE) 78 Phụ lục 10: Kiểm định tự tƣơng quan (phƣơng trình ROE). 78 Phụ lục 11: Kiểm định hiện tƣợng thừa biến – kiểm định Wald (phƣơng trình ROE). 78 Phụ lục 12: Kết quả hồi quy với GLS (phƣơng trình ROE).

79 Phụ lục 13: Dữ liệu chạy hồi quy. 80 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT NHTM Ngân hàng thƣơng mại NHNN Ngân hàng nhà nƣớc ROA Lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản ROE Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu FO Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tƣ nƣớc ngoài LNTA Quy mô ngân hàng DLR Tỷ lệ tiền gửi so với tiền vay ETA Vốn chủ sở hữu so với tổng tài sản LATA Tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản NPL Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dƣ nợ NIM Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên OER Tỷ lệ chi phí hoạt động CAR Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu ctg Các tác giả OLS Bình phƣơng tối thiểu FEM Tác động cố định REM Tác động ngẫu nhiên GLS Bình phƣơng tối thiểu tổng quát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Tóm tắt các nghiên cứu liên quan đến đề tài .1 Thống kê các biến trong mô hình .1 Thống kê mô tả các biến trong mô hình .2 Ma trận tƣơng quan giữa các biến trong mô hình .3 Kiểm định đa cộng tuyến .4 Kết quả kiểm định F (OLS – FEM), kiểm định nhân tử Lagrange (OLS – FEM), kiểm định Hausman (FEM – REM) .5 Kiểm định Wald (kiểm định thừa biến) .6 Kiểm định Wald (kiểm định phƣơng sai thay đổi) .7 Kiểm định Wooldridge (kiểm định tự tƣơng quan) .8 Kết quả hồi quy với GLS. 44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix DANH MỤC HÌNH Hình 3.1 Sơ đồ các bƣớc nghiên cứu .1 Tốc độ tăng trƣởng GDP của một số nƣớc giai đoạn 2008- 2015 và dự báo đến 2019 .2 ROA & ROE ngành ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2009 - 2015 .3 So sánh quy mô hệ thống ngân hàng Việt Nam với các nƣớc trong khu vực năm 2015. 52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài Đầu tƣ quốc tế hiện đã và đang là một xu thế tất yếu đối với mọi quốc gia trong vòng xoáy của hội nhập kinh tế quốc tế.

Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó. Việt Nam là một thị trƣờng khá hấp dẫn đối với ngƣời nƣớc ngoài do có những điều kiện thuận lợi cả về mặt kinh tế vĩ mô lẫn cơ chế chính sách. Bên cạnh vị trí địa lý thuận lợi, chính trị ổn định, tiềm năng tăng trƣởng kinh tế dài hạn, Việt Nam còn là một quốc gia có nhiều lợi thế so sánh hấp dẫn nhà đầu tƣ nhƣ: nguồn lao động, thị trƣờng, tài nguyên… Do đó, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò, vị trí và tầm quan trọng của mình trên bản đồ kinh tế khu vực và thế giới. Đặc biệt trong những năm gần đây, tình hình của nhiều nƣớc bị chao đảo do nạn khủng bố và nội chiến, Việt Nam đƣợc giới đầu tƣ đánh giá là một điểm đến an toàn.

Tiếp nối sự kiện Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức thƣơng mại thế giới WTO năm 2007, năm 2016 Việt Nam đã tham gia lễ ký kết để xác thực lời văn cho Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP). Hiệp định TPP sẽ mở ra cơ hội hội nhập ngày càng sâu rộng hơn cho đất nƣớc.