Luận văn thạc sĩ ueh tác động của rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại việt nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đến sự ổn định của ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

• Tác giả: Phan Tuyết Trinh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính–Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Rủi Ro Thanh Khoản Và Rủi Ro Tín Dụng Đến Sự Ổn Định Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO TÍN DỤNG VÀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HAI LOẠI RỦI RO NÀY ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH CỦA NGÂN HÀNG
• 2.1. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 2.2. Tác động của rủi ro tín dụng và thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả biến
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến độc lập
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả biến
• 4.2. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 4.3. Tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng
• 4.4. Tình hình rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng ở các ngân hàng của Việt Nam
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2. Hướng phát triển của đề tài
• 5.3. Đề xuất một số giải pháp trong việc quản lý rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng
• 5.4. Khuyến nghị đối với các ngân hàng trong việc quản lý sự ổn định của ngân hàng
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của rủi ro thanh khoản và tín dụng

Hệ thống ngân hàng tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức từ rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Những rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến sự ổn định của toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa hai loại rủi ro này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

1.1. Khái niệm rủi ro thanh khoản và tín dụng

Rủi ro thanh khoản là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Trong khi đó, rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Cả hai loại rủi ro này đều có thể dẫn đến sự sụp đổ của ngân hàng nếu không được quản lý hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của sự ổn định ngân hàng

Sự ổn định của ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến các tổ chức tài chính mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Một ngân hàng không ổn định có thể gây ra khủng hoảng tài chính, ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư.

II. Vấn đề và thách thức từ rủi ro thanh khoản và tín dụng

Rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đang trở thành những vấn đề nghiêm trọng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Các ngân hàng thường xuyên phải đối mặt với tình trạng khách hàng rút tiền hàng loạt, cũng như tỷ lệ nợ xấu gia tăng. Những thách thức này đòi hỏi các ngân hàng phải có những biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

2.1. Tình hình rủi ro thanh khoản tại ngân hàng

Nhiều ngân hàng tại Việt Nam đã gặp khó khăn trong việc duy trì thanh khoản do sự rút tiền đột ngột từ khách hàng. Điều này dẫn đến việc ngân hàng phải vay mượn từ các nguồn khác với chi phí cao hơn.

2.2. Tình hình rủi ro tín dụng và nợ xấu

Tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng thương mại đang gia tăng, gây áp lực lớn lên khả năng thanh toán và lợi nhuận của ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tín dụng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

III. Phương pháp quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả

Để đảm bảo sự ổn định của ngân hàng, việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro thanh khoản là rất cần thiết. Các ngân hàng cần xây dựng các chiến lược cụ thể để giảm thiểu rủi ro này.

3.1. Xây dựng quỹ dự trữ thanh khoản

Ngân hàng cần duy trì một quỹ dự trữ thanh khoản đủ lớn để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro thanh khoản trong các tình huống khẩn cấp.

3.2. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng

Việc đánh giá và phân loại khách hàng vay là rất quan trọng. Ngân hàng cần có các tiêu chí rõ ràng để xác định khả năng trả nợ của khách hàng nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về rủi ro ngân hàng

Nghiên cứu về tác động của rủi ro thanh khoản và tín dụng đến sự ổn định ngân hàng đã chỉ ra rằng việc quản lý hiệu quả hai loại rủi ro này có thể giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các ngân hàng thương mại

Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng có chiến lược quản lý rủi ro tốt hơn thường có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn và khả năng thanh khoản cao hơn. Điều này chứng tỏ rằng việc quản lý rủi ro là yếu tố quyết định đến sự ổn định của ngân hàng.

4.2. Các khuyến nghị cho ngân hàng

Các ngân hàng cần áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro chặt chẽ hơn, bao gồm việc tăng cường giám sát và đánh giá rủi ro thường xuyên để đảm bảo sự ổn định trong hoạt động.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Tác động của rủi ro thanh khoản và tín dụng đến sự ổn định ngân hàng là một vấn đề phức tạp nhưng rất quan trọng. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp ngân hàng Việt Nam phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và tín dụng, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả hơn cho ngân hàng.

5.2. Đề xuất các giải pháp quản lý rủi ro

Các ngân hàng nên xem xét áp dụng các công nghệ mới trong quản lý rủi ro, như phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, để nâng cao khả năng dự đoán và quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển kinh tế. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007 đã làm sụp đổ nhiều ngân hàng trên thế giới, gây ra những bất ổn nghiêm trọng cho hệ thống tài chính toàn cầu và cả Việt Nam. Tại Việt Nam, sự ổn định của các ngân hàng thương mại chịu ảnh hưởng lớn từ các loại rủi ro tài chính, trong đó rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản được xem là hai yếu tố quan trọng nhất. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017, dựa trên dữ liệu của 17 ngân hàng thương mại.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định mối quan hệ nhân quả giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản, đồng thời đánh giá ảnh hưởng riêng lẻ và kết hợp của hai loại rủi ro này đến tính ổn định của hệ thống ngân hàng. Nghiên cứu sử dụng biến Z-score làm đại diện cho sự ổn định của ngân hàng, một chỉ số được đánh giá là phản ánh chính xác mức độ rủi ro phá sản. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa khoa học trong việc làm rõ mối quan hệ giữa các loại rủi ro mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước xây dựng các chính sách quản trị rủi ro hiệu quả, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế vi mô cổ điển và mô hình tổ chức công nghiệp của ngân hàng như mô hình Monti-Klein, mô hình các định chế trung gian tài chính của Diamond và Dybvig (1983) và Bryant (1980). Các mô hình này cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa cấu trúc tài sản và nợ phải trả của ngân hàng, đặc biệt liên quan đến rủi ro thanh khoản (nguồn tiền rút ra) và rủi ro tín dụng (sự vỡ nợ của các khoản vay).

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Rủi ro tín dụng (Credit risk): Khả năng mất một phần hoặc toàn bộ khoản vay do khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán.
• Rủi ro thanh khoản (Liquidity risk): Khả năng ngân hàng không đáp ứng kịp thời nhu cầu rút tiền hoặc phải chi trả với chi phí cao.
• Sự ổn định của ngân hàng (Bank stability): Được đo lường bằng Z-score, phản ánh khả năng chống đỡ rủi ro phá sản của ngân hàng.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng tham khảo các báo cáo chính thức từ FDIC, OCC và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế để làm rõ tác động đồng thời của rủi ro tín dụng và thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 17 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017, với tổng số 221 quan sát. Các ngân hàng được lựa chọn dựa trên tiêu chí có dữ liệu tài chính đầy đủ, niêm yết trên thị trường chứng khoán và tuân thủ quy định về tỷ lệ an toàn vốn.

Ba mô hình chính được áp dụng:

• Mô hình hồi quy 2 bước (2SLS): Để xác định mối quan hệ nhân quả giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản, khắc phục hiện tượng nội sinh.
• Mô hình hồi quy PVAR (Panel Vector Autoregression): Kiểm định tính vững và mối quan hệ nhân quả giữa hai loại rủi ro theo thời gian.
• Mô hình hồi quy Moment Tổng quát (GMM): Đánh giá tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng, đồng thời kiểm soát các biến nội bộ và vĩ mô như tỷ lệ an toàn vốn, lợi nhuận, tăng trưởng tín dụng, lạm phát và GDP.

Các biến chính bao gồm:

• Biến phụ thuộc: Z-score (logarithm của Z-score) đại diện cho sự ổn định của ngân hàng.
• Biến độc lập: Tỷ lệ nợ xấu (rủi ro tín dụng), tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản (rủi ro thanh khoản).
• Biến kiểm soát: Tỷ lệ an toàn vốn (CAR), ROA, ROE, quy mô ngân hàng, tăng trưởng tín dụng, lạm phát, GDP, biến giả khủng hoảng tài chính.

Phương pháp GMM được lựa chọn nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tương quan chuỗi trong dữ liệu bảng, đảm bảo kết quả ước lượng chính xác và tin cậy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản:

   • Kết quả hồi quy 2SLS và PVAR cho thấy chỉ tồn tại mối quan hệ một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản với mức ý nghĩa thống kê 1%. Cụ thể, khi tỷ lệ nợ xấu tăng, khả năng thanh khoản của ngân hàng giảm do dòng tiền thu vào giảm và chi phí dự phòng tăng.
   • Ngược lại, rủi ro thanh khoản không có tác động ngược lại đến rủi ro tín dụng, do thanh khoản có thể được hỗ trợ bởi các nguồn vốn bên ngoài như thị trường liên ngân hàng hoặc ngân hàng nhà nước.

2. Tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng:

   • Rủi ro tín dụng có tác động tiêu cực mạnh mẽ đến sự ổn định của ngân hàng (Z-score giảm) với mức ý nghĩa 1%. Tăng trưởng tín dụng nhanh cũng làm giảm tính ổn định do làm gia tăng rủi ro tín dụng.
   • Rủi ro thanh khoản tác động tích cực đến sự ổn định, nghĩa là khả năng thanh khoản tốt giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định và chống đỡ các cú sốc tài chính, với mức ý nghĩa 5%.
   • Tác động kết hợp của rủi ro tín dụng và thanh khoản cũng làm giảm sự ổn định của ngân hàng, thể hiện qua hệ số âm và ý nghĩa thống kê 10%.

3. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát:

   • Tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê 1% đến sự ổn định.
   • Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định, giúp ngân hàng chống đỡ rủi ro và các cú sốc tài chính.
   • Biến giả khủng hoảng tài chính có tác động tiêu cực đến sự ổn định nhưng không đáng kể tại Việt Nam do mức độ hội nhập tài chính quốc tế còn hạn chế.
   • Quy mô ngân hàng không có ý nghĩa thống kê rõ ràng với sự ổn định, phản ánh sự đa dạng trong hành vi chấp nhận rủi ro của các ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế, đồng thời phản ánh đặc thù của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Mối quan hệ một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản cho thấy việc quản trị tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để duy trì thanh khoản và sự ổn định. Rủi ro thanh khoản có thể được hỗ trợ bởi các công cụ chính sách tiền tệ và thị trường liên ngân hàng, do đó không tác động ngược lại rủi ro tín dụng.

Sự tác động đồng thời của hai loại rủi ro làm gia tăng nguy cơ bất ổn, nhất là trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng nhanh và các cú sốc tài chính toàn cầu. Việc duy trì tỷ lệ an toàn vốn hợp lý và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng là những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự ổn định.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ tài sản thanh khoản và Z-score qua các năm, cũng như bảng ma trận tương quan giữa các biến để minh họa mối quan hệ và mức độ ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng: Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống đánh giá và kiểm soát tín dụng chặt chẽ, áp dụng các tiêu chuẩn thẩm định và giám sát tín dụng hiện đại nhằm giảm tỷ lệ nợ xấu, từ đó cải thiện tính thanh khoản và sự ổn định. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban quản trị và phòng quản lý rủi ro ngân hàng.

2. Nâng cao khả năng thanh khoản: Đảm bảo duy trì tỷ lệ tài sản thanh khoản phù hợp theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời phát triển các công cụ tài chính hỗ trợ thanh khoản như thị trường liên ngân hàng, tái cấp vốn. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban điều hành ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước.

3. Áp dụng chuẩn Basel II và Basel III: Đẩy mạnh triển khai các tiêu chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro và an toàn vốn nhằm nâng cao năng lực quản lý rủi ro tổng thể, tăng cường sự minh bạch và khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại.

4. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm: Phát triển các mô hình dự báo rủi ro tín dụng và thanh khoản dựa trên dữ liệu thực tế, giúp ngân hàng và cơ quan quản lý kịp thời nhận diện và xử lý các nguy cơ tiềm ẩn. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Phòng phân tích rủi ro và công nghệ thông tin ngân hàng.

5. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản trị rủi ro: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý và nhân viên về các kỹ thuật quản lý rủi ro hiện đại, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của rủi ro tín dụng và thanh khoản. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban nhân sự và các tổ chức đào tạo chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và thanh khoản, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả, nâng cao sự ổn định và khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước): Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định về quản lý rủi ro và an toàn vốn, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm liên quan đến rủi ro ngân hàng tại Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Hỗ trợ đánh giá mức độ rủi ro và sự ổn định của các ngân hàng thương mại, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và tư vấn chính xác hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối quan hệ như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy tồn tại mối quan hệ một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản, nghĩa là khi rủi ro tín dụng tăng sẽ làm giảm khả năng thanh khoản của ngân hàng do dòng tiền thu vào giảm và chi phí dự phòng tăng. Ngược lại, rủi ro thanh khoản không ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng.

2. Z-score là gì và tại sao được sử dụng để đo sự ổn định của ngân hàng?
   Z-score là chỉ số đo lường khả năng chống đỡ rủi ro phá sản của ngân hàng, được tính dựa trên tỷ suất sinh lợi trên tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và độ biến động lợi nhuận. Z-score càng cao thì ngân hàng càng ổn định và ít có nguy cơ phá sản.

3. Tại sao rủi ro tín dụng lại ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định của ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng tăng làm tăng tỷ lệ nợ xấu, giảm dòng tiền thu vào, tăng chi phí dự phòng và làm giảm lợi nhuận, từ đó làm giảm khả năng chống đỡ các cú sốc tài chính và tăng nguy cơ phá sản.

4. Các ngân hàng Việt Nam đã áp dụng những biện pháp gì để quản lý rủi ro thanh khoản?
   Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các quy định về tỷ lệ khả năng chi trả, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, giới hạn cấp tín dụng và tỷ lệ an toàn vốn. Đồng thời, các ngân hàng cũng xây dựng quy định nội bộ về quản lý thanh khoản và sử dụng các công cụ hỗ trợ như thị trường liên ngân hàng và tái cấp vốn.

5. Tăng trưởng tín dụng nhanh có ảnh hưởng như thế nào đến sự ổn định của ngân hàng?
   Tăng trưởng tín dụng nhanh có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng do ngân hàng có thể cấp tín dụng không kiểm soát, dẫn đến tỷ lệ nợ xấu tăng và làm giảm sự ổn định của hệ thống ngân hàng, như đã thể hiện trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017.
• Mối quan hệ nhân quả chỉ tồn tại một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản, không có tác động ngược lại.
• Rủi ro tín dụng tăng làm giảm sự ổn định của ngân hàng, trong khi khả năng thanh khoản tốt giúp tăng cường sự ổn định.
• Tác động đồng thời của rủi ro tín dụng và thanh khoản làm gia tăng nguy cơ bất ổn, đòi hỏi quản lý rủi ro toàn diện và hiệu quả.
• Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước cần áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro, nâng cao tỷ lệ an toàn vốn và phát triển hệ thống cảnh báo sớm để duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng.

Triển khai các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng và thanh khoản, áp dụng chuẩn Basel II/III, đồng thời phát triển các công cụ phân tích và dự báo rủi ro.

Các ngân hàng và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng môi trường tài chính an toàn, bền vững, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Chương này trình bày lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và bố cục của đề tài. - Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản và tác động của hai loại rủi ro này đến sự ổn định của ngân hàng. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.

Chương này trình bày chi tiết về mô hình nghiên cứu, các biến trong mô hình, cách thu thập dữ liệu cũng như các bước thực hiện mô hình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 - Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương này sẽ trình bày và thảo luận kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản và tác động của hai loại rủi ro này đến sự ổn định của ngân hàng. - Chương 5: Kết luận và hạn chế của nghiên cứu.

Chương này trình bày những đóng góp của nghiên cứu, hướng nghiên cứu tiếp theo và các hạn chế của nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO TÍN DỤNG VÀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HAI LOẠI RỦI RO NÀY ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH CỦA NGÂN HÀNG.1 Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng Tính thanh khoản của ngân hàng thương mại được xem như khả năng đáp ứng tức thời nhu cầu rút tiền gửi và giải ngân các khoản tín dụng đã cam kết. Như vậy, rủi ro thanh khoản (RRTK) là loại rủi ro khi ngân hàng không có khả năng cung ứng đầy đủ lượng tiền mặt cho nhu cầu thanh khoản tức thời; hoặc cung ứng đủ nhưng với chi phí cao. Nói cách khác, đây là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán.

Tình trạng này nhẹ thì gây thua lỗ, hoạt động kinh doanh bị đình trệ, nặng thì làm mất khả năng thanh toán dẫn đến ngân hàng phá sản. Hoạt động tín dụng là hoạt động cơ bản của ngân hàng, đem lại nguồn thu chủ yếu của các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, vấn đề mà các ngân hàng thương mại đang phải đối mặt là rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng (RRTD) là rủi ro phát sinh do khách hàng vay không thực hiện đúng các điều khoản của hợp đồng tín dụng, với biểu hiện cụ thể là khách hàng chậm trả nợ, trả nợ không đầy đủ hoặc không trả nợ khi đến hạn các khoản gốc và lãi vay, gây ra những tổn thất về tài chính và khó khăn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại (NHTM).

Rủi ro tín dụng, theo định nghĩa bởi Hiệp ước Basel ra đời năm 2010 và Rose (2002), là khả năng mà ngân hàng sẽ mất một phần hoặc toàn bộ khoản vay từ những sự kiện đe dọa khả năng thanh toán của khách hàng. Các sự kiện không mong muốn này bao gồm phá sản của khách hàng hoặc sự cố tình từ chối thanh toán khoản nợ của khách hàng. Theo Thông tư số 02/2013/TT-NHNN liên quan đến việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thì rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Như vậy, dù cách thể hiện khác nhau nhưng các khái niệm về rủi ro tín LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 dụng được đưa ra đều hội tụ chung ở một điểm là rủi ro tín dụng chính là tổn thất mà ngân hàng có thể gặp phải từ sự không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của khách hàng.

Từ những lý thuyết kinh tế vi mô cổ điển mô hình tổ chức công nghiệp của ngân hàng, như nghiên cứu mô hình Monti-Klein của Monti (1971) và Klein(1971) cho thấy mối quan hệ giữa huy động và tín dụng thông qua mô hình tính toán lợi nhuận của ngân hàng, các ngân hàng định có thể tối đa hóa lợi hiện tại bằng cách thiết lập mức lãi suất trên thị trường cho vay và huy động, đồng thời ngân hàng có thể tối đa hóa lợi nhuận bằng việc đa dạng hóa, giảm thiểu rủi ro tín dụng và thanh khoản. Mô hình cụ thể: 𝐦𝐚𝐱 𝝅 = 𝒓𝑳 𝑳 + 𝒓𝑴 + 𝒓𝑩 𝑩 + 𝒓𝑹𝟐 𝑹𝟐 − 𝒓𝑫 𝑫 − 𝑪(𝑫, 𝑳) Trong đó L + M + R1 + R2 +B = D + K Trong đó: L và D thể hiện cho khoản cho vay và huy động M: mức tiền giao dịch trên thị trường liên ngân hàng R1: dự trữ cấp 1 R2: dự trữ cấp 2 K: nguồn vốn chủ sở hữu B: trái phiếu chính phủ 𝑟𝐿 , 𝑟𝐷 , 𝑟𝑀 , 𝑟𝑅2 , 𝑟𝑩 là mức lãi suất của L, D, M, 𝑅2 , B C(D,L) : hàm chi phí quản lý phục vụ cho việc huy động và cho vay Trong mô hình này cho thấy rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tác động trực tiếp đến việc tối ưu hóa lợi nhuận của ngân hàng. Huy động và cho vay là hai hoạt động chính của ngân hàng có liên quan mật thiết với nhau. Ngân hàng dùng các khoản tiền huy động từ khách hàng để tiến hành cho vay bằng việc thiết lập mức lãi suất huy động và cho vay để tối đa hóa lợi nhuận của ngân hàng.

Để đảm bảo rủi ro thanh khoản, ngân hàng luôn phải trích một phần dự trữ bắt buộc (R1) và dự trữ bổ sung (R2) để đảm bảo khả năng thanh toán tức thời cho khách hàng. Ngân hàng có thể đầu tư lượng vốn dư vào trái phiếu chính phủ và đây cũng là cách để đảm bảo tính thanh khoản của ngân hàng, mặt khác đây cũng là công cụ để ngân hàng điều tiết tính thanh khoản trên thị trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Thị trường liên ngân hàng là nơi cách ngân hàng vay và cho vay lẫn nhau để đảm bảo tính thanh khoản cho toàn bộ hệ thống ngân hàng. Do đó, từ công thức của mô hình Monti-Klein cho thấy rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản liên quan mật thiết với nhau.

Hay mô hình các định chế trung gian tài chính của Diamond và Dybvig (1983) hay Bryant(1980) cho thấy bảng cấu trúc tài sản và nợ phải trả có liên hệ chặt chẽ với nhau, đặc biệt liên quan đến nguồn tiền được rút ra (hay rủi ro thanh khoản) và sự vỡ nợ của các khoản vay (hay rủi ro tín dụng). Bên phần tài sản luôn cho thấy mức độ cho vay khách hàng, từ đó cũng là nơi phát sinh rủi ro tín dụng khi khách hàng không thực hiện đúng theo quy định vay, về phần nguồn vốn luôn thể hiện lượng tiền gửi của khách hàng tương ứng với rủi ro thanh khoản khi khách hàng đột ngột đến rút tiền. Tài sản Nguồn vốn 1. Tiền dự trữ 1.

Tiền gửi giao dịch 2. Tiền gửi phi giao dịch 3. Các khoản cho vay 3. Các khoản tiền vay 4.

Tài sản khác 4. Vốn chủ sở hữu và các quỹ Hoạt động chính của các ngân hàng huy động tiền gửi từ công chúng sau đó tiến hành cho vay dựa trên sự chênh lệch giá để tìm kiếm lợi nhuận, huy động tăng dẫn đến cho vay tăng, hay rủi ro tín dụng tăng làm giảm tính thanh khoản của ngân hàng do làm giảm dòng tiền thu vào và tăng chi phí dự phòng. Từ đó, cho thấy có một mối quan hệ chặt chẽ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Sau đó, cũng đã có nhiều nghiên cứu chứng minh cho mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản.

Theo Dermine (1986) với bài nghiên mở rộng mô hình Monti-Klein cho thấy rủi ro thanh khoản được xem là một khoản chi phí làm giảm lợi nhuận và các khoản vay vỡ nợ làm tăng rủi ro thanh khoản bởi vì dòng tiền thu vào giảm và chi phí dự phòng tăng. Do đó, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối quan hệ với nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Theo Holmstrom & Tirole (1998); Kashyap et al. (2002) nghiên cứu tại các định chế tài chính trung gian, ngân hàng là nơi tạo thanh khoản trong nền kinh tế và tạo nguồn vốn cung cấp cho các dự án đầu tư từ nguồn tiền gửi của khách hàng, hoặc từ các hoạt động ngoại bảng bởi các dòng tín dụng mở.

Do đó, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Nghiên cứu của Samartin (2003) mở rộng dựa trên mô hình Diamond and Dybvig để trả lời câu hỏi “Làm thế nào để ngăn chặn sự sụp đổ của ngân hàng” cho thấy tài sản rủi ro của ngân hàng gây ra những cú sốc ngân hàng, hay các khoản vay với rủi ro cao làm tăng xác suất vỡ nợ của các ngân hàng, từ đó làm giảm dòng tiền thanh khoản cho khách hàng. Tóm lại, thanh khoản và rủi ro tín dụng có quan hệ cùng chiều và cùng đóng góp vào sự bất ổn của ngân hàng. Diamond và Rajan (2005) cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.

Nghiên cứu làm rõ nếu có quá nhiều dự án kinh tế được tài trợ bằng vốn vay thì ngân hàng không thể đáp ứng được nhu cầu rút tiền của người gửi tiền do nguồn tiền được dùng chủ yếu cho vay, nguồn tiền dự trữ không đủ đáp ứng nhu cầu của người gửi. Mặt khác, thời hạn cho vay thường dài hơn thời hạn gửi tiền, những người gửi tiền này sẽ đòi lại tiền của họ nếu những tài sản này xấu đi về giá trị. Điều này hàm ý rằng rủi ro thanh khoản và tín dụng tăng đồng thời. Theo Acharya & Viswanathan (2011), nếu ngân hàng sử dụng tất cả cho các khoản vay và giảm toàn bộ tính thanh khoản.

Kết quả là rủi ro tín dụng cao hơn đi kèm với rủi ro thanh khoản cao hơn do nhu cầu rút tiền của người gửi tiền. Các công ty tài chính gia tăng mạnh các khoản nợ và sử dụng tài sản tài chính cho nhiều khoản nợ hơn trong hệ thống ngân hàng dẫn đến rủi ro cao hơn. Nikomara, Taghavi và Diman (2013) nghiên cứu mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và thanh khoản đối với các ngân hàng Iran trong giai đoạn 2005-2012.