Tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro của các ngân hàng tmcp tại việt nam trong gian đoạn 2012 2022

Tài liệu nghiên cứu Tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro của các ngân hàng tmcp tại việt nam trong gian, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Thái Thị Cẩm Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đặng Hải Yến
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Tác Động Của Quy Mô Đến Khả Năng Chấp Nhận Rủi Ro Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Tại Việt Nam Trong Giai Đoạn 2012 – 2022
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn và tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của bài nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Lý thuyết về mức độ chấp nhận rủi ro của Ngân hàng
• 2.1.1. Khái niệm mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng
• 2.1.2. Các thước đo mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng
• 2.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng
• 2.2. Lý thuyết hoạt động về quy mô
• 2.2.1. Định nghĩa quy mô
• 2.2.2. Các chỉ số đo lường quy mô hoạt động
• 2.3. Lý thuyết về tác động quy mô đến mức độ chấp nhận rủi ro của Ngân hàng
• 2.3.1. Lý thuyết “too big to fail”
• 2.3.2. Lý thuyết chi phí đại diện và bất cân xứng thông tin
• 2.4. Lược khảo về một số nghiên cứu trước đây
• 2.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả biến nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả và sự tương quan của các biến trong mô hình
• 4.2. Kết quả mô hình hồi quy
• 4.2.1. Phân tích hồi quy theo mô hình Robust Check và Fixed Effect
• 4.2.2. Kết quả hồi quy của mô hình 2SLS
• 4.3. Thực hiện kiểm định các nhân tố cấu thành Z-score
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Hàm ý chính sách liên quan đến quy mô
• 5.1.2. Hàm ý chính sách liên quan đến các biến kiểm soát khác
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro ngân hàng

Nghiên cứu về tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2022 đã thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà nghiên cứu. Hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, và khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng là yếu tố quyết định đến sự ổn định của hệ thống tài chính. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa quy mô ngân hàng và khả năng chấp nhận rủi ro, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Khái niệm quy mô ngân hàng và khả năng chấp nhận rủi ro

Quy mô ngân hàng thường được đo bằng tổng tài sản hoặc vốn chủ sở hữu. Khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng được xác định qua các chỉ số như Z-score. Sự tương quan giữa hai yếu tố này là chủ đề chính của nghiên cứu.

1.2. Tình hình nghiên cứu trước đây về quy mô và rủi ro

Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng quy mô ngân hàng có thể ảnh hưởng đến khả năng chấp nhận rủi ro. Tuy nhiên, kết quả không đồng nhất, với một số nghiên cứu cho thấy mối quan hệ dương, trong khi một số khác lại cho thấy mối quan hệ âm.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu tác động của quy mô

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Sự khác biệt trong phương pháp nghiên cứu, dữ liệu và thời gian nghiên cứu đã dẫn đến những kết quả không nhất quán. Điều này đặt ra câu hỏi về tính chính xác và độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu.

2.1. Sự khác biệt trong phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu khác nhau như hồi quy tuyến tính, mô hình hiệu ứng cố định, và mô hình 2SLS đã được sử dụng, nhưng mỗi phương pháp có những ưu nhược điểm riêng, ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

2.2. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu từ các ngân hàng thương mại tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn do tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin. Điều này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của các phân tích và kết luận.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của quy mô đến rủi ro

Để đánh giá tác động của quy mô đến khả năng chấp nhận rủi ro, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng với dữ liệu bảng từ 27 ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Các mô hình hồi quy như Fixed Effect và 2SLS sẽ được áp dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa quy mô và khả năng chấp nhận rủi ro.

3.1. Mô hình nghiên cứu và biến số

Mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm các biến độc lập như quy mô ngân hàng, đòn bẩy tài chính, và các biến kiểm soát khác. Biến phụ thuộc là khả năng chấp nhận rủi ro được đo bằng Z-score.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng các mô hình hồi quy để kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa quy mô và khả năng chấp nhận rủi ro. Kết quả sẽ được so sánh và đánh giá để đưa ra kết luận chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy quy mô ngân hàng có tác động tích cực đến khả năng chấp nhận rủi ro. Các ngân hàng lớn hơn có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn, điều này có thể do khả năng tài chính mạnh mẽ hơn và sự đa dạng trong hoạt động kinh doanh. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chiến lược quản lý rủi ro trong các ngân hàng thương mại.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ dương giữa quy mô và khả năng chấp nhận rủi ro, với các hệ số có ý nghĩa thống kê. Điều này khẳng định rằng ngân hàng lớn hơn có khả năng chấp nhận rủi ro cao hơn.

4.2. Ứng dụng chính sách cho ngân hàng

Các ngân hàng có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược phát triển quy mô, đồng thời tăng cường các biện pháp quản lý rủi ro nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng quy mô ngân hàng có tác động đáng kể đến khả năng chấp nhận rủi ro. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu hơn để làm rõ mối quan hệ này trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc phân tích các yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng quy mô ngân hàng có ảnh hưởng tích cực đến khả năng chấp nhận rủi ro, mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể xem xét các yếu tố như môi trường kinh tế, chính sách quản lý và tác động của công nghệ đến khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, khóa luận đã đưa ra các lý do lựa chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, phạm vi (không gian và thời gian) của mẫu quan sát, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của khóa luận đối với khoa học cũng như thực tiễn và cuối cùng là kết cấu của khóa luận. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2. Lý thuyết về mức độ chấp nhận rủi ro của Ngân hàng 2.1 Khái niệm mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng Mức độ chấp nhận rủi ro được hiểu là cách ứng xử hay xử lý rủi ro của một tổ chức. Hay hiểu theo cách khác thì mức độ chấp nhận rủi ro là các loại rủi ro và mức độ của từng loại rủi ro mà ngân hàng sẵn sàng chấp nhận để đạt được mục tiêu kinh doanh và phù hợp với chiến lược đề ra.

Theo Sanders và Hambrick (2007), trong một tổ chức, mức độ chấp nhận rủi ro đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định và có sức ảnh hưởng rất lớn đến kết quả kinh doanh cũng như sự phát triển ổn định của tổ chức trong dài hạn. Khả năng chấp nhận rủi ro trong hoạt động của NHTM bị chi phối chủ yếu thông qua việc đánh đổi rủi ro và lợi nhuận. Để hoạt động kinh doanh đạt được hiệu quả, các ngân hàng cần phải cân bằng được giữa rủi ro và lợi nhuận, giữa khả năng quản trị và xu hướng tăng trưởng, ngoài ra một vấn đề khác được đặt ra cho các NHTM là phải phân tích được rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động của khách hàng và khả năng xảy ra rủi ro của chính ngân hàng. Mong muốn đạt được lợi nhuận cao, đồng nghĩa với việc đồng ý cho việc gia tăng rủi ro, điều này dễ khiến các NHTM rơi vào tình trạng phát triển kém bền vững dẫn đến việc hệ thống ngân hàng bị ảnh hưởng và đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Thông qua việc giải quyết khi rủi ro xảy ra của ngân hàng bằng cách thay đổi cơ chế của từng hoạt động sẽ góp phần đánh giá phù hợp về thực trạng của từng ngân hàng. Các thƣớc đo mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng Theo nghiên cứu của Roy (1952), ông đã cho rằng mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng có thể được đo lường bằng phương pháp kế toán thông qua hệ số Z- score của mỗi ngân hàng. Z-score là hệ số đo lường khoảng cách đến tình trạng mất khả năng thanh toán, được tính bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản và tỷ lệ vốn 10 trên tài sản sau đó đem chia cho độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản. Sau này, Z-score được phát triển và sử dụng khá phổ biến trong các nghiên cứu của một số nhóm tác giả nổi tiếng như Laeven và Levine (2009); Bhagat, Bolton và Lu (2015); Köster và Pelster (2017); Wang và Sui (2019), việc sử dụng Z-score như một chỉ số đại diện cho mức độ chấp nhận rủi ro bởi nó có tương quan âm với tần suất mà khả năng thanh toán của NH bị giảm sút, nghĩa là xác suất mà tại đó giá trị nợ của tổ chức cao hơn giá trị tài sản hiện có.

Giá trị của hệ số Z-score càng cao thể hiện mức độ chấp nhận rủi ro càng thấp, hàm ý ngân hàng đang nằm trong vùng an toàn với các hoạt động được diễn ra ổn định hơn từ đây kéo theo rủi ro phải gánh chịu giảm đi đáng kể. Ngược lại, khi hệ số Z-score có giá trị thấp, điều đó thể hiện ngân hàng chấp nhận với một mức độ rủi ro cao. Mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng ngoài ra còn được đo lường theo phương pháp thị trường bằng thước đo khoảng cách vỡ nợ - Merton’s Distance - to - Default (Merton DD). Merton DD được xây dựng bởi Merton (1974) kết hợp các yếu tố về rủi ro liên quan đến các yếu tố kế toán như tài chính và tài sản, về giá trị của tài sản phải được xác định dựa trên giá thị trường của nó bởi như vậy mới dự báo chính xác khả năng vỡ nợ trước sự biến động tình hình kinh tế của một DN.

Nếu khoảng cách vỡ nợ được xác định càng lớn thì khả năng vỡ nợ dự báo của DN càng thấp, mức độ chấp nhận rủi ro của DN càng thấp và ngược lại. Điểm vỡ nợ cũng là một trong những yếu tố quan trọng cần được xác định bởi đây là vị trí mà tại đó mệnh giá của nợ cao hơn thị giá của tổng tài sản. Để tìm được điểm vỡ nợ lại là một quá trình khá phức tạp, bởi nó phụ thuộc vào kinh nghiệm của người nghiên cứu cũng như kết quả của các nghiên cứu thống kê trước đây về những trường hợp vỡ nợ thường gặp. Tuy nhiên, việc vận dụng mô hình của Merton trong thực tế lại vướng rất nhiều bất cập do các yếu tố cấu thành mô hình phức tạp và các khoản nợ thường khác nhau về thời gian đáo hạn, lãi suất… bên cạnh đó, sự thị trường trong thực tế là không hoàn hảo như giả định do vậy việc phản ánh thông tin chưa được sử dụng một cách đầy đủ.

Mô hình Merton DD đã được sử dụng nhiều trong một số 11 công trình nghiên cứu của Duffie, Saita và Wang (2007); Bharath và Shumway (2008); Bhagat, Bolton và Lu (2015). Việc tổng quan về mô hình Merton DD chỉ góp phần củng cố cho hệ thống lý thuyết của bài luận, thế nhưng trong nghiên cứu này, để chọn ra một yếu tố đo lường mức độ chấp nhận rủi ro của các NHTM Việt Nam, nghiên cứu sử dụng hệ số Z-score thay vì Merton DD bời vì Z-score có những điểm phù hợp với các đặc điểm của các NHTM Việt Nam hơn so với Merton DD. Trong khi Merton DD là phương pháp dựa trên thị trường, sẽ tạo nên một số khó khăn nhất định trong việc thu thập dữ liệu và tính toán thì Z-score là phương pháp dựa trên kế toán nên có thể dễ dàng được tính toán từ các dữ liệu thu nhập trên các báo cáo tài chính của các ngân hàng, cụ thể là các chỉ tiêu tổng tài sản, tổng nợ, lợi nhuận sau thuế,… 2. Các nhân tố ảnh hƣởng đến khả năng chấp nhận rủi ro của ngân hàng Để có thể đạt được mục tiêu họa động kinh doanh hiệu quả nhất, các NHTM cần phải cân bằng được giữa lợi nhuận và rủi ro, giữa khả năng sinh lời và năng lực quản trị.

Bên cạnh đó, các NHTM cần phải phân tích được rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động của khách hàng cũng như khả năng xảy ra rủi ro của chính NH nhằm đánh giá chính xác mức độ chấp nhận rủi ro phù hợp với mục tiêu của các NHTM. Thông qua việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng chấp nhận khi xảy ra rủi ro của NH sẽ góp phần quan trọng trong việc ra quyết định và có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả kinh doanh cũng như sự phát triển ổn định của tổ chức trong dài hạn. Dưới đây là một số nhân tố mà khóa luận ghi nhận rằng có ảnh hưởng đến khả năng chấp nhận rủi ro của các ngân hàng. Đòn bẩy tài chính Đòn bẩy tài chính là chỉ tiêu tài chính thể hiện mức độ sử dụng vốn vay từ ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính với mục đích gia tăng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu.

Đòn bẩy tài chính tiềm ẩn rất nhiều rủi ro nhưng được các NH sử dụng khá nhiều. Khi tỷ lệ đòn bẩy ở mức cao sẽ dẫn đến xu hướng tăng rủi ro bởi vì nhu cầu phải mang lại lợi nhuận cao hơn với mức vốn thấp hơn cho ngân hàng. Nghiên 12 cứu của Odit, Mohun và Hemant (2008) và Ghosh (2014) đều cho rằng ngân hàng tăng tỷ lệ đòn bẩy thì rủi ro tín dụng sẽ gia tăng vì khi tỷ lệ đòn bẩy cao, các ngân hàng thường có xu hướng chấp nhận rủi ro nên cho vay dễ dàng hơn, tham gia đầu tư vốn vào những dự án có tiềm ẩn rủi ro cao hơn. Quy mô Trong một số nghiên cứu liên quan đến các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế, quy mô hay quy mô hoạt động của DN là thuật ngữ chỉ về mức độ bao quát của toàn bộ các yếu tố liên quan đến DN, trong đó có hai yếu tố đặc trưng là vốn và lao động.

Như đã biết, ngân hàng là một định chế tài chính trung gian mang đầy đủ các đặc trưng cơ bản của doanh nghiệp, vì thế quy mô hoạt động của nó cũng sẽ được phản ánh qua các chỉ số chính như: độ lớn, các nhân tố liên quan đến kế toán và các vấn đề về dịch vụ như sự đa dạng sản phẩm dịch vụ tài chính cho các đối tượng khách hàng trong nền kinh tế. Các nghiên cứu của Anderson (1967) và Gupta (1969) nhận thấy quy mô có tác động đến khả năng chấp nhận rủi ro của DN. Khả năng chấp nhận rủi ro của các doanh nghiệp nhỏ nhìn chung là thấp hơn khá nhiều so với các doanh nghiệp lớn. Davidson và Dutia (1991) cũng đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp lớn có xu hướng chấp nhận rủi ro thấp cao hơn so với các doanh nghiệp nhỏ.

Khả năng sinh lời Nhiều nghiên cứu đã sử dụng chỉ số ROA như một đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh lời của ngân hàng. Theo nghiên cứu của Vives (2010); Hellmann và cộng sự (2000) đều cho rằng lợi nhuận cung cấp một nền tảng vốn để ứng phó với những biến động xảy ra bất ngờ trong khuôn khổ tài chính hoặc dự kiến về việc đưa ra quyết định đầu tư của định chế tài chính vào nền kinh tế. Do vậy, mức độ chấp nhận rủi ro của NHTM và chỉ số ROA được xác định là có mối quan hệ ngược chiều với nhau. Theo Zhu (2016) tỷ số ROA được tính bằng cách lấy thu nhập ròng chia cho tổng tài sản.

Hệ số an toàn vốn Tỷ lệ an toàn vốn là một thước đo về mức độ an toàn trong sử dụng vốn, dựa trên tỷ lệ giữa vốn tự có (vốn chủ sở hữu) và tổng tài sản có trọng số rủi ro của các ngân hàng ((Krim (1996); Hsu và cộng sự (2007) Baizas và Solek (2010); Hafez và El-Ansary (2015)). Theo Al-Sabbagh (2004), an toàn vốn được định nghĩa là thước đo độ nhạy cảm rủi ro của ngân hàng. Do đó, các cơ quan quản lý sử dụng tỷ lệ an toàn vốn làm thước đo quan trọng để đánh giá “tính an toàn và lành mạnh” của các NH và tổ chức lưu ký, vì vốn được coi là phần đệm hấp thụ các khoản lỗ.