Các Nhân Tố Tác Động Đến Khả Năng Sinh Lời Của Doanh Nghiệp Ngành Xây Dựng Niêm Yết Trên HOSE Và HNX

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tốc tác động đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên sàn hose, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thiện Thành
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Quỳnh Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Nợ Đến Khả Năng Sinh Lời Của Doanh Nghiệp Ngành Xây Dựng Niêm Yết
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Lý do chọn đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa đề tài
• 1.8. Bố cục đề tài
• 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Khái niệm lợi nhuận
• 2.2. Đo lường khả năng sinh lời của doanh nghiệp
• 2.3. Khái niệm khả năng sinh lời
• 2.4. Lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA)
• 2.5. Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 2.6. Lợi nhuận sau thuế trên tổng vốn đầu tư (ROI)
• 2.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp
• 2.7.1. Nợ ngắn hạn
• 2.7.2. Nợ dài hạn
• 2.7.3. Tốc độ tăng trưởng doanh thu
• 2.7.4. Tính thanh khoản
• 2.7.5. Quy mô doanh nghiệp
• 2.7.6. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.8. Các nghiên cứu liên quan
• 2.8.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.8.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 3. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5. Biến phụ thuộc
• 3.6. Biến độc lập
• 3.6.1. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA)
• 3.6.2. Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản (LDA)
• 3.6.3. Tỷ lệ khả năng thanh toán (LQ)
• 3.6.4. Tốc độ tăng trưởng của công ty (GROWTH)
• 3.6.5. Quy mô công ty (SIZE)
• 3.6.6. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 3.6.7. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng khả năng sinh lời của các doanh nghiệp ngành xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2012 – 2020
• 4.2. Lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA)
• 4.3. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA)
• 4.4. Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản (LDA)
• 4.5. Tỷ lệ khả năng thanh toán (LQ)
• 4.6. Tốc độ tăng trưởng doanh thu (GROWTH)
• 4.7. Quy mô doanh nghiệp (SIZE)
• 4.8. Thống kê mô tả
• 4.9. Phân tích ma trận tương quan
• 4.10. Kết quả mô hình hồi quy
• 4.11. Kiểm định lựa chọn mô hình nghiên cứu
• 4.12. Kiểm định nhân tử Lagrangian
• 4.13. Kiểm định Hausman
• 4.14. Kiểm định Wald cho tính thừa biến và hồi quy lại mô hình nghiên cứu
• 4.15. Kiểm định Wald cho tính thừa biến trong mô hình
• 4.16. Hồi quy lại mô hình nghiên cứu
• 4.17. Kiểm định khuyết tật mô hình nghiên cứu
• 4.18. Kiểm định VIF
• 4.19. Kiểm định tự tương quan
• 4.20. Kiểm định phương sai sai số thay đổi
• 4.21. Ước lượng mô hình FGLS
• 4.22. Đánh giá kết quả nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Nợ Khả Năng Sinh Lời Ngành Xây Dựng

Ngành xây dựng Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, ngành này có đặc thù là thời gian chiếm dụng vốn dài, khiến cho việc quản lý nợ vay trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008 đã tác động tiêu cực đến nhiều doanh nghiệp xây dựng, làm nổi bật tầm quan trọng của việc quản trị nợ hiệu quả. Bài viết này tập trung phân tích ảnh hưởng của nợ đến lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA) của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2012-2020. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 22 doanh nghiệp, kết hợp với dữ liệu vĩ mô như tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và lạm phát (INF). Mục tiêu là cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa nợ và khả năng sinh lời, từ đó đề xuất các giải pháp quản trị nợ phù hợp.

1.1. Vấn Đề Quản Trị Nợ Trong Ngành Xây Dựng Việt Nam

Quản trị nợ hiệu quả là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các nhà thầu trong nước và quốc tế, cùng với sự biến động của chi phí đầu vào, đòi hỏi các nhà quản trị phải có chiến lược quản lý nợ linh hoạt và hiệu quả. Theo báo cáo chiến lược phát triển kinh tế xã hội (2020), ngành xây dựng đóng góp khoảng 5% vào GDP mỗi năm, điều này cho thấy tầm quan trọng của ngành đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp xây dựng vẫn còn yếu kém về trình độ khoa học kỹ thuật và quản lý, dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời.

1.2. Tại Sao Nghiên Cứu Này Lại Quan Trọng

Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn đối với các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX. Kết quả nghiên cứu giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nhận diện rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời, đặc biệt là vai trò của nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra các quyết định tài chính sáng suốt hơn, tối ưu hóa cấu trúc vốn và cải thiện hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, nghiên cứu cũng cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách trong việc đánh giá và quản lý rủi ro trong ngành xây dựng.

II. Phương Pháp Đo Lường Khả Năng Sinh Lời Doanh Nghiệp Xây Dựng

Để đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp xây dựng, có nhiều chỉ số tài chính được sử dụng, trong đó phổ biến nhất là Lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA), Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Lợi nhuận sau thuế trên tổng vốn đầu tư (ROI). ROA cho biết mức độ hiệu quả trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận. ROE phản ánh khả năng tạo ra lợi nhuận trên mỗi đồng vốn chủ sở hữu. ROI thể hiện hiệu quả sử dụng vốn đầu tư để tạo ra lợi nhuận. Nghiên cứu này tập trung vào chỉ số ROA vì nó phản ánh một cách toàn diện khả năng sinh lời của doanh nghiệp, không phụ thuộc vào cấu trúc vốn. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, tốc độ tăng trưởng doanh thu, tính thanh khoản và quy mô doanh nghiệp.

2.1. Lợi Nhuận Sau Thuế Trên Tổng Tài Sản ROA Là Gì

ROA là tỷ lệ giữa lợi nhuận sau thuế và tổng tài sản của doanh nghiệp. Chỉ số này cho biết doanh nghiệp đã sử dụng tài sản của mình hiệu quả như thế nào để tạo ra lợi nhuận. ROA càng cao chứng tỏ doanh nghiệp càng hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng tài sản. Công thức tính ROA: ROA = (Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản) * 100%. ROA được sử dụng rộng rãi trong phân tích tài chính để so sánh hiệu quả hoạt động giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến ROA Của Doanh Nghiệp Xây Dựng

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến ROA của doanh nghiệp xây dựng, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Các yếu tố bên trong bao gồm hiệu quả quản lý chi phí, hiệu quả quản lý doanh thu, cấu trúc vốn và khả năng đổi mới công nghệ. Các yếu tố bên ngoài bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô, chính sách của chính phủ, mức độ cạnh tranh trong ngành và biến động của giá nguyên vật liệu. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp doanh nghiệp xây dựng đưa ra các quyết định quản lý phù hợp để cải thiện ROA.

III. Tác Động Của Nợ Ngắn Hạn Đến Lợi Nhuận Ngành Xây Dựng

Nợ ngắn hạn là các khoản nợ có thời hạn trả dưới một năm, bao gồm vay ngắn hạn ngân hàng, phải trả người bán, các khoản phải nộp nhà nước. Việc sử dụng nợ ngắn hạn có thể giúp doanh nghiệp tài trợ cho các hoạt động kinh doanh hàng ngày, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro thanh khoản nếu doanh nghiệp không quản lý dòng tiền hiệu quả. Tỷ lệ nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA) là một chỉ số quan trọng để đánh giá mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp vào nợ ngắn hạn. Nghiên cứu của Nguyễn Thiện Thành cho thấy, biến SDA có tác động ngược chiều với ROA. Điều này có nghĩa là khi tỷ lệ nợ ngắn hạn tăng lên, khả năng sinh lời của doanh nghiệp xây dựng có xu hướng giảm.

3.1. Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Việc Sử Dụng Nợ Ngắn Hạn

Ưu điểm của việc sử dụng nợ ngắn hạn bao gồm tính linh hoạt cao, dễ dàng tiếp cận và chi phí thấp hơn so với nợ dài hạn. Tuy nhiên, nợ ngắn hạn cũng có những nhược điểm như thời hạn trả nợ ngắn, áp lực trả nợ lớn và rủi ro lãi suất tăng. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa ưu điểm và nhược điểm trước khi quyết định sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động kinh doanh.

3.2. Cách Quản Lý Nợ Ngắn Hạn Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp Xây Dựng

Để quản lý nợ ngắn hạn hiệu quả, doanh nghiệp xây dựng cần tập trung vào việc quản lý dòng tiền, đảm bảo khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. Doanh nghiệp nên lập kế hoạch dòng tiền chi tiết, dự báo các khoản thu chi trong tương lai và chủ động tìm kiếm các nguồn tài trợ thay thế nếu cần thiết. Ngoài ra, việc đàm phán với nhà cung cấp để kéo dài thời gian thanh toán cũng là một giải pháp hữu hiệu để giảm áp lực trả nợ.

IV. Ảnh Hưởng Nợ Dài Hạn Đến Lợi Nhuận Ngành Xây Dựng Niêm Yết

Nợ dài hạn là các khoản nợ có thời hạn trả trên một năm, thường được sử dụng để tài trợ cho các dự án đầu tư lớn hoặc mua sắm tài sản cố định. Tỷ lệ nợ dài hạn trên tổng tài sản (LDA) cho biết mức độ sử dụng nợ dài hạn của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy biến LDA cũng có tác động ngược chiều với ROA. Điều này có nghĩa là khi tỷ lệ nợ dài hạn tăng lên, khả năng sinh lời của doanh nghiệp xây dựng có xu hướng giảm. Tuy nhiên, việc sử dụng nợ dài hạn cũng có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, đặc biệt là trong giai đoạn tăng trưởng.

4.1. Lợi Thế Của Nợ Dài Hạn Trong Đầu Tư Dự Án Xây Dựng

Việc sử dụng nợ dài hạn cho phép doanh nghiệp tài trợ cho các dự án lớn mà không cần sử dụng vốn chủ sở hữu. Điều này giúp doanh nghiệp duy trì tính chủ động trong việc quản lý vốn và mở rộng quy mô hoạt động. Ngoài ra, lãi suất của nợ dài hạn thường cố định, giúp doanh nghiệp dự đoán và quản lý chi phí lãi vay một cách hiệu quả.

4.2. Chiến Lược Giảm Thiểu Rủi Ro Từ Nợ Dài Hạn Doanh Nghiệp Xây Dựng

Để giảm thiểu rủi ro từ nợ dài hạn, doanh nghiệp xây dựng cần thực hiện thẩm định dự án kỹ lưỡng, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của dự án. Doanh nghiệp cũng nên đa dạng hóa nguồn vốn vay, tránh phụ thuộc quá nhiều vào một tổ chức tín dụng. Ngoài ra, việc quản lý rủi ro lãi suất và rủi ro tỷ giá hối đoái cũng rất quan trọng, đặc biệt là đối với các dự án có yếu tố nước ngoài.

V. Giải Pháp Tối Ưu Hóa Khả Năng Sinh Lời Quản Trị Nợ Hiệu Quả

Để cải thiện khả năng sinh lời, doanh nghiệp xây dựng cần có chiến lược quản trị nợ hiệu quả. Điều này bao gồm việc tối ưu hóa cấu trúc vốn, giảm thiểu chi phí lãi vay và quản lý rủi ro thanh khoản. Nghiên cứu của Nguyễn Thiện Thành đề xuất một số giải pháp như thanh toán tiền hàng theo đúng thỏa thuận, chuẩn bị hồ sơ vay vốn đầy đủ, báo cáo tài chính minh bạch và đa dạng hóa nguồn vốn vay. Việc áp dụng các giải pháp này giúp doanh nghiệp giảm nợ vay, gia tăng doanh thu hoạt động và cải thiện khả năng sinh lời.

5.1. Thanh Toán Đúng Hạn Bí Quyết Giảm Áp Lực Nợ Ngắn Hạn

Thanh toán tiền hàng theo đúng thỏa thuận giúp doanh nghiệp duy trì uy tín với nhà cung cấp và tránh bị phạt chậm trả. Điều này cũng giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả hơn và giảm áp lực trả nợ ngắn hạn. Doanh nghiệp nên thiết lập quy trình thanh toán rõ ràng, theo dõi chặt chẽ các khoản phải trả và chủ động thanh toán khi đến hạn.

5.2. Minh Bạch Báo Cáo Tài Chính Tăng Cường Khả Năng Tiếp Cận Vốn

Báo cáo tài chính minh bạch giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng. Điều này giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn vay dễ dàng hơn và với chi phí thấp hơn. Doanh nghiệp nên tuân thủ các chuẩn mực kế toán, kiểm toán báo cáo tài chính định kỳ và công bố thông tin đầy đủ và kịp thời.

VI. Kết Luận Tương Lai Của Khả Năng Sinh Lời Ngành Xây Dựng

Nghiên cứu này đã làm rõ tác động của nợ đến khả năng sinh lời của các doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên HOSE và HNX. Kết quả cho thấy nợ ngắn hạn và nợ dài hạn đều có tác động tiêu cực đến ROA, trong khi tốc độ tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn trong giai đoạn 2012-2020 và không xem xét đến các yếu tố định tính. Trong tương lai, có thể mở rộng nghiên cứu bằng cách xem xét thêm các yếu tố như quản trị doanh nghiệp, đổi mới công nghệ và tác động của các chính sách của chính phủ.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng

Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu định lượng từ báo cáo tài chính, bỏ qua các yếu tố định tính như năng lực quản lý, thương hiệu và mối quan hệ với các bên liên quan. Ngoài ra, dữ liệu chỉ giới hạn trong giai đoạn 2012-2020, có thể không phản ánh đầy đủ tình hình hiện tại của ngành xây dựng. Hướng nghiên cứu mở rộng có thể bao gồm việc thu thập dữ liệu phỏng vấn, khảo sát và mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các doanh nghiệp chưa niêm yết.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Nợ Trong Bối Cảnh Mới

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự biến động của thị trường tài chính, việc quản trị nợ hiệu quả càng trở nên quan trọng đối với các doanh nghiệp xây dựng. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng chiến lược quản lý nợ phù hợp với tình hình kinh doanh và điều kiện thị trường, đồng thời chú trọng đến việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro và cải thiện hiệu quả hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề, lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và hạn chế của việc nghiên cứu và bố cục đề tài nghiên cứu, từ đó làm cơ sở cho việc tiếp tục nghiên cứu các chương tiếp theo. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN Ở chương này, tác giả giới thiệu khái niệm về nợ, lợi nhuận, khả năng sinh lời, công thức đo lường nợ, chỉ số nợ và khả năng sinh lời, đề cập lý thuyết về nợ và các nhân tố ngoài nợ tác động đến khả năng sinh lời của các công ty ngành xây dựng được niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE và HNX. Đồng thời, chương này cũng tổng hợp các nghiên cứu trước đây về nợ tác động đến khả năng sinh lời của các công ty ngành xây dựng được niêm yết trên sàn HOSE và HNX. Khái niệm lợi nhuận Theo Ngô Kim Phượng (2018), “Lợi nhuận của doanh nghiệp là số chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá trị giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp.

Do đó, lợi nhuận phụ thuộc vào hoạt động sản xuất kinh doanh và trình độ quản lý của doanh nghiệp. Một trong những mục tiêu quan trọng của các doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận”. Theo Trần Ngọc Thơ (2007), “Lợi nhuận là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu và chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra, bao gồm cả chi phí cơ hội, để đạt được doanh thu đó từ các hoạt động của doanh nghiệp mang lại. Lợi nhuận của doanh nghiệp là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh kết quả kinh doanh của chính doanh nghiệp”.

Tóm lại, lợi nhuận của doanh nghiệp có thể được hiểu là khoản chênh lệch được xác định giữa tổng doanh thu và tổng chi phí hợp lệ trong năm tài chính. Lợi nhuận doanh nghiệp được thực hiện trong năm là kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm lợi nhuận thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh chính và các hoạt động khác. Thời điểm xác định lợi nhuận hàng năm được thực hiện khi quyết toán niên độ, lập báo cáo tài chính năm. Lợi nhuận của doanh nghiệp được chia thành hai loại quan trọng là: lợi nhuận trước thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp, được xác định như sau: Lợi nhuận trước thuế: số lợi nhuận thu được trong năm của doanh nghiệp từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và các hoạt động khác phát sinh trong năm trước khi nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.

Lợi nhuận trước thuế là tổng lợi nhuận của toàn doanh nghiệp. Theo Ngô Kim Phượng (2018), lợi nhuận trước thuế được tính như sau: Lợi nhuận trước thuế = Tổng thu nhập - Tổng chi phí Cũng theo Ngô Kim Phượng (2018), lợi nhuận sau thuế là phần chênh lệch giữa lợi nhuận trước thuế và thuế thu nhập doanh nghiệp. Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế - Thuế thu nhập doanh nghiệp 6 2. Đo lường khả năng sinh lời của doanh nghiệp 2.

Khái niệm khả năng sinh lời Khả năng sinh lời Nguyễn Văn Ngọc (2012) giải thích như sau: " Khả năng sinh lời là khái niệm phản ánh mối quan hệ giữa lợi nhuận và quy mô doanh nghiệp. Thông thường khả năng sinh lời được tính bằng cách lấy lợi nhuận chia cho tổng tài sản sử dụng, khối lượng tư bản dài hạn hoặc số người lao động. Nó cho chúng ta biết hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định". Đối với một doanh nghiệp, khả năng sinh lời chính là kết quả của việc sử dụng các tài sản về cơ sở vật chất và tài sản nguồn vốn.

Ngoài ra, khả năng sinh lời của một doanh nghiệp cần đáp ứng được: Đảm bảo việc duy trì vốn cho doanh nghiệp tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh, đóng góp vào việc tăng vốn đầu tư, trả được các khoản lãi vay và đảm bảo hoàn trả khoản vay. Lợi nhuận thu được từ các hoạt động sinh lời trong năm có thể được trích chia cho cổ đông hoặc duy trì dưới dạng vốn dự trữ. Lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA) Theo Ngô Kim Phượng (2018), ROA đo lường hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận sau thuế, không phân biệt tài sản này được hình thành bởi nguồn vốn vay hay vốn chủ sở hữu. ROA là suất sinh lời trên tài sản của doanh nghiệp sau tác động của thuế nhưng chưa có tác động của nợ, do đó ROA chịu ảnh hưởng bởi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tỷ suất này được xác định bởi công thức sau: ROA = Lợi nhuận ròng / Tổng tài sản Tài sản của một công ty được hình thành từ vốn vay và vốn chủ sở hữu. Cả hai nguồn vốn này được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động của doanh nghiệp. Hiệu quả của việc chuyển vốn đầu tư thành lợi nhuận được thể hiện qua ROA. ROA càng cao càng tốt vì công ty đang kiếm được nhiều tiền hơn.

Tuy nhiên đối với ngành xây dựng thì ROA luôn ở mức thấp sở dĩ như vậy là do khối lượng tài sản của ngành xây dựng có giá trị rất lớn. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp, các nhà quản trị cũng cần phải cân nhắc tới chỉ tiêu ROA. Lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) Ngô Kim Phượng (2018), ROE là chỉ tiêu phản ánh một đồng vốn đầu tư của chủ sở hữu vào doanh nghiệp đem lại cho chủ sở hữu bao nhiêu đồng lợi nhuận sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp. ROE có liên quan đến chi phí lãi vay, liên quan đến chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.

vì vậy nó là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của chủ sở hữu dưới tác động của đòn 7 bẩy tài chính. Tỷ lệ ROE càng cao càng chứng tỏ doanh nghiệp sử dụng hiệu quả vốn của cổ đông, có nghĩa là công ty đã cân đối một cách hài hòa giữa vốn cổ đông với vốn đi vay để khai thác lợi thế cạnh tranh của mình trong quá trình huy động vốn, mở rộng quy mô. Tỷ suất này được xác định bởi công thức sau: ROE = Lợi nhuận ròng / Vốn chủ sở hữu 2. Lợi nhuận sau thuế trên tổng vốn đầu tư (ROI) Ngô Kim Phượng (2018), ROI đo lường khả năng tạo ra lợi nhuận trên một đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp, không phân biệt vốn đầu tư được hình thành từ những nguồn nào, một đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp tạo ra cho nền kinh tế bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Do ROI được xác định dựa trên lợi nhuận trước thuế và lãi vay nên ROI không phụ thuộc vào mức độ sử dụng nợ và chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp. Vì vậy, ROI là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sử dụng vốn khách quan nhất và có thể được dùng để so sánh khả năng sinh lời của vốn đầu tư ở các doanh nghiệp khác nhau. Bên cạnh đó, ROI vừa là cơ sở để đánh giá khả năng trả lãi của doanh nghiệp, vừa là cơ sở để đánh giá tác động của đòn bẩy tài chính và ra quyết định huy động vốn. Tỷ suất này được xác định bởi công thức sau: ROI = Lợi nhuận trước thuế và lãi vay / Tổng vốn bình quân 2.

Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp 2. Nợ ngắn hạn Các nghiên cứu trước đây thường sử dụng chỉ tiêu hệ số nợ ngắn hạn trên tổng tài sản để phân tích ảnh hưởng của nợ ngắn hạn đến tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp. Hệ số nợ ngắn hạn trên tổng tài sản cho biết mức độ sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho tài sản của doanh nghiệp, tức là nguồn vốn ngắn hạn chiếm bao nhiêu % trong tổng nguồn vốn (hay tài sản) của doanh nghiệp (tài sản bằng nguồn vốn). Theo Trần Ngọc Thơ (2007), hệ số nợ ngắn hạn trên tổng tài sản (SDA) được tính như sau: SDA = Nợ Ngắn hạn / Tổng tài sản Theo nghiên cứu của Abor (2005), Gill (2011), Gleason (2000), Bùi Đan Thanh (2016) nhận thấy rằng tỷ số nợ ngắn hạn trên tổng tài sản có mối quan hệ cùng chiều đáng kể đến lợi nhuận của các doanh nghiệp.

Ngược lại, các nghiên cứu của Tian và Zeitun (2007), Ahmad (2012), Khan (2012), Nguyễn Thị Diệu Chi (2018) cho rằng tỷ số nợ ngắn hạn trên tổng tài sản có tác động tiêu cực đến lợi nhuận của các doanh nghiệp. Cấu trúc vốn doanh nghiệp là sự kết hợp của nhiều dạng vốn bên ngoài khác nhau, được sử dụng để tài trợ cho một doanh nghiệp. Cấu trúc vốn trình bày chi tiết thành phần vốn nợ và vốn chủ sở hữu của một doanh nghiệp. Tuy nhiên, Cấu trúc vốn nợ đứng trên góc độ nguồn vốn 8 huy động là mối tương quan giữa vốn nợ/tổng tài sản gồm các chỉ tiêu như: Tổng nợ/tổng tài sản, nợ ngắn hạn/tổng tài sản, nợ dài hạn/tổng tài sản.

Theo nghiên cứu của Bevan và Danbolt (2002) cho rằng mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và tài sản cố định phụ thuộc vào loại nợ. Kết quả này cho thấy, tỷ lệ nợ dài hạn có tương quan dương với tỷ trọng tài sản cố định, trong khi nợ ngắn hạn lại có xu hướng ít hơn nếu doanh nghiệp có tài sản cố định nhiều hơn. Theo Bùi Đan Thanh (2016), nợ ngắn hạn có ưu điểm là dễ huy động hơn, rủi ro lãi suất và tỷ giá ít hơn hoặc dễ dự đoán hơn; tuy nhiên lại gây áp lực lên các hệ số về khả năng thanh toán của doanh nghiệp và trong tổng nợ của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa thì nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn (trung bình chiếm khoảng từ 90% đến 95%). Như vậy, nếu tổng nợ tác động cùng chiều đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp thì nợ ngắn đóng vai trò chủ yếu.

Nợ dài hạn Để phân tích ảnh hưởng của nợ dài hạn đến tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp, các nghiên cứu trước đây thường sử dụng chỉ tiêu hệ số nợ dài hạn trên tổng tài sản. Hệ số nợ dài hạn trên tổng tài sản cho biết mức độ sử dụng nợ dài hạn để tài trợ cho tài sản của doanh nghiệp, tức là nợ chiếm bao nhiêu % trong tổng nguồn vốn (hay tài sản) của doanh nghiệp (tài sản bằng nguồn vốn). Nghiên cứu của Gleason (2000), Gill (2011), Trần Hùng Sơn (2008) cho rằng trong các yếu tố tác động đến lợi nhuận của doanh nghiệp thì tỷ số giữa nợ dài hạn trên tổng tài sản có quan hệ đồng biến với lợi nhuận.