BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp.HCM ******* TRỊNH THỊ THANH HÀ TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS TRẦN THỊ THÙY LINH TP HỒ CHÍ MINH – 2013 i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn tới: Quý Thầy, Cô Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh, Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp và Viện Đào tạo sau đại học đã hết lòng giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt thời gian tôi học tại trường. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Thị Thùy Linh – Giảng viên Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp đã hướng dẫn tận tình phương pháp khoa học và nội dung đề tài giúp tôi hoàn thành luận văn này Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè các lớp cao học khóa 19 của Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh đã hỗ trợ, động viên khích lệ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã hết sức cố gắng để hoàn thiện luận văn, trao đổi và tiếp thu các ý kiến đóng góp của Quý Thầy Cô và bạn bè, tham khảo nhiều tài liệu, song cũng không tránh khỏi những sai sót. Rất mong nhận được những thông tin đóng góp, phản hồi quý báu từ Quý Thầy cô và bạn đọc.
Xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2013 Người viết Trịnh Thị Thanh Hà 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Cô hướng dẫn là PGS.TS Trần Thị Thùy Linh. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo.
Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường về sự cam đoan này. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2013 Người viết Trịnh Thị Thanh Hà i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt DN Doanh nghiệp DUMMY Biến giả EBITDA Earnings before interest, taxes, Lợi nhuận trước lãi, thuế và depreciation khấu hao HNX Hanoi Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HORI Horizontal Chiều ngang HOSE HoChiMinh Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán TP HCM MERG Merger Sáp nhập M&A Merger & Acquisiton Sáp nhập và mua lại OTC Over The Counter Market Thị trường chứng khoán phi tập trung POSTPROF Post-merger profitability Lợi nhuận sau sáp nhập PREGRO Pre-merger growth Tăng trưởng trước sáp nhập PREIMP Pre-merger improvement Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập PREPROF Pre-merger profitability Lợi nhuận trước sáp nhập SIZE Size Quy mô của công ty SUB Subsidiary company Công ty con TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TS Tài sản UPCOM Unlisted PublicCompany Market Thị trường giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết 4 DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU Hình 4.1: Thống kê các thương vụ M&A phân chia theo ngành.2: Thống kê số lượng và giá trị M&A tại Việt Nam (2003 – Q12012).3: Lợi nhuận trước M&A (PREPROF) và lợi nhuận sau M&A (POSTPROF).4: Quy mô các công ty trong mẫu nghiên cứu.5: Biểu đồ thống kê mô tả của biến phụ thuộc (POSTPROF).1: Tóm lược kếtquả nghiên cứu thực nghiệm.1: Bảng mô tả cách tính của các biến.1: Bảng tổng hợp các biến của mô hình hồi quy.2: Thống kê mô tả các biến độc lập và biến phụ thuộc.3: Ma trận tương quan của các biến.4 ết quả hồi quy.5: iểm định ald Test. ết quả hồi quy đ ch nh s a.7: Tổng hợp kết quả sau kiểm định.8 Bảng tóm t t quan hệ gi a các biến độc lập và Lợi nhuận sau M&A (POSTPROF).35 5 MỤC LỤC Lời cảm ơn.i Lời cam đoan.ii Danh mục từ viết tắt.iii Danh mục hình và bảng biểu.iv Mục lục.viii CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu. 2 1 2 1 Mục tiêu chung.2 1 2 2 Câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.2 1 3 1 Đối tượng nghiên cứu.2 1 3 2 Phạm vi nghiên cứu.4 Phƣơng pháp nghiên cứu.5 Bố cục đề tài.3 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.
4 CHƢƠNG 2 : TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của M&A lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 5 2.2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận hậu sáp nhập.3 Tóm lƣợc các kết quả nghiên cứu thực nghiệm.9 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 11 CHƢƠNG 3 : PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Dữ liệu nghiên cứu.2 Mô tả các biến trong mô hình.3 Mô hình nghiên cứu.4 Phƣơng pháp kiểm định.16 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.18 CHƢƠNG 4 : TÁC ĐỘNG CỦA M&A ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ CỦA DOANH NGHIỆP 4.1 Phân tích các biến của mô hình. 19 4 1 1 Tình hình M&A ở Việt Nam giai đoạn 2008-2012.19 4 1 2 Phân tích các biến độc lập và biến phụ thuộc của mô hình.2 Kết quả nghiên cứu. 23 4 2 1 Thống kê mô tả.23 4 2 2 Ma trận tương quan của các biến độc lập.25 4 2 3 iểm định giả thiết về hệ số hồi quy.
Kết quả hồi quy. iểm định sự ph hợp của mô hình hồi qui. iểm định sự có m t của biến không c n thiết ( ald Test).7iểm định đa cộng tuyến.8ết luận kết quả nghiên cứu.32 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 36 CHƢƠNG 5 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC ĐỀ UẤT VỀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 5.1 Kết quả nghiên cứu về tác động của M&A đến hiệu quả hoạt động của các công ty sau M&A.2 Những hạn chế của luận văn.3 Đề xuất hƣớng nghiên cứu về sáp nhập và mua lại cho các doanh nghiệp trong thời gian tới.38 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5.41 KẾT LUẬN CHUNG.
42 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC: Phụ lục 1: Bảng biểu hồi quy Phụ lục 2: Danh sách các công ty trong mẫu nghiên cứu viii 8 TÓM TẮT (ABSTRACT) Bài nghiên cứu này nghiên cứu tác động của việc sáp nhập và mua lại lên hiệu quả của các công ty bằng cách phân tích sự tác động của các chỉ số tài chính lên lợi nhuận sau khi sáp nhập của các công ty tham gia vào việc sáp nhập. Phân tích hiệu quả hoạt động sau khi sáp nhập bằng cách so sánh hiệu quả hoạt động sau khi sáp nhập với hiệu quả hoạt động trước khi sáp nhập của công ty mua lại và xác định nguồn gốc của những thay đổi do sáp nhập gây ra, nghiên cứu cho thấy rằng sáp nhập không dẫn đến hiệu quả được cải thiện. So sánh hiệu quả của các công ty tham gia vào việc sáp nhập với các công ty không tham gia vào việc sáp nhập cho thấy rằng nếu không có sáp nhập xảy ra, lợi nhuận giai đoạn hậu sáp nhập sẽ được cải thiện Phương pháp hồi quy bình phương bé nhất (OLS) được sử dụng để kiểm định sự tác động của việc sáp nhập lên hiệu quả của các công ty. Mẫu nghiên cứu gồm 61 công ty (trong đó có 31 công ty có thực hiện hoạt động M&A và 30 công ty không thực hiện M&A) trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2012.
Kết quả cho thấy không có khác biệt đáng kể trong các chỉ số tài chính của hai công ty tham gia vào việc sáp nhập. Các vụ sáp nhập dường như dẫn đến sự cộng hưởng tài chính và tăng trưởng nhất thời. Nhân tố tác động đến lợi nhuận sau M&A của các công ty là: Sự cải thiện hiệu quả trước M&A (PREIMP). Mức độ ảnh hưởng của biến Cải thiện hiệu quả trước M&A (PREIMP) lên Lợi nhuận sau M&A ở doanh nghiệp không tham gia M&A nhiều hơn ở doanh nghiệp có tham gia M&A.
TỪ KHÓA: Sáp nhập, mua lại, tác động, hiệu quả, M&A 1 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong tiến trình phát triển kinh tế, việc liên kết, sáp nhập, mua lại các doanh nghiệp để hình thành những doanh nghiệp lớn mạnh hơn là xu hướng phổ biến tất yếu, nhất là trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu như hiện nay. Trên thế giới, các hoạt động mua bán, sáp nhập đã được hình thành rất sớm và phổ biến ở các nước có nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh quyết liệt giữa các công ty với nhau. Đi đầu trong hoạt động này có thể nói đến là Mỹ, sau đó là Châu Âu, Châu Mỹ la tinh và Châu Á. Tại Việt Nam, đây là một vấn đề khá mới mẻ nhưng theo dự báo của các chuyên gia, làn sóng sáp nhập, hợp nhất và mua lại trên thị trường sẽ diễn ra nhanh hơn và sẽ sôi động hơn trong thời gian tới.
Trước tình hình đó, các doanh nghiệp Việt Nam muốn tồn tại và cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước nói riêng và các doanh nghiệp trên thế giới nói chung, thì phương pháp hiệu quả là sáp nhập và mua lại để tạo thành các doanh nghiệp lớn nhằm tăng năng lực cạnh tranh và tăng hiệu quả. Qua tham khảo các bài nghiên cứu thực nghiệm ở của Babli Dhiman, Bilal A. Parray Vardhana (2011), Konstantinos Agorastos, Michail Pazarskis, Theofanis Karagiorgos (2012) và các nghiên cứu thực nghiệm khác về vấn đề hiệu quả hoạt động sau M&A của các công ty, và cũng vì sự mới mẻ, sôi động và nóng bỏng của vấn đề này nên tôi đã chọn đề tài: “Tác động của việc sáp nhập và mua lại đối với hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Mục tiêu nghiên cứu chung của luận văn là nghiên cứu về tác động của việc sáp nhập và mua lại đối với hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam trong giai đoạn từ 2008 đến 2012 1.2 Câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định hiệu quả của doanh nghiệp sau sáp nhập và mua lại. ài nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi sau: Xác định những nhân tố nào của M&A ảnh hưởng đến hiệu quả của các doanh nghiệp hậu sáp nhập ở Việt Nam? Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam sau M&A như thế nào? 1.3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.