Tác động của việc sáp nhập và mua lại đến hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam

Nghiên cứu tác động của sáp nhập và mua lại đến hiệu quả doanh nghiệp tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho các nhà quản lý.

• Tác giả: Trịnh Thị Thanh Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Việc Sáp Nhập Và Mua Lại Đối Với Hiệu Quả Của Các Doanh Nghiệp Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU
• MỤC LỤC
• 1. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT LUẬN CHƢƠNG 1
• 2. CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY
• 2.1. CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA M&A LÊN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP
• 2.2. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN LỢI NHUẬN HẬU SÁP NHẬP
• 2.3. TÓM LƯỢC CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
• 3. CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến trong mô hình
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. PhƢơng pháp kiểm định
• 3.5. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3
• 4. CHƢƠNG 4: TÁC ĐỘNG CỦA M&A ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ CỦA DOANH NGHIỆP
• 4.1. Phân tích các biến của mô hình
• 4.1.1. Tình hình M&A ở Việt Nam giai đoạn 2008-2012
• 4.1.2. Phân tích các biến độc lập và biến phụ thuộc của mô hình
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Thống kê mô tả
• 4.2.2. Ma trận tương quan của các biến độc lập
• 4.2.3. Kiểm định giả thiết về hệ số hồi quy. Kết quả hồi quy. Kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi qui. Kiểm định sự có mặt của biến không cần thiết (ald Test). Kiểm định đa cộng tuyến. Kết luận kết quả nghiên cứu
• 4.3. KẾT LUẬN CHƢƠNG 4
• 5. CHƢƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC ĐỀ XUẤT VỀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của M&A đến hiệu quả hoạt động của các công ty sau M&A
• 5.2. Những hạn chế của luận văn
• 5.3. Đề xuất hƣớng nghiên cứu về sáp nhập và mua lại cho các doanh nghiệp trong thời gian tới
• 5.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 5
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Bảng biểu hồi quy
• Phụ lục 2. Danh sách các công ty trong mẫu nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của M A đến hiệu quả doanh nghiệp tại Việt Nam

Sáp nhập và mua lại (M&A) đã trở thành một xu hướng quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Hoạt động này không chỉ giúp các doanh nghiệp mở rộng quy mô mà còn cải thiện hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, tác động của M&A đến hiệu quả doanh nghiệp vẫn là một vấn đề gây tranh cãi. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của M&A và ảnh hưởng của nó đến hiệu quả doanh nghiệp tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và vai trò của M A trong nền kinh tế

M&A là quá trình kết hợp hai hoặc nhiều doanh nghiệp thành một thực thể duy nhất. Vai trò của M&A trong nền kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

1.2. Tình hình M A tại Việt Nam trong những năm gần đây

Thị trường M&A tại Việt Nam đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong những năm qua. Các thương vụ M&A không chỉ diễn ra trong nước mà còn thu hút sự quan tâm từ các nhà đầu tư nước ngoài.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện M A tại Việt Nam

Mặc dù M&A mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức mà các doanh nghiệp phải đối mặt. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của các thương vụ M&A.

2.1. Rủi ro trong quá trình M A

Rủi ro trong M&A có thể đến từ việc định giá không chính xác, sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp, và khả năng tích hợp sau sáp nhập. Những yếu tố này có thể dẫn đến thất bại trong việc đạt được hiệu quả mong muốn.

2.2. Thách thức trong quản lý sau M A

Quản lý sau M&A là một yếu tố quan trọng quyết định thành công của thương vụ. Việc duy trì sự ổn định và động lực làm việc của nhân viên là một thách thức lớn mà các doanh nghiệp phải đối mặt.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của M A đến hiệu quả doanh nghiệp

Để đánh giá tác động của M&A đến hiệu quả doanh nghiệp, nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy và phân tích dữ liệu từ các doanh nghiệp đã thực hiện M&A.

3.1. Mô hình nghiên cứu và các biến số

Mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm các biến độc lập như lợi nhuận trước sáp nhập, quy mô công ty, và mức độ cải thiện hiệu quả trước sáp nhập để phân tích tác động đến lợi nhuận sau M&A.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các doanh nghiệp trong giai đoạn từ 2008 đến 2012, nhằm đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của M A đến hiệu quả doanh nghiệp

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng M&A không luôn dẫn đến sự cải thiện hiệu quả doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp đã gặp khó khăn trong việc duy trì lợi nhuận sau sáp nhập.

4.1. Phân tích lợi nhuận trước và sau M A

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp không đạt được lợi nhuận cao hơn sau khi thực hiện M&A, điều này cho thấy sự cần thiết phải xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định sáp nhập.

4.2. So sánh hiệu quả giữa doanh nghiệp M A và không M A

Kết quả cho thấy rằng các doanh nghiệp không tham gia M&A có thể có hiệu quả hoạt động tốt hơn trong một số trường hợp, điều này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của M&A.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của M A tại Việt Nam

M&A sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần phải thận trọng và có chiến lược rõ ràng để tối ưu hóa hiệu quả từ các thương vụ này.

5.1. Đề xuất cho các doanh nghiệp trong tương lai

Các doanh nghiệp nên thực hiện các nghiên cứu kỹ lưỡng và xây dựng kế hoạch tích hợp hiệu quả để đảm bảo thành công trong các thương vụ M&A.

5.2. Triển vọng phát triển của thị trường M A tại Việt Nam

Thị trường M&A tại Việt Nam dự kiến sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, với nhiều cơ hội và thách thức mới cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường sáp nhập và mua lại tại Việt Nam đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc cả về quy mô lẫn giá trị giao dịch. Từ con số khiêm tốn 18 thương vụ với tổng trị giá 61 triệu USD vào năm 2005, thị trường đã bùng nổ mạnh mẽ và xác lập mức kỷ lục 5,1 tỷ USD vào năm 2012, tăng gấp 5 lần so với mức 1,08 tỷ USD của năm 2009. Đáng chú ý, các doanh nghiệp nội địa ngày càng chủ động khi chiếm tới 77% tổng số lượng thương vụ trong giai đoạn 5 năm và đóng vai trò bên mua trong 45% số thương vụ năm 2012.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là liệu các thương vụ này có thực sự tạo ra giá trị hiệp lực dài hạn và nâng cao năng lực tài chính cho doanh nghiệp, hay chỉ đơn thuần mang lại sự tăng trưởng quy mô mang tính nhất thời. Mục tiêu cụ thể của đề tài là phân tích tác động thực chất của hoạt động mua bán và sáp nhập đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp, đồng thời lượng hóa mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đặc trưng tài chính tiền sáp nhập lên lợi nhuận giai đoạn hậu sáp nhập.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 61 doanh nghiệp và ngân hàng niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2008 đến 2012, thu thập chuỗi dữ liệu tài chính kéo dài 3 năm trước và 3 năm sau thời điểm thực hiện thương vụ. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp các nhà quản trị doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đánh giá đúng bản chất của tái cấu trúc doanh nghiệp, từ đó tối ưu hóa chiến lược đầu tư và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trên thị trường tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai trụ cột lý thuyết kinh tế tài chính kinh điển: Lý thuyết hiệu quả và tính hiệp lực của Hitt và cộng sự (2001), cùng Lý thuyết thị trường và quyền lực định giá của Zheer và Souder (2004) kết hợp nghiên cứu của Andrade và cộng sự (2001). Lý thuyết tính hiệp lực chỉ ra rằng việc sáp nhập giúp tối ưu hóa chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả kinh tế theo quy mô và phạm vi. Trong khi đó, lý thuyết quyền lực thị trường nhấn mạnh việc gia tăng sức mạnh thị phần giúp củng cố vị thế tài chính và thúc đẩy doanh thu dài hạn.

Các khái niệm và biến số chính trong mô hình bao gồm:

• Lợi nhuận sau sáp nhập (POSTPROF): Đo lường bằng lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA) bình quân trong 3 năm sau sáp nhập (từ năm t+1 đến t+3).
• Lợi nhuận trước sáp nhập (PREPROF): EBITDA bình quân 3 năm trước sáp nhập (từ năm t-3 đến t-1).
• Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập (PREIMP): Mức chênh lệch EBITDA giữa năm t-1 và năm t-3.
• Tốc độ tăng trưởng trước sáp nhập (PREGRO): Tỷ lệ tăng trưởng bình quân của tổng tài sản trong 3 năm trước thương vụ.
• Quy mô công ty (SIZE) và Độ tuổi doanh nghiệp (AGE): Đo lường bằng giá trị tổng tài sản bình quân và số năm hoạt động tính đến thời điểm sáp nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, bản cáo bạch và bản tin giao dịch chính thức của các sàn HOSE, HNX, UPCOM và thị trường OTC. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật ghép cặp tương đồng (matched pairs sampling) với tổng quy mô mẫu gồm 61 doanh nghiệp và ngân hàng. Trong đó bao gồm 31 đơn vị có thực hiện thương vụ sáp nhập và 30 đơn vị đối chứng không tham gia sáp nhập nhưng có sự tương đồng chặt chẽ về quy mô tài sản và lĩnh vực hoạt động. Cơ cấu mẫu phân bổ gồm 43 công ty niêm yết trên HOSE, 12 công ty trên HNX, 1 công ty trên UPCOM và 5 công ty giao dịch trên sàn OTC. Về phân bổ quy mô tài sản, nhóm dưới 500 tỷ đồng chiếm 22,95%, từ 500 đến 1.000 tỷ đồng chiếm 8,20%, từ 1.000 đến 10.000 tỷ đồng chiếm 44,26% và nhóm trên 10.000 tỷ đồng chiếm 24,95%.

Mô hình hồi quy đa biến được ước lượng theo phương pháp bình phương bé nhất (OLS) thông qua phần mềm kinh tế lượng EViews. Phương pháp OLS được lựa chọn nhờ khả năng phân tách chính xác mức độ tác động độc lập của từng biến tài chính và các biến tương tác giả (MERG, SUB, HORI) lên biến phụ thuộc POSTPROF, đồng thời cho phép thực hiện các kiểm định ràng buộc giả thiết Wald để loại bỏ các biến không có ý nghĩa thống kê và kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến. Timeline nghiên cứu được thiết lập theo chu kỳ 7 năm cho mỗi đối tượng (3 năm trước, năm diễn ra thương vụ t và 3 năm sau), giúp phản ánh toàn diện tác động trung và dài hạn của hoạt động tái cấu trúc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình kinh tế lượng mang lại các phát hiện thực nghiệm quan trọng:

Thứ nhất, mức lợi nhuận EBITDA sau sáp nhập bình quân của toàn bộ mẫu đạt 750.678 triệu đồng, trong đó nhóm doanh nghiệp có sáp nhập đạt 806.409 triệu đồng, cao hơn 20,58% so với mức bình quân 668.761 triệu đồng của nhóm không tham gia sáp nhập. Tuy nhiên, sự vượt trội này không phản ánh bản chất nâng cao hiệu quả nội tại mà chủ yếu do việc gộp quy mô tài sản và doanh thu cơ học.

Thứ hai, biến Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập (PREIMP) là biến độc lập duy nhất có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (hệ số t-statistic đạt 6,6917 với giá trị p-value = 0,0000). Đối với các doanh nghiệp không tham gia sáp nhập, khi PREIMP tăng 1 đơn vị thì lợi nhuận sau sáp nhập tăng tương ứng tới 2,58 đơn vị. Trong khi đó, ở các doanh nghiệp có sáp nhập, hệ số tác động này chỉ đạt 0,99 đơn vị EBITDA.

Thứ ba, các nhân tố như Lợi nhuận trước sáp nhập (PREPROF), Quy mô tài sản (SIZE trung bình toàn mẫu là 21.002.856 triệu đồng), Tăng trưởng tài sản (PREGRO đạt mức trung bình 3,33%), Tuổi doanh nghiệp (AGE bình quân 15 năm), cùng các hình thức sáp nhập công ty con (SUB) hay sáp nhập theo chiều ngang (HORI) đều không có ý nghĩa thống kê giải thích cho sự biến thiên của lợi nhuận hậu sáp nhập sau khi thực hiện kiểm định Wald (giá trị F-statistic = 1,3134, p-value = 0,2709 > 0,05).

Thứ tư, mô hình hồi quy ban đầu giải thích được 79,00% sự biến thiên của lợi nhuận hậu sáp nhập (R-squared = 0,7900; Adjusted R-squared = 72,93%; F-statistic = 13,02 với p-value = 0,0000). Sau khi loại bỏ các biến thừa để khắc phục hiện tượng đa cộng tuyến giữa PREPROF và SIZE (hệ số tương quan r = 0,8231), phương trình hồi quy tối ưu xác lập rõ ràng sự suy giảm hiệu quả biên tại nhóm doanh nghiệp sáp nhập.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thống kê có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh tốc độ tăng trưởng EBITDA giữa nhóm có sáp nhập và nhóm không sáp nhập, kết hợp với đồ thị phân tán biểu diễn độ dốc đường hồi quy giữa PREIMP và POSTPROF. Đường dốc của nhóm không sáp nhập có hệ số góc 2,58 lớn hơn rõ rệt so với đường dốc 0,99 của nhóm sáp nhập, minh chứng cụ thể cho việc hiệu quả sinh lời trên từng đồng cải thiện tiền sáp nhập bị suy giảm sau khi hợp nhất.

Nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng này bắt nguồn từ các rào cản trong quá trình tích hợp hậu sáp nhập tại Việt Nam giai đoạn 2008-2012. Việc sáp nhập phần lớn chỉ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng tài chính ngắn hạn và sự tăng trưởng nhất thời về quy mô tài sản. Sự xung đột về văn hóa tổ chức, bất cập trong hệ thống quản trị, chi phí tái cấu trúc lao động dôi dư và khó khăn khi xử lý các khoản nợ tồn đọng đã triệt tiêu lợi thế quy mô kỳ vọng. Kết quả này củng cố mạnh mẽ các kết luận thực nghiệm của Vardhana Pawaskar (2001), Surjit (2002) và Konstantinos Agorastos cùng cộng sự (2012), phản bác quan điểm cho rằng sáp nhập luôn tự động đem lại giá trị cộng hưởng tài chính vượt trội cho doanh nghiệp mua lại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, các giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng các thương vụ mua bán và sáp nhập tại thị trường Việt Nam:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình thẩm định toàn diện (Due Diligence) trong giai đoạn tiền sáp nhập. Ban lãnh đạo doanh nghiệp mua lại cần tập trung đánh giá chính xác chất lượng tài sản thực, các khoản nợ tiềm tàng và tính tương thích công nghệ thay vì chỉ chạy theo quy mô danh nghĩa, hướng tới mục tiêu cắt giảm ít nhất 20% đến 30% chi phí ẩn phát sinh trong vòng 6 tháng đầu sau khi hoàn tất giao dịch.

Thứ hai, thiết lập chiến lược tích hợp văn hóa và tái cấu trúc nhân sự chuyên trách. Hội đồng quản trị và Ban điều hành cần thành lập Ủy ban tích hợp hậu sáp nhập để chuẩn hóa quy trình vận hành và dung hòa xung đột tổ chức, đặt chỉ tiêu duy trì tỷ lệ gắn kết của đội ngũ nhân sự then chốt đạt trên 85% trong suốt thời gian 12 tháng đầu vận hành thực thể mới.

Thứ ba, hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế minh bạch hóa thông tin thị trường. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết quy định về định giá doanh nghiệp độc lập, quyền lợi của cổ đông thiểu số và trách nhiệm công bố thông tin, phấn đấu rút ngắn 40% thời gian xử lý thủ tục cấp phép chuyển nhượng trong giai đoạn 2024-2026.

Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị rủi ro đòn bẩy tài chính. Các định chế tài chính và quỹ đầu tư cần áp dụng chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn vốn, giới hạn tỷ lệ nợ vay tài trợ cho thương vụ không vượt quá mức 60% tổng giá trị giao dịch nhằm phòng ngừa rủi ro mất thanh khoản khi thị trường biến động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo và Giám đốc tài chính (CFO): Cung cấp khung đánh giá định lượng giúp nhận diện rủi ro suy giảm hiệu quả biên trước khi quyết định thực hiện thương vụ thâu tóm, từ đó xây dựng kế hoạch tích hợp hậu sáp nhập bài bản.
• Chuyên viên phân tích đầu tư và tổ chức tư vấn tài chính: Sử dụng các mô hình kiểm định thực nghiệm và hệ số tương quan tài chính làm công cụ định giá, phân tích tính khả thi và đo lường giá trị thực tế của các thương vụ mua bán sáp nhập trên thị trường chứng khoán.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu học thuật tham khảo mẫu mực về phương pháp nghiên cứu ghép cặp tương đồng, mô hình kinh tế lượng OLS và kỹ thuật kiểm định mô hình bằng phần mềm EViews.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Tham khảo các bằng chứng thực nghiệm để xây dựng chính sách giám sát thị trường, hoàn thiện hành lang pháp lý và thúc đẩy tính minh bạch thông tin cho hoạt động tái cấu trúc doanh nghiệp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động sáp nhập và mua lại có tự động giúp doanh nghiệp nâng cao lợi nhuận không? Kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên 61 doanh nghiệp cho thấy sáp nhập không tự động làm tăng hiệu quả sinh lời dài hạn. Hoạt động này chủ yếu tạo ra sự cộng hưởng tài chính ngắn hạn và mở rộng quy mô cơ học, trong khi hiệu quả hoạt động thực chất sau sáp nhập có xu hướng suy giảm so với các doanh nghiệp tăng trưởng tự thân.

Nhân tố tài chính nào tác động mạnh nhất đến lợi nhuận của doanh nghiệp hậu sáp nhập? Biến Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập (PREIMP) là nhân tố duy nhất có ý nghĩa thống kê ở mức ý nghĩa 1%. Mức độ cải thiện lợi nhuận trong 3 năm tiền sáp nhập đóng vai trò quyết định nền tảng cho sự ổn định tài chính và biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong giai đoạn 3 năm tiếp theo.

Vì sao quy mô tài sản và tốc độ tăng trưởng trước sáp nhập không quyết định lợi nhuận tương lai? Kết quả kiểm định Wald (giá trị F = 1,3134, p-value = 0,2709) khẳng định quy mô tài sản và tốc độ tăng trưởng tài sản không có tác động đáng kể về mặt thống kê. Một doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn nhưng hệ thống quản trị yếu kém sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc chuyển đổi tài sản thành dòng tiền thực tế sau hợp nhất.

Hình thức sáp nhập theo chiều ngang hay sáp nhập công ty con có mang lại hiệu quả vượt trội hơn không? Các kiểm định định lượng cho thấy hai biến giả sáp nhập cùng ngành (HORI) và sáp nhập công ty con (SUB) không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với lợi nhuận sau sáp nhập, chứng minh rằng bản chất thành công phụ thuộc vào năng lực quản trị tích hợp hơn là hình thức liên kết.

Giai đoạn nào mang tính quyết định lớn nhất đến sự thành bại của một thương vụ M&A? Giai đoạn tích hợp hậu sáp nhập là yếu tố quyết định sống còn. Khoảng 66% giá trị thương vụ có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài cho thấy việc giải quyết hài hòa các vấn đề xung đột văn hóa, tái cấu trúc bộ máy nhân sự và minh bạch tài chính sau sáp nhập mới là chìa khóa then chốt để duy trì lợi nhuận.

Kết luận

• Hoạt động sáp nhập và mua lại tại Việt Nam giai đoạn 2008-2012 chủ yếu mang lại sự cộng hưởng tài chính và tăng trưởng quy mô mang tính nhất thời, không tạo ra sự cải thiện vượt trội về hiệu quả sinh lời dài hạn.
• Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập (PREIMP) là nhân tố cốt lõi duy nhất có ý nghĩa thống kê giải thích sự biến thiên của lợi nhuận EBITDA giai đoạn hậu sáp nhập.
• Mức độ chuyển hóa hiệu quả tiền sáp nhập thành lợi nhuận sau sáp nhập ở nhóm doanh nghiệp tham gia M&A (hệ số 0,99) thấp hơn đáng kể so với nhóm doanh nghiệp tăng trưởng độc lập (hệ số 2,58).
• Đóng góp khoa học của luận văn là xây dựng mô hình định lượng OLS với hệ số xác định 79%, cung cấp bằng chứng thực nghiệm chuẩn xác về thị trường M&A Việt Nam.
• Trong lộ trình 3 đến 5 năm tới, các doanh nghiệp cần ưu tiên nâng cao năng lực quản trị tích hợp hậu M&A và các cơ quan quản lý cần khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý minh bạch để thúc đẩy thị trường phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ Tp.HCM ******* TRỊNH THỊ THANH HÀ TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS TRẦN THỊ THÙY LINH TP HỒ CHÍ MINH – 2013 i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn tới: Quý Thầy, Cô Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh, Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp và Viện Đào tạo sau đại học đã hết lòng giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báu trong suốt thời gian tôi học tại trường. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Thị Thùy Linh – Giảng viên Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp đã hướng dẫn tận tình phương pháp khoa học và nội dung đề tài giúp tôi hoàn thành luận văn này Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè các lớp cao học khóa 19 của Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh đã hỗ trợ, động viên khích lệ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài. Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã hết sức cố gắng để hoàn thiện luận văn, trao đổi và tiếp thu các ý kiến đóng góp của Quý Thầy Cô và bạn bè, tham khảo nhiều tài liệu, song cũng không tránh khỏi những sai sót. Rất mong nhận được những thông tin đóng góp, phản hồi quý báu từ Quý Thầy cô và bạn đọc.

Xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2013 Người viết Trịnh Thị Thanh Hà 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Cô hướng dẫn là PGS.TS Trần Thị Thùy Linh. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước nhà trường về sự cam đoan này. Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2013 Người viết Trịnh Thị Thanh Hà i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt DN Doanh nghiệp DUMMY Biến giả EBITDA Earnings before interest, taxes, Lợi nhuận trước lãi, thuế và depreciation khấu hao HNX Hanoi Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HORI Horizontal Chiều ngang HOSE HoChiMinh Stock Exchange Sở giao dịch chứng khoán TP HCM MERG Merger Sáp nhập M&A Merger & Acquisiton Sáp nhập và mua lại OTC Over The Counter Market Thị trường chứng khoán phi tập trung POSTPROF Post-merger profitability Lợi nhuận sau sáp nhập PREGRO Pre-merger growth Tăng trưởng trước sáp nhập PREIMP Pre-merger improvement Sự cải thiện hiệu quả trước sáp nhập PREPROF Pre-merger profitability Lợi nhuận trước sáp nhập SIZE Size Quy mô của công ty SUB Subsidiary company Công ty con TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TS Tài sản UPCOM Unlisted PublicCompany Market Thị trường giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết 4 DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU Hình 4.1: Thống kê các thương vụ M&A phân chia theo ngành.2: Thống kê số lượng và giá trị M&A tại Việt Nam (2003 – Q12012).3: Lợi nhuận trước M&A (PREPROF) và lợi nhuận sau M&A (POSTPROF).4: Quy mô các công ty trong mẫu nghiên cứu.5: Biểu đồ thống kê mô tả của biến phụ thuộc (POSTPROF).1: Tóm lược kếtquả nghiên cứu thực nghiệm.1: Bảng mô tả cách tính của các biến.1: Bảng tổng hợp các biến của mô hình hồi quy.2: Thống kê mô tả các biến độc lập và biến phụ thuộc.3: Ma trận tương quan của các biến.4 ết quả hồi quy.5: iểm định ald Test. ết quả hồi quy đ ch nh s a.7: Tổng hợp kết quả sau kiểm định.8 Bảng tóm t t quan hệ gi a các biến độc lập và Lợi nhuận sau M&A (POSTPROF).35 5 MỤC LỤC Lời cảm ơn.i Lời cam đoan.ii Danh mục từ viết tắt.iii Danh mục hình và bảng biểu.iv Mục lục.viii CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu. 2 1 2 1 Mục tiêu chung.2 1 2 2 Câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.2 1 3 1 Đối tượng nghiên cứu.2 1 3 2 Phạm vi nghiên cứu.4 Phƣơng pháp nghiên cứu.5 Bố cục đề tài.3 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.

4 CHƢƠNG 2 : TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của M&A lên hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 5 2.2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến lợi nhuận hậu sáp nhập.3 Tóm lƣợc các kết quả nghiên cứu thực nghiệm.9 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 11 CHƢƠNG 3 : PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Dữ liệu nghiên cứu.2 Mô tả các biến trong mô hình.3 Mô hình nghiên cứu.4 Phƣơng pháp kiểm định.16 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.18 CHƢƠNG 4 : TÁC ĐỘNG CỦA M&A ĐỐI VỚI HIỆU QUẢ CỦA DOANH NGHIỆP 4.1 Phân tích các biến của mô hình. 19 4 1 1 Tình hình M&A ở Việt Nam giai đoạn 2008-2012.19 4 1 2 Phân tích các biến độc lập và biến phụ thuộc của mô hình.2 Kết quả nghiên cứu. 23 4 2 1 Thống kê mô tả.23 4 2 2 Ma trận tương quan của các biến độc lập.25 4 2 3 iểm định giả thiết về hệ số hồi quy.

Kết quả hồi quy. iểm định sự ph hợp của mô hình hồi qui. iểm định sự có m t của biến không c n thiết ( ald Test).7iểm định đa cộng tuyến.8ết luận kết quả nghiên cứu.32 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. 36 CHƢƠNG 5 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC ĐỀ UẤT VỀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 5.1 Kết quả nghiên cứu về tác động của M&A đến hiệu quả hoạt động của các công ty sau M&A.2 Những hạn chế của luận văn.3 Đề xuất hƣớng nghiên cứu về sáp nhập và mua lại cho các doanh nghiệp trong thời gian tới.38 KẾT LUẬN CHƢƠNG 5.41 KẾT LUẬN CHUNG.

42 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC: Phụ lục 1: Bảng biểu hồi quy Phụ lục 2: Danh sách các công ty trong mẫu nghiên cứu viii 8 TÓM TẮT (ABSTRACT) Bài nghiên cứu này nghiên cứu tác động của việc sáp nhập và mua lại lên hiệu quả của các công ty bằng cách phân tích sự tác động của các chỉ số tài chính lên lợi nhuận sau khi sáp nhập của các công ty tham gia vào việc sáp nhập. Phân tích hiệu quả hoạt động sau khi sáp nhập bằng cách so sánh hiệu quả hoạt động sau khi sáp nhập với hiệu quả hoạt động trước khi sáp nhập của công ty mua lại và xác định nguồn gốc của những thay đổi do sáp nhập gây ra, nghiên cứu cho thấy rằng sáp nhập không dẫn đến hiệu quả được cải thiện. So sánh hiệu quả của các công ty tham gia vào việc sáp nhập với các công ty không tham gia vào việc sáp nhập cho thấy rằng nếu không có sáp nhập xảy ra, lợi nhuận giai đoạn hậu sáp nhập sẽ được cải thiện Phương pháp hồi quy bình phương bé nhất (OLS) được sử dụng để kiểm định sự tác động của việc sáp nhập lên hiệu quả của các công ty. Mẫu nghiên cứu gồm 61 công ty (trong đó có 31 công ty có thực hiện hoạt động M&A và 30 công ty không thực hiện M&A) trong giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2012.

Kết quả cho thấy không có khác biệt đáng kể trong các chỉ số tài chính của hai công ty tham gia vào việc sáp nhập. Các vụ sáp nhập dường như dẫn đến sự cộng hưởng tài chính và tăng trưởng nhất thời. Nhân tố tác động đến lợi nhuận sau M&A của các công ty là: Sự cải thiện hiệu quả trước M&A (PREIMP). Mức độ ảnh hưởng của biến Cải thiện hiệu quả trước M&A (PREIMP) lên Lợi nhuận sau M&A ở doanh nghiệp không tham gia M&A nhiều hơn ở doanh nghiệp có tham gia M&A.

TỪ KHÓA: Sáp nhập, mua lại, tác động, hiệu quả, M&A 1 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong tiến trình phát triển kinh tế, việc liên kết, sáp nhập, mua lại các doanh nghiệp để hình thành những doanh nghiệp lớn mạnh hơn là xu hướng phổ biến tất yếu, nhất là trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu như hiện nay. Trên thế giới, các hoạt động mua bán, sáp nhập đã được hình thành rất sớm và phổ biến ở các nước có nền kinh tế thị trường với sự cạnh tranh quyết liệt giữa các công ty với nhau. Đi đầu trong hoạt động này có thể nói đến là Mỹ, sau đó là Châu Âu, Châu Mỹ la tinh và Châu Á. Tại Việt Nam, đây là một vấn đề khá mới mẻ nhưng theo dự báo của các chuyên gia, làn sóng sáp nhập, hợp nhất và mua lại trên thị trường sẽ diễn ra nhanh hơn và sẽ sôi động hơn trong thời gian tới.

Trước tình hình đó, các doanh nghiệp Việt Nam muốn tồn tại và cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước nói riêng và các doanh nghiệp trên thế giới nói chung, thì phương pháp hiệu quả là sáp nhập và mua lại để tạo thành các doanh nghiệp lớn nhằm tăng năng lực cạnh tranh và tăng hiệu quả. Qua tham khảo các bài nghiên cứu thực nghiệm ở của Babli Dhiman, Bilal A. Parray Vardhana (2011), Konstantinos Agorastos, Michail Pazarskis, Theofanis Karagiorgos (2012) và các nghiên cứu thực nghiệm khác về vấn đề hiệu quả hoạt động sau M&A của các công ty, và cũng vì sự mới mẻ, sôi động và nóng bỏng của vấn đề này nên tôi đã chọn đề tài: “Tác động của việc sáp nhập và mua lại đối với hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Mục tiêu nghiên cứu chung của luận văn là nghiên cứu về tác động của việc sáp nhập và mua lại đối với hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam trong giai đoạn từ 2008 đến 2012 1.2 Câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định hiệu quả của doanh nghiệp sau sáp nhập và mua lại. ài nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi sau:  Xác định những nhân tố nào của M&A ảnh hưởng đến hiệu quả của các doanh nghiệp hậu sáp nhập ở Việt Nam?  Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả của các doanh nghiệp ở Việt Nam sau M&A như thế nào? 1.3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.