Chương 1: Những vấn đề liên quan tới ảnh hưởng tiêu cực của việc sử dụng ĐTTM đến quá trình học tập của sinh viên năm hai, khoa NBH, trường ĐH KHXH &NV, ĐHQG TPHCM.1 ĐTTM và sự cần thiết của ĐTTM đến cuộc sống của con người 1.1 Khái quát về sự ra đời và phát triển của ĐTTM ĐTTM (smartphone) hiện nay là khái niệm để chỉ các loại thiết bị di động có màn hình cảm ứng được xây dựng trên nền tảng hệ điều hành, có sự kết hợp nhiều tính năng hỗ trợ tiên tiến vào một thiết bị. Nó có thể được coi như một máy tính di động kết hợp với máy ảnh kỹ thuật số và thiết bị chơi game cầm tay. Năm 1993, chiếc ĐTTM đầu tiên trong lịch sử đã được IBM và BellSouth hợp tác phát minh, được đặt tên là IBM Simon. Nó được tích hợp tính năng của một chiếc điện thoại di động thông thường với tính năng của thiết bị trợ lý kỹ thuật số cá nhân PDA như đồng hồ, sổ lịch, sổ địa chỉ, danh sách việc cần làm, sổ ghi nhớ cũng như có thể gửi email và fax.
Năm 1996, Nokia đưa ra thị trường mô hình 9000 "Communicator" và nó đã trở thành mô hình đầu tiên cho các loại ĐTTM ngày nay. Năm 2000, hệ điều hành Symbian được phát triển thành hệ điều hành đầu tiên, được chạy trên điện thoại Ericsson R380 và đây cũng là chiếc điện thoại đầu tiên được gắn với cái tên “smartphone” - ĐTTM. Năm 2007 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của ĐTTM khi chiếc iPhone đầu tiên được ra mắt 20 với hệ điều hành riêng iOS, từ đó đem đến một làn sóng mới cho ĐTTM bắt đầu cải tiến vượt bậc về hiệu năng, thiết kế,. Năm 2008, hệ điều hành Android ra đời và nhanh chóng phát triển mạnh cũng như được đông đảo người dùng ưa chuộng.
Kể từ đây, rất nhiều phiên bản, mẫu mã ĐTTM được phát triển và tung ra thị trường, tạo nên nhiều làn sóng mới. Cũng từ đó, chất lượng của ĐTTM ngày càng được cải thiện, đặc biệt là về khả năng hiển thị, máy ảnh, bộ nhớ, dung lượng pin, khả năng chống nước, chống bụi, khả năng bảo mật,. Số lượng người sử dụng ĐTTM bắt đầu tăng một cách chóng mặt. Theo Statista - một công ty của Đức chuyên về thị trường và dữ liệu người tiêu dùng, thế giới hiện đang có khoảng 6,684 tỉ người sử dụng ĐTTM, chiếm 83,07% dân số thế giới.
Theo Ericsson và The Radicati Group dự báo, số lượng người sử dụng ĐTTM sẽ tiếp tục tăng lên đến khoảng 7,33 tỉ người vào năm 2025. Vai trò của ĐTTM đối với giới trẻ Có thể thấy, sử dụng ĐTTM là một xu hướng không ngừng gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh khoa học công nghệ vẫn luôn tiếp tục phát triển mạnh mẽ như hiện nay. ĐTTM đem đến nhiều sự thuận lợi trong đời sống hàng ngày, đặc biệt đối với giới trẻ - những người đã sinh ra và lớn lên cùng với sự tiến bộ vô cùng nhanh chóng của khoa học và công nghệ hiện đại. Vai trò của ĐTTM được thể hiện qua những lợi ích mà nó đem lại, tiêu biểu như sau: Tăng khả năng kết nối với bạn bè, người thân, những người cùng đam mê, sở thích,.
thông qua mạng xã hội. Theo Statista, đến năm 2022 có khoảng 4,59 người sử dụng mạng xã hội và dự báo đến năm 2025 sẽ tăng lên đến khoảng 5,42 tỉ người. Cũng theo nguồn này cho biết, trung bình mỗi ngày người dùng mạng xã hội dành khoảng 144 phút để truy cập các trang mạng xã hội và các ứng dụng gửi tin nhắn. Không thể phủ nhận sức ảnh hưởng của mạng xã hội đối với việc xây dựng và giữ gìn các mối quan hệ 21 giữa người với người, đặc biệt là trong giới trẻ hiện nay.
Thông qua nó, giới trẻ có thể dễ dàng kết nối và làm quen với rất nhiều người đến từ nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Nhờ ĐTTM có kết nối Internet, có thể nhanh chóng cập nhật tin tức qua các trang tin tức, các trang báo điện tử cả trong và ngoài nước với lượng thông tin có độ tin cậy tương đối cao. Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng là một nơi lan truyền thông tin mới từ nhiều nguồn với một tốc độ nhanh chóng và thậm chí còn dễ dàng được tiếp cận hơn so với các trang tin tức hay báo điện tử nhờ vào chức năng “chia sẻ bài viết” của người dùng. Tuy nhiên, thông tin lan truyền trên mạng xã hội thường vẫn cần được kiểm chứng về độ đáng tin cậy của nó do đã một số nghiên cứu chỉ ra rằng thông tin sai lệch được truyền đi nhanh gấp nhiều lần so với thông tin có độ chính xác cao.
ĐTTM cũng hỗ trợ rất nhiều cho việc tra cứu, lưu trữ thông tin phục vụ cho nhu cầu hàng ngày. Với khả năng truy cập Internet và sự hỗ trợ của các công cụ tìm kiếm mà điển hình nhất là Google, chỉ cần một vài thao tác đơn giản là đã có thể tìm kiếm được rất nhiều thông tin trong một khoảng thời gian ngắn đáng kể, ví dụ như Google có thể gần như ngay lập tức đưa ra kết quả tìm kiếm. Hơn nữa, việc truy cập vào các trang web hầu như là không có giới hạn, những trang web cho phép người dùng đăng tải, lưu trữ tài liệu phục vụ nhu cầu học thuật xuất hiện ngày càng nhiều. Nhờ đó, khi muốn tra cứu thông tin, rất nhiều người trẻ hiện nay có thói quen sử dụng ĐTTM thay vì phải mất thời gian tìm tài liệu giấy.
Giải trí bằng ĐTTM thông qua các trò chơi điện tử cũng như các trang mạng xã hội cũng là điều thường thấy ở giới trẻ. Theo trang web Business of Apps, đến hết năm 2021 đã có 55,3 tỉ lượt tải xuống dành cho các ứng dụng trò chơi điện tử trên ĐTTM. Bên cạnh trò chơi điện tử, mạng xã hội cũng là nơi để giải trí bằng những video, hình ảnh, bài viết thú vị khác nhau. Ngoài ra cũng không thể không nhắc đến các ứng dụng và trang web phục vụ mục đích nghe nhạc hay xem phim.
Với ĐTTM, nhu cầu giải trí có thể được đáp 22 ứng gần như ở mọi lúc mọi nơi. Mặc dù việc giải trí bằng điện thoại di động thường diễn ra khi giới trẻ đang có thời gian rảnh hay phải chờ đợi, trong nhiều trường hợp, người trẻ còn sử dụng điện thoại vì mục đích giải trí trong giờ học hay giờ làm việc. Những lợi ích mà ĐTTM ngày nay đem đến chủ yếu là nhờ việc có thể kết nối với Internet và dùng như một chiếc máy tính thu nhỏ. Ngoài ra còn có thể được sử dụng thay thế cho máy ảnh với khả năng chụp ảnh được nâng cấp theo thời gian; sử dụng thay thế cho bản đồ với hệ thống GPS thuận tiện cho việc đi lại, tìm đường; sử dụng cho việc thanh toán, mua bán hàng hóa trực tuyến; hỗ trợ theo dõi sức khỏe thể chất lẫn tinh thần và nhiều lợi ích khác.
Thế hệ trẻ hiện nay đã và đang lớn lên cùng với sự phát triển của ĐTTM, vì thế ít nhiều cũng có sự phụ thuộc nhất định vào nó.2 Khả năng tập trung và những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tập trung của con người 1.1 Sự tập trung và vai trò của khả năng tập trung Sự tập trung được hiểu là một trạng thái của con người, biểu hiện qua việc dồn hết mọi sự chú ý vào một nội dung, vấn đề cụ thể mà không để ý tới những tác động bên ngoài. Tập trung có nghĩa là chỉ chú tâm dành hết năng lực cũng như năng lượng vào xử lý một vấn đề nào đó đồng thời nhìn nhận, tiếp cận vấn đề ấy bằng một cách hiệu quả hơn, từ đó cải thiện khả năng của não bộ. Có thể nói rằng quá trình tập trung là quá trình cơ bản, là nền tảng để cho các quá trình khác như quan sát, tiếp nhận thông tin, ghi nhớ, phân tích, xử lí thông tin, đưa ra phán đoán,. được thực hiện.
Quá trình tập trung giúp con người cũng ít có khả năng bỏ qua những thông tin quan trọng cần chú ý hơn, ít mắc phải sai lầm hơn, có khả năng ghi nhớ tốt hơn, nhờ đó mà có thể đem đến kết quả học tập, làm việc chất lượng hơn. Nếu như con người có thể 23 tập trung vào vấn đề cần xử lý, công việc sẽ được giải quyết chặt chẽ, qua đó giúp nâng cao hiệu quả đồng thời rút ngắn thời gian nhưng vẫn giữ được chất lượng của kết quả. Việc tập trung cũng giúp con người rèn luyện ý thức làm việc, biết cách dồn tâm huyết vào công việc của mình. Quá trình tập trung cũng tác động không ít đến tinh thần.
Khi một cá nhân chú tâm đến những suy nghĩ trong đầu mà tạm bỏ qua những vấn đề không liên quan bên ngoài, họ đã tránh được sự lãng phí năng lượng tinh thần cho những gì không cần thiết. Bên cạnh đó, việc tập trung tâm trí cũng giúp con người hạn chế được những ảnh hưởng từ các cảm xúc, các suy nghĩ tiêu cực để giữ cho bản thân một tâm thế thoải mái, sẵn sàng đối mặt với mọi tình huống cũng như hỗ trợ cho những cá nhân khác xử lý các vấn đề về tâm lý, cảm xúc của họ. Theo Mihaly Csikszentmihalyi, tiến sĩ tâm lý học người Mỹ gốc Hungary, “Mất năng lực kiểm soát năng lượng tâm lý cản trở ta cảm nhận sự sung sướng đích thực, cảm nhận hạnh phúc đích thực. Vì vậy, năng lực tập trung đầu óc ngày nay có ý nghĩa lớn lao hơn bao giờ hết.” Như vậy, có thể khẳng định rằng khi tập trung cũng chính là khi con người đạt đến trạng thái tinh thần tốt nhất, đạt được hiệu suất làm việc cao nhất và có khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả nhất.
Kỹ năng tập trung chính là kỹ năng cơ bản để đạt được thành công.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tập trung 1.1 Yếu tố nội tại Yếu tố nội tại là những yếu tố xuất phát từ bên trong mỗi con người, hay cũng có thể nói là nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình trạng mất tập trung khi học tập, làm việc. Có thể kể đến một số yếu tố nội tại chính như việc sở hữu một phương pháp làm việc có kỷ luật rõ ràng hoặc một kế hoạch làm việc cụ thể. Khi không có phương pháp đủ kỷ luật, con người dễ khiến mình bị phân tâm bởi môi trường xung quanh, thường xuyên thay đổi giữa các mục tiêu làm việc hay giữa mục tiêu làm việc với việc giải trí thay vì chú 24 tâm vào xử lý vấn đề trước mắt.