Tác Động Của Dòng Vốn Đầu Tư Nước Ngoài Lên Năng Suất Lao Động Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Trang phụ bìa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Thịnh
• Người hướng dẫn: PGS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đầu Tư Nước Ngoài Đến Năng Suất Lao Động Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.4. Giới hạn của nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của Luận văn
• 2. CHƯƠNG 1: ĐỊNH NGHĨA ĐTTTNN
• 2.1. Định nghĩa ĐTTTNN
• 2.2. Năng suất lao động
• 2.2.1. Định nghĩa Năng suất lao động
• 2.2.2. Đo lường Năng suất lao động
• 2.3. Lý thuyết về đánh giá tác động lan tỏa của FDI
• 2.3.1. Các cách tiếp cận khác nhau
• 2.3.2. Các kênh sinh ra hiệu ứng lan tỏa
• 3. CHƯƠNG MỘT: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG FDI TẠI TPHCM GIAI ĐOẠN 1988 – 2011
• 3.1. Khuôn khổ chính sách thu hút vốn ĐTTTNN
• 3.2. Các lợi thế khi đầu tư vào TPHCM
• 3.2.1. Lợi thế do vai trò trung tâm của TPHCM so với cả nước
• 3.2.2. Các lợi thế so sánh một số ngành của TPHCM so với các tỉnh trong khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như so với cả nước
• 3.3. Tổng quát tình hình thu hút FDI tại TPHCM giai đoạn 1988 – 2011
• 3.3.1. Các giai đoạn thu hút đầu tư nước ngoài tại TPHCM
• 3.3.2. Xu hướng FDI vào Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.4. Thu hút FDI theo ngành
• 3.5. Thu hút FDI theo đối tác đầu tư
• 3.6. Đánh giá tác động của việc thu hút và sử dụng vốn FDI tại TPHCM
• 3.6.1. Tác động tích cực
• 3.6.2. Tác động tiêu cực
• 3.7. Kết luận
• 4. CHƯƠNG HAI: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁC ĐỘNG CỦA FDI LÊN NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TẠI TPHCM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. Quy trình thu thập dữ liệu
• 4.3. Quy mô mẫu
• 4.4. Phương pháp
• 4.5. Kết quả Thống kê mô tả
• 4.5.1. Về quy mô lao động
• 4.5.2. Quy mô vốn
• 4.5.3. Năng suất lao động
• 4.6. Kết quả hồi quy
• 4.6.1. Mô hình chung
• 4.6.2. Đánh giá về ảnh hưởng của hình thức sở hữu
• 4.6.3. Đánh giá về ảnh hưởng của lĩnh vực kinh doanh
• 4.7. Kiểm định các giả thuyết mô hình
• 4.7.1. Kiểm định độ phù hợp chung của mô hình
• 4.7.2. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.7.3. Kiểm tra hiện tượng tự tương quan
• 4.8. Kết luận
• 5. CHƯƠNG BA: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Kiến nghị các giải pháp
• 5.2.1. Giải pháp về chính sách thu hút đầu tư
• 5.2.2. Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tăng sự hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài để có thể cạnh tranh được với các nước trong khu vực về thu hút FDI
• 5.2.3. Tạo cơ hội cho xuất hiện tác động lan tỏa và tăng khả năng hấp thụ các tác động lan tỏa tích cực của FDI cho các doanh nghiệp trong nước
• 5.2.4. Thu hút FDI “sạch”
• 5.3. Kết luận
• 6. CHƯƠNG BỐN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Của Đầu Tư Nước Ngoài Đến Năng Suất Lao Động Tại TP

Đầu tư nước ngoài, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đã trở thành một yếu tố quan trọng trong sự phát triển kinh tế của TP.HCM. Nghiên cứu cho thấy rằng tác động kinh tế của FDI không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vốn mà còn bao gồm việc chuyển giao công nghệ và cải thiện năng suất lao động. Sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI đã tạo ra một môi trường cạnh tranh, thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện quy trình làm việc.

1.1. Định Nghĩa Đầu Tư Nước Ngoài Và Năng Suất Lao Động

Đầu tư nước ngoài được định nghĩa là việc một nhà đầu tư từ nước ngoài nắm giữ quyền kiểm soát hoạt động kinh tế tại nước nhận đầu tư. Năng suất lao động là chỉ tiêu đo lường hiệu quả sử dụng lao động, phản ánh khả năng tạo ra giá trị gia tăng trong sản xuất.

1.2. Vai Trò Của TP.HCM Trong Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài

TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam, với nhiều chính sách thu hút FDI. Thành phố đã thu hút hơn 4.024 dự án FDI với tổng vốn gần 29 tỷ USD, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế và xã hội.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Tác Động Của FDI Đến Năng Suất Lao Động

Mặc dù FDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại những thách thức đáng kể. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng sự hiện diện của các doanh nghiệp FDI có thể gây ra cạnh tranh khốc liệt, làm giảm năng suất của các doanh nghiệp trong nước. Điều này đặc biệt đúng trong các lĩnh vực mà doanh nghiệp trong nước chưa đủ mạnh để cạnh tranh.

2.1. Cạnh Tranh Khốc Liệt Giữa Doanh Nghiệp FDI Và Doanh Nghiệp Trong Nước

Sự xuất hiện của doanh nghiệp FDI có thể dẫn đến việc các doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong việc duy trì thị phần. Nhiều doanh nghiệp trong nước phải đối mặt với áp lực lớn từ các đối thủ nước ngoài có vốn và công nghệ vượt trội.

2.2. Tác Động Tiêu Cực Đến Năng Suất Lao Động

Một số nghiên cứu cho thấy rằng sự hiện diện của FDI có thể làm giảm năng suất lao động của doanh nghiệp trong nước do sự cạnh tranh không công bằng và áp lực giảm giá.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Suất Lao Động Qua Đầu Tư Nước Ngoài

Để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI, các doanh nghiệp trong nước cần áp dụng các phương pháp cải cách lao động và công nghệ. Việc cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao trình độ tay nghề của người lao động là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Lao Động Để Tăng Năng Suất

Cải cách lao động bao gồm việc đào tạo và phát triển kỹ năng cho người lao động, giúp họ thích ứng với công nghệ mới và nâng cao hiệu quả làm việc.

3.2. Chuyển Giao Công Nghệ Từ Doanh Nghiệp FDI

Doanh nghiệp trong nước có thể học hỏi và áp dụng công nghệ tiên tiến từ các doanh nghiệp FDI, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của FDI

Nghiên cứu cho thấy rằng FDI có tác động tích cực đến năng suất lao động tại TP.HCM. Các doanh nghiệp trong nước đã cải thiện đáng kể năng suất nhờ vào việc áp dụng công nghệ và quy trình sản xuất hiện đại từ các doanh nghiệp FDI.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Suất Lao Động

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng năng suất lao động của các doanh nghiệp trong nước đã tăng lên từ 15-20% sau khi áp dụng công nghệ từ FDI.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Các Doanh Nghiệp Thành Công

Nhiều doanh nghiệp trong nước đã thành công trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.

V. Kết Luận Về Tác Động Của Đầu Tư Nước Ngoài Đến Năng Suất Lao Động Tại TP

Tác động của FDI đến năng suất lao động tại TP.HCM là một vấn đề phức tạp. Mặc dù có những thách thức, nhưng nếu được quản lý tốt, FDI có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế và nâng cao năng suất lao động của các doanh nghiệp trong nước.

5.1. Tương Lai Của Đầu Tư Nước Ngoài Tại TP.HCM

Với những chính sách hợp lý, TP.HCM có thể tiếp tục thu hút FDI và nâng cao năng suất lao động trong tương lai.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Để Tăng Cường Tác Động Tích Cực Của FDI

Cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ và cải cách lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGỌC THỊNH TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI LÊN NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG. NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGỌC THỊNH TÁC ĐỘNG CỦA DÒNG VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI LÊN NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG. NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. SỬ ĐÌNH THÀNH Thành phố Hồ Chí Minh - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, không sao chép công trình của người khác. Các số liệu, thông tin được lấy từ nguồn thông tin hợp pháp, chính xác và trung thực. Tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu có bất kỳ sự gian dối nào trong đề tài nghiên cứu này. Hồ Chí Minh, ngày 06 tháng 11 năm 2013 Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Thịnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii Mục lục Trang phụ bìa . i Lời cam đoan . ii Danh mục các bảng biểu . vi Danh mục các chữ viết tắt . vii Mục lục. iii PHẦN MỞ ĐẦU . Lý do lựa chọn đề tài . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Nội dung nghiên cứu. Giới hạn của nghiên cứu . Kết cấu của Luận văn. Định nghĩa ĐTTTNN . Năng suất lao động . Định nghĩa Năng suất lao động . Đo lường Năng suất lao động. Lý thuyết về đánh giá tác động lan tỏa của FDI . Các cách tiếp cận khác nhau. Các kênh sinh ra hiệu ứng lan tỏa . Mô hình ước lượng . Điểm qua một số nghiện cứu định lượng về hiệu ứng lan tỏa của đầu tư nước ngoài . 14 Kết luận Chương Một . PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG FDI TẠI TPHCM GIAI ĐOẠN 1988 – 2011. Khuôn khổ chính sách thu hút vốn ĐTTTNN. Các lợi thế khi đầu tư vào TPHCM . Lợi thế do vai trò trung tâm của TPHCM so với cả nước . 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các lợi thế so sánh một số ngành của TPHCM so với các tỉnh trong khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam cũng như so với cả nước. Tổng quát tình hình thu hút FDI tại TPHCM giai đoạn 1988 – 2011 . Các giai đoạn thu hút đầu tư nước ngoài tại TPHCM . Xu hướng FDI vào Thành phố Hồ Chí Minh . 29 Thu hút FDI theo ngành . 29 Thu hút FDI theo đối tác đầu tư . Đánh giá tác động của việc thu hút và sử dụng vốn FDI tại TPHCM . Tác động tích cực . Tác động tiêu cực . 45 Kết luận Chương Hai . CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁC ĐỘNG CỦA FDI LÊN NĂNG SUẤT LAO ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TẠI TPHCM. Dữ liệu nghiên cứu . Quy trình thu thập dữ liệu . Quy mô mẫu . Phương pháp . Kết quả Thông kê mô tả . Về quy mô lao động . Quy mô vốn . Năng suất lao động . Kết quả hồi quy: . Mô hình chung: . Đánh giá về ảnh hưởng của hình thức sở hữu . Đánh giá về ảnh hưởng của lĩnh vực kinh doanh . Kiểm định các giả thuyết mô hình. Kiểm định độ phù hợp chung của mô hình . Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến . 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kiểm tra hiện tượng tự tương quan . 59 Kết luận Chương Ba . KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KIẾN NGHỊ . Kết quả nghiên cứu . Kiến nghị các giải pháp . Giải pháp về chính sách thu hút đầu tư . Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tăng sự hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài để có thể cạnh tranh được với các nước trong khu vực về thu hút FDI. Tạo cơ hội cho xuất hiện tác động lan tỏa và tăng khả năng hấp thụ các tác động lan tỏa tích cực của FDI cho các doanh nghiệp trong nước. Thu hút FDI “sạch” . 66 Kết luận Chương Bốn . 67 Phụ lục Tài liệu tham khảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi Danh mục các bảng biểu TT Nội dung Bảng biểu và Đồ thị I Danh mục bảng biểu 1 Bảng 2.1: Dự án ĐTTTNN được cấp phép tại TPHCM từ năm 1988 đến 2011 2 Bảng 2.2: FDI vào TPHCM so với cả nước (2001 – 2011) 3 Bảng 2.3: Quy mô vốn của các dự án FDI còn hiệu lực tại TPHCM đến năm 2011 Bảng 2.4: Dự án FDI còn hiệu lực đến 31/12/2011 tại TPHCM phân theo ngành 4 kinh tế Bảng 2.5: Dự án FDI còn hiệu lực đến 31/12/2011 tại TPHCM phân theo đối tác 5 đầu tư 6 Bảng 2.6: Vốn đầu tư của TPHCM và nguồn vốn FDI qua các năm 7 Bảng 2.7: Đóng góp của ĐTTTNN vào GDP của TPHCM Bảng 2.8: Tình hình đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp 8 ĐTTTTNN 9 Bảng 2.9: Tình hình nộp NS TPHCM của khu vực ĐTTTNN 10 Bảng 3.1: Số lượng doanh nghiệp điều tra 11 Bảng 3.2: Quy mô lao động của doanh nghiệp 12 Bảng 3.3: Vốn cố định /lao động 13 Bảng 3.4: Doanh thu /lao động 14 Bảng 3.5: Mô hình hồi quy chung 15 Bảng 3.6: Mô hình theo hình thức sở hữu 16 Bảng 3.7: Mô hình theo lĩnh vực kinh doanh 17 Bảng 3.9: Bảng tóm tắt kết quả. II Danh mục các đồ thị Biểu đồ 2.1: Số dự án FDI được cấp phép mới qua các năm tại TP HCM (2001 – 1 2011) 2 Biểu đồ 2.2: Tổng vốn FDI đăng ký qua các năm tại TPHCM (2001 – 2011) Biểu đồ 2.3: Tổng vốn FDI thu hút qua các năm của Việt Nam và TPHCM (2001 – 3 2011) Biểu đồ 2.4: Số dự án FDI còn hiệu lực tính đến 31/12/2011 phân theo ngành tại 4 TPHCM Biểu đồ 2.5: Vốn đầu tư của các dự án FDI còn hiệu lực tính đến 31/12/2011 phân 5 theo ngành tại TPHCM 6 Biểu đồ 2.6: Vốn đầu tư của TPHCM và nguồn vốn FDI qua các năm 7 Biểu đồ 2.7: Đóng góp của FDI vào GDP của TPHCM 8 Biểu đồ 2.8: Đóng góp của FDI vào tổng thu ngân sách của TPHCM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii Danh mục các chữ viết tắt Ban Quản lý : Ban Quản lý Khu Công nghiệp, Khu chế xuất, Khu Công nghệ cao và Khu kinh tế CNH – HĐH : Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá ĐTTTNN : Đầu tư trực tiếp nước ngoài GCNĐT : Giấy Chứng nhận đầu tư FDI : Dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài TPHCM : Thành phố Hồ Chí Minh UBND : Ủy ban nhân dân VKTTĐPN : Vùng Kinh tế Trọng điểm Phía Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Hầu hết các nhà kinh tế trên thế giới đều cho rằng dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài có ảnh hưởng tích cực đến sự tăng trưởng kinh tế của nước nhận đầu tư. FDI không chỉ mang lại vốn mà còn giới thiệu và chuyển giao công nghệ tiên tiến có thể nâng cao sự tiến bộ công nghệ của nước chủ nhà. Doanh nghiệp FDI sẽ tạo động lực cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước để cùng đóng góp vào sự tăng trưởng hay cạnh tranh để tiêu diệt lẫn nhau. Nó cũng là một trong những lý do chính để giải thích lý do tại sao nhiều chính phủ trong đó có Việt Nam đã đưa ra các quy định thuận lợi để thu hút FDI, cụ thể Luật Đầu tư nước ngoài vào năm 1990, 1992, 1996 và năm 2000 để thu hút thêm dòng vốn FDI vào Việt Nam, cũng như để thúc đẩy chuyển giao Công nghệ từ FDI và do đó sẽ nâng cao năng suất các Công ty trong nước. Tuy nhiên, nghiên cứu thực nghiệm gần đây đã cho thấy hỗn hợp bằng chứng khác nhau về tác động lan tỏa của dòng vốn FDI đến các doanh nghiệp trong nước, cụ thể: Một số nghiên cứu cho rằng sự hiện diện của các công ty nước ngoài thúc đẩy năng suất của các doanh nghiệp trong nước trong các lĩnh vực tương tự. Trong khi đó, một số nghiên cứu cho rằng sự hiện diện của các công ty nước ngoài có tác động tiêu cực đến năng suất của các doanh nghiệp trong nước. Tại Việt Nam, nguồn vốn FDI được một số nhà nghiên cứu và những nhà hoạch định chính sách đánh giá là một nguồn lực đáng kể và là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Sự gia tăng đột biến tại Việt Nam của dòng vốn FDI trong giai đoạn năm 2008 - 2009 và giảm đột ngột trong năm 2010 - 2011 đã một lần nữa nhắc nhở các nhà kinh tế cũng như các nhà hoạch định chính sách nỗ lực nhiều hơn để hiểu rõ các tác động lan tỏa của dòng vốn FDI tại các nước nhận đầu tư. TPHCM với vai trò là trung tâm kinh tế lớn, với nhịp độ tăng trưởng kinh tế khá cao và ổn định đã góp phần quan trọng vào tốc độ phát triển chung của cả nước. Sau hơn 25 năm thu hút ĐTTTNN, TPHCM đã thu hút được hơn 4.024 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký gần 29 tỷ USD. Vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố là hết sức to lớn, ngoài việc bổ sung nguồn vốn đầu tư, đẩy LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 mạnh xuất khẩu, chuyển giao công nghệ, tăng thu ngân sách, tạo việc làm,… FDI còn thúc đẩy việc hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, vai trò của FDI trong việc thúc đẩy năng suất của các doanh nghiệp trong nước ở các lĩnh vực khác nhau của Thành phố vẫn còn tranh cãi. Do đó, nghiên cứu về TPHCM là một ví dụ tốt, cần thiết để kiểm tra hiệu ứng lan tỏa của vốn ĐTTTNN đến năng suất của các doanh nghiệp trên địa bàn, đây cũng chính lý do Tôi lựa chọn đề tài này. “Đầu tư trực tiếp nước ngoài có làm gia tăng Năng suất lao động của các doanh nghiệp tại TPHCM”. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước trên địa bàn TPHCM.