Tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Võ Thanh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Khánh Nam
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Tác Động Của Chính Sách Hỗ Trợ Tài Chính Đến Tăng Trưởng Của Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Lược khảo lý thuyết
• 2.2. Nguyên lý đánh giá tác động của Chính sách công
• 2.2.1. Đánh giá tác động của chính sách
• 2.2.2. Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM
• 2.2.3. Phương pháp Sai biệt kép DID
• 2.3. Lược khảo nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích chung
• 3.2. Mô hình phân tích
• 3.3. Khung đo lường tác động
• 3.3.1. Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM
• 3.3.2. Phương pháp Sai biệt kép DID
• 3.3.3. Phương pháp Sai biệt kép kết hợp So sánh điểm xu hướng DID-PSM
• 3.3.4. Các biến phụ thuộc và biến kiểm soát
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 4.1.1. Tổng quan về chính sách hỗ trợ tài chính
• 4.1.2. Đối tượng đánh giá tác động
• 4.2. Tác động của chính sách đến tăng trưởng
• 4.2.1. Tác động đến tăng trưởng doanh thu
• 4.2.2. Tác động đến tăng trưởng năng suất
• 4.3. Kiểm định độ tin cậy của các kết quả
• 4.3.1. Xác định vùng hỗ trợ chung và kiểm tra điều kiện cân bằng
• 4.3.2. Kiểm tra tác động của chính sách với các kỹ thuật và dữ liệu
• 4.3.3. Kiểm tra độ tin cậy của hiệu quả can thiệp bình quân
• 4.3.4. Phân tích ảnh hưởng của các biến kiểm soát
• 4.3.4.1. Biến kiểm soát dùng trong phương pháp PSM
• 4.3.4.2. Biến kiểm soát dùng trong phương pháp DID
• 4.3.4.3. Biến kiểm soát dùng trong phương pháp DID-PSM
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính sách hỗ trợ tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại TP. Hồ Chí Minh. Những chính sách này không chỉ giúp DNNVV vượt qua khó khăn tài chính mà còn tạo điều kiện cho họ mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo nghiên cứu của Võ Thanh Hải (2019), chính sách hỗ trợ tài chính đã được triển khai nhằm khuyến khích DNNVV phát triển, nhưng hiệu quả thực tế vẫn còn nhiều tranh cãi.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh

DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp, đóng góp lớn vào GDP và tạo ra hàng triệu việc làm. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần vào ổn định xã hội.

1.2. Chính sách hỗ trợ tài chính và mục tiêu của nó

Chính sách hỗ trợ tài chính nhằm mục đích cung cấp nguồn lực cần thiết cho DNNVV, giúp họ cải thiện năng lực sản xuất và mở rộng thị trường. Các chính sách này bao gồm hỗ trợ tín dụng, giảm thuế và các khoản trợ cấp khác.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ tài chính

Mặc dù chính sách hỗ trợ tài chính đã được triển khai, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong việc thực hiện. Nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, do thiếu thông tin và hiểu biết về các chính sách hỗ trợ. Theo nghiên cứu, chỉ một phần nhỏ DNNVV thực sự nhận được hỗ trợ tài chính từ chính phủ.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Nhiều DNNVV không đủ điều kiện để vay vốn do thiếu tài sản thế chấp hoặc không có lịch sử tín dụng tốt. Điều này dẫn đến việc họ không thể tận dụng các chính sách hỗ trợ tài chính một cách hiệu quả.

2.2. Thiếu thông tin và hiểu biết về chính sách

Nhiều DNNVV không nắm rõ các chính sách hỗ trợ tài chính hiện có, dẫn đến việc không thể áp dụng chúng vào thực tiễn. Việc thiếu thông tin này làm giảm hiệu quả của các chính sách hỗ trợ.

III. Phương pháp đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ tài chính

Để đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng của DNNVV, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng như Kết nối điểm xu hướng (PSM) và Sai biệt kép (DID). Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa chính sách và kết quả tăng trưởng của doanh nghiệp.

3.1. Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM

PSM giúp xác định nhóm doanh nghiệp tương đồng để so sánh hiệu quả của chính sách hỗ trợ tài chính. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác hơn về tác động của chính sách đến tăng trưởng doanh thu và năng suất.

3.2. Phương pháp Sai biệt kép DID

DID cho phép phân tích sự khác biệt trong tăng trưởng giữa nhóm doanh nghiệp nhận hỗ trợ và nhóm không nhận hỗ trợ. Phương pháp này giúp làm rõ hơn về tác động của chính sách hỗ trợ tài chính.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách hỗ trợ tài chính

Nghiên cứu cho thấy rằng tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh thu và năng suất của DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh không đạt được kết quả như mong đợi. Mặc dù có sự hỗ trợ từ chính phủ, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn không thể cải thiện hiệu quả hoạt động của mình.

4.1. Tác động đến tăng trưởng doanh thu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng doanh thu của các DNNVV không có sự tăng trưởng đáng kể sau khi nhận hỗ trợ tài chính. Điều này có thể do nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả việc quản lý và sử dụng nguồn vốn không hiệu quả.

4.2. Tác động đến tăng trưởng năng suất

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng năng suất của DNNVV không có sự cải thiện rõ rệt. Việc thiếu đổi mới công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất có thể là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

V. Kết luận và hàm ý chính sách cho tương lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng chính sách hỗ trợ tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của DNNVV. Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn và nâng cao nhận thức về các chính sách hỗ trợ.

5.1. Đề xuất cải thiện chính sách hỗ trợ tài chính

Cần có các chương trình đào tạo và tư vấn cho DNNVV về cách tiếp cận và sử dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách hỗ trợ tài chính, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể hơn để nâng cao hiệu quả của chính sách này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp cả nước và gần 20% tại TP. Hồ Chí Minh, đồng thời tạo ra hơn một triệu việc làm mới mỗi năm. Tuy nhiên, các DNNVV đang gặp nhiều khó khăn về tài chính, công nghệ và tiếp cận thị trường, trong đó chỉ khoảng 30% doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng. Chính sách hỗ trợ tài chính của Nhà nước nhằm thúc đẩy sự phát triển của DNNVV được xem là công cụ quan trọng để giải quyết những khó khăn này. Nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh thu và năng suất của DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2013-2015, sử dụng dữ liệu khảo sát 457 doanh nghiệp năm 2015 và 356 doanh nghiệp khảo sát liên tục năm 2013-2015.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh thu và năng suất của DNNVV, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đánh giá tác động chính sách. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại TP. Hồ Chí Minh, sử dụng các phương pháp định lượng tiên tiến như Kết nối điểm xu hướng (PSM), Sai biệt kép (DID) và kết hợp DID-PSM để đảm bảo tính khách quan và chính xác trong đánh giá. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV, từ đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình đánh giá tác động chính sách công, trong đó:

• Lý thuyết đánh giá tác động chính sách công: Tập trung vào việc so sánh kết quả của nhóm doanh nghiệp nhận hỗ trợ và nhóm không nhận hỗ trợ để xác định hiệu quả của chính sách, dựa trên khái niệm tình huống phản thực (counterfactual).

• Phương pháp Kết nối điểm xu hướng (PSM): Sử dụng xác suất tham gia chính sách dựa trên các đặc điểm quan sát được của doanh nghiệp để tạo nhóm đối chứng tương đồng, từ đó ước lượng hiệu quả can thiệp trung bình (ATT).

• Phương pháp Sai biệt kép (DID): So sánh sự khác biệt về kết quả trước và sau khi có chính sách giữa nhóm nhận hỗ trợ và nhóm không nhận hỗ trợ, nhằm kiểm soát các yếu tố không quan sát được không đổi theo thời gian.

• Phương pháp kết hợp DID-PSM: Kết hợp ưu điểm của PSM và DID để xử lý sai số do lựa chọn mẫu và các yếu tố không quan sát được, nâng cao độ tin cậy của kết quả.

Các khái niệm chính bao gồm: tăng trưởng doanh thu, tăng trưởng năng suất, biến giả chính sách, biến kiểm soát đặc điểm doanh nghiệp (loại hình, lĩnh vực, quy mô, vốn, lao động, tình trạng sở hữu, đa dạng sản phẩm, xuất khẩu).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ cuộc khảo sát DNNVV Việt Nam năm 2013 và 2015, với 457 doanh nghiệp năm 2015 và 356 doanh nghiệp khảo sát liên tục trong hai năm. Cỡ mẫu được chọn nhằm đảm bảo đại diện cho các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại TP. Hồ Chí Minh.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Mô hình hồi quy Probit để ước lượng xác suất tham gia chính sách (điểm xu hướng) dựa trên các biến đặc điểm doanh nghiệp.

• Phương pháp PSM để so khớp các doanh nghiệp nhận hỗ trợ với nhóm đối chứng có đặc điểm tương đồng, loại bỏ sai số chọn mẫu.

• Phương pháp DID sử dụng dữ liệu bảng để so sánh sự thay đổi kết quả trước và sau can thiệp giữa hai nhóm.

• Phương pháp DID-PSM kết hợp hai phương pháp trên nhằm kiểm soát cả sai số chọn mẫu và các yếu tố không quan sát được.

Quy trình nghiên cứu gồm: tính toán điểm xu hướng, xác định vùng hỗ trợ chung, kiểm định cân bằng giữa nhóm can thiệp và đối chứng, so sánh kết quả tăng trưởng doanh thu và năng suất, kiểm tra độ tin cậy bằng các kỹ thuật so sánh khác nhau. Phân tích được thực hiện trên phần mềm Stata.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động đến tăng trưởng doanh thu: Kết quả từ các phương pháp PSM, DID và DID-PSM cho thấy tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh thu của DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh là rất nhỏ và không có ý nghĩa thống kê. Cụ thể, chỉ số tăng trưởng doanh thu của nhóm nhận hỗ trợ dao động quanh -0.7% (DID) đến +0.5% (DID-PSM), cho thấy chính sách chưa cải thiện đáng kể doanh thu của doanh nghiệp.

2. Tác động đến tăng trưởng năng suất: Tương tự, tác động của chính sách đến tăng trưởng năng suất cũng không đáng kể, với chỉ số thay đổi từ -0.3% (DID) đến +0.4% (DID-PSM). Điều này cho thấy chính sách hỗ trợ tài chính chưa thúc đẩy hiệu quả sử dụng lao động và năng suất sản xuất của DNNVV.

3. Đặc điểm mẫu nghiên cứu: Mẫu khảo sát chủ yếu gồm các doanh nghiệp siêu nhỏ (chiếm khoảng 67%), hộ kinh doanh và công ty TNHH chiếm tỷ lệ lớn, với đa số doanh nghiệp có một chủ sở hữu và sản xuất một loại sản phẩm duy nhất. Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia chính sách hỗ trợ tài chính còn rất thấp (khoảng 3-5%), phân bố không đồng đều theo ngành và quy mô.

4. Kiểm định độ tin cậy: Các kiểm định về vùng hỗ trợ chung và cân bằng biến kiểm soát cho thấy dữ liệu phù hợp với giả định của phương pháp PSM. Kết quả sử dụng các kỹ thuật so sánh khác nhau (cận gần nhất, phân tầng, bán kính, hạt nhân) đều cho kết quả tương đồng, củng cố tính tin cậy của nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc không tìm thấy tác động tích cực đáng kể có thể do:

• Quy mô và mức độ tham gia chính sách của các doanh nghiệp còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả lan tỏa thấp.

• Thời gian can thiệp ngắn, chưa đủ để chính sách phát huy tác động rõ rệt lên tăng trưởng doanh thu và năng suất.

• Các rào cản về thủ tục, tiếp cận vốn và môi trường pháp lý còn tồn tại, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực hỗ trợ.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, nhiều nghiên cứu tại các nước phát triển cho thấy tác động tích cực của chính sách hỗ trợ tài chính lên doanh thu và năng suất, tuy nhiên điều kiện kinh tế và môi trường kinh doanh khác biệt lớn so với Việt Nam. Nghiên cứu cũng phù hợp với một số kết quả trong nước cho thấy hiệu quả chính sách còn hạn chế do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố điểm xu hướng PSM, bảng so sánh chỉ số tăng trưởng giữa nhóm nhận hỗ trợ và nhóm đối chứng, giúp minh họa rõ ràng sự tương đồng và khác biệt giữa các nhóm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tiếp cận và mở rộng quy mô hỗ trợ tài chính: Cần đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ tài chính với thủ tục đơn giản, minh bạch, nhằm tăng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp cận vốn vay trong vòng 2-3 năm tới. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý nhà nước và ngân hàng thương mại.

2. Nâng cao năng lực quản trị và sử dụng vốn của DNNVV: Tổ chức các khóa đào tạo, tư vấn về quản lý tài chính, kỹ năng kinh doanh cho doanh nghiệp trong 1-2 năm tới để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn hỗ trợ. Chủ thể thực hiện là các tổ chức đào tạo, hiệp hội doanh nghiệp.

3. Cải thiện môi trường pháp lý và thủ tục hành chính: Rà soát, đơn giản hóa các quy định liên quan đến hỗ trợ tài chính, giảm thiểu rào cản tiếp cận chính sách trong 1 năm tới. Chủ thể thực hiện là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

4. Xây dựng hệ thống đánh giá và giám sát hiệu quả chính sách: Thiết lập cơ chế thu thập dữ liệu, đánh giá định kỳ tác động chính sách hỗ trợ tài chính đến DNNVV trong vòng 3 năm, nhằm điều chỉnh kịp thời các chương trình hỗ trợ. Chủ thể thực hiện là các viện nghiên cứu, cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ hiệu quả thực tế của chính sách hỗ trợ tài chính, từ đó điều chỉnh và thiết kế các chương trình phù hợp hơn với nhu cầu của DNNVV.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích về đặc điểm, nhu cầu vốn của DNNVV, hỗ trợ xây dựng các sản phẩm tín dụng phù hợp.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế phát triển và quản trị doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo về phương pháp đánh giá tác động chính sách công, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam.

4. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hiệp hội doanh nghiệp: Giúp nhận thức rõ hơn về vai trò và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ tài chính, từ đó chủ động tham gia và tận dụng các chương trình hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách hỗ trợ tài chính có thực sự giúp DNNVV tăng trưởng không?
   Nghiên cứu cho thấy tác động tích cực chưa rõ rệt trong giai đoạn 2013-2015 tại TP. Hồ Chí Minh, do nhiều yếu tố như quy mô hỗ trợ nhỏ, thời gian can thiệp ngắn và rào cản tiếp cận vốn.

2. Phương pháp PSM và DID có ưu điểm gì trong đánh giá tác động?
   PSM giúp tạo nhóm đối chứng tương đồng dựa trên đặc điểm quan sát, còn DID so sánh sự thay đổi theo thời gian giữa nhóm can thiệp và đối chứng, kết hợp giúp kiểm soát sai số chọn mẫu và yếu tố không quan sát.

3. Tại sao nhiều doanh nghiệp không tiếp cận được vốn vay?
   Nguyên nhân gồm thủ tục phức tạp, thiếu tài sản đảm bảo, năng lực quản trị hạn chế và môi trường pháp lý chưa thuận lợi.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chính sách hỗ trợ tài chính?
   Cần cải thiện thủ tục hành chính, tăng cường đào tạo quản trị doanh nghiệp, mở rộng quy mô hỗ trợ và xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả chính sách.

5. Nghiên cứu có áp dụng được cho các địa phương khác không?
   Phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể tham khảo cho các địa phương khác, tuy nhiên cần điều chỉnh theo đặc thù kinh tế và môi trường kinh doanh từng vùng.

Kết luận

• DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh đóng góp lớn vào kinh tế địa phương nhưng gặp nhiều khó khăn về tài chính và năng lực quản trị.
• Chính sách hỗ trợ tài chính hiện tại chưa tạo ra tác động tích cực đáng kể đến tăng trưởng doanh thu và năng suất của DNNVV trong giai đoạn 2013-2015.
• Phương pháp PSM, DID và DID-PSM được áp dụng hiệu quả trong đánh giá tác động chính sách, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao.
• Cần có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn, cải thiện môi trường pháp lý và năng lực doanh nghiệp để phát huy hiệu quả chính sách.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo gồm mở rộng quy mô hỗ trợ, đào tạo quản trị, cải cách thủ tục và xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả chính sách trong 2-3 năm tới.

Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức liên quan nên xem xét kết quả nghiên cứu để điều chỉnh và hoàn thiện các chương trình hỗ trợ tài chính, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá định kỳ nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------- VÕ THANH HẢI TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TP. HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh, năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ---------- VÕ THANH HẢI TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TP. HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 8310105 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHẠM KHÁNH NAM TP. Hồ Chí Minh, năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn "Tác động của Chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP. Hồ Chí Minh" là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Phạm Khánh Nam, không sao chép từ các công trình nghiên cứu của bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn từ các nghiên cứu khác đều có nguồn gốc rõ ràng và chính xác trong phạm vi hiểu biết của tôi. Nghiên cứu của tôi dựa vào tài liệu chính "Cẩm nang Đánh giá Tác động: các phương pháp định lượng và thực hành" do Khandker, Koolwal và Samad viết năm 2010. Các dữ liệu sử dụng trong luận văn là hoàn toàn đúng như thực tế đã thu thập được từ cuộc Điều tra Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước hội đồng khoa học nếu có sự tranh chấp hay bị phát hiện có hành vi không trung thực liên quan đến nội dung đề tài nghiên cứu này. Người thực hiện VÕ THANH HẢI LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH TÓM TẮT - ABSTRACT CHƯƠNG 1 – GIỚI THIỆU .2 – Mục tiêu nghiên cứu .3 – Phạm vi nghiên cứu .4 – Cấu trúc luận văn . 4 CHƯƠNG 2 – TỔNG QUAN LÝ THUYẾT .1 – Lược khảo lý thuyết .2 – Nguyên lý đánh giá tác động của Chính sách công .1 – Đánh giá tác động của chính sách .2 – Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM.3 – Phương pháp Sai biệt kép DID .3 – Lược khảo nghiên cứu thực nghiệm liên quan . 12 CHƯƠNG 3 – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 – Khung phân tích chung: .2 – Mô hình phân tích .3 – Khung đo lường tác động.1 – Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM.2 – Phương pháp Sai biệt kép DID .3 – Phương pháp Sai biệt kép kết hợp So sánh điểm xu hướng DID-PSM .4 – Các biến phụ thuộc và biến kiểm soát . 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƯƠNG 4 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 – Tổng quan vấn đề nghiên cứu .1 – Tổng quan về chính sách hỗ trợ tài chính .2 – Đối tượng đánh giá tác động .2 – Tác động của chính sách đến tăng trưởng .1 – Tác động đến tăng trưởng doanh thu .2 – Tác động đến tăng trưởng năng suất .3 – Kiểm định độ tin cậy của các kết quả .1 – Xác định vùng hỗ trợ chung và kiểm tra điều kiện cân bằng .2 – Kiểm tra tác động của chính sách với các kỹ thuật và dữ liệu .3 – Kiểm tra độ tin cậy của hiệu quả can thiệp bình quân .4 – Phân tích ảnh hưởng của các biến kiểm soát.1 – Biến kiểm soát dùng trong phương pháp PSM .2 – Biến kiểm soát dùng trong phương pháp DID .3 – Biến kiểm soát dùng trong phương pháp DID-PSM .47 CHƯƠNG 5 – KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH .2 – Hàm ý chính sách.3 – Hạn chế nghiên cứu .4 – Hướng nghiên cứu tiếp theo . 53 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Ý nghĩa tiếng Việt – tiếng Anh Hiệu quả can thiệp trung bình trên đối tượng can thiệp ATT Average Treatment Effect on the Treated Viện Quản lý Kinh tế Trung ương CIEM Central Institute for Economic Management Phương pháp Sai biệt kép (hay Khác biệt trong khác biệt) DID Difference in Difference methodology Phương pháp Sai biệt kép kết hợp phương pháp kết nối điểm xu hướng DID-PSM Difference in Difference methodology - Propensity Score Matching methodology Doanh nghiệp DN Enterprise Doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV Small and Medium Enterprise Phân loại ngành công nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế ISIC International Standard Industrial Classification Tổng cục Thống kê GSO General Statistic Office Phương pháp bình phương nhỏ nhất OLS Ordinary Least Squares methodology Phương pháp Kết nối điểm xu hướng PSM Propensity Score Matching methodology Doanh nghiệp nhỏ và vừa SME Small and Medium Enterprise Điều tra doanh nghiệp nhỏ và vừa SMEs Small and Medium Enterprise survey Sản xuất kinh doanh SXKD Manufacturing Business Hiệu quả can thiệp trên đối tượng can thiệp TOT Treatment Effect on the Treated Thành phố Hồ Chí Minh TP.HCM Ho Chi Minh City Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI the Chamber of Commerce and Industry of Vietnam Tổ chức Thương mại Thế giới WTO World Trade Organization LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Mô tả biến phụ thuộc trong mô hình .2: Phân loại quy mô doanh nghiệp dựa trên số lao động và vốn .3: Mô tả các biến độc lập trong mô hình .1: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo loại hình doanh nghiệp .2: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo lĩnh vực hoạt động .3: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo quy mô doanh nghiệp .4: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo tình trạng sở hữu .5: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo tình trạng đa dạng sản phẩm .6: Số lượng doanh nghiệp điều tra theo tình trạng xuất khẩu.7: Tác động của chính sách đến tăng trưởng doanh thu .8: Tác động của chính sách đến tăng trưởng năng suất .9: Kiểm tra tác động của chính sách với các kỹ thuật và dữ liệu .11: Biến kiểm soát trong hồi quy Probit – dữ liệu năm 2015 .12: Biến kiểm soát trong hồi quy Probit – dữ liệu năm 2013-2015 .13: Biến kiểm soát trong phương pháp DID – ước lượng tăng trưởng doanh thu .14: Biến kiểm soát trong phương pháp DID – ước lượng tăng trưởng năng suất .15: Biến kiểm soát trong phương pháp DID-PSM – ước lượng tăng trưởng doanh thu .16: Biến kiểm soát trong phương pháp DID-PSM – ước lượng tăng trưởng năng suất .48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: Mô hình phương pháp đánh giá tác động.1: Mô hình phân tích tác động của chính sách hỗ trợ tài chính .1: Phân bố điểm xu hướng phương pháp PSM – dữ liệu năm 2015 .2: Phân bố điểm xu hướng phương pháp PSM – dữ liệu năm 2013-2015 . 38 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tóm tắt Với vai trò là một thành phần quan trọng của nền kinh tế quốc gia, DNNVV đã được Nhà nước triển khai các chính sách trợ giúp trong các lĩnh vực tài chính, mặt bằng sản xuất, đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ, trình độ kỹ thuật, xúc tiến mở rộng thị trường… tạo điều kiện cho DNNVV tồn tại và phát triển. Trong đó, chính sách hỗ trợ tài chính có ý nghĩa thực tiễn đối với DNNVV. Đã có một số nghiên cứu về tác động chính sách đến DNNVV ở trong và ngoài nước trong đó đề cập đến chính sách hỗ trợ tài chính,… thể hiện các góc độ và quan điểm khác nhau. Các nghiên cứu nước ngoài thực hiện với những điều kiện rất khác biệt so với Việt Nam. Còn các nghiên cứu trong nước tập trung nghiên cứu vai trò và giải pháp để thúc đẩy việc hỗ trợ tài chính cho DNNVV, chưa có nhiều nghiên cứu định lượng đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến chỉ số tăng trưởng của DNNVV. Nghiên cứu này sử dụng kỹ thuật Kết nối điểm xu hướng PSM, Sai biệt kép DID và Sai biệt kép DID kết hợp với Kết nối điểm xu hướng PSM để đo lường tác động của chính sách hỗ trợ tài chính đến tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng năng suất của DNNVV. Sử dụng bộ dữ liệu điều tra doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 457 doanh nghiệp tham gia năm 2015 và 356 doanh nghiệp tham gia cả 2 năm 2013 và 2015, nghiên cứu chưa tìm thấy tác động tích cực của chính sách đến chỉ số tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng năng suất của doanh nghiệp. Abstract As an important component of the national economy, SMEs have been supported by the State by various policies in the fields of finance, production ground, innovation, improve technology capacity, technical level, or market promotion that potentially facilitates the existence and development of SMEs. In particular, financial support has been considered one of the important policies for SMEs. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Studies on impacts of financial support policy on the growth of SME in Vietnam and in other countries have shown mixed results. Studies conducted in other countries based on different contexts compared to Vietnam. While studies in Vietnam focused on the role and solutions to promote financial support for SMEs, there are few quantitative studies assessing the impact of financial support policies on the growth of SME. This study uses Propensity Score Matching (PSM), Difference in Difference (DID), and a combination of PSM and DID to measure the impact of financial support policy on SME revenue growth and productivity growth. Using the survey data of 457 SME enterprises participated in the 2015 survey and 356 enterprises participating in both 2013 and 2015 surveys, the study has not found a positive impact of the policy on revenue growth and productivity growth index of businesses. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG 1 – GIỚI THIỆU 1.1 – Đặt vấn đề Trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, thì doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là loại hình doanh nghiệp chiếm đa số và chủ yếu trong nền kinh tế. Theo đó, loại hình doanh nghiệp này đóng vai trò quan trọng, nhất là tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, giúp huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, xóa đói giảm nghèo… Cụ thể, về lao động, hàng năm tạo thêm trên nửa triệu lao động mới; sử dụng tới 51% lao động xã hội và đóng góp hơn 40% GDP… Số tiền thuế và phí mà các DNNVV đã nộp cho Nhà nước đã tăng gần 20 lần sau 17 năm kể từ năm 2001. Sự đóng góp này đã hỗ trợ lớn cho việc chi tiêu vào các công tác xã hội và các chương trình phát triển khác.