Tác động của chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ đối với khu vực và Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh tác động của chiến lược ấn độ dương thái bình dương của mỹ đối với khu vực và việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Thanh Minh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Quan Hệ Quốc Tế
• Đề tài: Tác Động Của Chiến Lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Của Mỹ Đối Với Khu Vực Và Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 0.4. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 0.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.5.1. Mục tiêu chung
• 0.5.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.6.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ CHIẾN LƯỢC ẤN ĐỘ DƯƠNG – THÁI BÌNH DƯƠNG CỦA MỸ
• 1.1. Về chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương
• 1.2. Nội dung cơ bản của chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
• 1.2.1. Mục tiêu chiến lược
• 1.2.2. Nội dung cơ bản của chiến lược
• 1.2.3. Biện pháp triển khai chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ
• 1.2.3.1. Mỹ xác định “Bộ tứ” Mỹ - Nhật Bản - Ấn Độ - Australia đóng vai trò chủ chốt thúc đẩy Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương
• 1.2.3.2. Tăng cường triển khai, bố trí và hiện diện lực lượng quân sự tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
• 1.2.3.3. Mỹ tăng cường can thiệp vào các vấn đề an ninh khu vực như vấn đề Triều Tiên, biển Hoa Đông, Đài Loan, Biển Đông
• 1.2.3.4. Tăng cường tận dụng các cơ chế an ninh đa phương trong khu vực như ARF, ADMM+, EAS, Đối thoại Shangri-La
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN LƯỢC ẤN ĐỘ DƯƠNG – THÁI BÌNH DƯƠNG ĐẾN CÁC QUỐC GIA TRONG KHU VỰC
• 2.1. Phản ứng của Trung Quốc
• 2.2. Phản ứng của Nga
• 2.3. Phản ứng của Nhật Bản
• 2.4. Phản ứng của Australia
• 2.5. Phản ứng của Ấn Độ
• 2.6. Phản ứng của các nước ASEAN
• 2.7. Phản ứng của Việt Nam
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN LƯỢC ẤN ĐỘ DƯƠNG - THÁI BÌNH DƯƠNG VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• 3.1. Đối với khu vực
• 3.1.1. Tác động tích cực
• 3.1.2. Tác động tiêu cực
• 3.2. Đối với Việt Nam
• 3.2.1. Tác động tích cực
• 3.2.2. Tác động tiêu cực
• 3.3. Một số khuyến nghị đối với Việt Nam
• 3.3.1. Tăng cường củng cố sức mạnh quốc gia để bảo vệ vững chắc toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ quốc gia
• 3.3.2. Tích cực mở rộng hợp tác quốc tế với các nước lớn, tổ chức quốc tế, khu vực để bảo vệ lợi ích quốc gia
• 3.3.3. Tăng cường nghiên cứu và dự báo về chiến lược của Mỹ đối với khu vực và những tác động
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của chiến lược Ấn Độ Dương Thái Bình Dương của Mỹ

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ đã trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh địa chính trị hiện nay. Khu vực này không chỉ có vai trò quan trọng trong việc kết nối các nền kinh tế lớn mà còn là nơi diễn ra nhiều xung đột tiềm tàng. Tác động của chiến lược này đến Việt Nam là một vấn đề cần được phân tích kỹ lưỡng.

1.1. Chiến lược Ấn Độ Dương Thái Bình Dương Khái niệm và nội dung

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ được định hình từ năm 2017, với mục tiêu chính là duy trì tự do hàng hải và bảo vệ các lợi ích kinh tế trong khu vực. Nội dung chiến lược bao gồm việc tăng cường hợp tác với các đồng minh và đối tác, đồng thời kiềm chế sự ảnh hưởng của Trung Quốc.

1.2. Tác động đến chính trị và kinh tế khu vực

Chiến lược này đã tạo ra những thay đổi lớn trong cục diện chính trị và kinh tế khu vực. Việt Nam, với vị trí địa lý chiến lược, sẽ phải điều chỉnh chính sách đối ngoại để thích ứng với những thay đổi này. Sự gia tăng hiện diện quân sự của Mỹ có thể tạo ra cả cơ hội và thách thức cho Việt Nam.

II. Vấn đề và thách thức từ chiến lược Ấn Độ Dương Thái Bình Dương

Mặc dù chiến lược này mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho Việt Nam. Các vấn đề như an ninh khu vực, cạnh tranh giữa các cường quốc và sự ổn định chính trị là những yếu tố cần được xem xét.

2.1. An ninh khu vực và những thách thức

Sự gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc có thể dẫn đến những xung đột không mong muốn trong khu vực. Việt Nam cần phải có những biện pháp để bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trong bối cảnh này.

2.2. Cạnh tranh kinh tế và thương mại

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương cũng tạo ra sự cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực kinh tế. Việt Nam cần phải tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, nhưng cũng phải đối mặt với áp lực từ các chính sách bảo hộ thương mại của các nước lớn.

III. Phương pháp và giải pháp ứng phó với tác động

Để ứng phó với những tác động từ chiến lược này, Việt Nam cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc tăng cường hợp tác quốc tế và nghiên cứu sâu về các chính sách của Mỹ là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việt Nam cần mở rộng hợp tác với các nước lớn và tổ chức quốc tế để bảo vệ lợi ích quốc gia. Hợp tác trong lĩnh vực an ninh, kinh tế và văn hóa sẽ giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong khu vực.

3.2. Nghiên cứu và dự báo chính sách

Việc nghiên cứu và dự báo các chính sách của Mỹ đối với khu vực sẽ giúp Việt Nam có những điều chỉnh kịp thời trong chính sách đối ngoại. Các cơ quan nghiên cứu cần tăng cường phân tích và đưa ra các khuyến nghị phù hợp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu về tác động của chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã chỉ ra nhiều khía cạnh quan trọng. Những kết quả này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về tình hình khu vực.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các tổ chức quốc tế

Nhiều tổ chức quốc tế đã tiến hành nghiên cứu về tác động của chiến lược này đến khu vực. Các kết quả cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược đồng bộ để ứng phó với những thay đổi trong môi trường chính trị và kinh tế.

4.2. Ứng dụng vào chính sách đối ngoại của Việt Nam

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào việc xây dựng chính sách đối ngoại của Việt Nam. Việc điều chỉnh các chiến lược hợp tác và bảo vệ lợi ích quốc gia là rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

V. Kết luận và tương lai của chiến lược Ấn Độ Dương Thái Bình Dương

Tương lai của chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự thay đổi trong chính sách của các cường quốc và tình hình an ninh khu vực. Việt Nam cần phải chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với những thay đổi này.

5.1. Dự báo về tương lai

Dự báo cho thấy rằng chiến lược này sẽ tiếp tục có ảnh hưởng lớn đến khu vực. Việt Nam cần phải theo dõi sát sao và có những điều chỉnh kịp thời trong chính sách đối ngoại.

5.2. Khuyến nghị cho Việt Nam

Việt Nam nên tiếp tục củng cố sức mạnh quốc gia và mở rộng hợp tác quốc tế để bảo vệ lợi ích quốc gia. Các chính sách cần phải linh hoạt và thích ứng với tình hình thực tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương giữ vị trí địa - chính trị và địa - kinh tế đặc biệt trọng yếu, quy tụ 3 nền kinh tế lớn nhất thế giới cùng 7 trong số 10 quốc gia sở hữu quy mô quân đội hàng đầu toàn cầu. Đây cũng là không gian trung chuyển năng lượng nhộn nhịp bậc nhất với lưu lượng hơn 32,2 triệu thùng dầu mỏ đi qua các eo biển huyết mạch Hormuz và Malacca mỗi ngày, chiếm khoảng 50% khối lượng vận tải dầu mỏ toàn cầu. Trước sự trỗi dậy mạnh mẽ và các động thái quyết đoán của Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức công bố sáng kiến xây dựng một trật tự khu vực tự do và rộng mở tại Hội nghị Cấp cao APEC diễn ra ngày 11/11/2017 ở Việt Nam.

Vấn đề cốt lõi của đề tài là phân tích sự chuyển dịch trong chính sách đối ngoại của Mỹ từ chiến lược Tái cân bằng sang Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP), đồng thời đánh giá những tác động sâu rộng của chiến lược này đối với an ninh khu vực và Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung làm rõ cơ sở hình thành, mục tiêu chiến lược, biện pháp triển khai của Mỹ, phân tích phản ứng của các cường quốc chủ chốt và các nước ASEAN, từ đó luận giải thời cơ cùng thách thức đối với an ninh và chủ quyền của Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2020, bao quát không gian địa lý trải dài từ bờ Tây nước Mỹ đến bờ biển phía Tây Ấn Độ. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn, cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và các chỉ số dự báo chiến lược giúp các cơ quan hoạch định chính sách đối ngoại tối ưu hóa quan hệ song phương và đa phương, bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gia tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng kết hợp hệ thống các lý thuyết quan hệ quốc tế nền tảng để phân tích toàn diện chiến lược của Mỹ:

• Chủ nghĩa Hiện thực (Realism): Đóng vai trò chủ đạo nhằm luận giải động cơ tìm kiếm quyền lực, thế cân bằng lực lượng và sự kiềm chế chiến lược giữa các nước lớn. Lý thuyết này làm sáng tỏ mục đích của Mỹ trong việc củng cố liên minh Bộ tứ nhằm ngăn chặn sự mở rộng tầm ảnh hưởng của Trung Quốc.
• Chủ nghĩa Tự do (Liberalism) và Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism): Được sử dụng để phân tích các cơ chế hợp tác an ninh đa phương, vai trò của luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và các chuẩn mực quản trị khu vực thông qua mạng lưới thể chế do ASEAN dẫn dắt.
• Chủ nghĩa Mác-xít mới (Neo-Marxism) và Lý thuyết Trò chơi (Game Theory): Cung cấp góc nhìn về quan hệ trung tâm - ngoại vi giữa các siêu cường và các nước đang phát triển, đồng thời mô hình hóa các tính toán chiến lược có tổng bằng không trong quan hệ Mỹ - Trung.

Các khái niệm then chốt xuyên suốt công trình bao gồm: Cân bằng quyền lực (Balance of Power), Quyền tự chủ chiến lược (Strategic Autonomy), Trật tự dựa trên luật lệ (Rules-based Order) và Cấu trúc an ninh khu vực (Regional Security Architecture).

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và chiều sâu học thuật, nghiên cứu xác lập quy trình phương pháp luận chặt chẽ:

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Khảo sát hệ thống hơn 120 văn bản quy phạm, văn kiện chiến lược quốc gia, báo cáo quốc phòng từ các cơ quan chính phủ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và Việt Nam trong khung thời gian 2017–2020. Tiêu biểu gồm Đạo luật Sáng kiến Trấn an châu Á (ARIA), Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ 2017 và Sách Trắng Quốc phòng Australia.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các tài liệu chính thức của 6 quốc gia trọng điểm và các tuyên bố chung tại các hội nghị thượng đỉnh quốc tế nhằm tối đa hóa độ tin cậy và tính đại diện của dữ liệu.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp phân tích 4 cấp độ (quốc tế, khu vực, quốc gia và cá nhân) cùng phương pháp so sánh lịch sử và phân tích nội dung. Cách tiếp cận đa tầng này giúp giải mã chính xác các động lực chính trị đằng sau các quyết sách đối ngoại phức tạp, loại bỏ các suy đoán chủ quan và nâng cao độ chuẩn xác cho các dự báo chiến lược.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 3 phát hiện chiến lược cốt lõi:

Thứ nhất, Mỹ đã cụ thể hóa chiến lược bằng việc thiết lập mạng lưới an ninh vững chắc lấy cơ chế Bộ tứ (Mỹ - Nhật Bản - Ấn Độ - Australia) làm nòng cốt. Khung pháp lý được củng cố qua Đạo luật ARIA với mức phân bổ ngân sách 1,5 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2019–2023. Trong ngân sách quốc phòng năm tài khóa 2018, Mỹ ưu tiên 2,1 tỷ USD nhằm nâng cao khả năng sẵn sàng tác chiến tại châu Á, duy trì hơn 50.000 quân đồn trú tại Nhật Bản và tăng cường tần suất các hoạt động tuần tra bảo vệ tự do hàng hải.

Thứ hai, Mỹ cùng các đồng minh đẩy mạnh cạnh tranh địa kinh tế nhằm tạo đối trọng với Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Quan hệ thương mại Mỹ - Ấn năm 2018 đạt mức 142 tỷ USD, tăng 12,6% so với năm 2017; Ấn Độ cũng ký kết hợp đồng mua 3 triệu tấn dầu thô mỗi năm trị giá 1,5 tỷ USD từ Mỹ. Đồng thời, Nhật Bản cam kết 110 tỷ USD cho Hành lang tăng trưởng Á - Phi và viện trợ 25 tỷ USD phát triển hạ tầng kết nối ASEAN.

Thứ ba, môi trường chiến lược khu vực bị phân cực sâu sắc. Các nước lớn như Nga và Trung Quốc phản ứng thận trọng nhưng kiên quyết trước sự hiện diện của Mỹ, trong khi các nước tầm trung và ASEAN đứng trước sức ép lớn về việc cân bằng quan hệ và duy trì vai trò trung tâm.

Thảo luận kết quả

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của chính quyền Tổng thống Donald Trump thể hiện sự điều chỉnh mạnh mẽ so với thời kỳ tiền nhiệm. Không dừng lại ở việc tái bố trí lực lượng, chiến lược này trực tiếp xác định Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chiến lược và mở rộng không gian an ninh kết nối hai đại dương. Các cam kết tài chính và hỗ trợ kỹ thuật hàng hải từ Mỹ đã mở ra cơ hội nâng cao năng lực thực thi pháp luật biển cho các quốc gia ven biển, trong đó có Việt Nam.

Dữ liệu nghiên cứu về sự phân bổ nguồn lực và mức độ can dự của các bên có thể được trực quan hóa thông qua hai công cụ trình bày:

• Bảng ma trận so sánh phản ứng chính sách: Phân loại 6 chủ thể chính theo 3 trục tiêu chí gồm mức độ đồng thuận chính trị, quy mô can dự an ninh và mức độ phụ thuộc thương mại.
• Biểu đồ phân bổ dòng ngân sách quốc phòng và ODA: Thể hiện trực quan gói ngân sách 1,5 tỷ USD hằng năm của Đạo luật ARIA kết hợp với 110 tỷ USD từ quỹ phát triển hạ tầng của Nhật Bản nhằm so sánh quy mô đối trọng thực tế với nguồn vốn từ sáng kiến BRI.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược dành cho Việt Nam:

• Tăng cường năng lực phòng thủ và giám sát biển đảo: Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển tiếp nhận hiệu quả các phương tiện tuần tra do đối tác chuyển giao; đặt mục tiêu hiện đại hóa 100% năng lực trinh sát hàng hải tại vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý trong lộ trình 2021–2025.
• Kiên định nguyên tắc đối ngoại độc lập, tự chủ và linh hoạt: Ban Đối ngoại Trung ương và Bộ Ngoại giao tiếp tục triển khai chính sách quốc phòng "bốn không", chủ động đa dạng hóa đối tác chiến lược nhằm duy trì mức tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu ổn định trên 10% mỗi năm với các thị trường trọng điểm.
• Củng cố vai trò trung tâm và tinh thần đoàn kết nội khối ASEAN: Bộ Ngoại giao đẩy mạnh vận động hoàn thiện Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) có hiệu lực pháp lý thực chất trước năm 2025, tận dụng các diễn đàn đa phương như ARF, EAS và ADMM+ để bảo vệ quyền lợi quốc gia.
• Nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu và dự báo chiến lược: Các viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo quan hệ quốc tế thiết lập hệ thống cảnh báo sớm, định kỳ cập nhật các kịch bản chuyển dịch chính sách của các cường quốc theo từng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Nhà hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia: Sử dụng các dữ liệu phân tích để xây dựng phương án ứng phó, đàm phán song phương và bảo vệ chủ quyền biển đảo.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quan hệ Quốc tế: Khai thác khung lý thuyết tích hợp và hệ thống dữ liệu thực chứng phục vụ giảng dạy các học phần về chính sách đối ngoại của các nước lớn.
• Doanh nghiệp vận tải biển, logistics và xuất nhập khẩu: Đánh giá kịp thời các rủi ro địa chính trị trên các tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đông và eo biển Malacca để tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển.
• Chuyên gia phân tích rủi ro đầu tư quốc tế: Nắm bắt xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư hạ tầng và chuỗi cung ứng giữa các nền kinh tế lớn trong khu vực.

Câu hỏi thường gặp

Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương khác gì so với chiến lược Tái cân bằng châu Á?

Chiến lược này mở rộng không gian địa chiến lược sang toàn bộ Ấn Độ Dương, xác lập cơ chế Bộ tứ làm trụ cột hành động và chuyển từ cách tiếp cận can dự gián tiếp sang cạnh tranh chiến lược trực diện với Trung Quốc thông qua các gói ngân sách cụ thể như Đạo luật ARIA trị giá 1,5 tỷ USD mỗi năm.

Nhóm Bộ tứ (Quad) giữ vai trò như thế nào trong cấu trúc an ninh mới?

Nhóm Bộ tứ gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia đóng vai trò đầu tàu điều phối an ninh hàng hải, chia sẻ thông tin tình báo và tổ chức các cuộc tập trận liên hợp quy mô lớn, tiêu biểu là hơn 20 thỏa thuận quốc phòng trị giá 10 tỷ USD được ký kết giữa Mỹ và Ấn Độ.

Tác động lớn nhất của chiến lược đối với an ninh Biển Đông là gì?

Chiến lược thúc đẩy sự hiện diện thường xuyên của hải quân các nước lớn nhằm bảo đảm tự do hàng hải cho tuyến đường vận chuyển hơn 32,2 triệu thùng dầu mỗi ngày, đồng thời tạo cơ hội cho các quốc gia ven biển nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển.

Việt Nam cần làm gì để tránh bị cuốn vào thế đối đầu giữa các siêu cường?

Việt Nam cần kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, không tham gia liên minh quân sự, đồng thời tăng cường đối thoại đa phương thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt để giữ vững môi trường hòa bình.

Các sáng kiến kinh tế của Mỹ và đồng minh có thể thay thế sáng kiến BRI của Trung Quốc không?

Dù các gói đầu tư hạ tầng như 110 tỷ USD của Nhật Bản hay ngân sách hỗ trợ của Mỹ đem lại các tiêu chuẩn minh bạch và chất lượng cao, các sáng kiến này chủ yếu đóng vai trò tạo thêm sự lựa chọn cân bằng hơn là thay thế hoàn toàn mạng lưới dự án sâu rộng của BRI.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn của Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ giai đoạn 2017–2020.
• Làm rõ cấu trúc an ninh đa tầng với vai trò trung tâm của nhóm Bộ tứ và các cơ chế ngân sách quốc phòng hàng tỷ USD.
• Phân tích chi tiết phản ứng chiến lược của các cường quốc và sự chuyển dịch không gian địa chính trị tại Đông Nam Á.
• Đóng góp hệ thống khuyến nghị chính sách đối ngoại khả thi, giúp Việt Nam nâng cao tiềm lực quốc phòng và vị thế quốc tế.
• Đặt ra lộ trình triển khai nghiên cứu tiếp nối cho giai đoạn 2021–2025 nhằm thích ứng linh hoạt trước những điều chỉnh chính sách mới của các nước lớn.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và các cơ quan chuyên môn quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống dữ liệu và khung phân tích chuyên sâu của công trình để ứng dụng vào công tác học thuật cũng như hoạch định chính sách thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát về chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ. Chương 2: Tác động của chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đến các quốc gia trong khu vực. Chương 3: Một số nhận xét về tác động của chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và khuyến nghị đối với Việt Nam. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT VỀ CHIẾN LƢỢC ẤN ĐỘ DƢƠNG – THÁI BÌNH DƢƠNG CỦA MỸ 1.

Về chiến lƣợc Ấn Độ Dƣơng - Thái Bình Dƣơng Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không chỉ là nơi có dân số đông nhất thế giới, mà còn là một trong những khu vực có nền kinh tế phát triển, sôi động bậc nhất, nhưng cũng là nơi tồn tại nhiều điểm nóng của thế giới. Hiện tại, khu vực này có 03 nền kinh tế lớn nhất thế giới (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản) và một số thị trường có tốc độ phát triển rất nhanh, điển hình là: Ấn Độ, Trung Quốc, Bangladesh. Về quốc phòng, 7/10 quốc gia trong khu vực được đánh giá có quy mô quân đội lớn nhất toàn cầu, gồm: Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Paskistan và Australia. Với vị trí địa chiến lược như vậy, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã, đang và sẽ trở thành nơi cạnh tranh chiến lược của các cường quốc trên thế giới [Nguyễn Thanh Minh, 2018].

Trên thực tế là vị thế vai trò của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương ngày càng suy giảm trước sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt của Trung Quốc. Mỹ cho rằng, sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc, đặc biệt là việc Bắc Kinh nỗ lực xây dựng và quân sự hóa các tiền đồn ở Biển Đông đang đe dọa dòng chảy thương mại tự do, đe dọa thu hẹp chủ quyền của các quốc gia, làm suy giảm sự ổn định khu vực và việc Trung Quốc đẩy mạnh sáng kiến “Vành đai và Con đường” của nước này, đang thách thức vai trò lãnh đạo của Mỹ tại khu vực. Trong khi đó, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương chưa có một cơ chế đa phương về an ninh tập thể mà chủ yếu dựa trên các hiệp định và thỏa thuận song phương, như: Hiệp ước An ninh Nhật - Mỹ, Hiệp ước về phòng thủ chung giữa Mỹ và Hàn Quốc…Bên cạnh đó, từ nội tại của nước Mỹ. Là khu vực tiếp giáp với nhiều đại dương, cửa 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngõ, yết hầu nối liền nước Mỹ với thế giới, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương luôn được Mỹ coi là khu vực địa chiến lược trọng yếu, tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia và vai trò lãnh đạo thế giới của nước này.

Vì vậy, việc thực hiện chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là cách để Mỹ bảo vệ lợi ích của công dân và thị trường Mỹ, bảo đảm sự tự do và an ninh giao thông đường biển, duy trì thế cân bằng lực lượng, thúc đẩy các mặt dân chủ và nhân quyền theo tiêu chuẩn của Mỹ tại khu vực. Vì cả hai yếu tố nội tại và bên ngoài này, Mỹ nhận thấy cần phải tập hợp lực lượng, thắt chặt mối quan hệ với các đồng minh tại khu vực, trong đó có khuyến khích vai trò của Ấn Độ, để bảo vệ lợi ích, duy trì ảnh hưởng và vị trí siêu cường của mình tại khu vực [Lê Đức Cường, 2018]. Trước tình hình đó, Mỹ đã khẩn trương xây dựng Chiến lược An ninh Quốc gia, Chiến lược Quốc phòng, Chiến lược khu vực mới để đối phó với các thách thức.