Chương 1: DIEU KIEN LICH SỬ - XÃ HOI, TIEN DE LÝ LUẬN, NHÂN TO CHU QUAN HÌNH THÀNH VA PHAT TRIEN TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA NGUYEN TRAL. DIEU KIỆN LICH SỬ - XÃ HỘI ĐẠI VIỆT CUOI THE KỶ XIV DAU THE KY XV VỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIEN TƯ TƯỞNG YEU NƯỚC CUA NGUYEN TRÃI.-- S2 St +E+E‡ESEEEEEE+E+EEEEEEEEEErErErrrrrrersrs 28 1. Sự suy vong của nhà Trần, công cuộc cải cách của Hồ Quý Ly với sự hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi. Sự nghiệp kháng chiến chống giặc Minh xâm lược với sự hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi.
Công cuộc khôi phục và xây dựng đất nước dưới triều đại Lê sơ với sự hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi. TIEN DE LÝ LUẬN VÀ NHÂN TO CHU QUAN VỚI SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHAT TRIEN TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA NGUYÊN TRÃI. Tiền đề lý luận với hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước của Nguyễn 'T ãi. Nhân tố chủ quan với sự hình thành và phát triển tư tưởng yêu nước li;80 4/2189: na.
69 Kết luận chương L. xee 77 Chương 2: NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CỦA )(20450u979007757. QUAN DIEM VỀ QUỐC GIA, DAN TỘC TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA NGUYEN TRAL. Quan điểm về tỉnh thần dân tộc, chủ quyền quốc gia, tình yêu quê hương, đất nước trong tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi.
Tinh thần quyết tâm đấu tranh bao vệ đất nước trong tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi. QUAN DIEM VỀ NHÂN DÂN TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA NGUYEN TRÃ I. Quan điểm của Nguyễn Trãi về vai trò của nhân dân, yêu thương quý trọng nhân dân và ý chí căm thù giặc sâu sắc. Quan điểm về cách thức an dân trong tư tưởng yêu nước của 0/918.
QUAN DIEM CUA NGUYEN TRÃI VỀ XÂY DỰNG XÃ HỘI THÁI BÌNH THỊNH TRI TRONG TRIỀU ĐẠI LÊ SƠ.- 22 2+2£22E++£2EE++2EE+eetrrxee 120 2. Quan điểm của Nguyễn Trãi về xã hội thái bình thịnh trị trong triều đại LE SƠ. Quan điểm của Nguyễn Trãi về phương thức xây dựng xã hội thái bình thịnh tri trong triều đại LO SƠ.--- ¿se x+EsErterererxsreree 126 Kết luận chương 2.--2--2222+22E+2++2EEEE222211122711122711122211127111 re 132 Chương 3: ĐẶC DIEM VÀ Ý NGHĨA LICH SỬ TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA NGUYEN TRAL. ĐẶC DIEM CƠ BẢN TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA )/e90449)01:7)0177 —=.
Tính kế thừa, dung hợp và phát triển tư tưởng Tam giáo với những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong tư tưởng yêu nước của 0/310 0777 134 3. Tính thực tiễn sinh động trong tư tưởng yêu nước của 0/310 c:0007777 2. Tính nhân văn sâu sắc trong tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi. - - 2 52s SE EEEE 3 19112121211 7111 2111171111111 Tre.
Ý NGHĨA LICH SỬ TRONG TƯ TƯỞNG YÊU NƯỚC CUA )(€042)01:710 1. Ý nghĩa lịch sử tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp kháng chiến chống giặc Minh xâm lược và xây dựng đất nước trong triều đại Lê SƠ. - :- tt tt E1 ESEEE1215111121551115111111111111111112. Ý nghĩa lịch sử tư tưởng yêu nước của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.
173 Kết luận chương 3 o.cesecsesecsssesssssecsssesssscssssecsssvecssvecesseccsssecsssecsssvessssessssvessssecsses 186 KET LUẬN CHUNG.- 5-5 << << se s2 se se seEsessessessessessre 188 TÀI LIEU THAM KHẢO .--- <2 se sszsseessevsseesssezs 193 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BÓ LIEN QUAN DEN DE TÀI LUẬN ÁN.---s-s- se csscssessecsee 200 PHAN MỞ DAU 1. Tinh cấp thiết của dé tài 'Yêu nước là trạng thái tình cảm tự nhiên của con người được hình thành và phát triển cùng với lịch sử phát triển của các quốc gia, dân tộc trên thế giới. Nhìn chung, lòng yêu nước thé hiện ở tình yêu, lòng tự hào về quê hương, đất nước, yêu nhân dân và những giá trị văn hóa, lịch sử của đất nước mình. Tùy thuộc vào điều kiện lịch sử - xã hội mà biéu hiện của lòng yêu nước cũng không giống nhau ở các quốc gia, dân tộc.
Đối với Việt Nam, yêu nước là tư tưởng, tình cảm thiêng liêng, là phẩm chất cao quý của nhân dân Việt Nam, là “sợi chỉ đỏ xuyên suốt” lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và g1ữ nước của dân tộc. Nước ta có vi trí địa lý thuận lợi cho việc giao thương quốc tế, lại có nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng nên từ lâu đã trở thành đối tượng của các nước lớn có tham vọng bành trướng, muốn biến nước ta thành một phan lãnh thé của chúng. Trong hành trình lịch sử ấy, nhân dân Việt Nam phải vừa xây dựng đất nước, vừa phải đấu tranh chống lại các thế lực ngoại xâm đề bảo vệ lãnh thổ của đất nước mình. Từ thực tiễn khách quan ấy, ý thức về độc lập dân tộc, chủ quyên lãnh thé, tinh thần đoàn kết, chủ nghĩa anh hùng mà trên hết là lòng yêu nước đã sớm hình thành và phát triển trong đời sống tinh thần người Việt Nam.
Những phẩm chất cao quý ấy được hun đúc, tôi luyện và kế thừa trong suốt lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, trở thành truyền thống quý báu, là bản sắc của dân tộc Việt Nam, đồng thời cũng là sức mạnh tinh thần đề toàn thê dân tộc Việt Nam chiến dau và chiến thắng tất cả các thé lực xâm lược hùng mạnh hơn nước ta gấp nhiều lần, bảo vệ bền vững nên độc lập dân tộc, chủ quyền lãnh thé qua nhiều thời đại lịch sử. Khi đề cập đến vai trò và sức mạnh của lòng yêu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh khang định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tính thần ay lại sôi nồi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhắn chìm tat cả lũ bán nước và cướp nước.
Lich sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vi đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta” (Hồ Chí Minh, 201 1g, tr. Trong thời đại ngày nay, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập đang ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của hầu hết các quốc gia trên thé giới. Việt Nam đang đây mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước nên xu thế hội nhập, một mặt giúp Việt Nam tiếp nhận những cơ hội lớn từ bên ngoai dé nhanh chóng xây dựng thành công cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, mặt khác cũng phải đối mặt với những nguy cơ, thách thức không nhỏ về quốc phòng, an ninh, về độc lập chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ. Vì vậy, dé tận dung cơ hội, vượt qua thách thức thi nước ta phải thực hiện “nhiệm vụ kép”, đó là vừa phát triển kinh tế, vừa phải giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc mà trọng tâm là lòng yêu nước, củng cố và phát triển truyền thống yêu nước thành nguồn sức mạnh nội sinh dé xây dựng và bảo vệ đất nước.
Truyền thống yêu nước chỗ dựa tinh thần vũng chắc đề dân tộc Việt Nam hòa nhập mà không bị “hòa tan” trên trường quốc tế. Tinh thần yêu nước còn giúp nhân dân Việt Nam đứng vững trước những thách thức lớn về nguy cơ suy thoái đạo đức, lối sống và sự mai một các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của đất nước. Trước vẫn đề mang tính thời đại đó, khi xác định phương hướng, nhiệm vụ cơ bản trong thời kỳ đổi mới đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Động lực và nguồn lực phát triển quan trọng của đất nước là khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phon vinh, hạnh phúc” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021a, tr. Từ việc xác định phương hướng, nhiệm vụ trong thời kỳ đổi mới đất nước, có thê nhận thấy yêu nước không chỉ là sức mạnh tinh thần trong đấu tranh chống ngoại xâm mà còn có vai trò to lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời đại ngày nay.
Chính vì vậy, việc nghiên cứu các giá trị văn hóa truyền thống nói chung và tư tưởng yêu nước của các nhà tư tưởng Việt Nam nói riêng nhằm khơi dậy tinh thần yêu nước của mọi tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh của nó trong đời sống xã hội là vấn đề cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Dé phát huy vai trò to lớn của truyền thống yêu nước, cần phải nghiên cứu, tìm hiểu, học tập tư tưởng của các bậc trí thức yêu nước Việt Nam tiêu biểu bởi tư tưởng ấy là sự biểu hiện sinh động lòng yêu nước, thương dân, khát vọng hòa bình, tinh thần quyết tâm chống giặc ngoại xâm, bảo vệ nên độc lập dân tộc, bảo vệ cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Từ khi thành lập nhà nước Văn Lang, quan điểm về quốc gia độc lập, thống nhất đã được hình thành. Trong các thời đại lich sử tiếp theo, tinh thần độc lập dân tộc, lòng căm thù giặc, ý chí quyết tâm bảo vệ đất nước trước âm mưu xâm lược của ngoại xâm phương Bắc ngày càng được củng có.
Tiêu biểu cho lòng yêu nước, tinh thần độc lập dân tộc, phải kể đến quan điểm của Ly Thường Kiệt về một nước Đại Việt độc lập trong tác phẩm Nam quốc sơn hà. Đến thời nhà Trần, tinh thần đoàn kết dân tộc, lấy dân làm gốc, vua tôi hòa mục, cả nước góp sức được chú trọng, tạo nên sức mạnh to lớn dé ba lần đánh thắng quân Nguyên - Mông. Cũng trong triều đại này, nhà chính trị, quân sự tài ba Trần Quốc Tuấn, danh tướng Trần Bình Trọng với tinh thần yêu nước, đặt Tổ quốc trên hết, thà hy sinh thân mình chứ quyết không hàng giặc. Những tắm gương của các anh hùng, các bậc trí thức yêu nước ấy là minh chứng hùng hồn cho truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam.
Đến cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ XV, một giai đoạn lịch sử đặc biệt của xã hội phong kiến Việt Nam, đất nước trải qua công cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược và xây dựng đất nước độc lập, thống nhất dưới triều đại Lê sơ. Thực tiễn đó đã làm xuất hiện nhiều nhà tư tưởng, nhiều anh hùng hào kiệt, đặc biệt là Nguyễn Trãi. Ông là nhà tư tưởng, nhà chính tri, nhà quân sự thiên tài của Việt Nam giai đoạn này.