Factors influencing the intention to invest in cryptocurrency of generation x y and z in vietnam the theory of reasoned action tra implication

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định đầu tư vào tiền điện tử của thế hệ X, Y, Z tại Việt Nam theo lý thuyết hành động có lý.

• Tác giả: Lò Đoàn Mai Hương
• Người hướng dẫn: T.S Phạm Mạnh Hùng
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Tác Động Của Các Yếu Tố Đến Ý Định Đầu Tư Vào Tiền Điện Tử Của Thế Hệ X, Y, Z Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Research Background
• 1.2. Identify the issue
• 1.3. Research Question
• 1.4. Scope
• 1.5. Research ethics
• 1.6. New contributions
• 1.7. Research structure
• 2. CHƯƠNG 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Cryptocurrency, block chain and investment in cryptocurrency
• 2.2. Perceived risk
• 2.3. Perceived usefulness
• 2.4. Perceived enjoyment
• 6. CHƯƠNG 6: CONCLUSION AND RECOMMENDATION
• Appendix II: Coded survey

Tóm tắt

I. Tiền Điện Tử Giới Thiệu và Tổng Quan Đầu Tư Hiện Nay

Tiền điện tử, hay cryptocurrency, là một loại tiền kỹ thuật số sử dụng công nghệ blockchain và mã hóa để bảo mật giao dịch. Bitcoin, ra đời năm 2009, đã mở đường cho sự phát triển của nhiều loại tiền điện tử khác. Khác với tiền tệ truyền thống, tiền điện tử không được kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ hay tổ chức tài chính trung ương nào. Giao dịch tiền điện tử được thực hiện trên mạng ngang hàng (peer-to-peer) và được ghi lại trên sổ cái phân tán (distributed ledger). Theo báo cáo của Finder, Việt Nam dẫn đầu thế giới về tỷ lệ người dân đầu tư vào tiền điện tử, với 20% người Việt Nam sở hữu Bitcoin hoặc các tài sản tiền điện tử khác. Dữ liệu từ Statista cũng cho thấy Việt Nam có tỷ lệ sử dụng tiền điện tử cao thứ hai trong số 74 nền kinh tế được khảo sát. Điều này cho thấy xu hướng đầu tư vào tiền điện tử đang ngày càng gia tăng tại Việt Nam, đặc biệt là trong giới trẻ (Gen Z) và thế hệ trung niên.

1.1. Sự trỗi dậy của Bitcoin và công nghệ Blockchain

Bitcoin, được giới thiệu trong bài viết "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" của Satoshi Nakamoto, đã cách mạng hóa hệ thống thanh toán điện tử. Công nghệ blockchain cho phép ghi lại lịch sử giao dịch công khai và minh bạch, đồng thời đảm bảo tính bảo mật và chống giả mạo. Các nút mạng xác nhận giao dịch bằng sức mạnh tính toán (CPU), tạo nên một hệ thống phi tập trung và không cần bên thứ ba trung gian. Sự thành công của Bitcoin đã thúc đẩy sự ra đời của hàng ngàn loại tiền điện tử khác, tạo nên một thị trường sôi động và đầy tiềm năng. "Chúng tôi đã đề xuất một hệ thống cho các giao dịch điện tử mà không cần tin tưởng", Nakamoto (2008).

1.2. Thực trạng đầu tư tiền điện tử tại Việt Nam năm 2021

Năm 2021, Việt Nam được công nhận là quốc gia dẫn đầu về việc chấp nhận tiền điện tử trên toàn cầu. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ người Việt Nam đầu tư vào tiền điện tử cao hơn nhiều so với các quốc gia khác. Điều này có thể được giải thích bởi sự phát triển nhanh chóng của internet và điện thoại thông minh, cũng như sự quan tâm ngày càng tăng của giới trẻ đối với các cơ hội đầu tư mới. Tuy nhiên, thị trường tiền điện tử tại Việt Nam vẫn còn non trẻ và chưa được quản lý chặt chẽ, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nhà đầu tư.

II. Vấn Đề và Thách Thức Đầu Tư Tiền Điện Tử ở Việt Nam

Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn, thị trường tiền điện tử tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều vấn đề và thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt khung pháp lý rõ ràng. Chính phủ Việt Nam vẫn chưa có quy định cụ thể về việc đầu tư, giao dịch và sử dụng tiền điện tử. Điều này tạo ra sự bất định cho các nhà đầu tư và làm tăng nguy cơ gian lận và lừa đảo. Ngoài ra, kiến thức và hiểu biết của người dân về tiền điện tử còn hạn chế, khiến họ dễ bị ảnh hưởng bởi các tin đồn và thông tin sai lệch. Rủi ro về biến động giá (volatility) cao cũng là một yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của thị trường tiền điện tử tại Việt Nam. Quyết định số 1255/QĐ-TTg (2017) và chỉ thị 10/CT-TTg (2018) cho thấy sự quan tâm của chính phủ, nhưng vẫn cần một khuôn khổ pháp lý toàn diện hơn.

2.1. Thiếu khung pháp lý và quy định rõ ràng

Việc thiếu khung pháp lý và quy định rõ ràng tạo ra một môi trường đầu tư không chắc chắn và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các nhà đầu tư không có sự bảo vệ pháp lý khi xảy ra tranh chấp hoặc gian lận. Các hoạt động rửa tiền và tài trợ khủng bố thông qua tiền điện tử cũng là một mối lo ngại lớn. Chính phủ cần sớm ban hành các quy định cụ thể để quản lý thị trường tiền điện tử một cách hiệu quả và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư.

2.2. Rủi ro biến động giá và gian lận đầu tư tiền điện tử

Giá trị của tiền điện tử có thể biến động mạnh trong thời gian ngắn, khiến các nhà đầu tư dễ bị thua lỗ nặng nề. Các dự án tiền điện tử lừa đảo (scam) cũng ngày càng phổ biến, dụ dỗ người dân đầu tư vào các dự án không có giá trị thực tế. Các nhà đầu tư cần cẩn trọng và tìm hiểu kỹ thông tin trước khi quyết định đầu tư vào bất kỳ loại tiền điện tử nào. Cần phải có kiến thức đầy đủ để tránh những rủi ro không đáng có.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Ý Định Đầu Tư Tiền Điện Tử

Nghiên cứu dựa trên Theory of Reasoned Action (TRA) cho thấy có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định đầu tư vào tiền điện tử của thế hệ X, Y và Z tại Việt Nam. Các yếu tố chính bao gồm thái độ (Attitude), nhận thức về tính hữu ích (Perceived Usefulness), nhận thức về sự thú vị (Perceived Enjoyment), quy định của chính phủ (Government Regulation), chuẩn mực chủ quan (Subjective Norms), và nhận thức về rủi ro (Perceived Risk). Thái độ tích cực đối với tiền điện tử và nhận thức về tính hữu ích của nó có tác động lớn đến ý định đầu tư. Quy định của chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng, vì nó ảnh hưởng đến mức độ tin cậy và an toàn của thị trường tiền điện tử. Nghiên cứu sử dụng phương pháp PLS-SEM để phân tích dữ liệu từ 201 người tham gia.

3.1. Tác động của thái độ và nhận thức về tính hữu ích

Thái độ tích cực đối với tiền điện tử, được hình thành từ kiến thức và kinh nghiệm, có ảnh hưởng lớn đến ý định đầu tư. Nếu một người tin rằng tiền điện tử là một công cụ đầu tư hiệu quả và có tiềm năng sinh lời cao, họ sẽ có xu hướng đầu tư vào nó. Nhận thức về tính hữu ích, tức là khả năng tiền điện tử giúp cải thiện hiệu quả công việc hoặc đáp ứng nhu cầu cá nhân, cũng là một yếu tố quan trọng. Theo Davis (1989), perceived usefulness là niềm tin của một cá nhân rằng việc sử dụng một công nghệ cụ thể sẽ cải thiện hiệu suất công việc của họ.

3.2. Ảnh hưởng của quy định chính phủ và chuẩn mực xã hội

Quy định của chính phủ có thể tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và tin cậy, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường. Tuy nhiên, quy định quá chặt chẽ cũng có thể làm giảm tính hấp dẫn của tiền điện tử. Chuẩn mực xã hội, tức là sự chấp nhận và ủng hộ của bạn bè, gia đình và đồng nghiệp, cũng có thể ảnh hưởng đến ý định đầu tư của một người. Nếu một người cảm thấy rằng những người xung quanh ủng hộ việc đầu tư vào tiền điện tử, họ sẽ có xu hướng đầu tư vào nó.

3.3. Vai trò của nhận thức rủi ro và sự thú vị cá nhân

Nhận thức về rủi ro, bao gồm rủi ro tài chính, rủi ro bảo mật và rủi ro pháp lý, có thể làm giảm ý định đầu tư vào tiền điện tử. Các nhà đầu tư cần đánh giá kỹ lưỡng các rủi ro trước khi quyết định đầu tư. Nhận thức về sự thú vị, tức là mức độ vui vẻ và hứng thú khi sử dụng tiền điện tử, cũng có thể ảnh hưởng đến ý định đầu tư, đặc biệt là đối với giới trẻ. Perceived enjoyment được định nghĩa là mức độ mà một cá nhân cảm thấy hoạt động sử dụng một hệ thống là thú vị (Davis et al., 1992).

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu và Mô Hình Phân Tích Ý Định Đầu Tư

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng với việc khảo sát 201 người Việt Nam thuộc thế hệ X, Y và Z. Dữ liệu được thu thập thông qua Google Form. Mô hình nghiên cứu dựa trên Theory of Reasoned Action (TRA), mở rộng với các yếu tố: thái độ, nhận thức về tính hữu ích, nhận thức về sự thú vị, quy định của chính phủ, chuẩn mực chủ quan và nhận thức về rủi ro. Phương pháp PLS-SEM (Partial Least Squares Structural Equation Modeling) được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố và ý định đầu tư vào tiền điện tử. Nghiên cứu tập trung vào việc làm rõ xu hướng và ý định của giới trẻ Việt Nam trong việc đầu tư vào tiền điện tử.

4.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu thông qua khảo sát

Khảo sát trực tuyến được thực hiện thông qua Google Form để thu thập dữ liệu từ những người tham gia. Bảng hỏi được thiết kế dựa trên các thang đo đã được kiểm chứng trong các nghiên cứu trước đó. Các câu hỏi tập trung vào việc đánh giá thái độ, nhận thức và ý định của người tham gia đối với tiền điện tử. Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2022.

4.2. Mô hình TRA và phương pháp PLS SEM để phân tích

Mô hình TRA được sử dụng làm nền tảng lý thuyết để xây dựng mô hình nghiên cứu. Các yếu tố bổ sung như nhận thức về tính hữu ích, nhận thức về sự thú vị, quy định của chính phủ và nhận thức về rủi ro được thêm vào để tăng tính chính xác và phù hợp của mô hình. Phương pháp PLS-SEM được sử dụng để ước lượng các hệ số đường dẫn trong mô hình và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến ý định đầu tư vào tiền điện tử. PLS-SEM phù hợp với mục tiêu nghiên cứu khám phá và kiểm định mối quan hệ giữa các biến số.

V. Kết Quả Nghiên Cứu và Thảo Luận Tác Động Thực Tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy thái độ và nhận thức về tính hữu ích có tác động tích cực và đáng kể đến ý định đầu tư vào tiền điện tử. Nhận thức về rủi ro có tác động tiêu cực, nhưng không đáng kể. Quy định của chính phủ có tác động gián tiếp thông qua thái độ. Chuẩn mực chủ quan không có tác động đáng kể đến ý định đầu tư. Những kết quả này cho thấy giới trẻ Việt Nam có xu hướng đầu tư vào tiền điện tử nếu họ tin rằng nó hữu ích và có thái độ tích cực đối với nó. Tuy nhiên, họ cũng quan tâm đến rủi ro, nhưng không quá lo ngại nếu họ tin rằng tiềm năng sinh lời là cao. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về vai trò của chuẩn mực chủ quan.

5.1. Tác động của thái độ và nhận thức về tính hữu ích được khẳng định

Kết quả nghiên cứu củng cố vai trò quan trọng của thái độ và nhận thức về tính hữu ích trong việc hình thành ý định đầu tư vào tiền điện tử. Điều này cho thấy việc cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ về lợi ích và rủi ro của tiền điện tử là rất quan trọng để giúp người dân đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt. Các nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dùng về tính hữu ích của sản phẩm và dịch vụ của họ.

5.2. Vai trò của rủi ro và quy định chính phủ trong quyết định

Mặc dù nhận thức về rủi ro không có tác động trực tiếp đáng kể, nhưng nó vẫn là một yếu tố quan trọng cần được xem xét. Chính phủ cần có những quy định phù hợp để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về rủi ro liên quan đến tiền điện tử. Quy định của chính phủ có thể gián tiếp ảnh hưởng đến ý định đầu tư thông qua việc thay đổi thái độ của nhà đầu tư.

VI. Kết Luận và Đề Xuất Tương Lai Đầu Tư Tiền Điện Tử

Nghiên cứu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến ý định đầu tư vào tiền điện tử của thế hệ X, Y và Z tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể giúp các nhà hoạch định chính sách và các nhà cung cấp dịch vụ tiền điện tử hiểu rõ hơn về thị trường và đưa ra các quyết định phù hợp. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ý định đầu tư, cũng như tác động của tiền điện tử đến nền kinh tế Việt Nam. Sự phát triển của thị trường tiền điện tử cần đi đôi với sự phát triển của khung pháp lý và sự nâng cao nhận thức của người dân.

6.1. Đề xuất chính sách và giải pháp thúc đẩy đầu tư bền vững

Chính phủ cần sớm ban hành khung pháp lý rõ ràng và toàn diện về tiền điện tử để tạo ra một môi trường đầu tư an toàn và tin cậy. Cần có các biện pháp để bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và ngăn chặn các hoạt động gian lận và lừa đảo. Đồng thời, cần khuyến khích các hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ blockchain và tiền điện tử để thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong lĩnh vực này.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và triển vọng thị trường

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc khám phá các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ý định đầu tư vào tiền điện tử, chẳng hạn như ảnh hưởng của truyền thông xã hội, vai trò của các KOLs (Key Opinion Leaders) và tác động của các sự kiện kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của tiền điện tử đến nền kinh tế Việt Nam, bao gồm tác động đến tăng trưởng kinh tế, việc làm và thu nhập.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết Content SEO chuyên sâu phân tích báo cáo nghiên cứu khoa học theo cấu trúc chuẩn mực học thuật, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm và dễ tiếp cận cho bạn đọc.

---

Tác Động Của Các Yếu Tố Đến Ý Định Đầu Tư Vào Tiền Điện Tử Của Thế Hệ X, Y Và Z Tại Việt Nam: Ứng Dụng Thuyết Hành Động Hợp Lý (TRA)

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Factors Influencing the Intention to Invest in Cryptocurrency of Generation X, Y and Z in Vietnam: The Theory of Reasoned Action (TRA) Implication" do nhóm nghiên cứu sinh viên Học viện Ngân hàng & Đại học Sunderland thực hiện nhằm giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Những yếu tố nào tác động trực tiếp và gián tiếp đến ý định đầu tư tiền mã hóa (cryptocurrency) của các thế hệ nhà đầu tư tại Việt Nam?

Về mặt phương pháp luận, nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận định lượng diễn dịch (deductive approach) kết hợp mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM). Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến trên 201 người tham gia thuộc ba thế hệ Gen X, Gen Y (Millennials) và Gen Z tại các cộng đồng đầu tư tiền mã hóa ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Thái độ (Attitude) và Cảm nhận sự hữu ích (Perceived Usefulness) là hai động lực then chốt thúc đẩy mạnh mẽ ý định đầu tư vào tiền mã hóa. Đồng thời, Động lực hưởng thụ (Perceived Enjoyment) và Chuẩn chủ quan (Subjective Norms) đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhận thức và tâm lý đầu tư. Ngược lại, Cảm nhận rủi ro (Perceived Risk) và Khung pháp lý (Government Regulation) giữ vai trò kiểm soát hành vi thận trọng. Phát hiện này mang lại hàm ý thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ trong việc hoàn thiện khung pháp lý và giúp các định chế tài chính FinTech tối ưu hóa sản phẩm đầu tư số.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Bối cảnh thị trường và sự bùng nổ của tài sản số

Kể từ khi Bitcoin xuất hiện vào năm 2009 dựa trên công nghệ Blockchain của Satoshi Nakamoto, tiền mã hóa đã phát triển vượt bậc từ một phương tiện thanh toán thử nghiệm thành một loại tài sản tài chính có quy mô hàng nghìn tỷ USD. Đáng chú ý, các báo cáo toàn cầu từ Finder và Statista (2021) xác định Việt Nam là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về tỷ lệ sở hữu và mức độ chấp nhận tiền mã hóa (với hơn 20% dân số từng sở hữu hoặc giao dịch tài sản số, xếp thứ 2 trong 74 nền kinh tế được khảo sát).

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù tốc độ chấp nhận thị trường rất cao, thực trạng pháp lý tại Việt Nam đối với tiền điện tử vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Các văn bản pháp lý như Quyết định số 1255/QĐ-TTg (2017) hay Chỉ thị số 10/CT-TTg (2018) mới dừng lại ở mức tăng cường quản lý, cảnh báo rủi ro mà chưa có khung pháp lý cụ thể điều chỉnh giao dịch tài sản ảo.

Phần lớn các nghiên cứu trước đây trên thế giới tập trung vào Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM) hoặc Thuyết Hành vi Kế hoạch (TPB) tại các thị trường phát triển. Còn rất ít công trình phân tích chuyên sâu hành vi của nhà đầu tư dưới lăng kính Thuyết Hành động Hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) kết hợp góc nhìn tâm lý người tiêu dùng (consumer behavior) đa thế hệ (Gen X, Gen Y, Gen Z) tại một thị trường mới nổi có độ mở công nghệ cao như Việt Nam.

Tầm quan trọng và tính thời điểm

Nghiên cứu được thực hiện đúng thời điểm thị trường FinTech và tài sản số tại Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển giao mạnh mẽ. Việc xác định các biến số tác động đến ý định đầu tư không chỉ giúp giải mã hiện tượng "bùng nổ chấp nhận crypto" của giới trẻ Việt Nam, mà còn là luận cứ khoa học cấp thiết để bảo vệ tài sản công dân, phòng ngừa gian lận tài chính và hỗ trợ xây dựng cơ chế quản lý phù hợp (Regulatory Sandbox).

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu và triết lý khoa học

Nghiên cứu được xây dựng trên triết lý Thực chứng (Positivism) và phương pháp tiếp cận Diễn dịch (Deductive Approach). Thiết kế nghiên cứu dạng cắt ngang (Cross-sectional Study) cho phép thu thập và phân tích dữ liệu hành vi tại một thời điểm cụ thể nhằm kiểm định các giả thuyết đặt ra từ mô hình lý thuyết TRA mở rộng.

Thu thập dữ liệu và chọn mẫu

• Phương pháp lấy mẫu: Kết hợp lấy mẫu thuận tiện (Convenience sampling) và quả cầu tuyết (Snowball sampling) trên các nền tảng trực tuyến (nhóm cộng đồng tiền mã hóa tại Zalo, Telegram, Facebook, TikTok).
• Mẫu khảo sát: Tổng cộng 250 phiếu khảo sát Google Form được phát đi, thu về 201 phản hồi hợp lệ sau khi loại bỏ 49 phiếu không đạt tiêu chuẩn.
• Cơ cấu nhân khẩu học:
  • Giới tính: 98 Nam (48.8%), 96 Nữ (47.8%), 7 Không tiết lộ (3.4%).
  • Thế hệ: Chiếm áp đảo là Gen Z (104 người - 51.7%), tiếp đến là Gen Y/Millennials (60 người - 29.9%) và Gen X (37 người - 18.4%).
  • Trình độ học vấn: Cử nhân (104 người), Phổ thông trung học (56 người), Thạc sĩ (35 người), Tiến sĩ (6 người).
  • Kinh nghiệm đầu tư: Nhóm bắt đầu từ 2019-2020 (68 người) và từ 2020 đến nay (54 người) chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Thang đo và kỹ thuật phân tích PLS-SEM

Các biến số được đo lường bằng thang đo Likert 5 điểm kế thừa từ các công trình quốc tế uy tín:

• Cảm nhận rủi ro (PR): 4 items (Sukumaran et al., 2022).
• Cảm nhận hữu ích (PU): 3 items (Nadeem et al., 2021).
• Cảm nhận thích thú (PE): 3 items (Gao & Yi, 2021).
• Khung pháp lý chính phủ (GR): 3 items (Chokor et al., 2021).
• Thái độ (AT), Chuẩn chủ quan (SN), Ý định đầu tư (IT): Kế thừa từ Mazambani & Mutambara (2019), Muchlis Gazali (2019), Anser et al. (2020).

Kỹ thuật phân tích Mô hình Cấu trúc Tuyến tính Bình phương Bé nhất Từng phần (PLS-SEM) được áp dụng để đánh giá độ tin cậy và giá trị hội tụ/phân biệt của mô hình đo lường (Outer Loadings > 0.7, Cronbach's Alpha, Composite Reliability > 0.7, AVE > 0.5, chỉ số HTMT < 0.85/0.90) cũng như kiểm định các đường dẫn tác động (Path Coefficients) của mô hình cấu trúc.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Dựa trên kết quả phân tích thống kê mô tả và mô hình PLS-SEM, nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        TỔNG HỢP CÁC PHÁT HIỆN NGHIÊN CỨU                          |
+===================================================================================+
| 1. THÁI ĐỘ (ATTITUDE) - YẾU TỐ TRUNG GIAN MẠNH NHẤT                              |
|    - Thái độ tích cực thúc đẩy trực tiếp ý định đầu tư (IT).                     |
|    - Đóng vai trò cầu nối chuyển hóa lợi ích công nghệ thành hành vi đầu tư.       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 2. CẢM NHẬN HỮU ÍCH (PERCEIVED USEFULNESS - PU)                                   |
|    - Giá trị tiết kiệm thời gian, giao dịch tự do xuyên biên giới được đánh giá cao.|
|    - Thúc đẩy cả thái độ (AT) lẫn ý định tham gia thị trường (IT).                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 3. ĐỘNG LỰC HƯỞNG THỤ (PERCEIVED ENJOYMENT - PE)                                  |
|    - Mô hình Play-to-Earn và cảm giác "thú vị khi kiếm lời" tạo hưng phấn lớn.    |
|    - Tác động tích cực và trực tiếp đến tâm lý thế hệ trẻ (Gen Z & Gen Y).        |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 4. CHUẨN CHỦ QUAN (SN) & TÂM LÝ BẦY ĐÀN (HERDING BEHAVIOR)                        |
|    - Lời khuyên từ người thân, hội nhóm mạng xã hội (Telegram/Zalo) có ảnh hưởng lớn.|
|    - Nhận thức rủi ro (PR) cao nhưng bị lấn át bởi kỳ vọng tỷ suất sinh lời lớn. |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Thái độ là biến trung gian then chốt định hình ý định đầu tư

Phân tích mô hình khẳng định Thái độ (Attitude) đối với tiền điện tử có tác động cùng chiều mạnh mẽ nhất đến Ý định đầu tư (Intention to Invest). Nhà đầu tư tin tưởng rằng việc sở hữu tiền mã hóa giúp họ đạt được mục tiêu tài chính cá nhân và là phương thức thanh toán/tích lũy hiện đại. Thái độ đóng vai trò truyền dẫn tác động từ các yếu tố nhận thức công nghệ sang ý định hành vi thực tế.

2. Sự hữu ích và hiệu quả giao dịch được khẳng định

Biến số Cảm nhận sự hữu ích (Perceived Usefulness - PU) đạt điểm đánh giá cao, đặc biệt ở tiêu chí tiết kiệm thời gian giao dịch (PU2 có Mean = 3.05) và tính linh hoạt trong luân chuyển dòng vốn. Khả năng tự chủ tài khoản không qua trung gian giúp nhà đầu tư nhìn nhận crypto như một công cụ tài chính bổ trợ tiềm năng bên cạnh ngân hàng truyền thống.

3. Động lực hưởng thụ (Hedonic Motivation) bùng nổ ở giới trẻ

Khác với các kênh đầu tư truyền thống (chứng khoán, bất động sản), tiền mã hóa tại Việt Nam mang đậm tính trải nghiệm công nghệ. Yếu tố Cảm nhận thích thú (PE3 có Mean cao nhất trong nhóm PE) phản ánh rõ nét việc kiếm lợi nhuận từ các hoạt động mới mẻ (như GameFi, Token Airdrop, Staking) tạo ra sự hào hứng và kích thích nhà đầu tư tái đầu tư liên tục.

4. Áp lực xã hội, tâm lý bầy đàn và sự phân hóa nhận thức rủi ro

• Chuẩn chủ quan (Subjective Norms): Đóng vai trò chi phối quan trọng. Việc bạn bè, người có ảnh hưởng (KOLs) trên mạng xã hội tham gia đầu tư tạo ra hiệu ứng sợ bỏ lỡ (FOMO) và tâm lý bầy đàn (herding behavior), đặc biệt rõ rệt ở phân khúc Gen Z (chiếm 51.7% mẫu nghiên cứu).
• Rủi ro và Pháp lý: Dù điểm số nhận thức rủi ro an ninh mạng và biến động giá (PR) ở mức trung bình cao, phần lớn nhà đầu tư vẫn chấp nhận mạo hiểm nhờ kỳ vọng mức lợi nhuận vượt trội. Đồng thời, biến Khung pháp lý chính phủ (GR) thể hiện mong muốn thị trường sớm được chuẩn hóa để bảo vệ quyền lợi người tham gia.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý thuyết (Theoretical Contributions)

• Mở rộng Thuyết Hành động Hợp lý (TRA): Tích hợp thành công các biến số tâm lý công nghệ (Perceived Usefulness, Perceived Enjoyment, Perceived Risk) và biến chế định (Government Regulation) vào khung lý thuyết TRA nguyên bản của Fishbein & Ajzen, chứng minh tính thích ứng cao của mô hình trong bối cảnh công nghệ tài chính phi tập trung (DeFi).
• Tiếp cận dưới góc độ Hành vi Người tiêu dùng: Cung cấp góc nhìn mới khi coi việc tham gia tiền mã hóa là một hành vi tiêu dùng dịch vụ tài chính số, bổ sung dữ liệu thực nghiệm quan trọng cho mảng tài chính hành vi tại các nền kinh tế đang phát triển.

Giá trị thực tiễn và chính sách (Practical & Policy Implications)

• Đối với Cơ quan Quản lý Nhà nước: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng rõ ràng rằng rào cản pháp lý chưa ngăn được làn sóng đầu tư tự phát. Do đó, việc xây dựng cơ chế quản lý thử nghiệm (Fintech Sandbox), định danh tài sản số và ban hành chính sách thuế minh bạch là giải pháp tối ưu hơn là áp đặt các lệnh cấm tuyệt đối.
• Đối với Doanh nghiệp FinTech & Sàn giao dịch: Cần tập trung nâng cao trải nghiệm giao diện người dùng (UI/UX), tối ưu hóa tính tiện ích, bổ sung các tính năng giáo dục tài chính nhằm giảm thiểu rủi ro bảo mật cho nhà đầu tư mới (đặc biệt là Gen Z).

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         ĐỐI TƯỢNG QUAN TÂM & GIÁ TRỊ NHẬN ĐƯỢC                     |
+====================================================================================+
| [1] NHÀ NGHIÊN CỨU HỌC THUẬT (ACADEMIC RESEARCHERS)                                |
|     - Tài liệu tham khảo về mô hình TRA/TPB mở rộng và phương pháp PLS-SEM.        |
|     - Cung cấp dữ liệu thực chứng về hành vi tài chính số tại thị trường Việt Nam. |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [2] DOANH NGHIỆP FINTECH & CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH                                   |
|     - Thấu hiểu hành vi, tâm lý và nhu cầu của thế hệ nhà đầu tư Gen Y & Gen Z.    |
|     - Tối ưu hóa sản phẩm đầu tư, chiến lược tiếp thị dựa trên động lực hưởng thụ. |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [3] NHÀ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH & CƠ QUAN QUẢN LÝ                                    |
|     - Cơ sở khoa học để thiết kế khung pháp lý tài sản ảo và cơ chế Sandbox.       |
|     - Giải pháp nâng cao nhận thức rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư cá nhân.            |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| [4] CỘNG ĐỒNG NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN                                                   |
|     - Nhận diện các bẫy tâm lý (tâm lý bầy đàn, hiệu ứng FOMO).                    |
|     - Xây dựng chiến lược quản trị rủi ro thông minh khi tham gia thị trường số.    |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

FAQ - Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Phát hiện quan trọng nhất là Thái độ (Attitude) giữ vai trò trung gian cốt lõi kết nối giữa nhận thức về sự hữu ích, sự thích thú với ý định đầu tư thực tế. Trong đó, thế hệ trẻ (Gen Z và Gen Y) bị chi phối mạnh mẽ bởi trải nghiệm công nghệ (Hedonic motivation) và sự lan tỏa từ cộng đồng (Subjective Norms).

2. Phương pháp nghiên cứu PLS-SEM trong đề tài có ưu thế gì?

Trả lời: PLS-SEM là phương pháp tối ưu đối với các mô hình nghiên cứu phức tạp gồm nhiều biến ngoại sinh, biến trung gian và kích thước mẫu vừa phải (201 mẫu). Kỹ thuật này tập trung vào khả năng dự báo hành vi mà không đòi hỏi nghiêm ngặt về phân phối chuẩn của dữ liệu.

3. Kết quả khảo sát 201 người có thể đại diện cho toàn bộ nhà đầu tư Việt Nam không?

Trả lời: Dù mẫu nghiên cứu 201 người đã bao quát 3 thế hệ (X, Y, Z) và nhiều tỉnh thành, việc sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện/quả cầu tuyết qua mạng xã hội mang tính chất đại diện tương đối cho nhóm người dùng internet yêu thích công nghệ, chưa khái quát hóa hoàn toàn cho toàn bộ dân số.

4. Đề tài mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) nào?

Trả lời: Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng quy mô mẫu trên diện rộng toàn quốc, so sánh chuyên sâu sự khác biệt cấu trúc hành vi giữa từng thế hệ (Multi-group Analysis - MGA) hoặc phân tích các yếu tố tác động sau khi nhà đầu tư đã thua lỗ/thành công trên thị trường.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu là gì?

Trả lời: Cung cấp cơ sở thực chứng giúp các nhà làm luật thiết lập hành lang pháp trị cho tiền mã hóa tại Việt Nam và giúp các công ty công nghệ tài chính thiết kế các công cụ đầu tư thân thiện, an toàn, minh bạch.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu đã chứng minh thành công sự phù hợp của Thuyết Hành động Hợp lý (TRA) trong việc giải mã ý định đầu tư tiền mã hóa của thế hệ Gen X, Y và Z tại Việt Nam. Bằng việc lượng hóa tác động của Cảm nhận hữu ích, Động lực hưởng thụ, Chuẩn chủ quan và vai trò trung gian của Thái độ thông qua mô hình PLS-SEM, nghiên cứu mang đến đóng góp học thuật quý báu cho lĩnh vực tài chính hành vi.

Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển vượt bậc, đã đến lúc các cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính tại Việt Nam cần chủ động tiếp cận, chuẩn hóa khung khổ pháp lý và đẩy mạnh phổ cập kiến thức tài chính số. Hãy chủ động trang bị kiến thức, nâng cao năng lực quản trị rủi ro để thích ứng hiệu quả với kỷ nguyên tài chính phi tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI THAM DỰ CUỘC THI “SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC” CẤP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG NĂM 2021-2022 FACTORS INFLUENCING THE INTENTION TO INVEST IN CRYPTOCURRENCY OF GENERATION X, Y AND Z IN VIETNAM: THE THEORY OF REASONED ACTION (TRA) IMPLICATION LĨNH VỰC: TÀI CHÍNH CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH Hà Nội, Tháng 5 Năm 2022 17014126213921000000 THÔNG TIN SINH VIÊN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 1. Tên đề tài: Factors Influencing the Intention to Invest in Cryptocurrency of Generation X, Y and Z in Vietnam: The Theory of Reasoned Action (TRA) implication 2. Lĩnh vực: Tài chính 3. Chuyên ngành: Tài chính 4.

Giáo viên hướng dẫn: T.S Phạm Mạnh Hùng 5. Sinh viên/nhóm sinh viên thực hiện đề tài: ĐH STT Họ và tên Mã số SV Lớp Khoa năm thứ Tài chính – Ngân Hàng 1 F12 Lò Đoàn Mai Hương F12-065 Liên Kết Quốc Tế, Đại 4 1 D Học Sunderland Tài chính – Ngân Hàng 2 Bùi Thị Sắc Yên F12D Liên Kết Quốc Tế, Đại 4 2 Học Sunderland Tài chính – Ngân Hàng 3 Bùi Khánh Linh F12D Liên Kết Quốc Tế, Đại 4 3 Học Sunderland 3 ABSTRACT This study was completed to investigate the effects of personal factors on Vietnamese people's intention to invest in cryptocurrency. Although it is not widely known and there are no specific regulations and laws on cryptocurrency-related transactions in Vietnam, many articles and studies show that the cryptocurrency market in Vietnam is constantly developing. Particularly, in 2021, Vietnam was identified as a lead country in global cryptocurrency adoption.

Specifically, according to a new report about cryptocurrency published by Finder, Vietnam has 20% of people who claim to have invested in Bitcoin and other crypto-assets. In addition, data from Statista indicates that, of the 74 economies surveyed, Vietnam has the second-highest rate of cryptocurrency usage among the surveyed countries. These numbers show that the investment trend in cryptocurrency is growing continuously in Vietnam, especially among the middle-aged generation and Gen Z young people (Techinasia. The study investigated 201 people living in Vietnam and contacted them through an online form to record their answers.

This study uses the PLS- SEM method and applies TRA to achieve the goal of investigating the intention to invest in cryptocurrency in Vietnam. The results show that Attitude and perceived usefulness have a positive effect on the intention to invest in cryptocurrency. 4 Table of Contents LIST OF FIGURE. 6 LIST OF ABBREVIATION.

Identify the issue. 11 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW. Cryptocurrency, block chain and investment in cryptocurrency. 18 Research model framework.

Variables’ resources and measurement. Variables’ descriptive analytics. Discussion about the impact of perceived risk on the intention to invest in cryptocurrency. Discussion about the impact of perceived risk on the intention to invest in cryptocurrency.

Discussion about the impact of perceived usefulness on the intention to invest in cryptocurrency. Discussion about the impact of perceived enjoyment on the intention to invest in cryptocurrency. The relationship between government regulation and intention to invest in cryptocurrency. Discussion about the relationship between Attitude and intention to invest in cryptocurrency.

Discussion about the relationship between subjective norms and intention to invest in cryptocurrency. 63 CHAPTER 6: CONCLUSION AND RECOMMENDATION. 86 Appendix II: Coded survey. 95 6 LIST OF FIGURE Figure 1: Research model framework.

30 Figure 2: Research model. 37 LIST OF TABLE Table 1: Previous study about cryptocurrency and block chain. 13 Table 2: Variables’ resources and measurement. 34 Table 3: Gender’s descriptive analytics.

38 Table 4: Generation descriptive analytics. 38 Table 5: Education descriptive analytics. 39 Table 6: Starting time on cryptocurrency investment descriptive analytics. 39 Table 7: Perceived risk.

40 Table 8: Descriptive analytic for Perceived Usefulness variable. 42 Table 9: Descriptive analytic for Perceived Enjoyment variable. 43 Table 10: Descriptive analytic for Government Regulations variable. 44 Table 11: Descriptive analytic for Attitude variable.

45 Table 12: Descriptive analytic for Subjective Norms variable. 46 Table 13: Descriptive analytic for Intention to invest variable. 47 Table 14: Outer loading. 48 Table 15: Cronbach's Alpha.

50 Table 16: Composite reliability. 51 Table 17: Average Variance Extracted (AVE). 51 Table 18: Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT). 52 Table 19: Path coefficients.

56 7 LIST OF ABBREVIATION AT Attitude CPU Central Processing Unit GR Government regulation IT Intention to invest in Cryptocurrency PE Perceived enjoyment PR Perceived risk PU Perceived usefulness SN Subjective norms TPB Theory of Planned Behavior TRA Theory of Reasoned Action 8 CHAPTER 1: INTRODUCTION 1. Research Background Cryptocurrency is a digital currency, using blockchain technology and Cryptocurrencies that are not regulated under any particular government. The former name of Cryptocurrency when it first occurred in public was “Cyber Currencies”. Cryptocurrencies became more famous with the occurrence of Bitcoin in 2009.

An article named “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” written by Satoshi Nakamoto self-affirmed as Bitcoin founder. Satoshi Nakamoto stated that “We have proposed a system for electronic transactions without counting on trust” (Nakamoto, 2008). Bitcoin is operated under blockchain technology, specifically, in the previously mentioned article, Bitcoin works as a peer-to- peer network with the ability to record public transaction history and most nodes operate honestly under the management of powerful CPUs (Nakamoto, 2008). The blockchain network is a decentralized operating system and does not need a third party to act as an intermediary to process transactions.

New nodes can create a new block and other Nodes will vote based on their CPU strength as the article mentioned “They vote with their CPU power, demonstrating their acceptance of valid blocks by working on extending them and rejecting invalid blocks by refusal to work on them” (Nakamoto, 2008). In 2021, Vietnam was identified as a lead country in global cryptocurrency adoption. Specifically, according to a new report about cryptocurrency published by Finder, Vietnam has 20% of people who claim to have invested in Bitcoin and other crypto-assets. In addition, data from Statista indicates that, of the 74 economies surveyed, Vietnam has the second-highest rate of cryptocurrency usage among the surveyed countries.

These numbers show that the investment trend in cryptocurrency is growing continuously in Vietnam, especially among the middle-aged generation and Gen Z young people (Techinasia. Identify the issue The development of Cryptocurrency in Vietnam is distinctively distinctive from other countries although this aspect is incompletely developed. On 21st August 2017 (Tran and 9 Nguyen, 2021), the Prime Minister of Vietnam recently issued Decision No. 1255/QD-TTg approving the project to complete the legal framework for management and handling of all types of assets.

until April 11, 2018, the Prime Minister issued Directive No. 10/CT-TTg on strengthening the management of activities related to cryptocurrencies and the cryptocurrency market (Tran and Nguyen, 2021). It can be seen that although Vietnam has no specific legal regulations on the investment, trading, and use of cryptocurrencies, the number of crypto holders, investors, and users of cryptocurrencies in Vietnam is increasing. Therefore, this study will clarify the factors affecting the intention to invest in cryptocurrencies based on TRA theory in Vietnam.

From the discussion and analysis, the result and conclusion would be drawn which related to the trends, purposes, and intentions of young people in Vietnam in investing in cryptocurrencies. Research Question Clarifying the trends and intentions of young people in Vietnam regarding their intention to invest in cryptocurrencies, this study will clarify the following research questions: (a) The relationship between perceived risk, perceived usefulness, perceived enjoyment, and government regulation to intention to invest in cryptocurrency. (b) The relationship between perceived risk, perceived usefulness, perceived enjoyment, and government regulation to intention to invest in cryptocurrency with the mediating role of attitude. (c) the relationship between subjective norms to the intention to invest in cryptocurrency.

Scope This paper aim at studying factors having an impact on the intention to invest in cryptocurrencies or virtual currencies among 250 Millennials and the iGen in both genders (male and female). Besides, this study was carried out from January 2022 to May 2022, data was collected for 2 months, from February to May 2022. The study was conducted in Hanoi; the database is 250 participants from different provinces in Vietnam. Access 10 The data used in this research will be gathered through Google Form as an online survey platform.

The designed questionnaire, which is attached with the introduction of the researchers, the aim of the paper as well as the informed consent, will be transferred to the members of cryptocurrencies user groups in Zalo and Telegram 1. Research ethics During the implementation of this study, the researcher also needs to ensure the integrity and the anonymity of the participants’ identities. Therefore, this study will ensure the ethical principles of research as followed: Informed consent: All the related information about the research (including research purpose, the procedure, and the statement allowing respondents to ask questions or not) need to be provided and explained comprehensively and in detail to the participants as well as their role in the investigation. Autonomy: The participation of the respondents is voluntary without any duress or inappropriate inducement.

This means that their rights, dignity, and autonomy should be protected from violation. Privacy and confidentially: Data protection should be prioritized in the research. The information of participants must ensure to be anonymous, in which personal information such as gender, age, or contact method should be concealed. Moreover, collected data should be secured and stored after the research following confidential principles.

New contributions This study investigates the investor's perception, along with the intermediary role of attitude and subjective norm as control variables related to the impact on intention to invest in cryptocurrency. This research’s findings will offer a better understanding and provide a new perspective on Vietnam's investors' decision-making process concerning this new emerging cryptocurrency investment. The establishment of investment intention elements for contribution to the investment decision-making process of Vietnam individual investors from a consumer behavior perspective is a key theory of this study. There are a lot of 11 previous studies examining the factors impacting the intention to invest in cryptocurrency, but few have evaluated how an investor might approach this investment decision-making from an investor standpoint.

This is the first study to use consumer perception theory to analyze investors in the context of intention to cryptocurrency investment, according to the authors. By understanding investors' perceptions and attitudes, policymakers would be better able to determine the need for cryptocurrency policy. In addition, this article will provide readers with an overview and understanding of the intention to invest in cryptocurrency in Vietnam, especially the approach to the investment intention of the Z generation, who are considered young investors and the future of Vietnam. Research structure Therefore, based on the identical problems mentioned above, this paper will first provide a general understanding of cryptocurrencies, methodologies applied in this research, and testing hypothesis and research model.

Moreover, data and findings collected from the respondents as well as in-depth analysis will also be included in the description of the results. 12 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2. Cryptocurrency, block chain and investment in cryptocurrency Cryptocurrency has been an emerging topic for many researchers and also financial students. Behavior towards cryptocurrency is presented in different papers and articles which have the same subject but use different methods.

For example, in 2020, Albayati and colleagues established a paper about “Acceptance of financial transactions using block chain technology and cryptocurrency: A customer perspective approach” using The Technology Acceptance Model (TAM) (Albayati, Kim, and Rho, 2020). in 2018, the Theory of Planned Behavior (TBP) was applied to clarify “Cryptocurrency Adoption and the Road to Regulation” written by Schaupp and Festa (Schaupp and Festa, 2018), TAM was also used as the fundamental theory to be extended and examined the “An empirical study on the adoption of blockchain-based games from users’ perspectives” written by Shang and Ying in 2021.