ĐẶT VẤN ĐỀ: Thực trạng nhà ở đô thị ở Việt Nam nói chung và ở thành phố Hồ Chí Minh nói đô thị muôn riêng đã và đang hình thành một cách tự do, kiến trúc nhà ở tại các ở hình vạn dạng mọc lên, công tác quản lý đô thị không thể kiểm soát nổi, nhà và đô thị thiếu nghiêm trọng về số lượng và kém chất lượng. Kiến trúc cảnh quan sống môi trường còn nhiều tổn động, ảnh hưởng không nhỏ đến điều kiện sinh phát triển của nhân dân. Theo dự báo giai đoạn từ nay đến năm 2010 là thời kỳ riêng thì kinh tế, xã hội của nước ta nói chung và của thành phố Hồ Chí Minh nói sản lên mục tiêu phát triển nhà ở của thành phố là nâng bình quân diện tích lên 10m? cho một người, muốn vậy thành phố phải phát triển nhà ở từ 36 triệu mỶ đặt ra là 72. Với số lượng nhà ở xây dựng lớn như vậy, vấn để được cần có giải pháp nào cho kiến trúc nhà ở tại thành phố Hồ Chí Mình, sao cho phù người dân hợp với tình hình xã hội, truyền thống văn hoá, tap quan sinh sống của trong giai đoạn nói trên.
Trong muôn vàn các giải pháp kiến trúc cho sự phát triển nhà ở đô thị, nổi lên một thể loại nhà ở xuất hiện trong những thập niên đầu của thể kỷ 20 đó là nhà chung cư. Những khía cạnh cần đặt ra cới thể loại nhà này là: «_ Kiến trúc nhà chung cư phải có những thay đổi ra sao trong tương lai để phủ hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và lối sống của dân thành phố? + Tìm hiểu mối tương quan giữa số tầng cao nhà chưng cư và thu nhập của người dân ở trong nhà chung cư đó. =_ Tính linh động của không gian căn hộ sao cho phù hợp với xu hướng biến đổi của cấu trúc gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh. kiến trúc Những tác nhân kinh tế, xã hội của quá trình dé thi hoá ảnh hưởng đến này.
Việc sử nhà ở là một trong những trọng tâm nghiên cứu của chuyên để kinh tế dụng kết quả của các công trình nghiên cứu và xử lý các số liệu điều tra hướng xã hội học ở thành phố Hồ Chí Minh sẽ cho chúng ta những dự báo về xu đang phat triển của xã hội trong tương lai cũng như hiểu được các mâu thuẫn số nhân hiện hữu trong từng căn hộ như: Mâu thuẫn giữa diện tích căn hộ và khẩu; mâu thẫn giữa các thế hệ bên trong căn hộ và mâu thuẫn giữa các căn hộ 2 với nhau; mâu thuẫn giữa chưc năng ở và chức năng kinh tế gia đình. Tất cả những đúc kết xã hội học này có giá trị rất lớn giúp cho các giải pháp kiến trúc về nhà ở đáp ứng được yêu cầu về "chất lượng ở" là một trong những chỉ số hàng đầu của chất lượng cuộc sống của người dân thành phố. Tại đại hội UIA lần thứ XIX ở Barcelona, chủ tịch ban tổ chức Josep Martorell đã phát biểu như sau: *Các kiến trúc sư đã thực sự quan tâm đến việc tìm tòi có liên quan đến nhà ở hay chưa; quan tâm đến việc tìm kiếm các mặt bằng linh hoạt (qui hoạch mềm đảo) cho các căn hộ thích nghỉ với những sự thay đổi trong cơ cấu gia đình hiện nay hay chưa; quan tâm đến sự hợp tác trong quá trình tìn kiếm những hệ kết cấu kinh tế mà không làm giảm chất lượng gợi cảm của ngôi nhà này hay chưa; quan tâm đến việc làm cho nhà ở trở thành chủ đề cơ bản của việc nghiên cứu kiến trúc hay chưa?". Quan điểm kiến trúc phục vụ xã hội và trách nhiện xã hội của kiến trúc sư đã được đưa ra bản thảo một cách nghiêm túc trong lần đại hội này, điều này cho thấy, ngoài các yếu tố kỹ thuật giải quyết vấn đề nhà ở tức là giải quyết "một chùm các mối quan hệ xã hội" xảy ra bên trong căn nhà và tùy theo từng thành phố, từng quốc gia có những đặc trưng kinh tế, xã hội riêng biệt dẫn đến giải pháp không gian kiến trúc cũng khác nhau.
Như vậy kiến trúc nhà ở phải đáp ứng được các yêu cầu dưới góc độ tổ chức đô thị về mặt xã hội, phủ hợp với phong tục, tập quán, tính cộng đồng của người Việt, và góp phần tạo cảnh quan đẹp cho bộ mặt đô thị nhìn chung Xu hướng phát triển nhà ở của các nước phát triển trên thế giới, đặc biệt là các nước Đông Nam Á, được tác giả tìm hiểu, nghiên cứu, nhằm học tập các chiều hướng mang tíng "chiến lược" và các giải pháp không gian kiến trúc mang tính khoa học để vận dụng vào điều kiện thực tế tại thành phố Hồ Chí Minh. Cố gắng tránh những hình thức "ngoại lai", những bản sao của các thành phố lớn trên thế giới, dường như đang lan tràn không kiểm soát nổi, những cái mà đến một lúc nào đó, khi đã đủ về "lượng" sẽ làm thay đổi dáng về đô thị và cách thức sống của người Việt nam. Còn các định hướng cho kiến trúc nhà ở là sự kết hợp giữa đại những giải pháp không gian phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội hiện với những phong tục tập quán tốt đẹp của ông cha: Một giải pháp kiến trúc mở ra với thế giới và khép giữ được bản sắc riêng của mình. MỤC TIÊU VÀ NỘI DỤNG NGHIÊN CỨU: Tìm hiểu thực trạng nhà chung cư, những nhân tố kính tế xã hội tác động đến giải pháp kiến trúc cho nhà ở trong bối cảnh đô thị hoá diễn ra nhanh chóng ở thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất một vài giải pháp kiến trúc cho nhà chung cư là mục tiêu nghiên cứu bao quát của chuyên đề này.
Để đạt được mục tiêu đề ra, đề tài hướng đến các mục tiêu cụ thể sau: » _ Nhận dạng quá trình biến đổi không gian kiến trúc, chỉ tiêu kỷ thuật, của các thể loại nhà ở trong những năm qua tại thành phố Hề Chí Minh. “_ Tìm hiểu các tác nhân kinh tế và xã hội ảnh hưởng đển kiến trúc nhà ở trong bối cảnh đô thị hoá hiện nay. = Xu hướng phát triển không gian ở và thể loại nhà ở trên thế giới trong những năm gần đây. " Nội dung nghiên cứu của đề tài này được bắt đầu bằng việc tìm hiểu quá trình phát triển nhà ở tại thành phố trong các giai đoạn trước năm 1954, từ năm 1954 đến 1975 và từ năm 1975 đến nay.
Thông qua việc theo dõi những biến động về không gian ở cả về lượng lẫn về chất, đặc biệt chú trọng đến sự biến đổi diện tích căn hộ trong từng thời kỳ và sự thay đổi không gian bên trong căn hộ so với thiết kế ban đầu, đây chính là những phản hồi từ thực tế, là cơ sở thự tiễn để rút ra được các ưu khuyết điểm về kiến trúc của từng thể loại nhà ở, góp phần dự báo về xu hướng phát triển kiến trúc nhà ở trong tương lai gần. Có rất nhiều yếu tế tác động đến kiến trúc nhà ở, nhưng ở góc độ hạ tầng kinh tế xã hội đô thị, các vấn để xã hội của quá trình đô thị hoá ảnh hưởng đến nhà ở được quan tâm nhiều nhất, và trọng tâm được đặt ở những khía cạnh sau đây: »_ Đô thị hoá và gia đình, ở lĩnh vực này đề tài nghiên cứu cấu trúc, qui mô và chức năng gia đình ở thành phố Hồ Chí Minh. Tìm hiểu thực trạng cũng như xu hướng biến đổi trong tương lai. » _ Đô thị hoá và lối sống, lối sống được biểu thị qua ba yếu tổ gồm đởi sống kinh tế, đời sống xã hội và cuối cùng là đời sống văn hoá.
Trong thực tế, nghiên cứu lối sống thông qua các hoạt động của người đô thị như học tập, lao động, nghỉ ngơi, giải trí. «_ Đô thị hoá và tính chất lao động, chủ yếu tập trung tìm hiểu cơ cấu và sự phân tầng xã hội tại thành phố. Các thống kê về mức sống, thành phần lao động, và tỷ lệ của 3 sector lao động, sẽ cho biết trình độ phát triển về dân trí, kinh tế, xã hội của đô thị. Vận dụng kết quả nghiên cứu quá trình đô thị hoá ở thành phố Hồ Chí Minh của các nhà xã hội học, và xử lý các số liệu này phục vụ cho công tác nghiên cứu kiến trúc nhà ở, là một trong những tìm tòi ứng dụng nhằm tìm kiếm những khám phá mới cho kiến trúc nhà ở.
Chuyên đề này không có tham vọng giải quyết được tất cả các vấn đề thuộc về nhà ở, mà chỉ cố gắng thông qua các nghiên cứu về kinh tế, xã hội học, thực trạng nhà ở hiện nay, cũng như học tập các kinh nghiệm, những giải pháp có tính khoa học của một số nước trên thế giới, nhằm để xuất những định hướng cho giải pháp kiến trúc nhà ở tại thành phố Hồ Chí Minh. Đây chỉ là những tìm tòi có tính chất thử nghiệm cho một phương pháp nghiên cứu, là sự vận dụng, minh họa những đúc kết nhiều lĩnh vực mà tác giả đã cế gắng thực hiện trong chuyên để này. GIGIHAN CUA BE TAI: * Gidi han vé thai gian: Chuyén dé nghién cufu va đề xuất các giải pháp nhà ở tử nay cho đến năm 2020. -_ Giới hạn về không gian: Thành phố Hể Chí Minh là thành phố lớn nhất nước ta, hàm chứa trong nó hầu như toàn bộ những thể loại nhà ở phong phú và đa dạng cũng như các vấn để kinhtế, xã hội phức tạp nảy sinh trong nhu cầu ở.
Đo đó để tài chỉ tập trung nghiên cứu giải pháp kiến trúc nhà ở tại Tp. Hồ Chí Minh. e_ Mỗi dân tộc đều có quan niệm về cách sống, phong tục tập quán khác nhau. Trong để tài này, người Việt là đối tượng được nghiên cứu về mặt xã hội học và các giải pháp kiến trúc cũng phục vụ cho đối tượng này.
o_ Có rất nhiều yếu tố tác động đến nhà ở như kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá. Nhưng trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả chỉ đi sâu, tìm hiểu các vấn để kinh tế xã hội của quá trình đê thị hoá tác động vào nhà ở tại Tp. Hồ Chí Minh. ø Về mặt kỹ thuật, các thông số về chỉ tiêu diện tích, cách bố cực các phòng chức năng, giải pháp cấu trúc không gian linh động (qui hoạch mềm dẻo) cho các cắn hộ được xem xét và đề xuất.
Còn về các giải pháp thi công, vật liệu xây đựng. cho công trình thì không đề cập đến trong đề tài này.