Tác Động Của Các Khu Công Nghiệp Đối Với Sự Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội Tỉnh Bình Dương

Tác động của các khu công nghiệp đến sự phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bình Dương, phân tích cơ hội và thách thức trong tương lai.

• Tác giả: Phạm Nguyễn Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: Lưu Thị Kim Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Tác Động Của Các Khu Công Nghiệp Đến Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội Tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Khu Công Nghiệp Bình Dương Phát Triển Kinh Tế

Khu công nghiệp (KCN) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của tỉnh Bình Dương. Từ khi tái lập tỉnh năm 1997, Bình Dương đã trở thành điểm sáng trong thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp. Sự phát triển của các KCN không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, đi kèm với những lợi ích đó là những thách thức về môi trường và xã hội cần được giải quyết. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của các KCN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương, từ đó đề xuất các giải pháp để phát huy tối đa lợi ích và giảm thiểu tác động tiêu cực. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2016), tính đến thời điểm đó, cả nước có 325 KCN được thành lập, giải quyết việc làm cho khoảng 2.8 triệu lao động. Bình Dương là một trong những địa phương đi đầu trong mô hình này.

1.1. Vai Trò của Khu Công Nghiệp trong Tăng Trưởng GDP Bình Dương

Các Khu công nghiệp Bình Dương đóng góp đáng kể vào GDP Bình Dương. Sự tập trung các doanh nghiệp sản xuất trong KCN tạo ra giá trị gia tăng lớn, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Điều này được thể hiện qua sự gia tăng về mặt giá trị sản xuất của các doanh nghiệp trong KCN. Theo số liệu từ luận án, các KCN đóng góp ngày càng lớn vào tổng sản phẩm xã hội trên địa bàn (GRDP) của Bình Dương. Tăng trưởng kinh tế của tỉnh phụ thuộc nhiều vào hiệu quả hoạt động của các KCN, và ngược lại, sự phát triển của tỉnh cũng tạo điều kiện thuận lợi cho KCN phát triển. Việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Bình Dương cũng được thúc đẩy mạnh mẽ nhờ vào sự hiện diện của các KCN.

1.2. Khu Công Nghiệp và Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Bình Dương

Sự phát triển Khu công nghiệp Bình Dương góp phần vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế Bình Dương, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. KCN thu hút lao động từ các ngành nghề khác, tạo ra sự thay đổi trong cơ cấu lao động và việc làm. Sự chuyển dịch này giúp nâng cao năng suất lao động và thu nhập bình quân đầu người. Quá trình này đòi hỏi sự đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp mới. Các KCN thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH).

1.3. Ảnh Hưởng Khu Công Nghiệp Đến Việc Làm và Thu Nhập Bình Dương

Khu công nghiệp Bình Dương tạo ra nhiều việc làm Bình Dương, giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp Bình Dương và nâng cao thu nhập Bình Dương. Việc làm trong KCN không chỉ dành cho người dân địa phương mà còn thu hút lao động từ các tỉnh thành khác. Điều này tạo ra sự đa dạng về văn hóa và xã hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức về quản lý lao động và an sinh xã hội. Cần có chính sách hỗ trợ lao động nhập cư để đảm bảo quyền lợi và điều kiện sống tốt cho họ.

II. Thách Thức Tác Động Tiêu Cực Khu Công Nghiệp ở Bình Dương

Bên cạnh những đóng góp tích cực, sự phát triển của các KCN cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội của tỉnh Bình Dương. Ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước và không khí, là một vấn đề đáng lo ngại. Áp lực lên hệ thống hạ tầng, đặc biệt là giao thông và nhà ở, ngày càng gia tăng. Ngoài ra, các vấn đề xã hội như tệ nạn xã hội, bất bình đẳng thu nhập cũng có xu hướng gia tăng. Việc giải quyết những thách thức này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Từ Khu Công Nghiệp Bình Dương

Ô nhiễm môi trường Bình Dương do hoạt động của Khu công nghiệp Bình Dương là một thách thức lớn. Nước thải công nghiệp, khí thải và chất thải rắn từ các nhà máy gây ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất đai. Cần có các biện pháp xử lý chất thải hiệu quả và kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm. Đầu tư vào công nghệ sạch và sản xuất thân thiện với môi trường là rất cần thiết. Theo luận án, tải lượng các chất ô nhiễm của nước thải công nghiệp và khí thải công nghiệp năm 2015 là đáng kể.

2.2. Áp Lực Lên Hạ Tầng Xã Hội và Phát Triển Đô Thị Bình Dương

Sự phát triển nhanh chóng của Khu công nghiệp Bình Dương gây áp lực lên phát triển đô thị Bình Dương, hệ thống giao thông và các dịch vụ công cộng. Nhu cầu về nhà ở, trường học, bệnh viện và các cơ sở hạ tầng khác tăng cao. Cần có quy hoạch đô thị hợp lý và đầu tư vào hạ tầng để đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Các vấn đề về giao thông ùn tắc cần được giải quyết để đảm bảo lưu thông hàng hóa và người dân được thuận tiện.

2.3. Tác Động Xã Hội và An Sinh Xã Hội Bình Dương

Phát triển Khu công nghiệp Bình Dương gây ra những tác động đến an sinh xã hội Bình Dương. Gia tăng dân số, sự khác biệt về văn hóa và lối sống có thể dẫn đến các vấn đề xã hội như tệ nạn xã hội, mất trật tự an ninh. Cần có các chương trình hỗ trợ xã hội, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường quản lý an ninh trật tự để đảm bảo cuộc sống an toàn và ổn định cho người dân. Chú trọng đến đời sống của công nhân, đặc biệt là công nhân nhập cư, để đảm bảo họ có điều kiện sống và làm việc tốt.

III. Giải Pháp Quy Hoạch Quản Lý Khu Công Nghiệp Bình Dương

Để phát huy tối đa tác động tích cực và giảm thiểu tác động tiêu cực của các KCN, cần có các giải pháp quy hoạch và quản lý hiệu quả. Quy hoạch KCN cần được thực hiện một cách bài bản, khoa học, đảm bảo tính đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Quản lý KCN cần được thực hiện một cách chặt chẽ, minh bạch, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật về môi trường, lao động và an toàn. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch và sản xuất thân thiện với môi trường.

3.1. Hoàn Thiện Quy Hoạch Khu Công Nghiệp Bình Dương

Cần quy hoạch khu công nghiệp Bình Dương một cách khoa học và bền vững, đảm bảo tính đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Xác định rõ vị trí, quy mô và chức năng của từng KCN, đảm bảo phù hợp với tiềm năng và lợi thế của từng địa phương. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng trong quá trình quy hoạch. Bên cạnh đó, cần rà soát và điều chỉnh quy hoạch hiện có để đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu phát triển mới. Chất lượng quy hoạch cần được chú trọng hàng đầu.

3.2. Tăng Cường Quản Lý Môi Trường Trong Khu Công Nghiệp

Cần tăng cường quản lý môi trường Bình Dương trong các Khu công nghiệp Bình Dương, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm, yêu cầu các doanh nghiệp xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch và sản xuất thân thiện với môi trường. Xây dựng hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục để theo dõi và giám sát chất lượng môi trường. Cần có chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

3.3. Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Chọn Lọc Vào Khu Công Nghiệp

Cần có chính sách khu công nghiệp Bình Dương về thu hút đầu tư chọn lọc vào các Khu công nghiệp Bình Dương, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường và có giá trị gia tăng cao. Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong quá trình đầu tư và hoạt động sản xuất kinh doanh. Xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và cạnh tranh. Cần có chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và các hỗ trợ khác để thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ các dự án đầu tư để đảm bảo phù hợp với quy hoạch và định hướng phát triển của tỉnh.

IV. Ứng Dụng Nâng Cao Năng Suất Lao Động Khu Công Nghiệp Bình Dương

Một trong những mục tiêu quan trọng của việc phát triển KCN là nâng cao năng suất lao động Bình Dương. Để đạt được mục tiêu này, cần có các giải pháp đào tạo và nâng cao trình độ cho người lao động. Đồng thời, cần tạo môi trường làm việc tốt, đảm bảo an toàn và sức khỏe cho người lao động. Ngoài ra, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ tiên tiến và phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Cho Khu Công Nghiệp

Đầu tư vào đào tạo và nâng cao trình độ cho người lao động là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất lao động Bình Dương. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và các ngành công nghiệp mũi nhọn của tỉnh. Hợp tác với các trường đại học, cao đẳng và các cơ sở đào tạo nghề để xây dựng các chương trình đào tạo chất lượng cao. Khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo và tuyển dụng lao động. Đào tạo kỹ năng mềm cũng cần được chú trọng song song với đào tạo kỹ năng cứng.

4.2. Cải Thiện Môi Trường Làm Việc và An Toàn Lao Động

Cải thiện môi trường làm việc và đảm bảo an toàn lao động là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân người lao động. Cần có các quy định chặt chẽ về an toàn lao động và kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Cung cấp đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động cho người lao động. Tạo môi trường làm việc thoải mái, thân thiện và khuyến khích sự sáng tạo. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Đảm bảo quyền lợi của người lao động được bảo vệ.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Mới và Phương Pháp Quản Lý Hiện Đại

Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ tiên tiến và phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao hiệu quả sản xuất và năng suất lao động Bình Dương. Hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc tiếp cận các nguồn vốn và thông tin về công nghệ mới. Tổ chức các hội thảo, triển lãm và các hoạt động xúc tiến thương mại để giới thiệu các công nghệ mới. Khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác với các viện nghiên cứu và trường đại học để phát triển các công nghệ mới. Tự động hóa quy trình sản xuất giúp giảm chi phí và tăng năng suất.

V. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Khu Công Nghiệp Bình Dương

Phát triển các KCN là một động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương. Tuy nhiên, để đảm bảo sự phát triển bền vững, cần có sự quản lý và quy hoạch chặt chẽ, đồng thời giải quyết các vấn đề về môi trường và xã hội. Việc phát triển các KCN cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội và môi trường của tỉnh.

5.1. Đảm Bảo Phát Triển Bền Vững Khu Công Nghiệp

Cần đảm bảo phát triển bền vững Bình Dương các Khu công nghiệp Bình Dương gắn liền với việc bảo vệ môi trường và giải quyết các vấn đề xã hội. Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các tiêu chuẩn về môi trường và trách nhiệm xã hội (CSR). Xây dựng các khu công nghiệp sinh thái, thân thiện với môi trường. Tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp, chính quyền và cộng đồng trong việc giải quyết các vấn đề chung. Quan tâm đến chất lượng cuộc sống của người lao động và người dân địa phương.

5.2. Định Hướng Phát Triển Khu Công Nghiệp Đến 2030

Xác định rõ định hướng phát triển Bình Dương các Khu công nghiệp Bình Dương đến năm 2030, phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và cả nước. Tập trung vào phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, công nghệ cao và thân thiện với môi trường. Thu hút các nhà đầu tư chiến lược có năng lực tài chính và công nghệ mạnh. Xây dựng các khu công nghiệp thông minh, kết nối với các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D). Phát triển khu công nghiệp xanh.

5.3. Kiến Nghị Chính Sách Để Phát Huy Tác Động Tích Cực

Đưa ra các kiến nghị chính sách khu công nghiệp Bình Dương để phát huy tối đa tác động tích cực của các Khu công nghiệp Bình Dương đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cần có các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và các hỗ trợ khác để thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Tạo môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và cạnh tranh. Tăng cường hợp tác giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong việc thực hiện các chính sách phát triển. Thúc đẩy chuyển đổi số trong các KCN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài: Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng: Bất kỳ một đất nƣớc nào muốn đẩy nhanh sự phát triển KT - XH đều phải trải qua quá trình CNH. Ở Việt Nam, Đảng xác định CNH, HĐH là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Về cơ bản, sự nghiệp CNH, HĐH của Việt Nam đƣợc khởi xƣớng nhằm thực hiện hai nội dung đó là: (i) Thực hiện cuộc cách mạng KHCN, phát triển lực lƣợng sản xuất để xây dựng CSVCKT của nền kinh tế; (ii) Chuyển dịch CCKT và phân công lại lao động xã hội theo hƣớng hợp lý.

Trong điều kiện bối cảnh lịch sử mới, sự nghiệp CNH, HĐH tiếp tục đƣợc thừa nhận nhƣ là tính tất yếu của quá trình xây dựng CSVCKT cho CNXH. Dù dƣới góc độ lý luận, bản thân nội hàm khái niệm “công nghiệp hóa, hiện đại hóa” vẫn đang đƣợc các nhà khoa học kinh tế nghiên cứu và tranh luận sôi nổi, song trên thực tế đã có nhiều chủ trƣơng, mô hình cụ thể thu đƣợc nhiều kinh nghiệm và thành tựu to lớn. Mô hình phát triển các KCN trên thế giới và ở Việt Nam là một minh chứng thực tiễn sinh động cho quá trình CNH. Gần ba thập kỷ qua, mô hình phát triển các KCN nhằm đẩy mạnh CNH, HĐH, tạo ra tiền đề vững chắc cho quá trình phát triển lực lƣợng sản xuất trong bối cảnh hội nhập và quốc tế hóa là một chủ trƣơng nhất quán của ĐCSVN.

Các KCN ở Việt Nam đƣợc phát triển về số lƣợng và hiệu quả. Theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ cả nƣớc hiện có 325 KCN đƣợc thành lập trên tổng số 461 KCN có trong quy hoạch với diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê đạt 63,6 nghìn héc - ta, vốn đầu tƣ đăng ký 111,4 tỷ USD, giải quyết việc làm cho khoảng 2,8 triệu lao động (Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ, 2016). Trong Chiến lƣợc phát triển KT - XH giai đoạn 2011 - 2020, Đảng ta nhấn mạnh: “Phát huy hiệu quả của các khu, cụm công nghiệp và đẩy mạnh phát triển công nghiệp theo hình thức cụm, nhóm sản phẩm tạo thành các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn và hiệu quả cao.Thực hiện phân bố công nghiệp hợp lý trên toàn lãnh thổ, bảo đảm phát triển cân đối và hiệu quả giữa các vùng” (ĐCSVN, 2011, Tr. Chủ trƣơng này đã, đang và sẽ chi phối, tác động đến quá trình phát triển các KCN của các địa phƣơng trong cả nƣớc.

Bình Dƣơng là tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ nằm trong vùng KTTĐPN. Trong hơn 20 năm, từ ngày tái lập tỉnh (01/01/1997) đến nay, Bình Dƣơng luôn là địa phƣơng dẫn đầu trong phát triển kinh tế trên cơ sở phát triển mạnh mẽ của các 2 KCN. Sự phát triển các KCN và sức lan tỏa của nó đã làm thay đổi diện mạo và sức sống KT - XH của tỉnh. Kinh tế tăng trƣởng nhanh, CCKT chuyển dịch theo hƣớng hiện đại, giải quyết việc làm trực tiếp và đảm bảo thu nhập ổn định cho khoảng 373.000 lao động trong và ngoài tỉnh, tốc độ đô thị hóa nhanh, hệ thống cơ sở hạ tầng, các thiết chế, thể chế kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển khá đồng bộ.

Bình Dƣơng trở thành điểm sáng, địa phƣơng dẫn đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH của đất nƣớc. Tuy nhiên, đối lập với những đóng góp tích cực vào sự phát triển KT - XH của tỉnh thì sự phát triển các KCN còn chứa đựng trong nó những tác động ngoài mong muốn. Dƣới tác động của các KCN thì quá trình CDCCKT còn bộc lộ những bất cập; vấn đề việc làm, đời sống vật chất và tinh thần của công nhân, đặc biệt là công nhân ngoài tỉnh còn gặp nhiều khó khăn và thiếu tính bền vững; sự phát triển nóng hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội trong và ngoài KCN đã làm xáo trộn cuộc sống của một bộ phận ngƣời dân, nguy cơ đe dọa trật tự xã hội gia tăng song hành với vấn nạn ô nhiễm môi trƣờng. Đặc biệt từ sau khủng hoảng tài chính, kinh tế 2008 đến nay, những hạn chế nói trên cùng với hệ quả trực tiếp của khủng hoảng kinh tế đã làm cho tốc độ phát triển, sức lan tỏa của các KCN trên địa bàn có dấu hiệu chững lại, một số chỉ tiêu phát triển thiếu vững chắc và tiềm ẩn những thách thức mới.

Có thể khái quát những hạn chế nói trên thông qua mấy vấn đề dƣới góc độ nghiên cứu đó là: - Tƣ duy đổi mới, năng lực quản lý nhà nƣớc chƣa thực sự trở thành nhân tố đột phá trong phát triển các KCN, nhất là trong vấn đề quy hoạch. Chất lƣợng quy hoạch, triển khai quy hoạch chƣa triệt để, việc xây dựng quy hoạch phát triển KCN một số nội dung chƣa thống nhất, đồng bộ với quy hoạch phát triển KT - XH nói chung, chƣa phát huy tối đa tiềm năng và lợi thế của các địa phƣơng trong toàn tỉnh; - Năng lực tài chính, kinh nghiệm hoạt động của một số chủ đầu tƣ nội địa trong xây dựng kết cấu hạ tầng chƣa đủ mạnh, cộng với những rào cản trong cơ chế, chế tài của địa phƣơng và trung ƣơng nên tiềm năng và lợi thế chƣa phát huy đƣợc ở mức cao nhất. Thực tế còn xuất hiện nhiều KCN triển khai chậm, thu hút đầu tƣ thấp, mất cân đối trong đầu tƣ. Có những KCN cơ sở hạ tầng tốt, đồng bộ song tỉ lệ lấp đầy các doanh nghiệp thấp, gây lãng phí đầu tƣ và ngƣợc lại có những KCN tỉ lệ lấp đầy cao, hoạt động sản xuất hiệu quả song cơ sở hạ tầng xuống cấp chƣa đƣợc mở rộng, bổ sung đầu tƣ kịp thời; 3 - Phát triển các KCN, đồng thời với nó là quá trình thu hút lao động trong và ngoài tỉnh vào làm việc trong các KCN.

Sức ép từ quá trình thu hút lao động đã làm phát sinh nhiều nhu cầu xã hội cần giải quyết, đó là: vấn đề nhà ở cho công nhân, điều kiện sinh hoạt, giải trí và các tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng; - Phát triển các KCN ở Bình Dƣơng đặt trong mối tƣơng quan với vùng KTTĐPN và của toàn bộ nền kinh tế cả nƣớc, nó tác động đến CDCCKT, lao động, thu nhập. Dù vậy, khả năng liên kết vùng, thậm chí là khả năng liên kết giữa các KCN trong tỉnh còn nhiều hạn chế; - Vấn đề bảo vệ môi trƣờng bao gồm các hoạt động quản lý và xử lý chất thải của các KCN, điều kiện làm việc, an toàn lao động, môi trƣờng sống xung quanh KCN đang bị đe dọa, chứa đựng những nhân tố thiếu bền vững. Trên cơ sở lƣợc khảo các nghiên cứu, tác giả thấy rằng đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nƣớc đề cập đến mô hình KCN với tƣ cách là đối tƣợng của các lĩnh vực khoa học khác nhau. Song nghiên cứu sâu về sự phát triển các KCN trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng thì chƣa có, nên việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá tác động của KCN đối với sự phát triển KT - XH ở Bình Dƣơng là cần thiết cả về lý luận và thực tiễn.

Để các KCN ở Bình Dƣơng phát triển và phát triển bền vững, đóng góp tích cực hơn nữa sự phát triển KT - XH của địa phƣơng và cả nƣớc, Nghiên cứu sinh chọn đề tài “Tác động của các khu công nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bình Dương” làm luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế chính trị. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến Luận án 2. Những công trình nghiên cứu dƣới dạng tổng kết lý luận, thực tiễn mô hình phát triển các khu công nghiệp trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam Mô hình KCN tƣ cách là một khu vực tập trung nhiều nhà máy công nghiệp đã hình thành ở Việt Nam khá sớm. Ở Hà Nội từ những năm 1960 đã thành lập các KCN ở Thƣợng Đình, Văn Điển - Pháp Vân, Cầu Bƣơu - Giáp Bát, Trƣơng Định, Minh Khai - Vĩnh Tuy - Mai Động, Đức Giang - Cầu Đuống, Chèm - Đông Anh, Cầu Diễn - Mai Dịch, Hà Đông, Thạch Thất, Quốc Oai.

Ở miền Nam dƣới chế độ cũ, một số KCN (hay khu kỹ nghệ theo cách gọi khi đó) đã đƣợc thành lập nhƣ An Hòa (ở Quảng Nam), Biên Hòa (Đồng Nai), Hòa Khánh (Đà Nẵng).Miền Nam Việt Nam còn thành lập Công ty Quốc gia Khuyếch trƣơng Khu kỹ nghệ với chức năng phát triển KCN (Nguyễn Bình Giang, 2012). Từ 1986, Việt Nam tiến hành sự 4 nghiệp đổi mới, các nguồn vốn đầu tƣ đƣợc thu hút vào. Việc hình thành và phát triển các KCN với các chính sách hỗ trợ về hạ tầng và các ƣu đãi tài chính là một giải pháp cần thiết. Sự phát triển các KCN của Việt Nam trở thành thực tiễn sinh động và phong phú cho các nhà khoa học, những nghiên cứu viên trên các lĩnh vực “dấn thân”.

Những đề tài nghiên cứu về KCN dƣới dạng tổng kết lý luận và thực tiễn ở trong nƣớc rất phong phú và đa dạng, có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ: Tác giả VS. Nguyễn Chơn Trung và PGS. Trƣơng Giang Long (2004); GS. TS Võ Thanh Thu (2006) khẳng định tính đúng đắn và tất yếu phải phát triển mô hình KCN ở Việt Nam, là một biện pháp để CNH, HĐH đất nƣớc.

Theo đó, sau hơn 15 năm hình thành, xây dựng và phát triển các KCN, KCX đã trở thành không gian kinh tế để thu hút đầu tƣ trong và ngoài nƣớc, giải quyết và ổn định việc làm, nâng cao thu nhập cho một lƣợng lớn lao động. Các nghiên cứu đã đánh giá triển vọng và thách thức, thực trạng, định hƣớng, chính sách và giải pháp phát triển các KCN ở Việt Nam trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa kinh tế quốc tế. Tác giả Nguyễn Quốc Bình (2005) khẳng định KCN là một mô hình hiện thực đóng góp những vai trò nhất định trong quá trình đổi mới đất nƣớc. Những vai trò đó là: thu hút các nguồn vối đầu tƣ; tiếp nhận công nghệ và quản lý đến từ các nƣớc công nghiệp hiện đại; giải quyết việc làm; tăng giá trị xuất khẩu; góp phần tăng năng suất và đẩy nhanh sự phát triển KT - XH; thúc đẩy phát triển đô thị, bảo vệ môi trƣờng và góp phần giữ gìn an ninh, trật tự.