Nghiên cứu tác động chính trị của chính sách xuất nhập cảnh tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính trị học các tác động chính trị chủ yếu của chính sách xuất nhập cảnh qua khảo sát tại thành, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Các Tác Động Chính Trị Chủ Yếu Của Chính Sách Xuất Nhập Cảnh - Qua Khảo Sát Tại Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA CHÍNH SÁCH XUẤT NHẬP CẢNH
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH XUẤT NHẬP CẢNH
• 1.1.1. Lý luận về xuất nhập cảnh
• 1.1.2. Lý luận về chính sách xuất nhập cảnh

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động chính trị của chính sách xuất nhập cảnh

Chính sách xuất nhập cảnh (XNC) không chỉ là một công cụ quản lý nhà nước mà còn là một yếu tố quyết định đến sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế xã hội. Tác động của chính sách này đến quyền lợi của công dân và quan hệ quốc tế là rất lớn. Việc nghiên cứu các tác động chính trị của chính sách XNC giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà chính sách này ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân và sự phát triển của đất nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách xuất nhập cảnh

Chính sách xuất nhập cảnh là hệ thống các quy định pháp lý nhằm điều chỉnh hoạt động đi lại của công dân và người nước ngoài. Vai trò của chính sách này không chỉ nằm ở việc quản lý di chuyển mà còn ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và phát triển kinh tế.

1.2. Tác động của chính sách xuất nhập cảnh đến quyền con người

Chính sách XNC có tác động trực tiếp đến quyền tự do đi lại của công dân. Việc bảo đảm quyền xuất cảnh và nhập cảnh là một phần quan trọng trong việc thực hiện quyền con người, đồng thời cũng phản ánh tính chính đáng của quyền lực nhà nước.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách xuất nhập cảnh hiện nay

Chính sách xuất nhập cảnh hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc quản lý di cư đến việc bảo đảm an ninh quốc gia. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến chính sách mà còn tác động đến sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế của đất nước.

2.1. Thách thức trong quản lý di cư và an ninh quốc gia

Quản lý di cư là một trong những thách thức lớn nhất đối với chính sách XNC. Việc kiểm soát người nhập cảnh và xuất cảnh cần phải được thực hiện một cách chặt chẽ để bảo đảm an ninh quốc gia.

2.2. Những vấn đề pháp lý trong chính sách xuất nhập cảnh

Các quy định pháp lý liên quan đến chính sách XNC cần phải được cập nhật và hoàn thiện để phù hợp với tình hình thực tế. Việc thiếu sót trong các quy định này có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho an ninh và phát triển kinh tế.

III. Phương pháp đánh giá tác động chính trị của chính sách xuất nhập cảnh

Để đánh giá tác động chính trị của chính sách XNC, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc này giúp xác định rõ ràng các tác động tích cực và tiêu cực của chính sách đến xã hội và kinh tế.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng

Sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng giúp thu thập dữ liệu chính xác về tác động của chính sách XNC. Điều này bao gồm việc khảo sát ý kiến của người dân và phân tích số liệu thống kê.

3.2. Đánh giá tác động qua các chỉ số kinh tế và xã hội

Việc đánh giá tác động của chính sách XNC cần dựa trên các chỉ số kinh tế và xã hội như tỷ lệ di cư, mức độ hài lòng của người dân và sự phát triển kinh tế. Những chỉ số này sẽ giúp xác định hiệu quả của chính sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách xuất nhập cảnh tại Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu trong việc thực hiện chính sách xuất nhập cảnh. Việc áp dụng chính sách này đã mang lại nhiều lợi ích cho phát triển kinh tế và xã hội của thành phố.

4.1. Tác động tích cực đến phát triển kinh tế địa phương

Chính sách XNC đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư và phát triển du lịch tại Đà Nẵng. Sự gia tăng lượng khách du lịch và nhà đầu tư nước ngoài đã góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.

4.2. Những thách thức trong thực thi chính sách tại Đà Nẵng

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc thực thi chính sách XNC tại Đà Nẵng cũng gặp phải không ít thách thức, như việc quản lý người nước ngoài cư trú và đảm bảo an ninh trật tự.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của chính sách xuất nhập cảnh

Chính sách xuất nhập cảnh cần được điều chỉnh và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việc này không chỉ giúp bảo đảm an ninh quốc gia mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

5.1. Định hướng phát triển chính sách xuất nhập cảnh trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho chính sách XNC trong tương lai, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xuất nhập cảnh

Việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý xuất nhập cảnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, di cư quốc tế đã trở thành hiện tượng phổ biến với khoảng 215 triệu người sinh sống ngoài quốc gia xuất phát, chiếm gần 3,3% dân số toàn cầu. Đối với Việt Nam, cộng đồng hơn 4,5 triệu kiều bào cùng hàng trăm nghìn lượt công dân xuất cảnh mỗi năm đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý nhà nước. Chính sách xuất nhập cảnh không đơn thuần là thủ tục hành chính tại cửa khẩu, mà là quyết sách chính trị phản ánh năng lực quản trị quốc gia và quyết định tính chính đáng của quyền lực nhà nước trong quá trình mở cửa.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích toàn diện các tác động chính trị đa chiều phát sinh từ chính sách xuất nhập cảnh của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Mục tiêu cụ thể nhằm làm rõ cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa chính sách công và quyền lực chính trị, đánh giá thực trạng vận hành chính sách xuất cảnh, nhập cảnh, nhận diện những tác động tích cực về mặt đối ngoại lẫn nguy cơ tiềm ẩn về an ninh quốc gia, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung khảo sát dữ liệu thực tiễn trong giai đoạn 4 năm từ 2008 đến hết năm 2011 tại thành phố Đà Nẵng – đầu tàu kinh tế - xã hội và cửa ngõ giao thương quốc tế trọng điểm của khu vực miền Trung. Về mặt ý nghĩa, nghiên cứu đóng góp cơ sở khoa học để tối ưu hóa quy trình hành chính, góp phần giải quyết việc làm cho hơn 85.000 lao động xuất khẩu mỗi năm, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro an ninh, hướng tới giảm thiểu ít nhất 20% đến 30% các điểm nghẽn thủ tục và nguy cơ xâm phạm trật tự an toàn xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 3 hệ thống lý thuyết nền tảng trong khoa học chính trị và quản lý công. Thứ nhất là lý thuyết quyền lực nhà nước và quản lý hành chính của Chủ nghĩa Mác - Lênin, khẳng định quản lý nhà nước không thể tách rời chính trị và chính sách công là công cụ thể chế hóa đường lối của Đảng cầm quyền. Thứ hai là lý thuyết chu trình chính sách công, xem xét chính sách xuất nhập cảnh qua các khâu từ hoạch định, thể chế hóa bằng pháp luật, thực thi đến đánh giá tác động thực tế. Thứ ba là lý thuyết an ninh quốc gia và hội nhập quốc tế, đặt quyền tự do đi lại của con người trong mối tương quan chặt chẽ với chủ quyền lãnh thổ.

Khung phân tích của luận văn vận hành xoay quanh 4 khái niệm then chốt:

• Chính sách xuất nhập cảnh: Hệ thống các quan điểm, quyết sách chính trị được thể chế hóa thành văn bản quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh hành vi qua lại biên giới và cư trú của công dân trong nước và người nước ngoài.
• Tác động chính trị của chính sách: Hệ quả trực tiếp hoặc gián tiếp của việc thực thi chính sách lên việc giữ vững ổn định chế độ, củng cố chủ quyền quốc gia, mở rộng quan hệ đối ngoại và bảo đảm quyền con người.
• Quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh: Hoạt động chấp hành, điều hành của bộ máy hành chính nhà nước bằng các quy phạm mệnh lệnh và thủ tục pháp lý.
• An ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa: Trạng thái ổn định chính trị, ngăn chặn mọi âm mưu diễn biến hòa bình, tội phạm xuyên quốc gia và bảo đảm phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú từ các báo cáo tổng kết của Bộ Công an, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Ngoại giao, Cục Lãnh sự và Công an thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2008-2011, kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ Hiến pháp 1946 đến Pháp lệnh năm 2000 và Nghị định 136/2007/NĐ-CP. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát mẫu gồm 350 phiếu điều tra xã hội học đối với cán bộ quản lý xuất nhập cảnh, đại diện doanh nghiệp lữ hành, dịch vụ di trú và người dân tại địa bàn Đà Nẵng.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên thuận tiện được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cho các nhóm chủ thể tham gia quan hệ xuất nhập cảnh. Tác giả sử dụng phương pháp phân tích hệ thống - cấu trúc, phương pháp logic - lịch sử và thống kê so sánh định lượng. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp bóc tách chính xác các mối quan hệ nhân quả phức tạp giữa quy định pháp luật và các tác động xã hội thực tiễn, phản ánh đúng bức tranh quản lý trong suốt tiến trình 4 năm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách xuất nhập cảnh đã tạo đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy xuất khẩu lao động và nâng cao đời sống dân cư. Tính bình quân mỗi năm cả nước đưa được khoảng 80.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, đóng góp trên 5% tổng số lao động được giải quyết việc làm mới. Riêng năm 2010, con số này đạt 85.000 người, tăng 16,4% so với năm 2009, và ước đạt 87.000 người trong năm 2011. Đáng chú ý, tỷ lệ lao động nữ đã tăng từ mức 10% đến 15% giai đoạn 1992-1996 lên khoảng 30% trong giai đoạn 2007-2010, phân bố tại hơn 40 quốc gia với 30 ngành nghề khác nhau.

Thứ hai, luồng di cư học tập và hôn nhân quốc tế phát triển với quy mô lớn nhưng đi kèm nguy cơ chảy máu chất xám và phức tạp xã hội. Đến năm 2010 có hơn 100.000 du học sinh Việt Nam tại 50 quốc gia, trong đó 90% đi theo diện tự túc và chỉ 10% nhận học bổng nhà nước. Các điểm đến hàng đầu gồm Australia với 25.000 người, Trung Quốc với 13.500 người và Hoa Kỳ với 12.800 người. Khảo sát chỉ ra khoảng 60% đến 70% du học sinh tự túc ở lại nước ngoài làm việc sau tốt nghiệp. Bên cạnh đó, từ năm 2005 đến 2010 đã ghi nhận 133.289 trường hợp kết hôn có yếu tố nước ngoài, tập trung tại Đài Loan với hơn 80.000 trường hợp và Hàn Quốc với 35.000 trường hợp, dẫn đến nhiều hệ lụy về pháp lý và bảo hộ công dân.

Thứ ba, sự gia tăng của tội phạm xuyên quốc gia và các kẽ hở pháp lý tạo áp lực nặng nề lên an ninh chính trị. Tội phạm mua bán người qua biên giới diễn biến nguy hiểm, trong đó tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc chiếm 65% và tuyến Việt Nam - Campuchia chiếm 10% tổng số vụ. Riêng năm 2012, lực lượng chức năng đã khám phá 428 vụ, bắt giữ 724 đối tượng và giải cứu 502 nạn nhân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các chuyển dịch trên xuất phát từ chênh lệch mức sống, quy luật cung cầu lao động quốc tế và định hướng mở rộng quan hệ đối ngoại độc lập, tự chủ của Đảng. Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công trình nghiên cứu trước đây của Nguyễn Văn Cường năm 2006 và Lê Xuân Viên năm 2011 về công tác quản lý an ninh quốc gia. Tuy nhiên, luận văn đã làm sáng tỏ chiều cạnh tác động chính trị sâu sắc hơn: chính sách xuất nhập cảnh là tấm gương phản chiếu trực tiếp chủ quyền quốc gia và vị thế ngoại giao.

Để minh họa trực quan, các chuỗi số liệu về mức tăng trưởng 16,4% của lao động xuất khẩu và sự phân bổ 90% du học sinh tự túc có thể được tổng hợp thành biểu đồ cột phát triển kết hợp đồ thị đường xu hướng giai đoạn 2000-2010. Đồng thời, một bảng ma trận thống kê so sánh 133.289 trường hợp hôn nhân quốc tế với tỷ lệ phân bổ địa bàn sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách dễ dàng nhận diện điểm nóng rủi ro để điều chỉnh thể chế kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và thể chế hóa chính sách xuất nhập cảnh. Bộ Công an phối hợp với Bộ Tư pháp chủ trì đề xuất nâng cấp Pháp lệnh năm 2000 thành Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, rà soát bãi bỏ ít nhất 35% các thủ tục rườm rà, bảo đảm tính đồng bộ với các điều ước quốc tế trong giai đoạn 2012-2015.

Thứ hai, xây dựng và tích hợp cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý xuất nhập cảnh. Bộ Công an phối hợp cùng Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao triển khai đề án số hóa dữ liệu, hoàn thành kết nối thông tin trực tuyến 100% giữa các cửa khẩu quốc tế trọng điểm như sân bay Đà Nẵng, Nội Bài, Tân Sơn Nhất và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong khung thời gian 24 tháng.

Thứ ba, siết chặt cơ chế phối hợp liên ngành kiểm soát an ninh biên giới và phòng chống tội phạm. Lực lượng Quản lý Xuất nhập cảnh và Bộ đội Biên phòng tại các địa phương trọng điểm như Đà Nẵng cần tăng cường quy chế phối hợp tuần tra, tập trung kiểm soát chặt chẽ 65% nguy cơ tội phạm tại các tuyến biên giới, quyết tâm kéo giảm tỷ lệ người nước ngoài cư trú quá hạn và lao động trái phép xuống dưới mức 1,5% mỗi năm.

Thứ tư, đổi mới chính sách thu hút nguồn lực trí thức và kiều bào phục vụ phát triển đất nước. Bộ Ngoại giao cùng Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài xây dựng chính sách ưu đãi thị thực dài hạn, cải cách thủ tục hồi hương cho gần 4,5 triệu kiều bào và triển khai các gói khuyến khích việc làm nhằm thu hút ít nhất 25% đến 30% trong tổng số 60% đến 70% du học sinh tự túc trở về cống hiến, áp dụng lộ trình từ năm 2013 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ hoạch định chính sách tại các cơ quan trung ương như Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để xây dựng luật, tối ưu hóa hơn 80.000 hồ sơ xuất khẩu lao động hàng năm và hoàn thiện quy chế quản lý ngoại kiều.

Thứ hai, lực lượng thực thi pháp luật, công an địa phương và bộ đội biên phòng tại các cửa khẩu, đặc biệt là địa bàn thành phố Đà Nẵng. Tài liệu hỗ trợ trực tiếp việc thiết lập phương án giám sát di biến động dân cư, nâng cao nghiệp vụ quản lý thị thực và ngăn ngừa triệt để các đường dây mua bán người.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Chính trị học, Luật học và Quan hệ quốc tế. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phân tích chu trình chính sách công và đánh giá tác động chính trị trong thời kỳ mở cửa.

Thứ tư, các doanh nghiệp dịch vụ xuất khẩu lao động, công ty du lịch lữ hành quốc tế và tổ chức tư vấn du học. Nghiên cứu giúp các đơn vị nắm vững khung pháp lý hiện hành, bảo đảm an toàn quyền lợi cho hơn 100.000 công dân và học sinh tham gia các hoạt động xuyên biên giới.

Câu hỏi thường gặp

Tác động chính trị lớn nhất của chính sách xuất nhập cảnh ở nước ta là gì? Chính sách xuất nhập cảnh tác động trực tiếp đến việc giữ vững chủ quyền quốc gia và nâng cao vị thế đối ngoại. Việc mở rộng quan hệ với hơn 70 quốc gia qua hiệp định miễn thị thực đã thúc đẩy hội nhập sâu rộng, song đòi hỏi năng lực kiểm soát chặt chẽ nhằm vô hiệu hóa các âm mưu xâm phạm an ninh chính trị.

Tại sao luận văn lại lựa chọn địa bàn thành phố Đà Nẵng để khảo sát thực tế? Đà Nẵng là trung tâm kinh tế - văn hóa lớn của miền Trung, sở hữu cảng biển quốc tế và sân bay quốc tế với lưu lượng xuất nhập cảnh tăng trưởng nhanh giai đoạn 2008-2011. Khảo sát tại đây mang tính đại diện cao cho mô hình đô thị mở cửa hội nhập nhưng chịu áp lực lớn về quản lý an ninh trật tự.

Hiện tượng chảy máu chất xám qua con đường du học được xử lý bằng giải pháp nào? Với thực trạng 60% đến 70% du học sinh tự túc ở lại nước ngoài, luận văn đề xuất giải pháp đồng bộ gồm cải thiện môi trường làm việc, đãi ngộ thu nhập thỏa đáng và đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo hành lang thông thoáng để trí thức trẻ hồi hương đóng góp vào nền kinh tế tri thức.

Nguy cơ an ninh phi truyền thống nổi bật nhất trong quản lý xuất nhập cảnh hiện nay là gì? Nguy cơ lớn nhất là tội phạm mua bán người và tổ chức di cư trái phép qua biên giới. Số liệu thực tế chỉ ra tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc chiếm tới 65% tổng số vụ phạm tội, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa công an, biên phòng và các tổ chức quốc tế để đấu tranh ngăn chặn.

Hiệu quả của việc bãi bỏ thủ tục thị thực xuất cảnh cho công dân Việt Nam là gì? Kể từ Quyết định 957/1997/QĐ-TTg và Nghị định 05/2000/NĐ-CP, việc xóa bỏ cơ chế xin - cho và miễn thị thực xuất cảnh cho công dân có hộ chiếu hợp lệ đã hiện thực hóa quyền tự do đi lại của người dân, giảm hơn 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tác động chính trị của chính sách xuất nhập cảnh, khẳng định vai trò then chốt của chính sách công trong việc duy trì ổn định quyền lực nhà nước và trật tự xã hội.
• Khảo sát thực tiễn 4 năm tại thành phố Đà Nẵng và cả nước đã lượng hóa rõ nét các luồng di cư với hơn 80.000 lao động mỗi năm, hơn 100.000 du học sinh và 133.289 trường hợp kết hôn quốc tế.
• Nhận diện chính xác 3 nhóm thách thức an ninh phi truyền thống trọng yếu, đặc biệt là tình hình tội phạm mua bán người với 65% số vụ tập trung tại biên giới phía Bắc.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, trọng tâm là xây dựng Luật Xuất nhập cảnh mới và tích hợp cơ sở dữ liệu số hóa kết nối 100% cửa khẩu quốc gia.
• Công trình đóng góp thiết thực cho quá trình hoạch định chính sách đối ngoại giai đoạn 2013-2020, kêu gọi các cấp quản lý tăng cường đổi mới tư duy hành chính để bảo đảm vững chắc chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CHÍNH TRỊ CỦA CHÍNH SÁCH XUẤT NHẬP CẢNH 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH XUẤT NHẬP CẢNH 1. Lý luận về xuất nhập cảnh Theo quy luật vận động và phát triển chung của xã hội loài người, khi một hiện tượng trở thành phổ biến trong hoạt động sống của con người đối với một bộ phận cư dân, đồng thời hoạt động đó có tác động đến các lĩnh vực khác tới một mức độ đáng kể trong đời sống xã hội, thì Nhà nước phải tổ chức công việc nghiên cứu, phân tích tình hình, đánh giá, tổng hợp các hoạt động đó và định ra các chính sách phù hợp về nó. Việc công dân đi ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước (xuất cảnh nước mình, nhập cảnh một nước khác và ngược lại) để cư trú, làm ăn sinh sống, buôn bán, đầu tư, công tác, lao động, học tập, du lịch, thăm thân.

là một vấn đề bình thường trong quá trình giao lưu giữa các quốc gia và con người trong khu vực hoặc quốc tế. Trong tiến trình của lịch sử phát triển, nhân loại chỉ có thể tiến bộ khi con người phát huy hết khả năng của mình trên mọi lĩnh vực, quyền con người nói chung được thực hiện, trong đó có quyền xuất cảnh, nhập cảnh được bảo đảm trong vấn đề tự do đi lại. Như vậy, có thể nói bảo đảm quyền xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú đã trở thành một động lực của sự phát triển xã hội. Với tính cách là một bộ phận quan trọng trong hệ thống các quyền tự do cá nhân của con người trong quan hệ quốc tế, quyền đi ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước của công dân Việt Nam nói riêng và quyền con người trong quan hệ quốc tế nói chung phải được thực hiện bởi chính sách của quốc gia dân tộc nhằm trọng tâm là phục vụ hoạt động của con người trong xuất cảnh, nhập cảnh.

Chính sách ở nước ta được hiến định tại Điều 26 Hiến pháp 1992, sửa đổi năm 2001: "Nhà nước thống nhất quản lý nền kinh tế quốc dân bằng PL, kế hoạch, chính sách. Vì vậy, việc định ra các chính sách phù hợp đó là nhiệm 7 vụ của chính sách công. Chính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sử dụng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước. Cơ quan Nhà nước là chủ thể ban hành chính sách công: Chính sách công do Nhà nước ban hành, vì vậy có thể nói chính sách công là chính sách của Nhà nước.

Chính sách không chỉ thể hiện dự định của chủ thể hoạch định chính sách về một vấn đề nào đó trên các lĩnh vực đời sống xã hội mà còn bao hàm các hoạt động tổ chức thực hiện các quyết định nói trên. Chính sách công gồm nhiều quyết định (bao gồm luật, các quyết định dưới luật…, thậm chí cả các tư tưởng của các nhà lãnh đạo thể hiện lời nói và hành động của họ) có liên quan lẫn nhau - đó là một chuỗi các quyết định cùng hướng vào việc giải quyết một vấn đề chính sách, do một hay nhiều cấp khác nhau trong bộ máy nhà nước ban hành. Thực tế, ở nước ta Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội thông qua việc vạch ra các cương lĩnh, chiến lược, các định hướng chính sách - Đó chính là những căn cứ chỉ đạo để nhà nước ban hành các chính sách công. Các chính sách công là do Nhà nước ban hành.

Các chính sách này là sự cụ thể hóa đường lối, chiến lược và các định hướng chính sách của Đảng. Chính sách công ở Việt Nam thường được thể chế hóa thành các văn bản quy phạm chính sách PL nhằm tạo căn cứ pháp lý cho việc thi hành, bên cạnh đó còn có việc bao gồm những phương án hành động không mang tính bắt buộc, có tính định hướng, kích thích phát triển xã hội. Như vậy việc hoạch định và ban hành CSXNC là nhiệm vụ của Nhà nước nhằm thể chế hóa đường lối đối ngoại của Đảng ta trong quan hệ quốc tế phù hợp với đời sống thực tiễn của đất nước và xu thế phát triển của thời đại như Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH (Bổ sung, phát triển năm 2011) của Đảng ta chỉ rõ: “Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, chủ động tích cực hội nhập quốc tế”. Lý luận về chính sách xuất nhập cảnh Chính sách xuất cảnh, nhập cảnh mang tính quyền lực chính trị, được Nhà nước điều chỉnh bằng hệ thống PL Như các hoạt động quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh luôn hướng tới phục vụ mục đích được xây dựng trên quan điểm của Đảng và Nhà nước là: mọi chủ trương, đường lối, hoạt động của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đều nhằm mục đích vì cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân, vì nhân dân là cội nguồn của quyền lực.

Vì vậy, hoạt động này mang tính quyền lực chính trị của Nhà nước "của dân, do dân và vì dân". Quyền lực nhà nước, về bản chất là quyền lực của dân. Hoạt động quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh là sự tác động mang tính tổ chức và được điều chỉnh bằng PL. Để quản lý tốt, cần biết tổ chức về mặt thực tiễn các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh.

Tính tổ chức thể hiện ở hai phương diện: Thứ nhất, đây là hoạt động trực tiếp của các cơ quan nhà nước được giao chức năng nhiệm vụ trong lĩnh vực quản lý xuất cảnh, nhập cảnh. Thứ hai, đây là hoạt động phải được bảo đảm về tổ chức (bộ máy) chuyên trách, mà tổ chức này được hình thành xuất phát từ nhu cầu quản lý nhà nước và đòi hỏi phải mang tính khoa học để bảo đảm tính hiệu quả của hoạt động. Thực tiễn cho thấy, không có tổ chức, hệ thống quản lý sẽ bị lỏng lẻo, sơ hở và kém hiệu quả, thậm chí có thể dẫn đến tình trạng vô chính phủ, và quyết sách của quyền lực chính trị không thể thực thi. Để quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh có hiệu quả, PL về XNC được Nhà nước sử dụng như là một khuôn mẫu trong xử sự của các cơ quan quản lý cũng như công dân trong mối quan hệ thực hiện quyền và nghĩa vụ giữa Nhà nước và công dân.

Trong hoạt động quản lý về xuất cảnh, nhập cảnh các cơ quan nhà nước được phân công luôn đụng chạm tới quyền lợi của công dân về xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú, cho nên phải căn cứ vào các quy định của chính sách PL để đối xử, giải quyết mối quan hệ đó. Do đó, ở lĩnh vực quản lý này việc điều chỉnh bằng PL theo phương pháp mệnh lệnh được ưu tiên. 9 Chính sách xuất cảnh, nhập cảnh của Nhà nước vừa mang tính phổ quát vừa mang tính đặc thù thể hiện trên hai phương diện: Thứ nhất, việc đi lại từ trong nước ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước (quyền xuất cảnh, nhập cảnh) để cư trú, sinh sống, giao lưu, học tập, đầu tư, thương mại, du lịch, thăm thân. là một quyền tự do cá nhân của công dân.

Các nhà nước trên thế giới không thể không ghi nhận trong Hiến pháp và tạo ra cơ chế pháp lý để bảo đảm thực hiện nó trong đời sống xã hội. Các nhà nước đều thực hiện chức năng quản lý về xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú, đồng thời luôn coi việc thực hiện chức năng quản lý trong lĩnh vực này là hoạt động có mục tiêu chiến lược, có chương trình và có kế hoạch để thực hiện mục tiêu nhằm mở rộng dân chủ, thúc đẩy quá trình giao lưu và hội nhập kinh tế quốc tế, khu vực; khuyến khích thu hút đầu tư; phát triển kinh tế thương mại, lao động và du lịch. Vì vậy đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh phải có kế hoạch, mang tính định hướng và có biện pháp cơ bản để tổ chức thực hiện các tiêu chí đó ở tầm vĩ mô. Vì vậy, quản lý xuất cảnh, nhập cảnh là một dạng quản lý mang tính phổ quát toàn cầu.

Thứ hai, do chứa đựng yếu tố nước ngoài nên hoạt động quản lý này được tiến hành trên phạm vi cả trong nước và ở nước ngoài, nơi có công dân của ta ở nước ngoài, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài đang cư trú, sinh sống tại Việt Nam để bảo đảm các nguyên tắc đối ngoại, giữ vững chủ quyền, ANQG và TTATXH. Vì vậy, trong mọi trường hợp, chính sách PL về xuất cảnh, nhập cảnh của Nhà nước đã ban hành phải đảm bảo được chấp hành nghiêm. Chính sách xuất cảnh, nhập cảnh chịu sự tác động điều chỉnh không chỉ bằng hệ thống chính sách PL trong nước mà còn chịu sự điều chỉnh bằng cả điều ước quốc tế mà Nhà nước tham gia ký kết hoặc thừa nhận Sự quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh có sự cách biệt rõ ràng về mặt xã hội giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý (mang yếu tố nước ngoài). Do tính đa dạng về mục đích nhập cảnh, xuất cảnh Việt Nam của khách thể quản lý có tác động trực tiếp tới các vấn đề như: nguyên tắc đối ngoại, giữ 10 vững chủ quyền, ANQG và TTATXH.

Mặt khác, khách thể chịu quản lý này được điều chỉnh không chỉ bằng hệ thống chính sách PL trong nước mà còn phải tuân thủ sự điều chỉnh bằng cả điều ước quốc tế mà Nhà nước tham gia ký kết hoặc thừa nhận và thực hiện theo nguyên tắc có đi, có lại. Chính đặc trưng này quy định những yêu cầu đòi hỏi những nội dung riêng có của quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh. Phạm vi điều chỉnh của các điều ước quốc tế về xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú chủ yếu tập trung vào các vấn đề như: các ưu đãi, miễn trừ ngoại giao, lãnh sự; vấn đề ưu đãi cho công dân các bên nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú lẫn nhau trên lãnh thổ mỗi bên; vấn đề tương trợ tư pháp. được xây dựng trên cơ sở có đi, có lại mà mỗi bên đã ký kết tham gia.

Trong đó đặc biệt quan trọng là các ưu đãi riêng với nội dung thường không trùng khớp với quy định của chính sách PL trong nước.